Vị trí, cơ cấu tổ chức và chức năng của nghị viện nước cộng hoà pháp theo hiến pháp năm 1958

Nghi viên Phâp cüng giông nhu Quôc hôi Viêt Nam không phâi dên bây gicr môi co môt vj tri quan trong trong viêc t6 chürc quyên lue nhà nuôc mà ngay trong tu tucmg cüa câc tâc giâ xây dun

BÔ G IÂ O DUC VÀ DAO T A O BÔ TlT PH Â P

TRliÔ N G OAI H O C LUÂT HÀ NÔI

1 HJI T III T IIÂ I

Tâc gid xin chân tfiành cdm cru Tien sTThâi Vînh Thâng, Giâo viên hixâng dân khoa hoc, câc thây, cô giâo cùng câc ban dông nghiêp và gia âïnh dâ giüp dô, tao dieu kiên cho tâc gid hoàn thành ban luân van này.

PHAN MO DAU

1 Tînh cap thiet cüa de tài:

Trong công cuôc thuc hiên su nghiêp dëi môi, xây dung nên kinh té thi truômg theo dinh huông xâ hôi chü nghîa, xây dung Nhà nuôc phâp quyën xâ hôi chü nghîa, cùng vôi viêc tàng curômg hiêu lire quân lÿ nhà nirôc, viêc tàng cucmg hiêu lire cüa Quôc hôi Viêt Nam cüng duoc chü trong nhâ't là vë khia canh thuc hiên quyên lue Nhà nuôc và co ché kiëm soât quyën lue nhà nuôc Vôi phucmg châm hoc hôi kinh nghiêm cüa câc nuôc

trên thé giôi dë gôp phân hoàn thiên tùïig buôc hoat dông cüa Quôc hôi dôi

hôi càn thiê't phâi tàng cucmg công tac nghiên cüu câc hê thô'ng phâp luât và

ca ché t6 chûc bô mây nhà nuôc cüa câc quôc gia khâc.

Khâc vôi Hoa kÿ hon 200 nàm qua dù co süa d6i b6 sung nhung ban Hiên phâp dàu tiên 1787 vë ca ban vân tôn tai, ban Hiên phâp dàu tiên cüa Công hoà Phâp ra dort vào nàm 1791 chï sau không dfîy môt nàm dâ không côn nüa Trâi qua nhüng bien dông thàng tràm cüa dôfi sô'ng chmh tri Phâp

dâ co tôi 15 bân Hiên phâp kë câ nhüng bân không duoc âp dung Bôi caiih chmh tri thay doi, Hiê'n phâp cüng tiên triën và Nghi viên Phâp cüng phâi thfch img vori su phât triën do Qua môi bân Hiên phâp të chiïc và hoat dông cüa Nghi viên duoc kë thùa, phât triën và ngày càng duac làm rô và quy dinh eu thë Dâc biêt là tù Hiê'n phâp 1958 vë mât phâp lÿ cüng nhu

thuc té vj tri cüa Nghi viên tiïng bude duoc khang dinh và hoàn thiên.

Nghi viên Phâp cüng giông nhu Quôc hôi Viêt Nam không phâi dên bây gicr môi co môt vj tri quan trong trong viêc t6 chürc quyên lue nhà nuôc

mà ngay trong tu tucmg cüa câc tâc giâ xây dung hoc thuyêt phân quyên dâ thùfa nhân quyên lue nhà nuôc phâi duoc phân chia thành nhüng loai quyên khâc nhau do câc co quan nhà nuôc khâc nhau dâm trâch, trong do quyên lâp phâp vë bân châ't là quyên cao nhâ't trong câc loai quyên lue, dây là quyën lue duy nhâ't dai diên cho y chf chung, tâ't câ duoc të chüc xung quanh viêc bâo vê quyën lâp phâp, côn quyên hành phâp là thuc hiên y chi chung do, phu thuôc vào quyën lâp phâp, chiu trâch nhiêm châp hành luât

O Phâp Nghi viên dông vai trô trung tâm cüa dôi sông chmh tri, no chi phôi manh më và tmc tiê'p dê'n hoat dông hành phâp và tu phâp Tuy nhiên

tnrôc su phât triën cüa câc thiê't chê' và nhu càu càn thiê't phâi thîch ûng vori câc phirong phâp làm viêc hiên dai cüa chînh phü chü’c nâng và nhiêm vu cüng nhir hoat dông cüa Nghj viên cüng co nhiêu thay déi.

Viêc nghiên ciîu to chüc và hoat dông cüa Nghj viên Phâp là mot công viêc khô khàn bai ban thân vân dê phüc tap và co pham vi rông Vân de này

dâ dirgc môt sô tâc giâ dë câp, song cho tôi nay viêc nghiên ciîu chï dugc xem xét trên tùtag khîa canh nhâ't dinh, do do viêc hïnh thành câc quan diëm khoa hoc dë co diêu kiên trao déi côn han chê', tu liêu côn nghèo nàn Vôi mong muôn tlm hiëu sâu hom vé Nghi viên Phâp nhâ't là vé khîa canh to chüc và quan hê cüa Nghi viên v6i hai quyên nàng côn lai dugc thë hiên

trong Hiên phâp 1958 tâc giâ chon dé tài "Vi tri, c& câu to chûc và chûc nâng cüa N ghi viên nuâc Công hoà Phâp theo Hien phâp 1 9 5 8 " làm dé

tài luân ân cho mînh không co tham vong làm dugc diêu gî quâ lôrn so vôi yêu càu Hy vong co thë nhân thüc vâ'n dê môt câch dày dû, eu thé, chlnh xâc han vé m at lÿ luân và nhân thü’c nham phuc vu cho viêc giâng day và hoc tâp tai trucmg Dai hoc Luât, gop phàn nhô bé vào viêc déi m6i té chü’c

bô mây nhà nuôc ta nham nâng cao hiêu quâ quân lÿ nhà nuôc và hoat dông cüa Quô'c hôi nham phuc vu chînh sâch dô'i ngoai cüa nhà nuôc ta

2 Mue dich cüa luân vàn

Mue dich nghiên cûu cüa luân vàn là làm sâng tô môt sÔ vân dê c a bân

trong té chü’c và hoat dông cüa Nghj viên Phâp trong Hiên phâp 1958 Dë thuc hiên mue dfch do luân vàn dê ra câc nhiêm vu ca bân sau:

- Trînh bày co tînh hê thông nhimg vân dê c a bân nhât cüa chê' dô dai nghj Phâp nhu nguyên nhân xuâ't hiên chê' dô dai nghi, nôi dung biëu hiên

eu thë cüa chê' dô dai nghj Phâp trên c a sa dô khang djnh Nghj viên luôn là thiê't chê' quan trong

- Phân tich nhüng diëm tich eue, han chê' cüa té chü’c và hoat dông cüa Nghi viên Phâp qua dô rut ra nhüng diëm hop lÿ cüa ca chê' hoat dông cüa Nghi viên

- Luân vân di sâu nghiên cüu pham vi và trînh tu lâp phâp cüa Nghj viên cüng nhu chüc nâng kiëm tra cüa Nghj viên dô'i vôri Chînh phü

- Trên ca sà thu dirgc, luân vàn nhàm g6p phàn phuc vu công tâc

nghiên ciîu nhà nuôc và phâp luât nuôc ngoài, nhüng kinh nghiêm trong xây dtfng bô mây và hoat dông xây dixng phâp luât

3 Phnom g phâp nghiên curu :

Phuong phâp nghiên cüu co tînh châ't chu dao và nén tâng cüa luân vân là phirong phâp duy vât biên chirng và duy vât lich sir cüa chu nghîa Mac Lê nin kê't hop vôi nhfmg phirong phâp phân tîch, tong hop, khâi quât,

so sânh câc quan diëm, câc tài liêu, câc y kién trînh bày, nhân xét cüa nhiëu tâc giâ vê cùng mot vân dë, dông thcri vôi suy nghî, von kiën thirc san co cüa bân thân dë làm sâng tô vân dê mà tâc giâ quan tâm

4 Doi tuong và pham vi nghiên curu:

Luân an chï dê câp dén té chiic và hoat dông cüa Nghi viên Phâp quy dinh theo Hiê'n phâp 1958 qua do thâ'y diroc su k é thùa và phât triën cüa Nghi viên Phâp

5 Bô eue cûa luân vàn:

Ngoài loti nôi dàu, két luân, bâng danh mue tài liêu tham khâo luân ân gôm 2 chtfomg:

Chuong I: Vj tri, cü câu t6 chûc cüa Nghi viên Phâp

Chirtmg II: Chûc nâng fcüa Nghj viên Phâp

John Lock viê't “Thü nghiêm trên chînh quyên dân su” cüa mînh vào nàm 1690, hai nàm sau câch mang 1688 “Thü nghiêm” cüa ông chînh là su

lÿ giâi mang tînh hoc thuyê't cüa cuôc câch mang Anh làn thü: 2 Ngoài ra,

do cüng là su khang dinh môt khê' uôc xâ hôi, tinh thàn là nên phân biêt ba quyên nâng trong Nhà ntfôc: Hành phâp, lâp phâp và bang giao (câc quan

hê cüa Nhà nuôc vôi mrôc ngoài duç/c trao cho Vua - Ngucri dai diên Nhà nuôc) Xâ hôi bâo vê quyên lâp phâp do Nghj viên thuc hiên và là nguôi làm cho luât phâp và câc quyên tu do duoc tôn trong Quyên hành phâp, tâch rôi và phu thuôc vào quyên lâp phâp - co nhiêm vu làm cho luât phâp duoc âp dung

Montesquieu dua trên truyên thông tù thôi Aristote, Cicéron, St Thomas d ’ Aquin dâ tîm câch trânh su chuyên quyên, trânh chê' dô chuyên ché Ông dâ lâfy lai khâi niêm cüa phân chia quyên lue (mâc dù thuât ngû này chua bao giôr duoc Montsquieu sü dung), "tu tuong phâp luât" là môt trong nhüng buôc chuyên bién n6i bât vào nàm 1748 cüa “Hién phâp Anh” Montesquieu dâ lâ'y lai tinh thàn cüa John Lock

Trong “Tinh thàn phâp luât” Montesquieu nghiên cüu djnh nghïa:

“ luât phâp xây dung tu do chînh trj trong quan hê cüa tu do vôi Hién phâp”

rô ràng phâi làm thé nào dë co tu do trong khi bj quan lÿ?

Dë trînh bày hoc thuyét này cüa mïnh, Montesquieu dâ di tir y tiràng rat con nguôri, theo ông “do là môt kinh nghiêm vînh hang mà bâ't kÿ nguôri nào co quyên lire dëu cô khuynh huôrng lam dung quyén do; ho së di dén tân cùng câi mà ho tim thây giôri han”.

