Luận văn thạc sỹ - Thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

Quản lý thuế là một trong những nội dung cơ bản của quản lý tài chính Nhà nước. Quản lý nhà nước về thuế nhằm đảm bảo cho Nhà nước có một nguồn thu ổn định, phát huy được vai trò điều tiết vĩ mô nền kinh tế, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng và lành mạnh, thúc đẩy cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường. Giống như các hoạt động quản lý khác, quản lý thuế cũng phải thông qua công cụ luật pháp, chính sách để điều chỉnh hành vi của các cá nhân, các tổ chức kinh tế. Trong quá trình triển khai thực hiện các chính sách đó, thông qua công tác thanh tra đối tượng nộp thuế, ý thức chấp hành pháp luật thuế của người nộp thuế được nâng cao. Để công tác quản lý thuế thực sự có hiệu quả thì hoạt động thanh tra thuế phải luôn được tăng cường. Hoạt động thanh tra thuế không những giúp cho hoạt động quản lý thuế đạt được các mục tiêu đề ra mà còn giúp Nhà nước phát hiện những hạn chế của chính sách, điều chỉnh kịp thời chính sách, chế độ về thuế, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật thuế của cộng đồng và góp phần phòng ngừa, ngăn chặn tình trạng trốn thuế, chống thất thu thuế. Công tác thanh tra chống thất thu thuế được xác định là rất quan trọng, phòng thanh tra thuế cần phải thực hiện nghiêm túc quy trình, nghiệp vụ, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, đồng thời nâng cao trách nhiệm của từng cán bộ, nhằm đạt hiệu quả cao nhất trong công việc. Công tác thanh tra mang tính răn đe, ngăn chặn và phòng chống kịp thời các hành vi sai phạm, từ đó tạo sức lan tỏa, cũng như nâng cao tính tuân thủ pháp luật của người nộp thuế. Công tác thanh tra thuế đối với các doanh nghiệp luôn được quan tâm, chỉ đạo; và đã đạt được những kết quả quan trọng, góp phần ổn định và thúc đẩy sản xuất kinh doanh, tăng thu ngân sách, bảo đảm công bằng trong việc thực hiện nghĩa vụ nộp thuế của các tổ chức, cá nhân trong xã hội. Trong những năm qua trên cả nước cũng như trên địa bàn tỉnh Sơn La, việc đầu tư xây dựng cơ bản ngày càng nhiều về số lượng, lớn về quy mô. Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản phát triển một cách nhanh chóng, chiếm tỷ lệ khá lớn trong tổng số các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sơn La, thực hiện thi công nhiều loại công trình như công trình dân dụng, công nghiệp, giao thông, thuỷ lợi, hạ tầng cơ sở... Cục Thuế tỉnh Sơn La cũng đã chỉ đạo liên tục ưu tiên về công tác thanh tra, kiểm tra chống thất thu thuế trong lĩnh vực xây dựng và đã tăng tỷ lệ thu nộp vào ngân sách nhà nước trong những năm gần đây. Tuy nhiên, công tác quản lý thuế đối với các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sơn La trong nhiều năm qua cho thấy mức độ tuân thủ pháp luật thuế của doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực XDCB còn chưa cao, số doanh nghiệp có vi phạm phát hiện qua thanh tra chiếm trên 95% số doanh nghiệp được thanh tra. Tình trạng trốn thuế, nợ thuế vẫn diễn ra, nhiều trường hợp chậm kê khai nộp thuế đối với các công trình đã được nghiệm thu. Mặt khác, công tác thanh tra, kiểm tra thuế nói chung và công tác thanh tra thuế đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh Sơn La nói riêng vẫn còn tồn tại những hạn chế nhất định, còn bất cập cả về nội dung thanh tra, bộ máy thanh tra cũng như công cụ và quy trình thanh tra; chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu đặt ra cho công tác quản lý thuế nói chung và thanh tra thuế nói riêng. Điều này đòi hỏi công tác thanh tra thuế tại Cục thuế tỉnh Sơn La cần có sự nghiên cứu, đánh giá, phân tích để có thể đề xuất các giải pháp quan trọng nhằm hoàn thiện hơn nữa nội dung công tác này, nâng cao hiệu quả quản lý thuế trên địa bàn tỉnh Sơn La. Nghiên cứu, đánh giá thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản và đề ra các giải pháp đổi mới, hoàn thiện thực sự là một vấn đề khoa học, cần được thực hiện một cách nghiêm túc, bài bản, vừa góp phần từng bước xây dựng lực lượng cán bộ theo hướng chính quy, hiện đại, vừa có ý nghĩa sâu sắc về mặt lý luận và thực tiễn đặt ra, nhất là trong điều kiện nước ta hội nhập ngày càng sâu rộng. Chính vì vậy, học viên lựa chọn đề tài luận văn thạc sĩ “Thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản”, với ý nghĩa thiết thực cả về lý luận và thực tiễn. Quản lý thuế là một trong những nội dung cơ bản của quản lý tài chính Nhà nước. Quản lý nhà nước về thuế nhằm đảm bảo cho Nhà nước có một nguồn thu ổn định, phát huy được vai trò điều tiết vĩ mô nền kinh tế, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng và lành mạnh, thúc đẩy cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường. Giống như các hoạt động quản lý khác, quản lý thuế cũng phải thông qua công cụ luật pháp, chính sách để điều chỉnh hành vi của các cá nhân, các tổ chức kinh tế. Trong quá trình triển khai thực hiện các chính sách đó, thông qua công tác thanh tra đối tượng nộp thuế, ý thức chấp hành pháp luật thuế của người nộp thuế được nâng cao. Để công tác quản lý thuế thực sự có hiệu quả thì hoạt động thanh tra thuế phải luôn được tăng cường. Hoạt động thanh tra thuế không những giúp cho hoạt động quản lý thuế đạt được các mục tiêu đề ra mà còn giúp Nhà nước phát hiện những hạn chế của chính sách, điều chỉnh kịp thời chính sách, chế độ về thuế, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật thuế của cộng đồng và góp phần phòng ngừa, ngăn chặn tình trạng trốn thuế, chống thất thu thuế. Công tác thanh tra chống thất thu thuế được xác định là rất quan trọng, phòng thanh tra thuế cần phải thực hiện nghiêm túc quy trình, nghiệp vụ, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, đồng thời nâng cao trách nhiệm của từng cán bộ, nhằm đạt hiệu quả cao nhất trong công việc. Công tác thanh tra mang tính răn đe, ngăn chặn và phòng chống kịp thời các hành vi sai phạm, từ đó tạo sức lan tỏa, cũng như nâng cao tính tuân thủ pháp luật của người nộp thuế. Công tác thanh tra thuế đối với các doanh nghiệp luôn được quan tâm, chỉ đạo; và đã đạt được những kết quả quan trọng, góp phần ổn định và thúc đẩy sản xuất kinh doanh, tăng thu ngân sách, bảo đảm công bằng trong việc thực hiện nghĩa vụ nộp thuế của các tổ chức, cá nhân trong xã hội. Trong những năm qua trên cả nước cũng như trên địa bàn tỉnh Sơn La, việc đầu tư xây dựng cơ bản ngày càng nhiều về số lượng, lớn về quy mô. Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản phát triển một cách nhanh chóng, chiếm tỷ lệ khá lớn trong tổng số các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sơn La, thực hiện thi công nhiều loại công trình như công trình dân dụng, công nghiệp, giao thông, thuỷ lợi, hạ tầng cơ sở... Cục Thuế tỉnh Sơn La cũng đã chỉ đạo liên tục ưu tiên về công tác thanh tra, kiểm tra chống thất thu thuế trong lĩnh vực xây dựng và đã tăng tỷ lệ thu nộp vào ngân sách nhà nước trong những năm gần đây. Tuy nhiên, công tác quản lý thuế đối với các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sơn La trong nhiều năm qua cho thấy mức độ tuân thủ pháp luật thuế của doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực XDCB còn chưa cao, số doanh nghiệp có vi phạm phát hiện qua thanh tra chiếm trên 95% số doanh nghiệp được thanh tra. Tình trạng trốn thuế, nợ thuế vẫn diễn ra, nhiều trường hợp chậm kê khai nộp thuế đối với các công trình đã được nghiệm thu. Mặt khác, công tác thanh tra, kiểm tra thuế nói chung và công tác thanh tra thuế đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh Sơn La nói riêng vẫn còn tồn tại những hạn chế nhất định, còn bất cập cả về nội dung thanh tra, bộ máy thanh tra cũng như công cụ và quy trình thanh tra; chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu đặt ra cho công tác quản lý thuế nói chung và thanh tra thuế nói riêng. Điều này đòi hỏi công tác thanh tra thuế tại Cục thuế tỉnh Sơn La cần có sự nghiên cứu, đánh giá, phân tích để có thể đề xuất các giải pháp quan trọng nhằm hoàn thiện hơn nữa nội dung công tác này, nâng cao hiệu quả quản lý thuế trên địa bàn tỉnh Sơn La. Nghiên cứu, đánh giá thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản và đề ra các giải pháp đổi mới, hoàn thiện thực sự là một vấn đề khoa học, cần được thực hiện một cách nghiêm túc, bài bản, vừa góp phần từng bước xây dựng lực lượng cán bộ theo hướng chính quy, hiện đại, vừa có ý nghĩa sâu sắc về mặt lý luận và thực tiễn đặt ra, nhất là trong điều kiện nước ta hội nhập ngày càng sâu rộng. Chính vì vậy, học viên lựa chọn đề tài luận văn thạc sĩ “Thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản”, với ý nghĩa thiết thực cả về lý luận và thực tiễn.

Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật Tôicam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này này do tôi tự thực hiện vàkhông vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.

Hà Nội, ngày tháng 10 năm 2018

NGƯỜI CAM ĐOAN

Trần Thị Khánh Hòa

Trong quá trình học tập và làm luận văn Thạc sỹ tại trường đại học Kinh tếquốc dân, bên cạnh sự nỗ lực của bản thân, tác giả đã được sự giảng dạy và hướngdẫn nhiệt tình của các thầy giáo, cô giáo Tác giả xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới TS.Đào Thanh Bình, người đã hướng dẫn tác giả chu đáo, tận tình trong suốt quá trìnhtác giả học tập, nghiên cứu để tác giả hoàn thành đề tài.