Theo Montesquieu co ba quyên tâch rôri nhau: lâp phâp, hành phâp và tir phâp Hành phâp là âp dung phâp luât mot câch chung chung và tu phâp

âp dung phâp luât mot câch dâc biêt

Môi mot quyén nàng nôi trên phâi duorc tâch ra và trao cho mot co quan riêng và dôc lâp vôri cà hai quyén lue kia Quyén lâp phâp do nhüng nguôri dai diên thuc thi; quyén hành phâp do Vua dam trâch và quyén xét xir giao cho nhüng nguôri binh thucmg bôri vî “tât câ së mât néu cùng mot nguôri hay cùng mot dôi ngü nhüng hào mue hay quÿ tôc hoâc nhân dân thuc hiên câ ba quyén: quyên làm luât, quyên thi hành nhüng quyét dinh cüa Nhà nudre và quyên xét xù trong tôi hay nhüng tranh châp cüa câ nhân”

Theo Montesquieu, trong moi lue môi mot quyên nâng phâi luôn co thé chë uôc, ràng buôc, kiém ché câ hai quyén kia

Montesquieu dâ co nhüng cong hiên lôn lao, qua viêc trïnh bày mot câch hiên dai vê ba quyên nâng dâc biêt là quyên tu phâp rô ràng là ông dâ câm nhân diroc tü vân bân 1707 mà nâm 1690 John Lock không thé nào biêt duoc

Theo Montesquieu, nhôr viêc phân chia câc quyén së co su cân bâng vê quyên lue: “Câc quyên lue së tu han ché lân nhau; tu do tüc là viêc quan lÿ hay cai tri duge xây dung trên co sôf phâp luât Tuy nhiên Montesquieu chua thây hêt duçrc thuc tê Anh Ü Anh không co su phân chia chüc nâng, ông dâ

lÿ tuôrng hoâ chinh quyén Anh dë bien no thành “mô hinh phâp lÿ cüa dôc lâp cüa quyên lue” (Giâo su Javoreu) và dâ bô qua vai trô cüa giai câp trung liru rat quan trong

Song thuyét phân chia quyên lue duoc xây dung à thôri diëm mà câc Dâng chîmh tri chua hinh thành Vân dé chü yêu mà no nghiên cûu là trât tir cüa câc thiét chë Ngày nay chinh câc Dâng chmh tri là nguôri yêu thich ddi song chinh tri Câc thiét chë chï cung câp mot khung mag tinh hinh thûc: không chï côn Nghi viên và co quan hành phâp nüa mà là mot phâi da

s<5 gÔm mot hay nhiêu Dâng chmh tri dâ thâng thê' trong câc cuôc bâu cü và môt thiëu sÔ cua phe dô'i lâp.

Mac dù su già côi cüa hçc thuyêt, thâm chi hoc thuyê't dâ phân nào mât di giâ tri dich thuc, no vân duoc câc tàng lorp chmh trj gia viên dân Dao luât süa déi Hiên phâp ngày 3/6/1958 dâ dân chiê'u dê'n thuyê't nây, y kiê'n công chüng üng hô thuyê't nây Hôi dông Bâo hiên cua Phâp trong quyê't dinh ngày 22/7/1987 dâ nêu: Nguyên tâc phân chia quyên lire mang tmh hiê'n djnh

Ngày nay thuyê't này vân diroc coi là “nguyên tâc”, vân là co sà dë dàn

xép cüa quyên lire chmh tri Ngircyi ta nhân thâ'y câc co quan lâp phâp và hành phâp truyên thong vân dirorc duy trî trong tât câ câc Hiên phâp cua Phâp Nhimg co su bién dëi quyên lue, chiîc nâng Không co su phân chia thuc su giüa chûc nâng lâp phâp và hành phâp, bây gid là su phân biêt giûa

ch tic nâng thâo luân và chiïc nâng chî dao, giûa quyên lue duoc trao cho câc

co quan hành phâp chî dao chmh sâch quô'c gia, ra nhüng quyét drnh lôn và

tu do giành cho câc co quan thâo luân dë kiëm tra hoat dông

Nguyên tâc phân chia quyên lue mang tmh chinh tri hon là tmh chûc nâng Truôc dây no d.'a trên thê dôi lâp giüa hành phâp và lâp phâp, ngày

nay chmh phü dua trên phâi da s6 trong Nghi viên, chî ît là trong chê dô dai nghi.

Câc nhà lâp hiên cüa Phâp bâng câch két hop nguyên tâc phân chia quyên lue v6i chü quyên dâ dua ra môt quan niêm trijfu tuong hon và vé nguyên tâc này Dây là môt yê'u tÔ kÿ thuât trong Hiên phâp, nguyên tâc phân chia quyên lue trôr thành môt quy dinh triêt hoc chinh tri: quyên lue duoc coi nhu môt bô phân câ'u thành cüa chü quyên, môi môt quyên tiêp nhân môt su uÿ quyên cüa dân tôc dë thuc hiên môt chirc nâng

Thuc tê, hoc thuyêt cüa Montesquieu dâ bj thu hep, câc nhà câch mang Phâp dâ lâ'y lai viêc phân chia quyên lue nhung không giù lai su cân bang câc quyên lue Nêu kê't hop diêu 16 vori diêu 3 cüa Tuyên ngôn nhân quyên

và dân quyên trong dô khang dinh: “Nguyên tâc cüa bât kÿ moi chü quyên chü yêu nàm trong dân tôc” , su phân chia dong vai trô vî loi fch cüa quyên dai diên cüa ÿ chi này cua dân tôc và thuc tê' cüa quyên lue phâp luât

Câc nhà câch mang Phâp ehiu ânh huong cüa J J Rousseau hon là Montesquieu, J J Rousseau phân dô'i hoc thuyêt cüa Montesquieu (chia

quoc gia theo trât tir thür bâc) Vôi J J Rousseau, diëu quan trong à dây

không phâi là tu do mà là binh dang, chî co thé co môt quyên lue duy nhâ't, quyên lue dai diên cho ÿ chî chung: Quyên lâp phâp

Và cuôc câch mang Phâp 1789 dâ thùa nhân viêc phân chia chürc nàng hem là phân chia quyên lue,

Giai câ'p tu sàn Phâp - là bô phân chu yê'u cüa Quô'c hôi lâp hiéh dâ hiëu nguyên tac phân chia quyên lue nhu là môt phuong tien de han ché quyên hành phâp (Vua) và tâ't câ câc quyên lue cüa Nhà nuôc, dâc biêt là quyên tu phâp, dë câc quyên này không làm thiêt hai dén viêc to chiic xâ hôi và dèi sông kinh té mà giai câ'p tu sân muô'n dua ra Trâi lai môt phân lôn duge trao cho câc vi dai diên co chân trong Quoc hôi Diêu này dâ thâm nhuàn trong tinh thàn cüa câc thé ché dén tân Công hoà V Chînh vî vây câc thë ché, câc chîrc nàng cüa Công hoà Phâp dâ co su tâch bach và chuyên môn hoâ nhu câc Hiê'n phâp 1791, 1795 (nàm Công hoà thû III) và Hién phâp 1848 co quy chiê'u dén su phân chia quyên lue

Hién phâp 3/9/1791 quy djnh: môt quyên lâp phâp duge uÿ quyên cho

Nghj viên (Môt viên duy nhâ't, hai viên làm cho nguôti ta sa së quay iai thofi

mà môt viên nüa së dai diên cho lçfi îch cüa nhüng nguèi cô dâc quyên dâc

lori) Môt quyên hành phâp duorc uÿ quyên cho Vua, môt quyên xét xü duorc

uÿ quyên cho câc thâm phân do nhân dân bâu (dieu 34 - K5 mue III) Ba quyên này duge tâch ra và dôc lâp vôi nhau Vua cüa nguori Phâp, dai diên cho dân tôc, co quyên phü quyê't luât, nhung chî là dinh chî Và chang bao lâu quyên phü quyê't này không thë tiê'p tue duçrc sü dung Quyên lâp phâp

và hành phâp dôc lâp theo nghîa co su phân chia chûc nàng vï lori ich cüa quyên lâp phâp, quyên hành phâp phu thuôc vào quyên lâp phâp, chiu trâch nhiêm thi hành luât; luât là “Thiêng liêng” Tâ't câ duçrc t6 chûc xung quanh viêc bâo vê quyên lâp phâp Quyên hành phâp không thë co quyên kiëm tra vân bân luât không thë duge uÿ quyên làm luât Diêu này dân dê'n su khang dinh “chü quyên” cüa Nghi viên theo kiëu Phâp

Tuy nhiên, tiê'n trïnh phât triën cüa câc thiê't chê' và nhu càu càn phâi thich üïig vôi câc phuong phâp làm viêc hiên dai cüa Chînh phü dâ dua Công hoà Phâp dê'n viêc âp dung câc dao luât, phâp lênh, câc dao luât trao

quyén, câc dao luât khung Nhu diêu 13 cüa Hién phâp 1946 quy djnh:

“Quôc hôi môt mînh thông qua luât, không thé uÿ quyën này”

Nhir vây à Phâp dâ không cô yêu tô cüa sir cân bang bcfi Phâp dâ giành

mot vj tri quâ 1cm cho chu quyên dân toc mà không cô phuong tiên tâc dông qua lai vâ không cô môt quyên lue tu phâp manh

Hién phâp 3/9/1791 dâ quy djnh môt su phân chia cûng nhâc giüa hai dai diên cüa dân tôc: Vua và cü quan lâp phâp, song Vua lai không cô môt quyên lue nào và không thë chông lai co quan lâp phâp Vï vây câc xung dot dâ dân dên viêc câch chüc Vua vào nàm 1792

Hiên phâp 2/8/1795 dâ tim câch tâch biêt câc quyên giüa hai viên cüa Nghj viên (thü nghiêm dàu tiên cho su tôn tai cüa hai viên) Nâm thành viên cüa Viên Nguyên lâo co quyên xây dung câc vân ban dudti luât, nhung không cô quyên khôi xuông luât và quyên phü quy et Lai xuâ't hiên xung dot vï không cô nhüng phuong tiên tâc dông qua lai Tù dô dâ dân déh su thâng thê' cüa co quan liành phâp và xuât hiên xu huông “quân chü”

Hiên phâp ngày 24/8/1848: lâp ra môt ché dô tông thô'ng vôi su phân chia cûng nhàc, chînh vï vây mà moi xung dôt vân không duge giâi quyét

và chê dô này cüng bj lât dô vï loi fch c la co quan hành phâp dân dên viêc thành lâp môt dê' chê' dê nhi và thành lâp môt chê' dô chuyên chê' cho dên thâ't bai cüa Sédan vào nâm 1870 tnrôc quân Ph6 - Hoàng dé bj càm tù, bj truât quyên Trong khi chcr dgi xây dung nhûng thiét ché môi, câc dai biëu Quôc hôi Công hoà Paris (Gambetta, Jules Ferry, Jules Simon) quyét dinh

là nên Công hoà duofe tuyên bÔ thành lâp, môt chînh phü lâm thôi “Bâo vê quôc gia chiu trâch nhiêm t6 chiic câc cuôc bàu cü lâp phâp”

Nhüng nhà lâp hién lue bây giô - nhüng nhà bâo thü - mong muôn râng câc thiét ché làm sao phâi tao diêu kiên thuân lai cho viêc tâi thiét nên công hoà Trong khi chô dçri Uÿ ban soan thâo vân bân Hiên phâp thï nhiêm

kÿ téng thông mà chüc nâng chua dirofe quy dinh duge kéo dài dén 7 nâm

Ngày 30/1/1873 Henri Wallon dâ dé nghi mot süa déi bd sung: “Téng thông do Thugng viên và Ha viên hgp thành Hôi dông dân tôc bàu ra” Süa d6i b6 sung này duge thông qua vôi 353 phiéu thuân trên 352 phiéu chông Ngay lâp tire ché dô Công hoà trô thành chê dô cüa Phâp

Câc dao luât sùa doi Hiê'n phâp 1875 dâ lâp ra mơt chê' dơ Cơng hồ dai nghi Tù xua dê'n nay dây là làn dàu tiên ơr châu Âu mơt chê' dơ cơng hồ dai nghj duoc thiê't lâp trong mơt nên quân chü, câc thiê't chê' râ't bâo thü, là thành quâ cua nhüng thô hiêp phât triën theo huơng dân chü nhiêu han.