Tác giả xin chân thành cảm ơn tập thể các thầy giáo, cô giáo trường đại họcKinh tế quốc dân trong suốt khoá học đã trang bị cho tác giả nhiều kiến thức bổ íchcũng như tạo điều kiện thuận lợi để tác giả hoàn thành khoá học cũng như hoànthành luận văn tốt nghiệp

Tác giả cũng xin chân thành cảm ơn tập thể cán bộ công chức của Cục Thuếtỉnh Sơn La, bạn bè và đồng nghiệp đã giúp đỡ cung cấp tài liệu và tư vấn chuyênmôn để tác giả có điều kiện hoàn thành đề tài luận văn của mình

Mặc dù đã nỗ lực hết mình trong quá trình học tập và nghiên cứu nhưngluận văn không thể tránh khỏi những thiết sót, khuyết điểm Tác giả kính mongnhận được những góp ý của các thầy cô và đồng nghiệp để luận văn của tác giảđược hoàn thiện hơn nữa./

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Trần Thị Khánh Hòa

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN THẠC SĨ

PHẦN MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ THANH TRA CỦA CỤC THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP HOẠT ĐỘNG TRONG LĨNH VỰC XÂY DỰNG CƠ BẢN 9

1.1 Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản 9

1.1.1 Khái niệm và phân loại doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản 9 1.1.2 Đặc điểm của doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản và bài học rút ra cho Cục Thuế tỉnh Sơn La 28

1.3.1 Kinh nghiệm thanh tra của một số cục thuế đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản 28 1.3.2 Bài học rút ra cho Cục Thuế tỉnh Sơn La 30

CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG THANH TRA CỦA CỤC THUẾ TỈNH SƠN LA ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP HOẠT ĐỘNG TRONG LĨNH

2.2 Thực trạng thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản 39

2.2.1 Kết quả thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản 39 2.2.2 Nội dung thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản 42 2.2.3 Bộ máy thanh tra thuế của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản 55 2.2.4 Hình thức và công cụ thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản 61 2.2.5 Quy trình thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản 68

2.3 Đánh giá thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản 81

2.3.1 Đánh giá việc thực hiện mục tiêu 81 2.3.2 Điểm mạnh trong thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản 83 2.3.3 Điểm yếu trong thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THANH TRA CỦA CỤC THUẾ TỈNH SƠN LA ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP HOẠT ĐỘNG TRONG

3.1 Định hướng hoàn thiện thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với

doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản 95

3.1.1 Mục tiêu thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản đến năm 2025 95

3.1.2 Phương hướng hoàn thiện thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản đến năm 2025 96 3.2 Một số giải pháp hoàn thiện thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản 100

3.2.1 Hoàn thiện nội dung thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản 100

3.2.2 Hoàn thiện bộ máy thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản 103

3.2.3 Hoàn thiện công cụ thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản 104

3.2.4 Hoàn thiện việc thực hiện quy trình thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản 106

3.2.5 Các giải pháp khác 110

3.3 Một số kiến nghị 111

3.3.1 Kiến nghị với UBND tỉnh Sơn La 111

3.3.2 Kiến nghị với chính quyền Trung ương 111

3.3.3 Khuyến nghị với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản……… 115

KẾT LUẬN 117

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

BVMT Bảo vệ môi trường

DNTN Doanh nghiệp tư nhânGTGT Giá trị gia tăng

Bảng 2.1: .Số lượng cán bộ, công chức của Cục Thuế tỉnh Sơn La tính đến

31/12/2017 34Bảng 2.2: Số liệu về doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực XDCB 37Bảng 2.3: Tình hình nộp thuế của doanh nghiệp XDCB trên địa bàn tỉnh 38Bảng 2.4: Số doanh nghiệp được thanh tra và số doanh nghiệp có vi phạm .40Bảng 2.5: Kết quả thanh tra thuế đối với các doanh nghiệp XDCB 41Bảng 2.6: Các hành vi vi phạm về hóa đơn của doanh nghiệp XDCB 43Bảng 2.7: Tỷ lệ truy thu các sắc thuế qua thanh tra đối với doanh nghiệp hoạt

động trong lĩnh vực XDCB 46Bảng 2.8: Kết quả khảo sát các doanh nghiệp các XDCB về việc thực hiện nội

dung thanh tra 55Bảng 2.9: Đội ngũ cán bộ thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La 59Bảng 2.10: Thâm niên công tác trong lĩnh vực thuế và thanh tra thuế 60Bảng 2.11: Kết quả khảo sát các cán bộ thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La về

bộ máy thanh tra 61Bảng 2.12: Hình thức thanh tra đối với doanh nghiệp XDCB 62Bảng 2.13: Một số văn bản pháp luật thuế 63Bảng 2.14: Kết quả khảo sát các cán bộ thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La

về hình thức và công cụ thanh tra 66Bảng 2.15: Chỉ tiêu kế hoạch thanh tra đối với doanh nghiệp XDCB sau khi đã

điều chỉnh 70Bảng 2.16: Kết quả khảo sát các doanh nghiệp XDCB về việc tổ chức thực

hiện thanh tra tại trụ sở người nộp thuế 74Bảng 2.17: Số Quyết định, Kết luận đã ban hành đối với doanh nghiệp XDCB 75Bảng 2.18: Tỷ lệ xử phạt các hành vi vi phạm pháp luật thuế đối với doanh

nghiệp hoạt động trong lĩnh vực XDCB 76Bảng 2.19: Kết quả đôn đốc thu hồi sau thanh tra đối với doanh nghiệp XDCB.79Bảng 2.20: Kết quả khảo sát các cán bộ thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La

về quy trình thanh tra 80Bảng 2.21: Kết quả khảo sát các doanh nghiệp XDCB về việc về quy trình

thanh tra 80

Biểu đồ 2.2: Tổng số tiền truy thu và phạt qua thanh tra thuế đối với doanh

nghiệp XDCB và doanh nghiệp khác 40Biểu đồ 2.3: Kết quả truy thu thuế TNCN đối với các doanh nghiệp XDCB 47Biểu đồ 2.4: Kết quả truy thu thuế GTGT đối với các doanh nghiệp XDCB 49Biểu đồ 2.5: Kết quả thanh tra giảm số thuế GTGT còn được khấu trừ chuyển kỳ

sau đối với các doanh nghiệp XDCB 50Biểu đồ 2.6: Kết quả truy thu thuế TNDN đối với các doanh nghiệp XDCB 52Biểu đồ 2.7: Kết quả giảm lỗ đối với các doanh nghiệp XDCB 53Biểu đồ 2.8: Kết quả thanh tra các sắc thuế khác đối với các doanh nghiệp XDCB 54Biểu đồ 2.9: Số lượng điều chỉnh kế hoạch hàng năm đối với các doanh

nghiệp XDCB 70Biểu đồ 2.10: Số cuộc thanh tra đột xuất đối với các doanh nghiệp XDCB 71Biểu đồ 2.11: Kết quả thu hồi nợ phát sinh trong năm qua thanh tra đối với các

doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực XDCB 78

SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1: Khung nghiên cứu 7

Sơ đồ 1.1: Quy trình thanh tra của cục thuế đối với doanh nghiệp XDCB 21

Sơ đồ 2.1: Bộ máy Cục Thuế tỉnh Sơn La 33

TÓM TẮT LUẬN VĂN Tính cấp thiết của đề tài

Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản (XDCB) hiệnnay phát triển một cách nhanh chóng, chiếm tỷ lệ khá lớn trong tổng số các doanhnghiệp trên địa bàn tỉnh Sơn La, mức độ tuân thủ pháp luật thuế của doanh nghiệphoạt động trong lĩnh vực XDCB còn chưa cao, số doanh nghiệp có vi phạm pháthiện qua thanh tra chiếm trên 95% số doanh nghiệp được thanh tra Tình trạng trốnthuế, nợ thuế vẫn diễn ra, nhiều trường hợp chậm kê khai nộp thuế đối với các côngtrình đã được nghiệm thu Mặt khác, công tác thanh tra thuế đối với doanh nghiệphoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh Sơn La vẫn còn tồn tạinhững hạn chế nhất định

Nghiên cứu, đánh giá thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanhnghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản và đề ra các giải pháp đổi mới,hoàn thiện thực sự là một vấn đề khoa học, cần được thực hiện một cách nghiêmtúc, bài bản, góp phần từng bước xây dựng lực lượng cán bộ theo hướng chínhquy, hiện đại, và có ý nghĩa sâu sắc về mặt lý luận và thực tiễn đặt ra, nhất làtrong điều kiện hội nhập ngày càng sâu rộng Chính vì vậy, học viên lựa chọn đề

tài luận văn thạc sĩ “Thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp

hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản”, với ý nghĩa thiết thực cả về lý luận

và thực tiễn

Mục tiêu nghiên cứu

Luận văn thực hiện hướng tới những mục tiêu cơ bản sau:

- Xác định được khung nghiên cứu về thanh tra của cục thuế đối với doanhnghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

- Phân tích được thực trạng thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối vớidoanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản giai đoạn 2013-2017, từ đóchỉ rõ điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân của điểm yếu trong công tác này

- Đưa ra được các giải pháp nhằm hoàn thiện thanh tra của Cục Thuế tỉnhSơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu các tài liệu có liên quan nhằm xác định khung nghiêncứu Thu thập dữ liệu thứ cấp, dữ liệu sơ cấp Sử dụng phương pháp thống kê, sosánh, phân tích và tổng hợp để xử lý dữ liệu và phân tích thực trạng thanh tra củaCục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơbản Từ đó, sử dụng phương pháp phân tích và tổng hợp để đề xuất các giải phápnhằm hoàn thiện thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạtđộng trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ THANH TRA CỦA CỤC THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP HOẠT ĐỘNG TRONG LĨNH VỰC

XÂY DỰNG CƠ BẢN1.1 Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

- Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực XDCB (gọi tắt là doanh nghiệpXDCB) là đơn vị kinh tế cơ sở, là nơi trực tiếp sản xuất kinh doanh, bao gồm mộttập thể lao động nhất định có nhiệm vụ sử dụng các tư liệu lao động và đối tượnglao động để sản xuất ra các sản phẩm liên quan đến việc hình thành các TSCĐ nhưcông trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội

- Đặc điểm của doanh nghiệp XDCB: Hồ sơ xây dựng mang tính đặc thùchuyên môn ngành nghề cao; Thời gian sản xuất sản phẩm xây lắp lâu dài; Việc thicông ngoài trời có thể gây nên những khoản thiệt hại bất ngờ

- Đặc điểm về thuế đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực XDCB:+ Về thuế GTGT: Giá tính thuế đối với xây dựng là giá trị công trình, hạngmục công trình hay phần công việc thực hiện bàn giao chưa có thuế GTGT Thờiđiểm xác định thuế GTGT đối với xây dựng là thời điểm nghiệm thu, bàn giao côngtrình, hạng mục công trình, khối lượng xây dựng, lắp đặt hoàn thành

+ Về thuế TNDN: Thu nhập tính thuế trong kỳ tính thuế được xác định bằngthu nhập chịu thuế trừ thu nhập được miễn thuế và các khoản lỗ được kết chuyển từcác năm trước theo quy định.