Nghi viên gơm hai viên: do là su nhuong bơ cüa nhüng ngucri Cơng hồ truơc nhüng nguơri quân chü, nhüng nguơri này châ'p nhân nên cơng hồ trong khi nhûng nguơri kia lai châp nhân mơt thuong viên co dày uy quyên: Thuong viên co quyên sang kiê'n làm luât, co thé phong tô viêc thơng qua luât, co quyên phü quyêt trong lïnh vue sùa doi Hiê'n phâp và co thé bj giâi tan Nguoc lai, càn phâi co su nhâ't tri cüa Thuong viên de tong thƠng co thë giâi tan Quơc hơi, Thuçmg viên co thë lât do chlnh phü nhu Ha viên Ca quan hành phâp là mơt büc phâc hoa cüa mơt “nên quân chü chua tim thâ'y Vua cüa mỵnh” : Tong thơng do hai viên cüa Hơi dơng quơc gia bàu ra, khơng phâi chiu trâch nhiêm, co quyên giâi tan Ha viên vdi su thô thuân cüa Thuong viên Tâng thơng co nhüng quyên nâng rat rơng, diêu do là bỵnh thucmg nê'u nguơfi ta nghỵ dên viêc tâi lâp vuong quyên T6ng thơng là

Nguyên thü Quơc gia và là nguơri dûng dàu ca quan hành phâp, co quyên

khơti xuomg luât và ban hành câc vân ban phâp quy duơi luât Câc Bơ truơfng

do Tong thơng b6 nhiêm khơng co Thü tuơng (tiuyên thơng quân chü) Khơng co viêc trao quyên cho Chỵnh phü nhung câc Bơ truàng phâi hên dơ\ chju trâch nhiêm trude hai viên và dơng thơri cüng phâi chiu trâch nhiêm hỵnh su

Trong tinh thàn cüa nhüng nhà lâp hiên 1875 thỵ chê' dơ dai nghi là Iuợig dàu, diêu do phù hop vdi quan niêm quân chü dang chiêm iru thê thèi

kÿ dàu cüa ché dơ Song nhüng nguơfi cơng hồ lai tror thành phâi chiêm da

sơ trong Nghi viên, ho dâ gop phàn biê'n ddi sâu sâc ché dơ dai nghj luơng dàu thành mơt dàu sau khüng hông 16/5/1877 Nhüng nguơri Cơng hồ dâ thay doi duoc chut ỵt câc thiêt chê Trong thuc tê, hoat dơng cüa câc thiêt chê qua “tâp quân” dâ duoc sua déi, sùa doi Hiên phâp 14/6/1884 chi là sùa doi nhâm khang dinh tinh cơng hồ cüa câc thiêt chê, câc dai biëu Thuong viên tron doi bi bâi bơ diêu 8 mue 3 quy dinh: “hỵnh thûc cơng hồ cüa Chmh phü khơng thé là dƠi tuçmg cüa bât kÿ mơt sùa doi nào” và rang câc thành viên trong Hồng gia dâ trj vi nuơc Phâp khơng duac ûng cù vào chûc Tong tơng” Vai trơ chỵnh tri cüa T6ng thơng bién mât T6ng thơng, theo

logique cüa ché dô dai nghj không phâi chju trâch nhiêm Tù nay Chînh phü không phâi chiu trâch nhiêm tnrôc Nghj viên nüa Chê" dô dai nghi

lirôfng dàu à Phâp xuâ't hiên nhu môt chê' dô chuyën tiê'p giüa hai thôri dai, giüa hai quan niêm vê quyên lue thé kÿ XVII, à dô chü quyên thuôc vê

Vua, thé kÿ XX chü quyên thuôc vê nhân dân nhu Grévy dâ tùng nôi:

“Không bao giô tôi tham gia vào cuôc chién chÔng lai y chî cua dân tôc duac bày tô thông qua câc ca quan do Hiên phâp lâp ra” vî ông cho rang Thü tuông phâi co mot vai trô mô nhat và phâi ton trong y chî cüa câc vj dân cü

Cuôi thé kÿ XVIII và XIX co su co sât giüa hai chü quyên Chê dô dai nghi luông dàu làm trung gian giüa hai quyên lue duac châp nhân dê dàng khién cho Chînh phü cüa mot dâ't nuôc dâ bi phân chia môt câch sâu sâc bôi nhüng tu tuôrng dô'i khâng trer nên mong manh

Duôi công hoà III và công hoà IV quyên giâi tân không côn süc manh

do không duac dùng dén nüa Quyên giâi tân rai vào tinh trang không duac

sü dung và mât hiêu lue và Thü tuông Grévy, sau do là nhüng nguefi ké nhiêm ông tü chô'i không sü dung dén phuang tiên này Trong suôt 80 nâm

kë tü sau Mac Mahon quyên này không duçrc hay chi duac sü dung môt lân duôi công hoà IV vào nâm 1955 duôi thôi Chfnh phü Edgar Faure

Duôi công hoà IV diêu 51 Hién phâp quy dinh mot quyên giâi tân râ't han ché: Phâi co ÿ kién cüa CLm tich Ha viên, viêc giâi tân phâi duac quyét dinh trong Hôi dông Bô trucmg và no chï duac tâi diên 18 thâng sau môt khoâ môi cüa Ha viên và chi co néu nhu co hai cuôc khüng hoâng nôi câc diên ra trong cùng thôri kÿ 18 thâng Nhu vây chînh Nghj viên (Quô'c hôi) là nguèi dông vai trô then chôt trong viêc sü dung quyên giâi tân này

Con duotig môr ra thuân lai cho uu thé cüa Nghi viên duôi Công hoà III

và sau do là Công hoà IV Thé lue cüa Nghj viên ngày càng tâng do sur viêc

là chînh phü bj lât d6 quâ dë dàng

Câc dao luât süa doi Hién phâp 1875 không quy djnh nhüng diêu kiên

âp dung dôi vôi trâch nhiêm cüa Chînh phü (diêu 6 Hién phâp chi nêu là:

“Câc Bô trucmg liên dôi chju trâch nhiêm truôc Nghj viên vê chînh sâch chung cüa Chînh phü và chju trâch nhiêm câ nhân vê nhüng hành vi cüa mïnh”) Bâ't kÿ vj bô trucmg nào déu co thé dât câu hôi tîn nhiêm

Trong thuc té Công hoà III cüng nhir Công hoà IV, thông thiïômg câc Chînh phü tù chiic môi khi ho bj châ't vân, gâp kho khàn sau nhüng chî trfch don giân, trung bînh dôri cüa môt Chînh phü dirôi Công hoà III không quâ 9 thâng Thirong viên luôn lai dung dë lât dé chinh phü: giüa 1871 và 1940 co

100 vu lât dé Chînh phü

Hiéh phâp 1946 co ÿ dinh hop lÿ hoâ viêc âp dung trâch nhiêm cüa Chinh phü (dieu 49): vân dé tîn nhiêm chî co thë dât ra sau khi dâ duoc thâo

luân à Hôi dông Bô tnràng và duoc Chü tich Hôi dông bô truôrng thông qua,

no chî co thë bj tù1 chôi vôi da s6 tuyêt dôi câc dai biëu Quôc hôi và diêu 50

quy dinh kién nghi không tm nhiêm (Nên nhô rang Hôi dông cüa nên Công hoà (sau này là Thuong nghj viên) chî co thë lât dé Chînh phü du6i Công hoà IV), thî nhüng co chê' này cüng không thë duoc vân dung trong thuc té: trong miïôi hai nâm cüa công hoà IV co câ thây hai tu Chînh phü (Dôri cüa môt chînh phü là sau thâng)

Su không bên vüng cüa Chînh phü làm cho hê thông dai nghi bi tê liêt

và càng tê liêt hon khi quyên tôi cao cüa Nghj viên không co hiêu quâ, Nghj viên co thë lât dë Chînh phü nhung Nghj viên lai không dâp üïig duoc nhüng chôr doi cüa dân chüng nhâ't là trong nhSng giai doan khüng hoâng nhu viêc ban hành và âp dung môt khôi lixomg dâng kë câc phâp lênh dâ minh chûng cho diêu do Diêu do chiîng tô chê^ dô dai nghi duôi công hoà

HI và công hoà IV rât mong manh Chü nghïa da nguyên chînh trj quâ dâng trong thuc tê' phàn nào dâ lÿ giâi tmh trang này nhtfng dù sao thî duoti công hoà IV nhiêu dao luât tu do dâ duoc thông qua Công hoà IV dâ thâ't bai môt phàn vl chînh sâch phi thuc dân hoâ song no cüng dâ thành công trong viêc tâi thiet lai môt nên kinh té sau chién tranh thé giôi thiî II

Duoc thành lâp ngày 1/6/1958 - Bon tâm tiéng sau, Chînh phü cüa tuông De Gaulle nhân lênh phâi dê nghj duoc môt Hién phâp moi và dua ra trung càu ÿ kién dân chüng Trong vông duôi sâu thâng, Hién phâp duoc soan thâo, thông qua và dua vào âp dung Chînh trong mùa hè 1958, môt diêu lê môi vê Nghi viên cüng duoc xây dung và duoc công nhân ban hành vào mùa thu

Diêu lê môi duoc xây dung theo tmh thàn chü quyên cüa Nghj viên và ché dô dai nghi hop lÿ hoâ tao nên hai eue, môt eue cô suc d£y và eue kia

co su*c hüt công viêc cüa câc nhà lâp hiên 1958 Viêc bac bô chu quyên cüa Nghi viên dâ duorc giài thîch qua nhiïng khiém khuyê't diïçrc nhân thâ'y trong suô't giai doan tnrôc Viêc thông qua ché dô dai nghi horp lÿ hoâ dirçfc ghi nhân trong môt tién trïnh mà tù 1918, tïm câch t6 chûc tôt hon chüc nàng cüa Nghi viên Trucrc nhûng dôi hôi mdri cüa thé kÿ XX câc nhà lâp hiên

dâ c6 gâng dung hoà nét dân chü cüa ché dô dai nghi vori nhu càu làm sao cho chê' dô này co hiêu qua Théo dinh nghla cüa Marcel Prélot thï vân dé là phâi dat tôi "môt su phâp diën hoâ ît nhiêu chat chë vê câc thü tue liên quan dén trâch nhiêm chînh tri cüa Chînh phü” 1 Diêu lê cüa Nghi viên và viêc bô phiéu thông qua luât không duac sü dung dê châm dut quyên nàng tôi cao cüa Nghi viên và xâc dinh môt câch eu thé nhûng diêu kiên t6 chirc

và hoat dông cüa Nghi viên

Hai ngirôi co vu chînh cho Hiên phâp moi là Tuomg De Gaulle và ông Michel Debré, tù lâu dâ bày tô rô y tirômg cüa ho dôi vôi vi tri và vai trô cüa Nghi viên Chmh trong nôi tai cüa môt su cân bang môi cüa thiét chê mà Nghi viên tù nay phâi t6n tai Bang su lên an manh më, không khoan nhuofng Hiên phâp cüa Công hoà IV, trong bài diên vàn Bayeux ngày 16/6/1946 tuông De Gaulle dâ c6 vü: câc quyên lâp phâp, hành phâp và tu phâp phâi duçrc phân câch rô ràng và cân bàng môt câch bên vüng Hofn nûa ông nhân manh rang trên nhûng su kiên chînh tri binh thucmg cân phâi thiét lâp môt trong tài dân toc làm tàng giâ tri cho tînh liên tue giüa nhûng moi quan hê phÔi kê't hop Nhûng ÿ ttfômg này duorc nhâc lai trong bài diën vàn trao quyên ngày 1/6/1958 và trong câc chî thi sau này duac câc nhà soan thâo Hiên phâp Iïnh hôi