1.2 Thanh tra của cục thuế đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

- Thanh tra của cục thuế đối với doanh nghiệp XDCB là việc cục thuế tiếnhành những hoạt động mang tính chất chuyên môn nghiệp vụ đối với các doanhnghiệp XDCB nhằm đánh giá sự tuân thủ pháp luật về thuế của các doanh nghiệp

đó Mục tiêu nhằm đạt được: Phát hiện, ngăn chặn, xử lý kịp thời các hành vi viphạm pháp luật về thuế; Chống thất thu thuế, góp phần tăng nguồn thu cho NSNN;Nâng cao tính tự giác tuân thủ pháp luật về thuế; Tham mưu để hoàn thiện các quyđịnh của pháp luật về thuế đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực XDCB

- Nội dung thanh tra của cục thuế đối với doanh nghiệp XDCB

+ Thanh tra tình hình chấp hành các qui định về đăng ký thuế

+ Thanh tra việc chấp hành quy định về đặt in, quản lý và sử dụng hoá đơn + Thanh tra việc chấp hành chế độ kế toán, lưu trữ sổ sách, chứng từ kế toán.+ Thanh tra việc chấp hành các sắc thuế

- Bộ máy thanh tra của cục thuế đối với doanh nghiệp XDCB thuộc bộ máythanh tra của cục thuế, được tổ chức tập trung ở phòng chức năng là phòng thanh trathuế, giúp Cục trưởng Cục Thuế triển khai thực hiện công tác thanh tra người nộpthuế trong việc chấp hành pháp luật thuế; giải quyết tố cáo về hành vi trốn lậu thuế,gian lận thuế liên quan đến người nộp thuế thuộc phạm vi Cục Thuế quản lý

- Hình thức và công cụ thanh tra:

+ Hình thức thanh tra căn cứ vào chương trình thanh tra, gồm có: Thanh tratheo kế hoạch và thanh tra đột xuất

+ Các loại công cụ thanh tra bao gồm: Hệ thống văn bản pháp luật và các vănbản có liên quan; Kế hoạch thanh tra; Hồ sơ, tài liệu về vụ việc; Biên bản, mẫu vănbản trong quá trình thực hiện thanh tra; Hệ thống thông tin quản lý, ứng dụng côngnghệ thông tin phục vụ công tác thanh tra; Cơ sở vật chất kỹ thuật

- Quy trình thanh tra của cục thuế đối với doanh nghiệp hoạt động tronglĩnh vực xây dựng cơ bản

+ Chuẩn bị thanh tra: thanh tra theo kế hoạch; thanh tra đột xuất

+ Tổ chức thực hiện thanh tra tại trụ sở người nộp thuế: Chuẩn bị và ra quyếtđịnh thanh tra; Tiến hành thanh tra tại doanh nghiệp; Xử lý sau thanh tra

+ Theo dõi và đôn đốc sau thanh tra

+ Các nhân tố ảnh hưởng đến thanh tra của cục thuế đối với doanh nghiệphoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản: nhân tố thuộc về cục thuế và nhân tốthuộc về môi trường bên ngoài cục thuế

1.3 Kinh nghiệm thanh tra của một số cục thuế đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản và bài học rút ra cho Cục Thuế tỉnh Sơn La

Trên cơ sở nghiên cứu kinh nghiệm thanh, kiểm tra thuế của một số các CụcThuế có thể đưa ra một số bài học kinh nghiệm cho Cục Thuể tỉnh Sơn La trongthời gian tới đó là: nâng cao chất lượng cán bộ, công chức thanh tra thuế Phối hợpchặt chẽ hơn nữa, trao đổi thông tin với các cơ quan hữu quan

CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG THANH TRA CỦA CỤC THUẾ TỈNH SƠN LA ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP HOẠT ĐỘNG

TRONG LĨNH VỰC XÂY DỰNG CƠ BẢN2.1 Giới thiệu về Cục Thuế tỉnh Sơn La và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

- Cục Thuế tỉnh Sơn La được tổ chức với Cục trưởng đứng đầu và các phóCục trưởng giúp việc cho Cục trưởng Tổ chức theo chức năng gồm có 12 phòngtrực thuộc; Tổ chức theo địa dư, gồm 12 chi cục thuế các huyện, thành phố Số thungân sách trong những năm qua liên tục tăng Năm 2017 số thu đạt 4.500 tỷ đồng,tăng 2,2 lần so với năm 2013, tăng 112,3% so với năm trước

- Toàn tỉnh Sơn La hiện nay có 843 doanh nghiệp XDCB chiếm khoảng40% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn Tỷ lệ số thu ngân sách củadoanh nghiệp XDCB có xu hướng gia tăng, năm sau cao hơn năm trước, đóng gópkhông nhỏ vào số thu ngân sách toàn tỉnh.

2.2 Thực trạng thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

- Công tác thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La và cụ thể là đối với cácdoanh nghiệp XDCB những năm gần đây đã ngăn ngừa và xử lý kịp thời các viphạm, hạn chế thấp nhất những hành vi trốn thuế, chiếm đoạt tiền thuế trên địa bàntỉnh Số doanh nghiệp có vi phạm qua thanh tra thuế trong giai đoạn 2013-2017chiếm trên 85% số doanh nghiệp được thanh tra Số doanh nghiệp XDCB chiếm73,26% tổng số doanh nghiệp được thanh tra, tỷ lệ phát hiện vi phạm qua thanh trađạt 96,3% Số tiền thuế truy thu và phạt trung bình đạt 85,8 triệu đồng/ cuộc

- Nội dung thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp XDCB+ Thanh tra tình hình chấp hành các qui định về đăng ký thuế: Qua thanh tratình hình chấp hành các quy định về đăng ký thuế trong giai đoạn hiện nay, các doanhnghiệp đã chấp hành tương đối, không có doanh nghiệp XDCB bị xử lý vi phạm vềđăng ký thuế

+ Thanh tra việc chấp hành quy định về đặt in, quản lý và sử dụng hoá đơn:phát hiện hành vi vi phạm quy định về sử dụng hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ;hành vi vi phạm quy định về sử dụng hóa đơn của người mua Giai đoạn 2013-2017,

số lượt vi phạm là 11 lượt, số tiền phạt vi phạm hóa đơn là 35 triệu đồng

+ Thanh tra việc chấp hành chế độ kế toán, lưu trữ sổ sách, chứng từ kế toán:Công tác kế toán còn kiêm nhiệm, việc hạch toán kế toán chưa hoàn toàn tuân thủđúng chuẩn mực, còn hạch toán sai các nghiệp vụ kinh tế phát sinh

+ Thanh tra việc chấp hành các sắc thuế: Thông qua công tác thanh tra đãphát hiện được những hành vi vi phạm của các doanh nghiệp trong quá trình thựchiện pháp luật thuế, phí, lệ phí Theo kết quả xử lý truy thu qua thanh tra đối với

doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực XDCB, các sắc thuế vi phạm chủ yếu là thuếGTGT (chiếm 53%) và thuế TNDN (chiếm 34%).

- Bộ máy thanh tra thuế của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệpXDCB thuộc bộ máy thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La chịu sự điều hành, chỉ đạotrực tiếp của Cục trưởng Cục Thuế Bộ máy được tổ chức tập trung ở 01 phòngchức năng là phòng thanh tra thuế Số lượng cán bộ thanh tra chỉ chiếm trên 2%trong tổng số biên chế và hợp đồng lao động thuộc Cục Thuế tỉnh Sơn La

- Phần lớn các cuộc thanh tra được thực hiện theo hình thức thanh tra theo

kế hoạch, một số cuộc thanh tra được tiến hành theo hình thức thanh tra đột xuất.Các công cụ thanh tra sử dụng bao gồm văn bản pháp luật; Kế hoạch thanh tra; Hồ

sơ, tài liệu về vụ việc; Biên bản, mẫu văn bản trong quá trình thực hiện thanh tra;

Hệ thống thông tin quản lý, ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ công tác thanhtra; Cơ sở vật chất kỹ thuật

- Quy trình thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp XDCB+ Chuẩn bị thanh tra: Thanh tra theo kế hoạch tiến hành các bước chuẩn bịxây dựng kế hoạch thanh tra năm, xây dựng kế hoạch, duyệt và điều chỉnh kế hoạchthanh tra năm Thanh tra đột xuất trong các trường hợp quy định, chiếm 4,7% tổng

số doanh nghiệp được thanh tra doanh nghiệp XDCB

+ Tổ chức thực hiện thanh tra tại trụ sở người nộp thuế: Chuẩn bị và ra quyếtđịnh thanh tra (tập hợp tài liệu, phân tích xác định nội dung thanh tra; Lập và banhành quyết định thanh tra); Tiến hành thanh tra tại doanh nghiệp (Công bố quyếtđịnh thanh tra thuế; Tiến hành thanh tra tại trụ sở của người nộp thuế; Báo cáo tiến

độ thực hiện nhiệm vụ thanh tra; Lập biên bản thanh tra); Xử lý sau thanh tra tạidoanh nghiệp (trình báo cáo kết quả thanh tra; Ban hành kết luận thanh tra, côngkhai kết luận thanh tra và ra quyết định về việc xử lý vi phạm về thuế qua thanh traviệc chấp hành pháp luật thuế)