Nhu vây tînh thàn chung cüa Hiên phâp dâ rô ràng Nhu tuông De Gaulle dâ nôi ngày 4/9/1958: “Bên trên câc cuôc dâu tranh chînh tri co môt trong tài dân tôc chiu trâch nhiêm dâm bào hoat dông bînh thucmg cüa câc thiét chê, cô quyên càu viên dén su phân quyét cüa dân chüng, trong trucmg hop eue kÿ nguy hiëm chju trâch nhiêm vê dôc lâp, danh du và toàn ven dâ't nuôc và an ninh cüa nên công hoà”

1 Marcel Prélot, Jean Boulouis, Institutions politiques et droit constitutionnel, Dalloz, 1984

Câc vâ'n dê này duoc dira vào diëu 5 cüa Hién phâp, làn dàu tiên Hién phâp quy djnh nhiêm vu chung cüa T6ng thông nuôc Công hoà T6ng thông tuçmg tnrng cho su tâi thiét quyên lue nhà nuôc nhu môt lue liïong dân dât dôi sông chînh trj Tù dây hai quyên lue cùng ton tai Quyên lue Nhà nuôc

do T6ng thông dai diên, quyên lue dân chü do Nghj viên thé hiên

Ngay trong bài diën vân Bayeux, Tuông De Gaulle dâ nêu rô m ot Nghj viên gôm hai viên, co quyên làm luât và kiëm tra Chînh phû Luât süa doi Hién phâp ngày 3/6/1958 quy djnh câc thé thûc xây dung Hién phâp môi cüng nhu câc nguyên tàc mà bân Hién phâp phâi tôn trong, luât süa d6i hién

phâp này chüa dung nhüng co sà chü yéu cüa ché dô dai nghi M ôt mât,

quyên lâp phâp phâi tù ph6 thông dàu phiê'u mà ra.Màt khâc Chüih phû phâi chiu trâch nhiêm truôc Nghj viên Thâm chî tù nay néu Chînh phü và Nghj

viên phâi dam trâch “môi nguôi vê p h â n mînh và vôi trâch nhiêm cûa mïnh toàn bô quyên han cüa mînh” thï uÿ quyên duoc trao cho câc nhà lâp hién không cho phép xoâ bô Nghj viên cüng không duoc phép làm cho no thành nhô bé dén dô không tôn tai duoc

Théo tinh thàn cüa Michel Debré, viêc hop lÿ hoâ vai trô cûa Nghj viên càn phâi cô' gàng té chûc hoat dông cüa Nghj viên trong m ôt khuôn khé, vi du nhu quy djnh vê chê' dô phiên hop, xâc djnh Hnh vue luât; t6 chüfc lai thü tue ngân sâch; quy djnh không kiêm nhiêm câc chüc vu Nghj viên và Cliüih phü, xâc dinh chàt chê trâch nhiêm cüa Chînh phü D iêu này phâi dua Nghj viên dén üng hô Chînh phü chü không dôc sûc dë cân trô Chînh phü lânh dao và chi dao dâ't nuôc

Nhu vây vai trô cüa Nghj viên duôi công hoà V giâm di so vôi câc chê'

dô dai nghj cü Truôc kia Nghj viên là trung tâm cüa dôi sông chînh trj và phâp lÿ thï duôi công hoà V Nghj viên xuâ't hiên cr hàng thû ba trong Hién phâp sau Tdng thông và Chînh phü (khâc vôi Hién phâp 1946 Nghj viên dûng hàng dàu) Nghj viên không côn là su thé hiên ÿ chî chînh trj duy nhâ't cüa dân toc nüa Luc này Tëng thông cüng là nguôi duoc bàu theo ph6 thông dàu phiéu truc tiëp dâ canh tranh vôi Nghj viên Câc cuôc bàu cü lâp phâp không côn là nhüng cuôc bàu cü chînh trj duy nhâ't nüa, tù viêc phân

câ'p quân lÿ ta co thé nhân thâ'y ràng câc cuôc bàu cü à dja phuong cüng co

môt vai trô “chînh tri”

Quyét dinh chinh tri duoc ra à câp hành phâp (Tëng thông hay Thü

tuomg) Co quan hành phâp cô khâ nâng ra nhüng quyét dinh nhanh (nhüng nhôm quyên loi - hay nhom âp lue - duçc tinh tien tùr Nghi viên hirông tôi câc Bô trirong)

Câc quyét dinh phâp lÿ cüng duoc ban hành à noi khâc: vai trô cüa

luât giâm so vôi vai trô cüa vân ban phâp quy duôi luât tâng (diéu 34 và diêu 37 Hién phâp) Vê mât này, khài xuômg luât “chu yêu” thuôc Chfnh phü (chircmg trïnh nghi su cùng vôi câc phirong tien dinh hirdng viêc thông qua luât) Câc dai biëu Nghi viên chï co thë anh hiràng doi vôi câc süa doi

bo sung luât khi ho chiém da sé trong Nghi viên Hon nüa, viêc chuyën giao thlm quyên do nhüng câp liên Chinh phü và qua dô Nghj viên Quoc gia cüa nhüng nirôc thành viên chï thuc hiên viêc kiëm tra mang tmh tuçmg trung

Nghi viên không là chu cüa nhüng quyét djnh cüa mînh nüa, bôi vi quyên cüa Nghi viên lai chju su kiëm tra cüa Hiên phâp và Hôi dông bâo hién Diêu dô cho chung ta thâ'y ràng ché dô dai nghi không phâi là ché dô trong dô Nghi viên làm tâ't câ Song diêu hiën nhiên là trong ché dô dai nghi, Nghj viên cô hai chüc nâng chü yéu, dô là chüc nâng thông qua luât

và chüc nâng kiëm tra co quan hành phâp Dë hiëu rô hai chüc nâng này truôc tiên chung ta nghiên cüu thành phân, co câ'u të chûc cüa Nghi viên, viêc lua chon, câch thüc bàu cü câc dai biëu cüa Nghj viçn và dja vj phâp lÿ cüa Nghi viên

I CO CAU TÔ C H JC CÛA NGHj VIÊN

1 DAI BIEU NGHj VIEN

Trcr thành nghj sT là tham vong cüa bât kÿ nhà chinh tri nào Théo Robert Buron dây là “nghê dep nhât trong câc nghê” Viêc chinh phuc nhiêm kÿ trong Nghj viên phâi chju sir chi phô'i cüa câc quy dinh phâp lÿ và chinh tri rat eu thé (I) và dë thuc hiên sir uÿ quyên cüa Nghi viên cüng vây

1.1 Diêu kiên là dai biéu nghi viên

Luât bàu cü quy dinh chi tiêt câc hoat dông cho phép lua chon nguôi dai diên cho nhân dân

Truôc khi trâi qua con duông chuyën hoâ mot công dân thành nguôi dai diên cüa nhân dân, nguôi này truôc tiên phâi thoâ mân nhüng diêu kiên

vë tu câch duac bàu Câc hoat dông so bô truôc khi vân dung luât bâu cü Giâi quyét nhüng khiê'u kiên liên quan dén bàu cü

1.1.1 Tu câch duac bâu:

Diroc bàu là cô quyên là ûng cü viên vào chüc dai biëu Quôc hôi hay Thuong nghj viên Luât bàu cü dât ra nguyên tàc mà theo dô bât kÿ công dân nào cô tu câch cü tri dêu cô thé duoc bàu vào môt trong hai viên (diêu

LO 127 và 296 Luât bàu cü)

Bon diêu kiên càn thiê't de diroc bàu vào ghé Nghj viên Cô ba diêu kiên chung cho câ hai viên; diêu kiên thü tu là diêu kiên vê tu6i co khâc giüa hai viên

Phâi cô quôc tjch Phâp; diêu kiên này là yêu càu dôi vôi viêc dàng kÿ trên danh sâch bàu cü Tù luât ngày 8/12/1983 nhüng nguôi nuôc ngoài nhâp quôc tjch Phâp cüng duoc ra üng cü kë tù ngày ho dtfOc nhâp quôc tjch

Duoc huàng nhüng quyên công dân, diêu này râ't quan trong dë duoc

là cü tri và cüng là diêu kiên de duoc bàu

Không ai co thé duoc bàu vào Nghj viên néu ho không thoâ mân nhüng quy djnh cüa phâp luât liên quan dén nghïa vu quân su Quy djnh

này câ'm câc công dân dang thuc hiên nghla vu quân su, dang trong quân ngü hay theo nhûng hïnh thirc thay thê' iïng cü.

Diêu kiên vé tuéi toi thiëu vôi u*ng cü viên cüa môi viên khâc nhau: Dë

là ung cü viên Quoc hôi phâi dü 23 tuéi, trâi lai à Thuang viên phâi là 35

Su khâc biêt này cô nguôn gôc tù y chî cüa nhûng nhà lâp hiên 1875, tùr do

no luôn duoc nhàc lai, cô truyên thông tù Hôi dông cüa Viên Nguyên lâo

Không dü tu câch duoc bàu cô thë là tuyêt dôi hoàc tuong dôi, tire là vïnh viên hay tam thôi

Không dü tu câch duçrc bàu tuyêt dôi: râ't hiê'm Diêu này cô co sa nhâm bâo vê xâ hôi truôc nhüng nguôri cô dao dure dang nghi ngôr hay nâng lue tâm lÿ bj khuyét tât Nhu vây không dü tu câch duoc bàu tuyêt dôi cüng duçrc âp dung dôi vôi nhüng câ nhân mà phân quyét cüa toà ân ngân câ'm ghi danh trên danh sâch bàu cü hoâc bi tuôc quyên lîng cü

Không dü tu câch duçrc bàu tuong dôi: xuâ't phât tù y chî cüa nhà làm luât nham trânh cho câc viên chiïc cô churc, cô quyên cô thë lam dung chüc

vu, quyên han dë gây âp lue dôi vôi cü tri Tuÿ truôrng hop eu thë không dü

tu câch duçrc bàu kéo dài ît hay nhiêu và âp dung trên toàn bô lânh tho hay mot phàn lânh thé

Diêu L.O 160 luât bàu cü quy djnh: câ'm ghi tên môt nguô không dü

tu câch vào danh sâch Truông hop tïnh truông nhân thâ'y cô nguori không

dü tu câch duçrc bàu dê don ümg eu, trong 24 giôr phâi khiê'u kiên toà hành chînh Toà ân hành chînh xem xét và ra quyê't djnh trong thôi han ba ngày Quyê't dinh cüa toà ân hành chînh chî cô thë bi chô'ng ân truôc Hôi dông bâo hiê'n trong khuôn khé tranh châ'p vê bàu cü nôi chung Cô truôrng hop, không dü tu câch duçrc bàu chî xuâ't hiên sau khi nguôi dô duçrc bàu Truông hop này diêu L.O 136 Luât bàu cü quy dinh, nghi viên này bi phê' truâ't khôi vi tri Trlnh tu này tir 1959 dén nay chi xây ra ba truôrng hop

1.1.2 Câc hoat dông trù bi:

Câc hoat dông này nhàm ân djnh sô luang nghj viên, triêu tâp câc giôi

cü tri và nhân dan iïng cü

Diëu 25 Hiên phâp quy djnh: Sô luçmg nghj viên do Luât të chüc quy dinh Câc dao luât sau do dâ lân lugt quy dinh so luçmg thành viên cüa môi viên.