+ Theo dõi và đôn đốc sau thanh tra

2.3 Đánh giá thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

- Công tác thanh tra của Cục Thuế đối với doanh nghiệp XDCB đã thựchiện được các mục tiêu: phát hiện, ngăn chặn, xử lý kịp thời các hành vi vi phạm

pháp luật về thuế 96,3% tổng số cuộc thanh tra của các doanh XDCB Qua thanh tragiai đoạn 2013-2017, cơ quan thuế đã truy thu, và phạt số tiền là 16.214 triệu đồng;Giảm thuế GTGT được khấu trừ 2.061 triệu đồng; Giảm lỗ 13.977 triệu đồng Sốtiền truy thu và phạt trung bình đạt 85,8 triệu đồng/ cuộc Đồng thời giúp doanhnghiệp XDCB thực hiện đúng, đầy đủ nghĩa vụ về thuế, nâng cao tính tự giác tuânthủ pháp luật về thuế của các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực XDCB Qu đó,

đã thực hiện tham mưu để hoàn thiện các quy định của pháp luật về thuế đối vớidoanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

- Điểm mạnh trong thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanhnghiệp XDCB

+ Nội dung thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với các doanh nghiệpXDCB được thực hiện đầy đủ, toàn diện, theo đúng quyết định thanh tra

+ Bộ máy thanh tra đã được nâng cao, công tác đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn,trao đổi nghiệp vụ thanh tra đối với doanh nghiệp XDCB đã được quan tâm

+ Hệ thống văn bản pháp luật về thuế được cải cách có tính đồng bộ, kịp thời;

Hệ thống dữ liệu NNT đang được xây dựng và hoàn thiện nhằm đảm bảo được cácnội dung cần thiết về các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực XDCB; Cơ sở vậtchất kỹ thuật đã được đầu tư

+ Thực hiện quy trình thanh tra đã chuẩn hoá các bước công việc trong quátrình thanh tra, tạo nên tính minh bạch, rõ ràng trong hoạt động thanh tra Trong lập

kế hoạch đã cơ bản xác định đúng mục tiêu, đối tượng thanh tra

- Điểm yếu trong thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanhnghiệp XDCB

+ Nội dung thanh tra thường đi sâu vào việc thanh tra chấp hành các sắc thuế

cơ bản Cục Thuế chưa xây dựng được cẩm nang nghiệp vụ và sổ tay thanh tra thuếđối với doanh nghiệp XDCB phù hợp với tình hình thực tiễn ở địa phương

+ Nguồn nhân lực làm công tác thanh tra còn thiếu về số lượng, chưa đáp ứngđược yêu cầu thanh tra thuế đối với số lượng doanh nghiệp XDCB trên địa bàn, một

số ít cán bộ còn thiếu kinh nghiệm thanh tra

+ Hệ thống chính sách thuế với số lượng văn bản quy phạm pháp luật và văn

bản có liên quan là tương đối lớn, một số nội dung chưa rõ ràng, đơn giản, dễ hiểugây khó khăn trong việc thực hiện cho cả CQT và doanh nghiệp XDCB Hệ thống cơ

sở dữ liệu phục vụ công tác thanh tra đối với doanh nghiệp XDCB còn chưa đầy đủ,chưa cập nhật kịp thời

+ Về quy trình thanh tra: Kết quả phân tích lập kế hoạch thanh tra mới chỉ đápứng được các bước đánh giá cơ bản Chưa có sự phối hợp thường xuyên giữa cácban ngành trong việc thu thập thông tin về doanh nghiệp XDCB Quy trình vàphương pháp thanh tra chưa hoàn thiện

- Nguyên nhân của các điểm yếu

+ Nhân tố thuộc về cục thuế: cơ chế phối kết hợp giữa cơ quan thuế với cácngành chức năng chưa rõ ràng, công tác thu hồi tiền thuế trốn lậu, công tác phối hợpđôn đốc nợ đọng thuế chưa được quan tâm đúng mức

+ Nhân tố thuộc về môi trường bên ngoài cục thuế: cơ chế chính sách cònnhiều bất cập, nền kinh tế thị trường có sự canh tranh khốc liệt Ý thức tuân thủpháp luật về thuế của các doanh nghiệp XDCB còn chưa cao

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THANH TRA CỦA

CỤC THUẾ TỈNH SƠN LA ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP HOẠT ĐỘNG

TRONG LĨNH VỰC XÂY DỰNG CƠ BẢN3.1 Định hướng hoàn thiện thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

- Thanh tra của Cục Thuế đối với doanh nghiệp XDCB được định hướng đổimới và nâng cao năng lực hoạt động thanh tra, tăng cường ứng dụng công nghệ thôngtin để phân tích, đánh giá rủi ro, thực hiện thanh tra theo quy trình của Tổng cục thuế

- Hoàn thiện công tác thanh tra đối với doanh nghiệp XDCB phải phù hợpvới Luật Quản lý thuế, phù hợp với yêu cầu, mục tiêu cải cách hiện đại hoá hệ thốngthuế Kết hợp chặt chẽ với công tác tuyên truyền hỗ trợ, nâng cao hiệu quả công tácthanh tra thuế, tin học hoá quản lý thuế

3.2 Một số giải pháp hoàn thiện thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn

La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

- Hoàn thiện nội dung thanh tra theo hướng xây dựng một cẩm nang nghiệp

vụ, nghiên cứu về từng sắc thuế, xây dựng sổ tay thanh tra thuế, tổng kết các dấuhiệu cho thấy nguy cơ cao dẫn đến vi phạm pháp luật thuế của các doanh nghiệpXDCB Tập trung, kiểm tra, xem xét tổng thể

- Bổ sung nguồn nhân lực, nâng cao năng lực và phẩm chất của công chứclàm công tác thanh tra, tăng cường giám sát cán bộ thanh tra, xử lý nghiêm cán bộ

có vi phạm

- Đảm bảo có được hệ thống thuế thống nhất, phù hợp Xây dựng, hoàn thiện

và cập nhật cơ sở dữ liệu về doanh nghiệp XDCB phục vụ hiệu quả cho công tácthanh tra

- Quy trình thanh tra thuế cần được xây dựng rõ ràng, minh bạch, bao quáthết các bước công việc của công tác thanh tra Xây dựng và thực hiện cơ chế phốihợp các ngành có liên quan

- Nâng cao hiệu quả hoạt động tuyên truyền, giáo dục pháp luật về thuế; nângcao ý thức tuân thủ kết hợp với hỗ trợ người nộp thuế

3.3 Một số kiến nghị

- Kiến nghị UBND tỉnh Sơn La tiếp tục quan tâm chỉ đạo các cấp chínhquyền, các Sở ngành phối hợp tốt với cơ quan Thuế; Xây dựng Kế hoạch điều hành

và quản lý nguồn thu trên địa bàn theo từng giai đoạn

- Kiến nghị với chính quyền Trung ương

+ Tăng cường lực lượng cán bộ thanh tra thuế, nâng cao chất lượng và sốlượng cán bộ làm công tác thanh tra, thực hiện tốt thanh tra đối với doanh nghiệphoạt động trong lĩnh vực XDCB Xây dựng hệ thống phần mềm hỗ trợ tối đacông tác thanh tra thuế

- Rà soát, hoàn thiện hệ thống chính sách pháp luật về thuế sao cho phù hợp

và thống nhất, xây dựng thông tư liên tịch về thực hiện trao đổi, cung cấp thông tinphối hợp với các ngành chức năng

- Xây dựng hệ thống chính sách thuế đồng bộ, có cơ cấu hợp lý phù hợp

- Khuyến nghị với doanh nghiệp XDCB: cần chú trọng và quan tâm đến cácviệc tăng cường công tác kế toán; Tăng cường công tác quản lý, sử dụng hoá đơn;Kiểm soát chặt chẽ các khoản chi phí phát sinh trong quá trình tổ chức sản xuất kinhdoanh của doanh nghiệp

KẾT LUẬN

Công tác thanh tra thuế đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực XDCB

đã được thực hiện nghiêm tục theo quy trình, đảm bảo nội dung, ngăn chặn vàphòng chống kịp thời các hành vi sai phạm, nâng cao tính tuân thủ pháp luật củadoanh nghiệp XDCB Tuy nhiên, vẫn còn một số tồn tại, hạn chế trong công tácthanh tra đối với doanh nghiệp XDCB, cần phải thúc đẩy mạnh mẽ những giải pháphữu ích để công tác thanh tra thuế nâng cao hơn nữa hiệu quả, góp phần nâng caochất lượng trong công tác quản lý thuế

Bằng sự nghiên cứu và qua thực tế làm việc tại cơ quan thuế trong thời gian

vừa qua, luận văn “Thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản” đã đưa ra những lý luận cơ bản về

công tác thanh tra thuế; những thực trạng trong công tác thanh tra thuế đối với cácdoanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực XDCB tại Cục Thuế tỉnh Sơn La; từ đó, đềxuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác thanh tra đối với các doanh nghiệphoạt động trong lĩnh vực XDCB của Cục Thuế tỉnh Sơn La trong thời gian tới

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Quản lý thuế là một trong những nội dung cơ bản của quản lý tài chính Nhànước Quản lý nhà nước về thuế nhằm đảm bảo cho Nhà nước có một nguồn thu ổnđịnh, phát huy được vai trò điều tiết vĩ mô nền kinh tế, tạo môi trường kinh doanhbình đẳng và lành mạnh, thúc đẩy cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong nền kinh

tế thị trường Giống như các hoạt động quản lý khác, quản lý thuế cũng phải thôngqua công cụ luật pháp, chính sách để điều chỉnh hành vi của các cá nhân, các tổchức kinh tế Trong quá trình triển khai thực hiện các chính sách đó, thông qua côngtác thanh tra đối tượng nộp thuế, ý thức chấp hành pháp luật thuế của người nộpthuế được nâng cao Để công tác quản lý thuế thực sự có hiệu quả thì hoạt độngthanh tra thuế phải luôn được tăng cường Hoạt động thanh tra thuế không nhữnggiúp cho hoạt động quản lý thuế đạt được các mục tiêu đề ra mà còn giúp Nhà nướcphát hiện những hạn chế của chính sách, điều chỉnh kịp thời chính sách, chế độ vềthuế, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật thuế của cộng đồng và góp phần phòngngừa, ngăn chặn tình trạng trốn thuế, chống thất thu thuế