Vê Quôc hôi, Chînh phu nâm 1958 dâ muô'n giâm sô' dai biëu xuong

vi du nhu: so ghê' à Chinh quô'c giâm tù 544 xuong 465, bang câch thêm

vào so luçmg dai biëu Algerie, Sahara cüng nhu câc tïnh hai ngoai, Tong sô khoâ 1 (1958 - 1962) là 579 ghê Vôi tiê'n trînh phât triën tù" nâm 1958, tong

sô dai biëu khoâ Vïl (1981 - 1986) là 491 ghê', câc câi câch nâm 1985 dà dua sô luçmg dai biëu lên 577 ghê' vào kÿ bàu cü 1986 và sô' luçmg do không thay doi tù do dê'n nay Luc dàu, sô' luçmg dai biëu Quô'c hôi dugc quy djnh sao cho môi don vi bàu cü trung bînh bôm 93.000 dân và không co tînh nào

co duod hai dai biëu Mac dù co nhüng sùa dëi mot chut vào nâm 1967 và

1973 thî viêc dân sô' phât triën cüng chï làm ro nét hem nhüng tuang phân

dâ ton tai tù dàu Công hoà V Tù nâm 1985 dê'n nay tiêu chî dë phân chia là mot dai biëu Quô'c hôi trên 108.000 dân

Sô' luong thành viên cüa Thuçmg viên gôm 309 vào nâm 1959, diëm chü chô't dë chia là ît nhâ't mot thuçmg nghj si cho mot tînh và sau dô mot ghê' bë sung cho 250.000 dân dô'i vôi tînh nào co trên 154.000 dân Trong thôi gian dài sô' luçmg dai biëu thuçmg viên là 283, sau do dân dàn sô' luçmg tâng lên sau khi câc luât të chürc ngày 16/7/1976 và 17/6/J 983 Luât të chüc

1976 quy djnh: Cân cü vào su phât triën dân sô' Thuçmg nghi vièn tu mînh quyê't djnh tâng sô' luçmg thành viên Luât 1983 nâng sô' luçmg Thuçmg nghi

sï lên gâ'p dôi, ho dai diên cho câ nhüng nguôi Phâp à hai ngoai Sau ba

nâm bàu lai vào thâng 9/1986 sô' ghê' lên tôi 320 trong dô chînh quô'c là 298; 8 cho câc tînh hâi ngoai và 3 cho dem vj lânh tho hai ngoai, 1 cho

Mayotte và 10 cho nhüng nguôi Phâp à nuôc ngoài (diêu 24 Hiên phâp).

Théo truyên thô'ng, giôi cü tri dugc triêu tâp theo Nghj djnh cüa Tong thô'ng (diêu L.O 122 luât bàu cü) Viêc bàu lai Quô'c hôi thông thuông diên

ra 60 ngày trirôc khi Quôc hôi ducmg nhiêm hê't nhiêm kÿ Nôi chung, câc cuôc bàu cü diên ra trong 15 ngày dàu cüa thâng 3

Truông hçrp Quô'c hôi bj giâi tân, diêu 12 Hiê'n,phâp rut ngân thôi han nhiêm kÿ Quôc hôi bang câc quy djnh rang câc cuôc bàu cü nôi chung së dirgc to chüc châmnhâ't là 40 ngày sau quyê't djnh giâi tân

Dô'i vdri Thirçmg viên, nhüng kÿ bâu lai 3 nâm së diên ra trong 15 ngày sau cua thâng 9 Giai doan này duoc chon lira sao cho không trùng vôi câc cuôc bâu cü lâp phâp, Hôi dông câc câp, thircmg thî vào thâng 3.

Tiuông hop bâu lai mot phân, bâu cü sê diên ra trong thôi han là 3 thâng kë tCr ngày khuyét chô, trü truông hop néu bâu cü lai toàn bô Quôc hôi hay bâu cü ba nâm cüa Thirong viên diroc quy dinh trong thôi gian duôi mot nâm thî ghé do dé trong dê'n tân thôi gian này

Dô'i vôi bâu cü Quôc hôi cûng nhir bâu cü vào thirong viên, câc üng cü viên phâi kê khai viêc üng cü cüa mïnh Thü tue này dirçfc tien hành ô tînh bang viêc nôp mot hô so co chü kÿ cüa üng cü viên trong do co tâ't câ nhüng diêu cân thiêt vë nhân thân ngirôi üng cü và ngirôi du khuyê't Khi tiên hành bâu cü vông hai thî viêc kê khai vân cân thiêt Viêc üng cü chî co giâ tri sau khi dâ kiëm tra không nhüng là dieu kiên vê tir câch duoc bâu mà câ kiëm tra vê tiên dat coc 1000 phô - râng cho Thông doc kho bac tînh, tiên dât coc này nhàm ngân cân nhîrng üng cü viên choi ngông chî diroc hoàn lai cho nhüng fmg cü viên giành diroc ît nhât là 5% sô phiéu bâu

1.1.3 Luât bàu cü:

Trong khi môt sô niïcrc nhir Mÿ, Anh co môt sir bên vüng vê luât bâu

cü thî à Phâp, câc cuôc bâu cü lâp phâp dâ trâi nghiêm qua nhiêu hê thông

liên tue trong do không co hê thông nào tâp hop duoc tâ't câ câc phiêu bâu Không ngüng dao dông giûa bâu cü theo da sô, dù don danh hay da danh,

và bâu cü theo tÿ lê, tuÿ tînh hînh, cùng vôi su diêu chînh da sô thî luât bâu

cü Quôc hôi dâ và vân luôn là mot thâch dô' chinh trj Côn luât bâu cü Thuong viên không hê cô gî phâi tranh luân

a Bâu cü dai biëu Quôc hôi:

Nâm 1958 câc cuôc bâu cü theo tÿ lê dâ b; bâc bô Tuông De Gaulle

dâ giai quyê't giûa nhüng nguôi mong muôn bâu cü da sô liên danh và nhüng nguôi suy ton viêc quay lai vôi bâu cü cü theo câp quân duôi Công hoà III, do là bâu cü da sô don danh hai vông Và cuôi cùng, dirông nhu tiirôc âp lue cüa to chüc quôc té công nhân Phâp bâu cü don danh da sô hai vông duoc sü dung

Tir phâplênh 13/10/1958 diêu L 123 Luât bàu cû quy dinh: “Câc dai biëu Quôc hôi dugc bàu theo thë thüc da sô dan danh hai vông” Quy djnh

vê bàu cü này khâ don giân De thang à vông dàu cân giành dugc da sô

phiêü bàu; ngoài ra da sô này phâi cao hon 1/4 sô cü tri ghi danh Diêu này cho phép trânh tînh trang trong mot cuôc bàu cü co tÿ lê vâng cao, nguôi dugc bàu chï dai diên cho mot sô râ't nhô thiêu sô nhüng cü tri dâng kÿ

Nê'u vông dâu không giành duac ghé nhu mong muôn, vông hai së

duac tô chiic vào chu nhât sau do O vông này üng cü viên nào dat dugc phiêü cao nhât trong da sô tuang dôi duac tuyên là dàc cü Vào nàm 1958

dë tru dugc à vông hai thî à vông môt üng cü viên phâi giành dugc 5% sô

phiêü bàu Thông qua hai vông liên tue nhu vây nhà làm luât dâ khién cho

sir hiên diên à vông hai trôr nên khô khàn Nàm 1966 nguông dugc quy dinh

là 10% cü tri dâng kÿ và nàm 1976 là 12,5% Quy dinh này co thë dat dê'n môt diêu là vê mât phâp lÿ chî co môt üng cü viên dûng vüng dugc ôr vông hai Truông hgp này, nguôi tiê'p theo cüng dugc tham gia ôr vông hai mâc dù không dat toi ngu<5ng quy dinh là 12,5%

b Bâu cü dai biëu Thitang viên

Diêu 24 Hiên phâp quy dinh dai biëu thugng nghi viên dugc bâu theo ph6 thông dàu phiêü giân tiêp, ho là nguôi dai diên cho câc dan vi lânh thé

và cho nguôi Phâp à nuôc ngoài Tînh châ't này khién cho bàu cü dai biëu

Thugng viên mang môt nét dôc dâo

Tai môi môt tinh doàn cü tri cüa Thugng viên gôm câc dai biëu thành viên Hôi dông hàng vùng, hàng tinh và dai biëu cüa Hôi dông xâ Nhüng nguôi này dugc lua chon trong tüng xâ vôi tÿ lê ît nhât môi xâ môt dai biëu

và sau do theo dao dông cüa sô lugng dân cüa môi xâ mà tînh sô dai biëu

bo sung

Giông nhu hê thông 1948 - 1958, Công hoà V cüng cân cü theo câc tînh dugc quyên co trên hay duôi bôn ghé trong Thugng viên dë phân biêt câch thüc bàu cü Tai câc tînh co bôn nghé trô xuông thï bàu cü diên ra theo

da sô hai vông; Nhüng tînh co quyên co nâm ghé trô lên, bàu cü diên ra theo dai diên tÿ lê theo quy dinh trên trung bînh, không gôp chung câc üng

cü viên thuôc câc dâng phâi khâc nhau trên cùng môt danh sàch cüng

không co bô phiê'u iru tiên Hê thông này nôi chung râ't ît gâp khô khàn và cûng ît bi chî trïch.

Dén tân nâm 1983 câc dai biëu thirçmg viên dai diên nhüng nguôi Phâp sông à nuâc ngoài do chînh Thuong viên bâu theo dê nghi cüa Hôi dông toi

cao nhüng ngirôi Phâp à nuôc ngoài De làm cho hê thông bâu cù phù hop

bon vôi Luât bâu cü truyén thông, dao luât ngày 18/5/1983 quy dinh câc

Thirong nghi sï dai diên nhüng nguoi Phâp không sông à Phâp tir nay do doàn cü tri gôm câc thành viên do Hôi dông toi cao nhüng ngirôi Phâp à

nuâc ngoài bâu ra

1.1.4 Khiéu kiên liên quan dén bâu cü:

Truôc dây, theo truyên thông, hai viên cüa Nghi viên là nguôi xem xét

vê quyên han cüa câc thành viên cüa viên minh Quy dinh này dân dén mot

sô lam dung, nhâ't là vào nâm 1986 vôi viêc tuyên không hop thüc dôi vôi môt loat câc dai biëu Quôc hôi vl nhüng quyên loi thiën cân Trong khuôn kh6 hop lÿ hoâ Nghi viên, diêu 59 Hién phâp 1958 quy dinh Hôi dông bâo hién, trong tnïông hop cô khiéu kiên, ra quyét dinh vê tfnh hop thtrc cüa câc cuôc bàu cù Quôc hôi và bàu cir dai biëu Thuong nghi viên

Quyên dât vâ'n dê nghi ngô cuôc bàu cü là quyên cüa bât kÿ cü tri nào cüa môt don vi bâu cü hay cüa doàn cü tri bâu Thuong viên và cüa tâ't câ câc üng cü viên Viêc khiéu kiên phâi duoc lâp thành vân bân trong thôri han

10 ngày kë tü ngày tuyên bô két quâ bàu cü

Thuc té râ't ft nhüng khiéu kiên liên quan dén câc cuôc bâu cü dai biëu Thuong viên, Hôi dông bâo hién dâ thu lÿ khoâng 50 vu kiên sau môi làn bàu cü Quôc hôi Dë chüng tô su nghiêm khâc vêmât phâp lÿ dông thôi chüng tô môt lÿ le nhâ't dinh trong viêc dânh giâ tmh không hop thûc, Hôi dông chî huÿ bô 31 cuôc bàu cü lâp phâp và 01 cuôc bàu cü Thuçmg viên Nôi chung, dë tuyên huÿ bô môt cuôc bàu cü không phâi chî cô nhüng sai làm hiën nhiên (phân phât tô roi hôm truôc cuôc bàu cü, lôi trong kiëm phiéu ) mà côn là cô khoâng câch râ't nhô giüa sô' phiê'u cüa üng cü viên duoc tuyên bô dâc cü và nguôi tiê'p theo dén nôi mà su sai sot dô dâ cô ânh huông quyê't dinh dê'n kê't quâ cüa cuôc bô phiê'u

Viêc huÿ bơ cuơc bơ phiéu co hai hâu quâ phâp lÿ: No ngân cân ngirơri trung cü bi tuyên vơ hiêu khơng diroc ngơi trong viên mà ho là thành viên ntra; buơc phâi tién hành bâu cü lai Tmh nghiêm khàc mà Hơi dơng bâo hién cơ gàng thë hiên khơng phâi lue nào cüng co duoc sir üng hơ cüa câc chỵnh tri gia.