Công tác thanh tra chống thất thu thuế được xác định là rất quan trọng,phòng thanh tra thuế cần phải thực hiện nghiêm túc quy trình, nghiệp vụ, đẩy mạnhứng dụng công nghệ thông tin, đồng thời nâng cao trách nhiệm của từng cán bộ,nhằm đạt hiệu quả cao nhất trong công việc Công tác thanh tra mang tính răn đe,ngăn chặn và phòng chống kịp thời các hành vi sai phạm, từ đó tạo sức lan tỏa, cũngnhư nâng cao tính tuân thủ pháp luật của người nộp thuế Công tác thanh tra thuếđối với các doanh nghiệp luôn được quan tâm, chỉ đạo; và đã đạt được những kếtquả quan trọng, góp phần ổn định và thúc đẩy sản xuất kinh doanh, tăng thu ngânsách, bảo đảm công bằng trong việc thực hiện nghĩa vụ nộp thuế của các tổ chức, cánhân trong xã hội

Trong những năm qua trên cả nước cũng như trên địa bàn tỉnh Sơn La, việcđầu tư xây dựng cơ bản ngày càng nhiều về số lượng, lớn về quy mô Các doanh

nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản phát triển một cách nhanh chóng,chiếm tỷ lệ khá lớn trong tổng số các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sơn La, thực hiệnthi công nhiều loại công trình như công trình dân dụng, công nghiệp, giao thông, thuỷlợi, hạ tầng cơ sở Cục Thuế tỉnh Sơn La cũng đã chỉ đạo liên tục ưu tiên về công tácthanh tra, kiểm tra chống thất thu thuế trong lĩnh vực xây dựng và đã tăng tỷ lệ thu nộpvào ngân sách nhà nước trong những năm gần đây Tuy nhiên, công tác quản lý thuếđối với các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sơn La trong nhiều năm qua cho thấy mức

độ tuân thủ pháp luật thuế của doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực XDCB còn chưacao, số doanh nghiệp có vi phạm phát hiện qua thanh tra chiếm trên 95% số doanhnghiệp được thanh tra Tình trạng trốn thuế, nợ thuế vẫn diễn ra, nhiều trường hợpchậm kê khai nộp thuế đối với các công trình đã được nghiệm thu

Mặt khác, công tác thanh tra, kiểm tra thuế nói chung và công tác thanh trathuế đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản trên địa bàntỉnh Sơn La nói riêng vẫn còn tồn tại những hạn chế nhất định, còn bất cập cả về nộidung thanh tra, bộ máy thanh tra cũng như công cụ và quy trình thanh tra; chưa đápứng đầy đủ yêu cầu đặt ra cho công tác quản lý thuế nói chung và thanh tra thuế nóiriêng Điều này đòi hỏi công tác thanh tra thuế tại Cục thuế tỉnh Sơn La cần có sựnghiên cứu, đánh giá, phân tích để có thể đề xuất các giải pháp quan trọng nhằmhoàn thiện hơn nữa nội dung công tác này, nâng cao hiệu quả quản lý thuế trên địabàn tỉnh Sơn La

Nghiên cứu, đánh giá thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanhnghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản và đề ra các giải pháp đổi mới,hoàn thiện thực sự là một vấn đề khoa học, cần được thực hiện một cách nghiêmtúc, bài bản, vừa góp phần từng bước xây dựng lực lượng cán bộ theo hướng chínhquy, hiện đại, vừa có ý nghĩa sâu sắc về mặt lý luận và thực tiễn đặt ra, nhất là trongđiều kiện nước ta hội nhập ngày càng sâu rộng Chính vì vậy, học viên lựa chọn đề

tài luận văn thạc sĩ “Thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản”, với ý nghĩa thiết thực cả về lý luận

và thực tiễn

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu:

Qua tra cứu, tìm hiểu đến nay đã có một số công trình nghiên cứu khoa học

mà phạm vi nghiên cứu liên quan đến công tác thanh tra thuế như:

Đặng Thùy Trang (2013), “Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra thuế đối

với các Doanh nghiệp tại Cục Thuế tỉnh Sơn La”, luận văn thạc sĩ trường Đại học

kinh tế quốc dân

Luận văn đã nêu khái quát về công tác thanh tra, kiểm tra thuế đối với cácdoanh nghiệp nói chung trên địa bàn tỉnh Sơn La Qua công tác thanh tra, kiểm tranhững mặt đã đạt được đó là: các hành vi vi phạm của NNT đã được phát hiện và

xử lý kịp thời góp phần chống thất thu NSNN Phát hiện các dạng ẩn lậu thuế để xử

lý kịp thời và kiến nghị điều chỉnh bổ sung chính sách cho phù hợp với thực tế; các

kẽ hở trong cơ chế, chính sách được phát hiện để kiến nghị sửa đổi bổ sung; côngtác kiểm tra hồ sơ khai thuế tại trụ sở cơ quan thuế đã được tăng cường; công tácthanh tra, kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế đã có chuyển biến tích cực Qua luậnvăn, tác giả cũng đã đề cập đến các giải pháp để tăng cường công tác thanh tra,kiểm tra đối với các doanh nghiệp: Nâng cao trình độ tin học, trang bị kỹ thuật hiệnđại cần thiết cho việc xử lý thông tin về doanh nghiệp, thực hiện các nghiệp vụthanh tra, kiểm tra thuế; Hoàn thiện và đổi mới nghiệp vụ chuyên ngành thanh tra,kiểm tra thuế ở Cục Thuế tỉnh Sơn La; Tăng cường năng lực của cán bộ làm côngtác thanh tra, kiểm tra thuế; Tổ chức công tác thanh tra, kiểm tra thuế khoa học,hiệu quả Tăng cường hiệu lực và vai trò của thanh tra, kiểm tra thuế đối với việc xử

lý các vi phạm về thuế; Đổi mới và xây dựng quy trình thanh tra, kiểm tra thuế

Lê Mạnh Cường (2013), “Tăng cường quản lý thuế tại Chi cục thuế huyện

Bắc Yên, tỉnh Sơn La”, luận văn thạc sĩ trường Đại học kinh tế quốc dân

Luận văn nghiên cứu thực trạng quản lý thuế tại Chi cục thuế Huyện BắcYên, tỉnh Sơn La, từ đó đề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm tăng cườngquản lý thuế tại địa phương Bắc Yên là một huyện miền núi của tỉnh Sơn Lavới lượng người nộp thuế nhỏ, trình độ dân trí thấp, trình độ người nộp thuếhạn chế Đối tượng thuộc diện tự tính, tự khai, tự nộp ít, trình độ tin học gặp

nhiều khó khăn Vì vậy Luận văn xây dựng các giải pháp khắc phục hạn chế:

Tổ chức phân loại người nộp thuế theo trình độ học vấn và trình độ chuyênmôn, trên cơ sở đó xây dựng kế hoạch tập huấn tuyên truyền và hỗ trợ hợp lý;gắn chặt chẽ các hoạt động của cơ quan thuế với các tổ chức chính quyền củahuyện để thực hiện xã hội hóa công tác thuế Những giải pháp trên phù hợp vớithực tiễn tình hình thực tế của địa phương, được áp dụng triển khai trên địa bànhuyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La

Trương Hùng Thắng (2014), “Hoàn thiện công tác thanh tra, kiểm tra thuế

tại Cục Thuế tỉnh Sơn La trong giai đoạn hiện nay”, luận văn thạc sĩ trường Học

viện Tài chính

Trên cơ sở phân tích lý luận chung về thanh tra, kiểm tra và thực tiễn côngtác thanh tra, kiểm tra về thuế trên địa bàn tỉnh Sơn La, luận văn đưa ra các quanđiểm nhằm đề xuất các giải pháp đối với công tác thanh tra, kiểm tra góp phần pháthuy tác dụng tích cực của chính sách thuế: Các giải pháp về cơ chế chính sách củaNhà nước (Bao gồm hoàn thiện hệ thống pháp luật một cách đồng bộ, tránh sựchồng chéo và bất cập; Tổ chức hệ thống thanh tra, kiểm tra thuế theo hướngchuyên sâu, chuyên nghiệp; Đầu tư xây dựng và phát triển hạ tầng truyền thôngcông nghệ thông tin; Khuyến khích các hoạt động kinh doanh dịch vụ tư vấn tàichính - kế toán, tư vấn thuế, đại lý thuế); Các giải pháp liên quan trực tiếp đến hoạtđộng thanh tra, kiểm tra thuế (Bao gồm: Rà soát, sửa đổi, bổ sung và ban hành mớicác qui trình, sổ tay thanh tra thuế phù hợp với cơ chế tự kê khai, tự nộp thuế; Hoànthiện phương pháp thanh tra, kiểm tra trên cơ sở áp dụng kỹ thuật phân tích rủi ro;Hoàn thiện phương pháp thanh tra, kiểm tra trên cơ sở phân loại NNT và lựa chọnqua một số tỷ suất; Xây dựng, cập nhật cơ sở dữ liệu về người nộp thuế để phục vụcho công tác thanh tra, kiểm tra thuế; Phát triển ứng dụng công nghệ thông tin hỗtrợ công tác thanh tra, kiểm tra thuế; Tổ chức tốt công tác xử lý sau thanh tra, kiểmtra thuế; Xây dựng quy chế phối hợp công tác và công nhận kết quả thanh tra, kiểm

tra về thuế giữa các cơ quan thanh tra cùng cấp để tránh chồng chéo và tiết kiệm chiphí và thời gian thanh tra; Thường xuyên thực hiện việc tổng kết, đánh giá hiệu quảcông tác thanh tra, tiếp tục xây dựng và hoàn thiện hệ thống tiêu chí đánh giá hiệuquả công tác thanh tra; Tăng cường công tác đào tạo, đào tạo lại lực lượng thanh traviên thuế các cấp) và một số giải pháp khác.

Nguyễn Thanh Tùng (2016), “Quản lý thuế theo cơ chế tự khai, tự nộp tại

Cục Thuế tỉnh Sơn La”, luận văn thạc sĩ trường Đại học thương mại

Luận văn nghiên cứu và chỉ ra những vấn đề cơ bản về thuế và quản lý thuế;phân tích thực trạng quản lý thuế theo cơ chế tự khai tự nộp tại Cục Thuế tỉnh Sơn

La Trên cơ sở đó, luận văn đã đánh giá công tác quản lý thuế theo cơ chế tự khai tựnộp của Cục Thuế tỉnh Sơn La để đưa ra một số các giải pháp hoàn thiện quản lýthuế theo cơ chế tự khai, tự nộp của Cục Thuế tỉnh Sơn La: Tăng cường và nâng caochất lượng công tác tuyên truyền; Tăng cường quản lý kê khai và Kế toán thuế;Tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra; Tăng cường công tác quản lý nợ thuế;Tăng cường ứng dụng tin học vào công tác quản lý thuế; Hoàn thiện tổ chức bộ máy

và công tác cán bộ; Tăng cường công tác phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trongcông tác quản lý thuế

Mai Việt Dũng (2017), “Hoàn thiện công tác thanh tra, kiểm tra thuế tại Chi

cục Thuế huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang”, luận văn thạc sĩ trường Đại học Kinh tế

- Đại học Quốc gia Hà Nội

Luận văn đã chỉ ra quy trình thanh tra, kiểm tra thuế, các hành vi vi phạmchủ yếu phát hiện qua thanh tra, kiểm tra; đánh giá được hoạt động thanh tra, kiểmtra thuế Từ việc phân tích thực trạng công tác thanh tra, kiểm tra tại Chi cục thuếhuyện Vị Xuyên, luận văn đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thanhtra, kiểm tra: đổi mới và tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra người nộp thuế;Tăng cường số lượng và thay đổi hình thức thanh tra, kiểm tra; Tăng cường hoạtđộng giám sát trong và sau thanh tra, kiểm tra…

Ngoài ra còn có một số công trình khoa học khác được công bố trên các sách,báo, tạp chí và các trang website như: Tạp chí Thuế, thời báo tài chính Việt Nam cũng đã đề cập tới những vấn đề có liên quan tới thanh tra, kiểm tra thuế đối với cácdoanh nghiệp.

Theo phạm vi hiểu biết của học viên, cho đến thời điểm này chưa có côngtrình nào nghiên cứu về Thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệphoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

3 Mục tiêu nghiên cứu

Luận văn thực hiện hướng tới những mục tiêu cơ bản sau:

- Xác định được khung nghiên cứu về thanh tra của cục thuế đối với doanhnghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

- Phân tích được thực trạng thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối vớidoanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản giai đoạn 2013-2017, từ đóchỉ rõ điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân của điểm yếu trong công tác này

- Đưa ra được các giải pháp nhằm hoàn thiện thanh tra của Cục Thuế tỉnhSơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanhnghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

- Về nội dung: Thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanh nghiệphoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản được nghiên cứu theo cách tiếp cận về hệthống thanh tra bao gồm nội dung thanh tra, bộ máy thanh tra, hình thức thanh tra,công cụ thanh tra và quy trình thanh tra

- Về không gian: Nghiên cứu tại Cục Thuế tỉnh Sơn La

- Về thời gian: Dữ liệu được thu thập cho giai đoạn từ 2013 đến 2017, điềutra thu thập dữ liệu sơ cấp được tiến hành vào tháng 5/2018 và đề xuất giải pháp chogiai đoạn đến năm 2025

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Khung nghiên cứu

Các nhân tố ảnh

hưởng đến thanh

tra của cục thuế

đối với doanh

cơ bản

Mục tiêu thanh tra của cục thuế đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây

- Hình thức thanh tra

- Công cụ thanh tra

- Quy trình thanh tra

- Phát hiện, ngăn chặn, xử lýkịp thời các hành vi vi phạmpháp luật về thuế của cácdoanh nghiệp hoạt động tronglĩnh vực xây dựng cơ bản

- Chống thất thu thuế trong lĩnhvực xây dựng cơ bản, góp phầntăng nguồn thu cho NSNN

- Giúp người nộp thuế thựchiện đúng, đầy đủ nghĩa vụ vềthuế, nâng cao tính tự giác tuânthủ pháp luật về thuế của cácdoanh nghiệp hoạt động tronglĩnh vực XDCB

- Tham mưu để hoàn thiện cácquy định của pháp luật về thuếđối với doanh nghiệp hoạtđộng trong lĩnh vực xây dựng

cơ bản

Sơ đồ 1: Khung nghiên cứu

Nguồn: Tác giả tổng hợp

5.2 Quy trình nghiên cứu

Bước 1: Nghiên cứu các tài liệu có liên quan nhằm xác định khung nghiêncứu về thanh tra của cục thuế đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xâydựng cơ bản Phương được sử dụng ở bước này là phương pháp tổng hợp

Bước 2: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ các nguồn như báo cáo các năm, báo cáochuyên đề về thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La; báo cáo của Tổng cục Thuế về

thanh tra các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản; tài liệu hộithảo về thanh tra các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản Thuthập các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến đề tài.

Bước 3: Thu thập dữ liệu sơ cấp thông qua phỏng vấn sâu các cán bộ thanhtra của Cục Thuế tỉnh Sơn La Ngoài ra học viên còn điều tra khảo sát các doanhnghiệp đang hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh để có thêm

cơ sở phân tích và đánh giá thực trạng thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối vớidoanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

Bước 4: Xử lý dữ liệu và phân tích thực trạng thanh tra của Cục Thuế tỉnhSơn La đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản Phươngpháp được sử dụng ở bước này là thống kê, so sánh, phân tích và tổng hợp Sau khiphân tích thực trạng tác giả sẽ chỉ ra điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân củanhững điểm yếu trong công tác thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanhnghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

Bước 5: Trên cơ sở các điểm yếu đã phát hiện ở bước 4, luận văn đề xuất cácgiải pháp nhằm hoàn thiện thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối với doanhnghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản Phương pháp được sử dụng ởbước này là phương pháp phân tích và tổng hợp

6 Cấu trúc của Luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, luận văn được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về thanh tra của cục thuếđối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

Chương 2: Phân tích thực trạng thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn La đối vớidoanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện thanh tra của Cục Thuế tỉnh Sơn Lađối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ THANH TRA CỦA CỤC THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP HOẠT ĐỘNG

TRONG LĨNH VỰC XÂY DỰNG CƠ BẢN

1.1 Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

1.1.1 Khái niệm và phân loại doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

XDCB nhằm đảm bảo và không ngừng nâng cao năng lực sản xuất, năng lựcphục vụ cho các ngành, các lĩnh vực của nền kinh tế quốc dân Đồng thời, XDCBkhông những đảm bảo mà còn nâng cao năng lực sản xuất, năng lực phục vụ cácngành, các lĩnh vực trong nền kinh tế quốc dân Tạo điều kiện để nâng cao chấtlượng, hiệu quả của các hoạt động xã hội, dân sinh, quốc phòng thông qua việc đầu

tư xây dựng các công trình xã hội, dịch vụ, cơ sở hạ tầng ngày càng đạt trình độ cao,góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho mọi người dân trong xã hội

XDCB là hoạt động liên quan đến việc hình thành các TSCĐ như công trình

hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội như xây dựng công trình giao thông, công trình thủylợi, thủy điện, cầu cống, xây dựng nhà cửa, công sở, khu công nghiệp… phục vụsản xuất phát triển kinh tế xã hội, các công trình phúc lợi như trường học, bệnhviện, nhà văn hóa, khu vui chơi giải trí, cụm rạp chiếu phim…

Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực XDCB (gọi tắt là doanh nghiệpXDCB) là đơn vị kinh tế cơ sở, là nơi trực tiếp sản xuất kinh doanh, bao gồm mộttập thể lao động nhất định có nhiệm vụ sử dụng các tư liệu lao động và đối tượnglao động để sản xuất ra các sản phẩm

Các doanh nghiệp hoạt động xây dựng cơ bản có thể được phân loại theo cáctiêu chí sau:

- Phân loại theo loại hình doanh nghiệp:

+ Doanh nghiệp Nhà nước: là tổ chức kinh tế do Nhà nước đầu tư vốn thànhlập và tổ chức quản lý hoạt động kinh doanh hoặc hoạt động công ích nhằm thựchiện mục tiêu kinh tế xã hội Nhà nước quy định

+ Doanh nghiệp tư nhân: là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịutrách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp

+ Công ty trách nhiệm hữu hạn: công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên

là doanh nghiệp do một tổ chức hoặc một cá nhân làm chủ sở hữu, chủ sở hữu công

ty chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty trongphạm vi số vốn điều lệ của công ty; công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trởlên là doanh nghiệp mà thành viên có thể là tổ chức, cá nhân (không vượt quá 50),chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trongphạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp

+ Công ty cổ phần: là doanh nghiệp, trong đó, vốn điều lệ được chia thànhnhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần; cổ đông có thể là tổ chức, cá nhân; số lượng

cổ đông tối thiểu là 03

- Phân loại theo quy mô sản xuất kinh doanh:

+ Doanh nghiệp có quy mô lớn: tổng nguồn vốn trên 100 tỷ và tổng lao độngtrên 300 người

+ Doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ: tổng nguồn vốn đến 100 tỷ và tổnglao động đến 300 người

1.1.2 Đặc điểm của doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

XDCB là một loại sản xuất công nghiệp đặc biệt theo đơn đặt hàng Sảnphẩm của doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực XDCB mang tính chất đơn chiếc,riêng lẻ Mỗi đối tượng là từng công trình, hạng mục công trình, đòi hỏi yêu cầukinh nghiệm, kết cấu, hình thức, địa điểm xây dựng thích hợp, được xác định cụ thểtrên từng thiết kế dự toán của từng đối tượng riêng biệt Do tính chất đơn chiếc,riêng lẻ nên chi phí bỏ ra để thi công xây lắp các công trình và kết cấu không đồngnhất như các loại sản phẩm công nghiệp

- Do có những đặc điểm đặc thù của ngành xây dựng, hồ sơ xây dựng là tàiliệu kế toán chủ yếu của doanh nghiệp hoạt động xây dựng mang tính đặc thùchuyên môn ngành nghề cao, đòi hỏi phải có kỹ năng chuyên ngành để lập, kiểmtra, giám sát So với các ngành sản xuất khác, ngành xây dựng có những đặc điểm

về kinh tế và kỹ thuật riêng biệt, thể hiện rất rõ nét ở sản phẩm xây lắp và quá trìnhtạo ra sản phẩm của ngành

- Sản phẩm xây lắp là những công trình xây dựng, vật kiến trúc, thường cókhối lượng, giá trị và quy mô lớn, kết cấu phức tạp Thời gian sản xuất sản phẩmxây lắp lâu dài do thi công thường kéo dài, có thể hoàn thành bàn giao theo từngcông việc hoàn thành hoặc hạng mục công trình hoàn thành hoặc toàn bộ công trình.