2 Thirc hiên su uÿ quyên cüa nghj viên:

Uÿ quyên nghi viên hồn tồn khơng liên quan dén uÿ quyên dân su diroc quy dinh tai diêu 1984 Bơ luât Dân su Dai biëu nghi viên khơng phâi

là nguơi dồn eu tri uÿ nhiêm Sau bàu cir, khơng cơn quan hê phâp lÿ giüa nguơi duoc bàu và eu tri Dê bâo vê viêc thuc hiên su uÿ quyên, tü nam

1789 câc nhà lâp hién dâ liên tue và bàng su kiên tri lơi lac xâc dinh quy ché cüa su uÿ quyên Quy ché này cơ mơt ânh huơmg truc tiép dén dia vi câ nhân cüa mơi nghi viên

De tơ ra mïnh là nguơi dai diên cüa nhân dân Phâp, dai biëu Quơ'c hơi thơi khơng dâm trâch su uÿ quyên bât buơc cüa ché dơ cü Nhu vây, su uÿ nhiêm dai diên ra dơri và chüng ta càn phân tỵch tỵnh châ't phâp lÿ và thơi han cüa su uÿ nhiêm này

2.1 Uÿ nhiêm dai diên:

Bân tuyên ngơn nhân quyên và dân quyên ngày 26/8/1789 và Hién phâp nàm 1791 dâ dai nên mơng cho su uÿ nhiêm dai diên Cüng chỵnh ơr dây, truyên thơng dû dâ ân sâu trong luât thuc dinh vân vâp phâi nhüng thuc

té khién chüng ta phâi suy nghï

Truyên thong cơ nhüng tỵnh châ't nhu: su uÿ quyên mang tỵnh châ't

chung, dû duoc bàu à don vi bàu cü quân hay tỵnh mơi mơt dai biëu nghi

viên dêu dai diên cho tồn bơ dân tơc; Su uÿ nhiêm quyên này mang tỵnh tu

do Tỵnh tu do cüa su uÿ nhiêm thë hiên or viêc dai biëu cüa Nghi viên khơng buơc phâi thuc hiên su uÿ nhiêm mà ho dâm trâch (dâc biêt ho cơ thë khơng tham gia vào câc cơng viêc cüa Nghi viên) và hồn thành su uÿ nhiêm này theo lÿ lë cüa ho và tuÿ theo nhân thüc cüa ho (theo danh nghỵa này ho khơng bi giàng buơc bọ bâ't kÿ cam kê't nào) Theo truyên thơng thỵ

su uÿ nhiêm mang tỵnh quyét dinh Khi nhüng nguơi dai diên cho dân tơc phat biëu, vê mât phâp lÿ thỵ ÿ chỵ cüa ho khơng thë cơn là vân dê phâi dua

ra xem xét hay bàn câi nüa Ô dây co viêc suy doân vê sir phù hop giüa y chi cüa nhüng nguôri duçrc dân bàu và y chi cüa nhân dân.

Luât thirc dinh cüa Công hoà V không dât vâh de xem xét lai quan

niêm cd diën cüa su uÿ quyën mà phâp luât và thuc të cüa Công hoà V vüa

mang tinh thfch üng vüa là su chuyën hoâ nhüng dâc diëm truyên thông Diêu này duçrc thë hiên qua nhüng nét sau: cârn su uÿ quyën bât buôc duoc thé hiên tai diêu 27 Hiên phâp Diêu này quy djnh: “Bât kÿ su uÿ quyên bât buôc nào dëu vô hiêu” Mong muôn là không ràng buôc thành viên cüa nghj viên vào mot nhom quyên lai dâc biêt nào, diêu này cûng duorc thë hiên trong nhüng quy djnh riêng cüa hai viên trong Nghi viên; Quy djnh này cùng nhüng quy djnh khâc cârn viêc thành lâp câc nhom bâo vê quyên lai dja phuorng hay nghê nghiêp chuyên mon

2.2 Nhiêm kÿ

Co hai loai nhiêm kÿ là nhiêm kÿ thông thuômg và nhiêm kÿ rut ngan:

Nhiêm kÿ thông thucmg: diêu 25 Hiên phâp quy djnh mot dao luât té chüc së chju trâch nhiêm quy djnh nhiêm kÿ cüa môi viên

DÔi vôi Quôc hôi diêu L.O 121 luât bàu cür quy dinh nhiêm kÿ cüa dai biëu Quôc hôi tôi da là 5 nâm Hët han tai phiên khai mac cüa kÿ hop

thâng tu cüa nâm thü nâm sau bàu cù No chî düng nâm nâm khi câc cuôc

bàu cür truôc diën ra vào thâng 3 nâm nâm trudrc, côn tâ't câ câc khoâ khâc nhiêm kÿ duoc rut ngân

Doi vori Thucmg viên, diêu L.O 175 Luât bàu eu quy djnh nhiêm kÿ là

9 nâm Duôri Công hoà III vân là 9 nâm trâi lai công hào IV là 6 nâm Nhiêm kÿ cüa 1/3 dai biëu thuong viên duoc bàu lai kê't thüc vào lue khai mac kÿ hop mùa thu cüa nâm thü 9 sau bàu cü

Vê nhiêm kÿ rut ngân; nhiêu nguyên nhân khâc nhau khiën cho nhiêm

kÿ cüa mot dai biëu Quôc hôi hay Thucmg nghj viên kët thüc sôm han: nhu chê't; tu nguyên tü chüc; nhâm dure bên Chînh phü; nhân mot nhiêm vu tam thôi trong mot thôi han trên 6 thâng do Chînh phü giao pho hay câch chüc Câc nghj sï mà cuôc bàu cü cüa ho bj Hôi dông bâo hiên tuyên không hop thüc cüng mâ't chüc kë tù ngaÿ quyët djnh tuyên Viêc bd nhiêm vào câc chüc vu cüa Hôi dông Bâo hiên hay vào vj tri lânh dao cüa co quan phât

thanh và truyên hïnh cüng kéo theo viêc mât chüc Nghi viên theo nguyên tâc không kiêm nhiêm.

Néu viêc khuyét chô do Nghi sï chét, hay nhâm chüc bên Chinh phü, nhâm chüc tai Hôi dông Bâo hién, hay tham gia vào mot nhiêm vu qua 6 thâng do Chinh phü giao phô thi ghé này do dai biëu du khuyét cüa Nghi viên do thay thé Truông hop khâc, dâc biêt trucfng hop tu nguyên tù* chüc thî phâi to chüc bàu cü ban phân

Quyét dinh giâi tan châm dut nhiêm kÿ cüa toàn bô câc dai biëu Quôc hôi Diêu 12 Hién phâp trao cho Tong thông quyên, theo Tuông De Gaulle,

“co ban” là giâi tan Quôc hôi Diêu 12 này quy dinh môt viêc sü dung dê dàng quyên giâi tan, trâi nguoc vôi nhüng quy dinh râ't nghiêm ngât vê vân

dê này duôi Công hoà III và IV Ô Công hoà V Tong thông chï càn hôi y kiên Thü tuông, Chü tich hai viên truôc khi ra quyét dinh giâi tân Quôc hôi, không càn tiép kÿ mà tu mînh chiu trâch nhiêm Tuy nhiên, Téng thông không duoc sü dung quyên này trong giai doan dang âp dung câc biên phâp dâc biêt quy dinh tai diêu 16 Hién phâp Tong thông cüng không thë tuyên

bô giâi tân Quôc hôi trong nâm sau cüa cuôc bàu cü Quôc hôi môi cüa môt cuôc giâi tân

Diêu “cârn ky” tü 1877 dâ bi dâp tan, no duoc sü dung môt làn vào nâm 1955 trong nhüng diêu kiên dâc biêt thî dén công hoà V no lai duoc vân dung nhüng 5 làn và trcr thành môt trînh tu hét süc binh thucmg tù nâm 1958:

9/10/1958: Tuông De Gaulle tuyên bô giâi tân Quôc hôi khi xung dôt

co diën vôi Quôc hôi xây ra khi Quôc hôi lât dé Chinh phü Georges Pompidou

30/5/1968: Tuông De Gaulle cüng tuyên bô giâi tân Quôc hôi, không phâi dë trùng phat viêc lât do Chfnh phü mà là cô gâng xoa diu cuôc dâu tranh chinh trj dang diên ra trên duông phô, trong câc nhà mây, huông dân chung vào câc cuôc bàu cü

1981 và 1988: Sau cuôc bàu cü Téng thông, Tong thông môi dâc cü François Mittérrand dâ tîm câch giành mot phâi da s ô theo mong muôn cüaA

ông Ong dâ hành dông trânh môt cuôc khüng hoâng tiêm tâng và giành

dirgc phâi da so vë phîa mïnh, giông nhir môt loai vong ba cüa môt cuôc bàu cü Tong thông.

1997: De trânh môt chién djch bàu cü trong mot hoàn cânh bâ't loi sê diên ra vào nâm 1998, Tong thông J Chirac dâ giâi tan Quôc hôi Làn dàu tiên duôi Công hoà V Tong thông chüng kiên câc cuôc bàu cü lâp phâp bâtloi cho mïnh

Câc tiên le này dânh dâu loi thê cüa quyên giâi tân dê dàng duge thuc hiên No tao nên trong tay Tong thông mot vü khi lgi hai, thucmg trurc dô'i vôi câc dai biëu cüa da sô Nghi viên co thë cô y dô không üng hô Chînh phü nüa Chînh vï vây mà vê phàn mïnh, Tong thông Giscard d ’Estaing dà nhiêu làn tô rô ràng ông không chàn chü tuyên bô giâi tân Quôc hôi trong trucmg hgp môt trong nhüng nhôm cüa phâi da sô tü bô phâi này

2.3 Dia vi câ nhân cüa câc dai bieu nghi viên:

Quyên miên trù nham bâo vê câc dai biëu Nghi viên trânh su lam quyên cüa co quan tu phâp khi tiên hành truy tô và cho phép câc dai biëu duge tu do hoàn toàn vê suy nghi và hành dông Dô là dâc quyên cüa câc dai biëu không phâi ra truôc co quan tài phân vï chînh kiên cüa mïnh

Vân dê không phâi chju trâch nhiêm duge xâc dinh tai khoân 1 diêu 26 Hiên phâp Dây là quy dinh vê nôi dung bào vê vô han Nghi viên truôc nhüng y kiên và la phiéu mà ho dua ra khi thuc hiên chüc nàng cüa mïnh

Lÿ do cüa quyên miën trù này dua trên su càn thiét dôi vôi dai biëu nghj viên dë ho cô thë tu do bào vê chînh kiên cüa mïnh Dâc biêt ho không là dôi tugng diêu chînh cüa phâp luât vê vu không và lâng ma Quyên miên trù hay không phâi chju trâch nhiêm duge hiëu râ't rông vï quyên này là thuông xuyên và vô thôi han; no bao hàm toàn bô hoat dông thuc hiên trong khuôn kho su uÿ quyên cüa Nghj viên (thâo luân tai phiên công khai, trong công viêc tai Uÿ ban, nhiêm vu do nghj viên giao phô) nhung không phâi nhüng hoat dông chînh trj thông thuông (diên thuyët trong câc buoi hop công khai, trên câc bài bâo)

Quyên bât khâ xâm pham là môt bâo vê vê hïnh thüc no trânh cho câc dai biëu nghj viên không bj cân trô vê mât thuc té khi thuc hiên su uÿ nhiêm cüa mïnh Tînh hgp thôi cüa nhüng quyét djnh truy tô dôi vôi mot

dai biëu cüa Nghi viên dât duôi sir xem xét cüa câc nghi viên khâc Câc khoân 2, 3 và 4 diêu 26 Hiên phâp lây lai nhûng quy dinh truyên thông vôi mot vài süa doi cho phù hçrp Trong suôt câc kÿ hop không cô bât kÿ mot thành viên nào cüa Nghi viên co thë bj tmy tô hay bi bât vi trong tôi hay khinh tôi khi chira duoc phép cüa viên mà ho là thành viên, trù truông hop pham tôi qua tang Giûa câc kÿ hop (nghi viên không hop) thî quyên bât khâ xâm pham này hep hon vï no chï bao hàm viêc bât giû mà không bao hàm viêc truy tô; viêc cho phép cüa viên diroc thay thé bâng viêc cho phép cüa vàn phong viên.