- Sản phẩm xây lắp mang tính chất cố định, gắn liền với địa điểm xây dựng.Sản phẩm xây lắp cố định tại nơi sản xuất còn các điều kiện sản xuất (xe máy, thiết

bị thi công, người lao động ) phải di chuyển theo địa điểm đặt sản phẩm Trongquá trình thi công nhà thầu phải thường xuyên thay đổi địa điểm, do đó sẽ phát sinhmột số chi phí cần thiết như chi phí điều động công nhân, máy thi công, chi phíchuẩn bị mặt bằng…

- Sản xuất xây lắp thường diễn ra ngoài trời, chịu tác động trực tiếp của cácyêu tố môi trường như nắng, mưa, lũ lụt… Việc thi công diễn ra dài và thi côngngoài trời còn tạo nhiều nhân tố gây nên những khoản thiệt hại bất ngờ, cần phảichọn những phương pháp hợp lý để xác định những chi phí mang tính chất thời vụ

và những thiệt hại một cách đúng đắn

Hoạt động XDCB có vai trò quan trọng trong nền kinh tế, là tiền đề tạo nênvật chất để phát triển các hoạt động Vì vậy hiểu được đặc điểm của doanh nghiệpXDCB có ảnh hưởng tới công tác thanh tra thuế, giúp cơ quan thuế quản lý doanhnghiệp tốt hơn, hiệu quả hơn

1.1.3 Đặc điểm về thuế đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

Căn cứ đặc điểm của doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực XDCB, thuế đốivới doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực XDCB có một số đặc điểm cơ bản:

- Về thuế GTGT:

+ Giá tính thuế đối với xây dựng là giá trị công trình, hạng mục công trìnhhay phần công việc thực hiện bàn giao chưa có thuế GTGT (bao gồm giá trị nguyênvật liệu chưa có thuế GTGT trong trường hợp có bao thầu nguyên vật liệu) Trườnghợp xây dựng thực hiện thanh toán theo hạng mục công trình hoặc giá trị khối lượngxây dựng hoàn thành bàn giao là giá tính theo giá trị hạng mục công trình hoặc giátrị khối lượng công việc hoàn thành bàn giao chưa có thuế GTGT Những đặc điểm

về kinh tế và kỹ thuật riêng biệt chi phối đến công tác xác định chi phí sản xuất và

tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây lắp và vì vậy liên quan đến xácđịnh doanh thu, chi phí trong tính thuế và khai thuế.

+ Thời điểm xác định thuế GTGT đối với xây dựng là thời điểm nghiệm thu,bàn giao công trình, hạng mục công trình, khối lượng xây dựng, lắp đặt hoàn thành,không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền

- Về thuế TNDN:

+ Thu nhập tính thuế trong kỳ tính thuế được xác định bằng thu nhập chịuthuế trừ thu nhập được miễn thuế và các khoản lỗ được kết chuyển từ các năm trướctheo quy định

+ Doanh thu để tính thu nhập chịu thuế được xác định đối với hoạt động xâydựng là giá trị công trình, giá trị hạng mục công trình hoặc giá trị khối lượng côngtrình xây dựng, lắp đặt nghiệm thu

+ Doanh nghiệp nộp thuế tại nơi có trụ sở chính, không phải phân bổ số thuếphải nộp đối với trường hợp có các công trình, hạng mục công trình hay cơ sở xâydựng hạch toán phụ thuộc

Ngoài ra, các sản phẩm xây lắp mang tính chất cố định, gắn liền với địa điểmxây dựng, nhà thầu thường xuyên thay đổi địa điểm làm cho công tác quản lý thuếphức tạp (quản lý theo từng công trình hay toàn bộ hoạt động xây dựng của doanhnghiệp) Mặt khác, sản xuất xây lắp chịu tác động trực tiếp của các yêu tố môitrường đòi hỏi công tác quản lý thuế phải chặt chẽ sao cho bảo đảm thu đúng, thu

đủ thuế và bảo đảm cho doanh nghiệp hoạt động bình thường

1.2 Thanh tra của cục thuế đối với doanh nghiệp hoạt động trong

Theo Quốc hội (2010): “Thanh tra chuyên ngành là hoạt động thanh tra của

cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo ngành, lĩnh vực đối với cơ quan, tổ chức, cá

nhân trong việc chấp hành pháp luật chuyên ngành, quy định về chuyên môn - kỹthuật, quy tắc quản lý thuộc ngành, lĩnh vực đó”.

Thanh tra chuyên ngành là hoạt động thanh tra của cơ quan nhà nước cóthẩm quyền theo ngành, lĩnh vực đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc chấphành pháp luật chuyên ngành, quy định về chuyên môn - kỹ thuật, quy tắc quản lýthuộc ngành, lĩnh vực đó

Thanh tra thuế về cơ bản thực hiện theo hoạt động của thanh tra chuyênngành Như vậy, thanh tra của cục thuế đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnhvực XDCB là việc cục thuế tiến hành những hoạt động mang tính chất chuyên mônnghiệp vụ đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực XDCB nhằm đánh giá

sự tuân thủ pháp luật về thuế của các doanh nghiệp đó

1.2.1.2 Mục tiêu thanh tra của cục thuế đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

Công tác thanh tra thuế nhằm đánh giá việc chấp hành các luật thuế của NNT

và người thu thuế nhằm phát huy nhân tố tích cực, đấu tranh ngăn ngừa và xử lýnhững mặt tiêu cực Thanh tra của cục thuế đối với doanh nghiệp XDCB nhằm đạtđược các mục tiêu:

Thứ nhất, phát hiện, ngăn chặn, xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật

về thuế của các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản; Phòngngừa, răn đe các hành vi vi phạm pháp luật thuế và tội phạm nảy sinh trong việcthực hiện pháp luật thuế

Hoạt động thanh tra thuế trên cơ sở phân tích thông tin, dữ liệu liên quan đếnNNT, đánh giá việc chấp hành pháp luật của NNT, xác minh và thu thập chứng cứ

để xác định hành vi vi phạm pháp luật về thuế Theo đó, vừa phòng ngừa các hành

vi phạm pháp luật thuế có thể xảy ra; vừa sử dụng các biện pháp chế tài bằng mệnhlệnh hoặc các quyết định hành chính nhằm xử lý và răn đe hành vi vi phạm phápluật của NNT

Thanh tra thuế với tư cách là công cụ thực hiện chức năng quản lý Nhà nước,thanh tra thuế chính là việc xem xét và phát hiện những sai phạm của các tổ chức,

cơ quan và các cá nhân không đúng với quy định của chính sách, pháp luật về thuế,

sử dụng các biện pháp chế tài bằng mệnh lệnh hoặc các quyết định hành chínhnhằm ngăn ngừa, răn đe hành vi vi phạm pháp luật của NNT, giúp NNT và CQTthực hiện nghiêm chỉnh các văn bản pháp luật về công tác quản lý thu ngân sáchđảm bảo thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị của ngành

Thứ hai, chống thất thu thuế trong lĩnh vực xây dựng cơ bản, góp phần tăngnguồn thu cho NSNN

Để bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ thu ngân sách, cơ quan thuế các cấp tiếptục triển khai đầy đủ và quyết liệt các biện pháp quản lý thu, kiểm soát chặt chẽnguồn thu, hạn chế nợ đọng thuế, tăng cường thanh tra, chống thất thu thuế, khaithác tăng thêm nguồn thu Qua rà soát và phân tích kết quả kê khai, nộp thuế củangười nộp thuế cho thấy, lĩnh vực xây dựng xây dựng cơ bản là một lĩnh vực tiềm

ẩn nhiều rủi ro làm thất thu Ngân sách Nhà nước Thanh tra của cục thuế đối vớidoanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản nhằm chống thất thu thuế,góp phần tăng nguồn thu cho NSNN

Thứ ba, giúp người nộp thuế thực hiện đúng, đầy đủ nghĩa vụ về thuế, nângcao tính tự giác tuân thủ pháp luật về thuế của các doanh nghiệp hoạt động tronglĩnh vực XDCB; Góp phần tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, lành mạnh giữacác doanh nghiệp

Với các biện pháp hỗ trợ ngày càng hiệu quả, cũng như việc quản lý, xử lýngày càng chặt chẽ, công bằng của cơ quan thuế đang ngày càng tạo ra cho ngườinộp thuế ý thức không thể, không muốn và không dám gian lận về thuế Thông quacông tác thanh tra thuế nhằm hướng dẫn, giúp đỡ đối tượng nộp thuế nắm đượcnghĩa vụ và quyền hạn của đơn vị khi thực hiện luật thuế; đồng thời nâng cao tráchnhiệm của công chức ngành thuế khi thi hành công vụ

Thứ tư, tham mưu để hoàn thiện các quy định của pháp luật về thuế đối vớidoanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản; góp phần hoàn thiện cơchế, chính sách pháp luật về thuế

Thời gian qua, cùng với việc hội nhập kinh tế quốc tế, nhiều chính sách thuế

đã được cải cách, đổi mới mạnh mẽ, được cộng đồng doanh nghiệp, nhiều tổ chứcquốc tế ghi nhận Việc cải cách chính sách pháp luật thuế là nhiệm vụ liên tục,xuyên suốt trong bối cảnh nền kinh tế liên tục vận động và phát triển Mặc dù mỗisắc thuế khi được ban hành đều đã được nghiên cứu kỹ và chuẩn bị chu đáo và đãđạt được những kết quả nhất định những vẫn phải thừa nhận chính sách thuế hiệnnay vẫn còn một số vướng mắc cần được tháo gỡ Chính vì vậy hoạt động thanh trathuế sẽ cung cấp các căn cứ, các bằng chứng cụ thể phản ánh một cách chân thực,sống động các hoạt động diễn ra trong thực tế, để phục vụ cho việc hoàn thiện, bổsung các chính sách cho phù hợp Thông qua thanh tra thuế sẽ thường xuyên theodõi, phát hiện và kiến nghị với ngành Thuế sửa đổi các quy định về chính sách Thuếkhông còn phù hợp, loại bỏ các thủ tục hành chính bất hợp lý, góp phần cải cách hệthống thuế phù hợp với chương trình, mục tiêu của quốc gia, đóng góp vào tăngtrưởng kinh tế bền vững của tỉnh cũng như của đất nước

Căn cứ vào những kiến nghị của kết quả thanh tra CQT các cấp có thể pháthiện những NNT thực hiện không đúng và không đủ các thủ tục hành chính thuế đểkịp thời chấn chỉnh Đồng thời phát hiện những khiếm khuyết, những thủ tục khôngphù hợp với thực tế để kiến nghị bổ sung hoàn thiện, nâng cao hiệu lực pháp luậtthuế, đề ra các giải pháp cụ thể để thực hiện, đưa Luật thuế vào cuộc sống thực tế,đảm bảo sự công bằng trong việc thực hiện luật thuế, đồng thời cải cách được cácquy trình quản lý thu thuế ngày càng hợp lý hơn

Các mục tiêu thanh tra của cục thuế đối với doanh nghiệp hoạt động tronglĩnh vực XDCB được cụ thể hóa thông qua các chỉ số sau:

- Tổng số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực XDCB được thanh tra trêntổng số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực XDCB trên địa bàn tỉnh

- Tổng số tiền thuế truy thu, phạt khai sai và tiền chậm nộp phải nộp vào NSNN

- Số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực XDCB được đánh giá là tuânthủ pháp luật về thuế sau khi tiến hành thanh tra

- Số sáng kiến tham mưu đề xuất với các cơ quan QLNN để hoàn thiện các quyđịnh của pháp luật về thuế đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực XDCB

1.2.2 Nội dung thanh tra của cục thuế đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

- Thanh tra tình hình chấp hành các qui định về đăng ký thuế

Đăng ký kinh doanh và đăng ký kê khai nộp thuế là quyền lợi và nghĩa vụbắt buộc của các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản Nếu cácdoanh nghiệp khi kinh doanh mà không đăng ký thuế, hoặc kê khai không trungthực bị coi là hành vi vi phạm pháp luật cần phải có biện pháp chấn chỉnh kịp thời.Thông qua việc đăng ký kinh doanh, Nhà nước quản lý mọi hoạt động sản xuất kinhdoanh của doanh nghiệp ngay từ khi bắt đầu hoạt động, tạo điều kiện thuận lợi chocông tác kế hoạch hoá nguồn thu NSNN

Đoàn thanh tra cần đi sâu xem xét tính pháp lý của đăng ký thuế; Thanh tratính trung thực của các tài liệu, số liệu kê khai trong đăng ký kinh doanh và đăng kýthuế về vốn, địa điểm, ngành nghề kinh doanh, thời gian thực tế kinh doanh, hìnhthức kế toán áp dụng, tài khoản giao dịch nhằm phát hiện và xử lý những gian lậntrong kê khai đăng ký thuế, hạn chế thất thu nguồn thu của tỉnh

- Thanh tra việc chấp hành quy định về đặt in, quản lý và sử dụng hoá đơnHóa đơn là chứng từ do người bán lập, ghi nhận thông tin bán hàng hóa,cung ứng dịch vụ theo quy định của pháp luật Doanh nghiệp phải đăng ký và sửdụng hóa đơn đặt in hoặc tự in với cơ quan thuế địa phương, thực hiện đúng quyđịnh pháp luật hiện hành quy định về hóa đơn bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ Lưutrữ, bảo quản và sử dụng hóa đơn theo đúng quy định

Thanh tra việc lập và sử dụng các loại chứng từ, hoá đơn có liên quan đến việctính thuế Xác định tính hợp pháp, hợp lý, tính trung thực của từng loại chứng từ,hóa đơn có liên quan như: hoá đơn bán hàng, phiếu xuất kho, chứng từ thu chi,

- Thanh tra việc chấp hành chế độ kế toán, lưu trữ sổ sách, chứng từ kế toánChế độ kế toán là những quy định và hướng dẫn về kế toán trong một lĩnh vựchoặc một số công việc cụ thể do cơ quan quản lý nhà nước về kế toán hoặc tổ chứcđược cơ quan quản lý nhà nước về kế toán ủy quyền ban hành Chứng từ kế toán lànhững giấy tờ và vật mang tin phản ánh nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh và đãhoàn thành, làm căn cứ ghi sổ kế toán

Tất cả các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế nói chung và doanhnghiệp hoạt động trong lĩnh vực XDCB nói riêng đều phải chấp hành chế độ kếtoán Mọi nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh liên quan đến hoạt động của doanhnghiệp đều phải lập chứng từ kế toán, nội dung phải đầy đủ, rõ ràng các chỉ tiêu,phản ánh trung thực Việc thực hiện chế độ kế toán, sổ sách, chứng từ, hoá đơn cóliên quan mật thiết đến việc tính thuế, nộp thuế và công tác quản lý của Nhà nước.

- Thanh tra việc chấp hành các sắc thuế:

Thanh tra tính trung thực, chính xác, đầy đủ các nội dung trong tờ khai thuếtheo mẫu do Bộ Tài chính quy định Thanh tra căn cứ tính thuế nhằm mục đích xácđịnh đúng số thuế phải nộp, số thuế đã nộp, số thuế được miễn, giảm, số thuế đượchoàn trong kỳ của cơ sở kinh doanh Việc thanh tra căn cứ tính thuế được thực hiệntrên cơ sở thanh tra sổ sách kế toán, chứng từ hoá đơn và các tài liệu có liên quan.Thông qua việc thanh tra, đối chiếu số liệu trên các tờ khai, bảng kê, quyết toán thuếcủa các doanh nghiệp XDCB đã kê khai với số liệu thanh tra trên sổ sách kế toán vàtình hình thực tế để phát hiện số thuế đơn vị kê khai thiếu, số thuế ẩn lậu

Thanh tra việc chấp hành nghĩa vụ nộp thuế của cơ sở kinh doanh, tình hìnhthực hiện nghĩa vụ với NSNN Xác định việc thực hiện quy định về thời hạn nộpthuế của doanh nghiệp, tình trạng dây dưa nộp chậm tiền thuế để chiếm dụngNSNN làm vốn kinh doanh, tình trạng nợ đọng thuế Đoàn thanh tra cần đối chiếuthời hạn nộp thuế theo quy định của các luật thuế với thời gian nộp thuế của doanhnghiệp qua các chứng từ nộp thuế như Giấy nộp tiền vào Kho bạc, biên lai thuếnhằm phát hiện tình trạng nợ đọng, dây dưa, chây ì tiền thuế

1.2.3 Bộ máy thanh tra của cục thuế đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

Bộ máy thanh tra của cục thuế đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnhvực XDCB thuộc bộ máy thanh tra của cục thuế chịu sự điều hành, chỉ đạo trực tiếpcủa Cục trưởng Cục Thuế hoặc do phó cục trưởng cục thuế phụ trách tùy theo sựphân công nhiệm vụ của các cục thuế Bộ máy được tổ chức tập trung ở phòng chứcnăng là phòng thanh tra thuế Phòng Thanh tra thuế có chức năng, nhiệm vụ giúpCục trưởng Cục Thuế triển khai thực hiện công tác thanh tra người nộp thuế trong

việc chấp hành pháp luật thuế; giải quyết tố cáo về hành vi trốn lậu thuế, gian lậnthuế liên quan đến người nộp thuế thuộc phạm vi Cục Thuế quản lý.

Căn cứ vào yêu cầu quản lý, quy mô khối lượng công việc, đội ngũ cán bộ,công chức và tình hình doanh nghiệp thực tế trong phạm vi cục thuế quản lý mà tổchức thành một hoặc nhiều phòng thanh tra thuế Việc phân chia các phòng thanhtra thuế tùy theo tình cụ thể ở địa phương, có thể phân chia thành theo loại hìnhdoanh nghiệp hoặc theo địa bàn

Để thực hiện tốt nhiệm vụ chuyên môn, đối với các doanh nghiệp hoạt độngtrong lĩnh vực XDCB do cục thuế trực tiếp quản lý, phòng thanh tra thuế phối hợpvới các phòng chức năng trong cục thuế; đối với các doanh nghiệp hoạt động tronglĩnh vực XDCB do chi cục thuế quản lý, phòng thanh tra thuế phối hợp với các chicục thuế các huyện, thành phố, bao gồm các đội thuế trực thuộc tương ứng cácphòng chức năng của cục thuế

Tổ chức bộ máy cán bộ quản lý thuế nói chung và bộ máy thanh tra thuế nóiriêng có ý nghĩa quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến công tác thanh tra thuế CQTphải thường xuyên đánh giá, giám sát quá trình tổ chức hoạt động của bộ máy quản

lý nhằm chỉnh sửa, hoặc cơ cấu lại bộ máy sao cho tinh gọn, mang tính liên tục vàhiệu quả, đảm bảo phù hợp với mô hình quản lý Xây dựng hệ thống thanh tra thuếkhoa học, đồng bộ, đảm bảo thực thi chiến lược theo hướng tăng cường tối đa sựtuân thủ của các doanh nghiệp đặc biệt là sự tuân thủ tự nguyện, tránh lãng phínguồn nhân lực, trở thành gánh nặng cho công tác quản lý cũng như NSNN

Bên cạnh đó, nguồn nhân lực cũng là là yếu tố vô cùng quan trọng, ảnhhưởng trực tiếp đến hiệu quả công tác thanh tra Để phù hợp với yêu cầu quản lýthuế hiện đại và tính chất phong phú, phức tạp, nhiều loại hình của NNT cũng nhưtình hình phát triển kinh tế hiện nay, năng lực và trình độ chuyên môn của cán bộthực hiện công tác thanh tra thuế phải được đào tạo, bồi dưỡng, phân bố nguồn nhânlực một cách hợp lý nhằm triển khai thực hiện các quy định về quản lý thuế hiệuquả, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật thuế của các doanh nghiệp XDCB,đáp ứng yêu cầu của tình hình về chính sách thuế, nghiệp vụ thanh tra thuế đối vớicác doanh nghiệp XDCB