Viêc ton trong quy dinh này duoc bao dam thuc hiên bâng hai trînh tu sau: Viêc dô bô quyên miên trù cüa dai biéu nghj viên do Bô trtfômg Bô tu phâp yêu càu và duoc viên hay vân phong viên dông y Ngoài ra viêc bât giû hay truy tô mot thành viên cüa Nghi viên co thë thi dinh chî néu viên

mà ho là thành viên yêu càu

Phân tîch câc quyét dinh ra khi âp dung diêu 26 duôi Công hoà V cho thây ràng: câc viên dô bô khâ dê dàng quyên miên trù khi câc lÿ do thuc su thuôc lînh vue luât chung; trâi lai hai viên tù chôi làm diêu dô khi vân dê liên quan dén but chién hay bâo chi Cu thë là tnrcmg hop Thucmg viên roi sau dén Ha viên trong mot nâm dâ yêu càu dïnh chï viêc truy tô dôi vôi câc dai biëu nghi viên liên quan dén câc vu viêc cüa dài phât thanh và truyên

hînh dia phuong à thôri diëm nhûng dài này chua duorc phép hoat dông.

Dja vi câ nhân cüa câc dai biëu côn duoc thë hiên thông qua nhûng quy dinh vê không kiêm nhiêm

Không kiêm nhiêm là viêc cârn dông thôri cùng dam trâch môt sô viêc hay giû mot sô chûc vôi mot nhiêm kÿ cüa Nghi viên Không câ'm bàu mot nguôi nào dô mà don giân là quy dinh này buôc nguôi duoc bàu phâi lua chon giüa nhiêm kÿ cüa nghi viên và chûc vu không duoc kiêm nhiêm mà

ho cô thë dam trâch à thôi diëm bàu eu Co sô cüa nhûng quy dinh không

kiêm nhiêm nhàm mue dfch bâo vê tînh dôc lâp cüa dai biëu nghi viên dôi vôi câc co quan nhà nuôc và câ vôi mot sô chûc vu tu khâc

Vê mât chi tiét; ché dô không kiêm nhiêm khâ phûc tap Cô mot nguyên tâc không kiêm nhiêm giûa chûc vu nghj viên và chûc vu cüa co quan nhà nuôc không bàu Nguyên tâc này thë hiên trong hai hoàn cânh rat

khâc nhau Môt mât, viêc không kiêm nhiêm nhiêm kÿ Nghi viên và chûc

vu nhân viên Nhà nuôc tire là câ'm nghi viên duoc dam trâch môt công vu bâ't kÿ, trü chûc giâo viên giâng day tai câc truông dai hoc và cha cô ô vùng Alsace - Lorraine Mât khâc, mot trong nhüng nét doi môi cüa Hién phâp

1958 là không kiêm nhiêm giüa chûc vu nghi viên và câc chürc vu trong Chînh phü Nhüng diêu 23, 25 Hién phâp dâ quy dinh viêc không thë giü chüc vu trong Nghi viên dôi vôi câc thành viên cüa Chînh phü Quy dinh này duoc dira ra tranh câi rat nhiëu Trong tinh thàn cûa câc nhà lâp hiên

1958 mong muô'n tao diêu kiên thuân loi cho su truông tôn cüa câc Chînh phü bôi lë viêc lât do câc Chînh phü không cho phép câc Bô truông tïm lai duoc ngay ghé cüa mînh Ngay khi ho trô thành thành viên cüa Chînh phü thï dai biëu Quôc hôi hay Thuong nghi sî ngüng dam trâch nhiêm kÿ cüa mînh Diêu 23 quy dinh vê nguyên tâc không kiêm nhiêm dông thôi cüng quy dinh mot “thôi han iru dâi” cho dai biëu nghi viên duoc bë nhiêm vào Chînh phü Do là thôi gian mot thâng dë lua chon giüa nhiêm kÿ nghi viên

và chûc vu Bô truông Qua thôi han “suy nghï” viêc không kiêm nhiêm duoc âp dung: coi nhir chüc bô tnïông duoc chon và nguôi du khuyê't cüa vi dai biëu nghi viên duoc bàu cùng vôi ho duoc Bô truông Bô Nôi vu tuyên

bô mâc nhiên thay thé

Théo diêu LO 153 Luât bàu cü quy dinh, trong thôi han môt thâng này câc dai biëu nghi viên này không duoc tham gia bâ't kÿ cuôc bàu cü nào nhu vây ho không thë bàu cho Quôc hôi néu ho là dai biëu Quôc hôi hoâc không thë bàu cho thuong viên néu ho dang là dai biëu thuong viên

Không kiêm nhiêm vôi nhüng chûc vu cüa co quan không bàu bao hàm duoc kiêm nhiêm vôi chüc vu “bàu” Diêu này dât ra vân dé té nhi cüa viêc kiêm nhiêm nhüng chûc vu bàu Câc dai biëu Quôc hôi và thuong viên

bên canh nhiêm kÿ nghi viên thuông dâm trâch câ nhüng su uÿ nhiêm à dia

phuong Trong khoâ VII: 71% dai biëu Quôc hôi giü ît nhâ't mot nhiêm kÿ dia phuong và 32% trong sô do giü hai chüc vu khâc Dôi vôi dai biëu

thuong viên thï sô do côn cao hon vï gôm 80% giü ît nhâ't mot chûc vu à dia

phuong và 46% giü hai chüc vu

Nhüng bâ't loi cüa tïnh trang này râ't rô rêt, trong chùng mue là nhüng nguôi dông thôi dâm trâch nhiêu chûc vu kho cô thë thuc tni môt câch dûng dân câ chûc vu ô dia phuong và chûc vu trung uong cùng môt lûc Diêu dô

dân dén là câc dai biëu nghi viên dam trâch nhiêu chüc vu dja phuong không tham gia mot hoat dông nào cüa nghi viên câ hoâc nguac lai ho không thë là nguôi dung dàu hay lânh dao câc dia phuong cüa ho trong nhüng diêu kiên tôt duoc.

Trong nhüng nâm vira qua phâp luât cho phép kiêm nhiêm mot chirc

nghi sï vôi bât kÿ nhiêm kÿ bàu nào à dia phuong hoâc ô châu Au Hai dao

luât, mot luât to chirc, mot luât thuông ngày 30/12/1985 dâ xây dung motché dô nhâm han ché viêc kiêm nhiêm câc nhiêm kÿ bàu và chirc vu dân cü.Giai phâp duoc âp dung là giai phâp không kiêm nhiêm Theo quy djnhphâp luât môi này thî nhiêm kÿ cüa dai biëu Quoc hôi hay thirçng viên chî

co thë kiêm nhiêm vôi nhüng chüc vu sau: Dai biëu Nghj viên châu Âu; xâtruôrng cüa nhüng xâ co tù 20.000 (hai miroi ngàn) dân trôr lên, không këParis, Phô thj truôrng thành phô' hoâc xâ cô tü 100.000 (mot trâm ngàn) dân

trô lên không kë Paris Mât khâc, câ'm kiêm nhiêm trên hai chüc vu à dja

phuong quy djnh tai danh sâch kë trên Han nüa, côn diêu câ'm nüa là câ'mkiêm nhiêm chüc chü tjch Hôi dông vùng vôi Hôi dông hàng tînh Âp dungcâc dao luât 30/12/1985 này nguôri duoc bàu cô thôi han là 15 ngày dë tù bômot trong câc chüc vu cüa mïnh Cân cü vào luât to chüc ngày 25/2/1992thï tong công tién hrong và phu câ'p liên quan dén chüc vu bàu khâc hoâcdê'n tâ't câ câc chüc vu dân cü không thë virât quâ 1,5 t6ng sô phu câ'p cobân cüa mot dai biëu nghj viên

Cuô'i cùng câ'm kiêm nhiêm chüc vu dai biëu nghj viên vôi mot sô' hoat dông tu nhân (Phâp lênh ngày 24/10/1958 duoc sua doi bâng luât To chüc ngày 24/1/1972) Vê hoat dông tu nhân, phâi hiëu là câc dai biëu nghj viên không thë là nguôri lânh dao câc doanh nghiêp nhà nuôc, câc công ty quô'c gia hay câc công ty công khai huy dông vô'n trong nhân dân cüng không duoc dâm trâch chüc nàng lânh dao trong câc doanh nghiêp chü yê'u sô'ng bang don dât hàng cüa nhà nuôc Han nüa, câ'm câc dai biëu nghj viên su dung danh nghîa dai biëu nghi viên trong nghê nghiêp cüa minh Trü nhüng han chê' nêu trên thï viêc kiêm nhiêm giûa chüc vu nghj viên và mot hoat dông tu nhân nôi chung là mot nguyên tâc Viêc kiêm nhiêm giüa nhiêm kÿ nghi viên vôi câc hoat dông tu nhân khién nhà làm luât quy djnh khâ nâng dïnh chî hop dông lao dông ràng buôc dai biëu nghj viên vôi nguôi sü dung lao dông theo dê nghj cüa dai biëu này (Luât 2/1/1978) khâ nâng này cüng

cho phép dai biëu nghj viên lai trof lai công viêc cüa mïnh hoâc ngay lâp turc khi hêt nhiêm kÿ hoâc khi không côn giü chüc trong nghi viên nüa.

De bâo dam ton trong nhüng quy dinh vê không kiêm nhiêm, luât to chüc 24/1/1972 dâ xây dung mot co ché kiëm tra nhu sau: truôc tiên, câc dai biëu nghi viên phâi kê khai tai vân phông cüa viên mïnh nhüng hoat dông mà ho muôn giü lai hay tien hành trong nhiêm kÿ cüa mïnh Vân phông xem xét xem câc hoat dông này co dugc kiêm nhiêm vôi chüc vu cüa nghi viên hay không Trong truông hgp co khiêü kiên hoâc do vân phông cüa môi viên hoâc do Bô truong Bô tu phâp hoâc do chmh nghi viên do khôri kiên, Hôi dông bâo hién nhân don và là nguôi co toàn quyên dânh giâ

25 Hién phâp Diêu 25 Hién phâp quy djnh luât to chüc së quy djnh eu thë câc thë thüc vê tiên luong Luât to chüc này dugc ban hành duôi hïnh thüc phâp lênh ngày 13/12/1958 diêu chïnh vê müc luong dugc tinh toân trên co sôr câc công vu chung công thêm phu câp chüc vu bâng 1/4 luong co bân

Ngày 1/2/1987, luong co bân là 26.031 Phô - ràng công vdri tiên trg câ'p nhà ôr 780 Phô - râng, công vdri phu câp chüc vu 6.703 Phô - râng Nhu vây tong công là 33.5114 phâng Phâp Trong tiên luong này cüng phâi tinh dén tiên bâo hiëm xâ hôi, quÿ hiru tri, phi cüa nhom nghj viên Dai biëu nghj viên dugc huôrng môt ché dô bâo hiëm và huu tri dâc biêt

Dë co thë thuc thi chüc vu cüa mïnh trong nhüng diêu kiên vât châ't tôt dai biëu nghj viên co tiên trg câp thuông niên dë chi cho câc công tac viên cüa mïnh; mot mât giành cho công viêc vân phông, mât khâc cho phép trâ thù lao cho môt hay nhiêu công tâc viên trong khuôn kho kinh phi khiêm ton Ngoài ra câc dai biëu Quôc hôi và dai biëu thugng viên côn co nhüng thuân lgi khâc nhu: miên trü buu phi và diên thoai dôi vdri nhüng cuôc liên lac liên quan truc tiép dén viêc thi hành công vu cüa hg; thé di lai hoâc thé

giâm gia trên nhîrng tuyê'n duông sat hoàc duông hàng không tù Paris dê'n noi mà ho là dai biëu.

Dô'i vôi mot dai biëu nghi viên râ't khô dë dông thôi vùfa giành thôi gian cho câc hoat dông công và moi quan tâm vè nghé nghiêp Hon nüa ho phâi dô'i mât vôi nhîrng nghïa vu liên quan truc tiê'p dê'n sir uÿ quyên (co hai nüi eu trü, chi phf dai diên, quà tâng nhân dip lê cua dia phuong ) Nhu vây chê' dô tài chfnh cüa ho cân phâi diroc kiëm tra trên co sô nhu eau cua Nhà nuôc và gia dinh

2 THÀNH PHAN C O CAU CUA NGHÎ VIÊN* ■

Duôi Công hoà V Nghi viên Phâp gôm hai viên là Quô'c hôi và Thuong viên Hai viên cua Nghi viên mang hai dàc tmh co bân, no vîTa là thiê't chê tâp thë theo kiëu co diën vùa dâm trâch mot xû mênh dàc biêt - thë hiên y chi cüa dân tôc Hai dâc tmh này khiê'n cho câc viên co mot nét dôc dâo riêng: Quy chê' cüa hai viên dâc biêt; diêu kiên hoat dông cùng nhu té dure công viêc cüa Nghi viên dêu dua trên nét dâc thù này

2.1 Quy chê quan lÿ hành chinh cüa hai viên:

Quy chê' quan lÿ hành chinh cüa câc viên phân ânh nhüng nghïa vu dâc biêt cüa môi viên: tru sô cüa hai viên dua trên nguyên tâc tao diêu kiên thuân lç/i cho viêc di lai cüa câc dai biëu; chê' dô tài chmh bât buôc dô'i vori Chmh phü; dja vi cüa nhân viên hai viên buôc câc dai biëu nghj viên phâi dôc lâp hoàn toàn

Phâp lênh 17/11/1958 chî lây lai nhüng quy dinh truyên thông liên quan dê'n tru sô câc viên: Quô'c hôi và Thuong viên co tru sô tai Paris - Lâu dài Bourbon duoc trao cho Quô'c hôi - Lâu dài Luxembourg duoc trao cho

Thuong viên làm tru sà Khi hai viên hop Hôi nghj toàn quôc thî hop tai

Versailles trong phông Hôi nghi Nê'u vï mot lÿ do nào dô, câc co quan Nhà nuôc phâi rôi Paris thî tâ't câ câc bien phâp cân thiê't phâi duoc tien hành dë Nghi viên tiê'p tue hoat dông bên canh Tëng thông và Chfnh phü

Vê chê' dô tài chmh, truôc dây theo tâp quân câc viên cô trâch nhiêm xây dung ngân sâch cüa mînh Diêu 7 Phâp lênh 17/11/1958 dâ xoâ bô quy dinh này Tù dô câc dë nghi ngân sâch cüa môi viên duçrc mot Uÿ ban do chânh toà kiëm toân Nhà nuôc làm chü tich và nhân viên thâm kê cüa hai

viên là thành viên xây dung Câc dé nghj cüa uÿ ban này dirgc dira vào du thâo ngân sâch và dirgc giâi trînh trong môt bâo câo.

Hai viên cüa nghj viên là câc thuc thë sông De tao diêu kiên thuân lgi cho câc nhiêm vu cüa thành viên thï Quôc hôi và Thugng viên cân dirgc trang bi môt dôi ngü nhân sir co phâm châ't và nâng lue cao và tô chüc câc don vj cüa Nghi viên phâi dâp lîng dugc nhüng nhiêm vu cüa Nghi viên

Vê nhân sir cüa câc viên môi viên dugc trang bj môt dôi ngü nhân viên hành chînh riêng, khâc vôi nhân viên cüa Nhà nuôc khâc, ho cüng dugc coi nhir nhüng nhân viên Nhà nuôc nhirng lai chî thuôc thâm quyên cüa vàn phông môi viên Nôi chung dugc tuyën dung bang con ducmg thi tuyën, dôi ngü nhân viên này dugc hucmg môt quy chê dugc dâm bâo râ't tôt, eue kÿ an toàn Câc công chûc và nhân viên cüa hai viên phâi phuc vu câc dai biëu Nghj viên môt câch tân tuy và bang tâ't câ nàng lue cüa mînh dù quan diëm chînh trj cüa mînh là gî di nüa Ngoài viêc tuyën dung râ't nghiêm ngàt, nhâ't

là qua câc mon thi vô cùng khô, thî câc quy djnh thàng câ'p dugc xây dung theo chê' dô thâm niên khiê'n cho câc nhân viên cüa hai viên không thë hành

nghê à noi nào khâc ngoài viên cüa hg Môt quy chê' nghê nghiêp râ't rô

ràng cho dê'n tân bây giô dâ dâm bâo câ cho su trung lâp, tînh trang thuc và trung thành cüa dôi ngü nhân viên cüa câc viên Nhiêm vu ngày càng tâng cüa Nghj viên dâ kéo theo sô' lugng dôi ngü nhân viên cüa nghj viên dâ tâng 50% so vôi 1958 Cu thë là hiên nay Quô'c hôi su dung trên 1000 (môt

nghîn) nhân viên, sô' này à Thugng viên co khiêm tô'n han.

Câc dan vj trong môi viên dugc t6 chûc theo mô hînh râ't giô'ng nhau câc dan vj dugc chia thành hai iïnh vue, môt bên là lânh dao và câc dan vi truc thuôc vu kê' hoach tài vu phu trâch quân lÿ hành chînh cüa hai viên; bên kia là câc dan vj lâp phâp truc tiê'p thuôc chü tjch hai viên thông qua trung gian là chânh vân phông chju trâch nhiêm phu trâch chuyên mon Dô

là nhüng dan vj co trâch nhiêm chuân bj và duy trî câc cuôc hop hay nhüng

bô phân phuc vu cho công viêc cüa câc uÿ ban

2.2 Co câu to chûc cûa câc viên trong Nghi viên Phâp:

Hoat dông cüa hai viên vê ca bân không khâc vôi hoat dông cüa bâ't kÿ hôi dông thâo luân nào Tuy nhiên hoat dông cüa no tînh nhiêu dê'n tînh chat chînh trj cûa câc Nghj quyê't do no ban hành

Hai viên cüa nghi viên là don vi rat dông thé hiên thirong xuyên tînh tâp thé cüa Nghi viên, chînh vi vây viêc phân chia nhiêm vu rach roi trong câc viên là càn thiê't.

a Co quan lânh dao:

Gôm co chü tjch: Chirc Chü tjch cüa mot trong hai viên cüa nghj viên

là mot chirc vu quan trong câ vé binh diên chînh tri và hành chmh Chü tich

là ngirôi dai diên cho Quôc hôi hay Thirong viên; Ngoài ra côn cô mot vai trô hién djnh: Ho bât buôc phâi duoc hôi y kiê'n tnrôc khi giâi tân Quôc hôi hay khi càn âp dung diêu 16 cüa Hién phâp Môi vj Chü tjch cô quyên bo nhiêm ba thành viên cüa Hôi dông Bâo hién và cô quyên yêu càu Hôi dông Bâo hién kiëm tra tmh hop hién cüa mot Công uôc hay môt dao luât Môi mot vj cüng bd nhiêm hai thành viên cüa Uÿ ban thông tin và quyên tu do công dân Ngoài ra, chü tjch Thuçmg viên côn giù chirc Tong thông tam quyên khi ghé này trông vînh vién hay tam thôi (vi bât kÿ lÿ do nào) Hién phâp Công hoà V quy djnh Chü tjch Quôc hôi duoc bàu vôi mot nhiêm kÿ cüa mot khoâ Quôc hôi (5 nàm); Chü tjch Thuçmg viên duoc bàu vôi nhiêm

kÿ là ba nâm

Môi môt viên cô vân phông riêng, vân phông cô toàn quyên trong viêc chu toa câc buoi thâo luân; to chirc và chî dao câc don vj trong diêu kiên duoc quy djnh trong quy ché Ngoài chü tjch cüa môi viên vân phông gôm

3 loai cân bô khâc nüa:

Câc phô chü tjch (Quôc hôi cô sau phô chü tjch - Thuçmg viên cô bôn) vai trô cüa ho chü yê'u là thay chü tjch dë chü tri câc budi hop

Nhân viên vu ké hoach tài vu (môi viên cô ba) chju trâch nhiêm quân

lÿ câc viên Ho dâm trâch công viêc hành chînh và tài chînh

Câc thu kÿ (Quôc hôi cô 12; Thuçmg viên cô 8) tham gia vào thôri diëm kiëm phiê'u dë hop thirc hoâ kê't quâ cüa câc cuôc bô phiê'u; chiu trâch nhiêm ghi biên bân cüa câc kÿ hop

De dai diên tôt nhâ't cho toàn bô câc dai biëu nghj viên, vân phông bât buôc phâi gôm nhùng dai biëu cüa tâ't câ câc td chirc chînh tn; Quy chê' cüa Quô'c hôi và Thuong viên dà nêu rô: vân phông phâi cô' gâng thë hiên câc

hïnh thâi chinh tri cüa viên, trü chü tjch, câc thành viên cüa vàn phông phâi diroc bàu lai hàng nâm.

Bên canh Chü tjch vàn phông cüa môi viên, Nghi viên co hôi nghi câc Chü tich Là thiét ché ra dôi vào dàu thé kÿ XX trên co sô kinh nghiêm, Hôi nghj câc chü tich hop môi tuàn mot làn tai môi viên, gôm chü tich viên, câc phô chü tich, chü tich câc nhom chinh tri, chü tich câc uÿ ban lâp phâp và bâo câo viên vê ngân sâch Nhiêm vu cüa Hôi nghi câc chü tich là dôi chiéu nhüng ÿ dinh, mong muôn cüa câc nhà lanh dao Ngh; viên nhàm cho phép xây dung mot chuong trïnh nghi sir dira trên ÿ chî chinh tri cüa câc nhom và tînh trang tién triën cüa công viêc cüa câc uÿ ban

Vai trô cüa Hôi nghi câc Chü tjch không côn may quan trong kë tü khi viêc ân djnh chuong trïnh nghj su duoc Uu tiên cho Chinh phü (Hiê'n phâp 1958) Dai diên cho Chînh phü tai Hôi nghj câc chü tjch là Bô trirômg hoâc quôc vu khanh phu trâch quan hê vôti nghj viên Hôi nghj câc Chü tjch chî â'n djnh chuong trïnh nghj su bo sung Mot quy djnh khâ phüc tap vê cân bang phiê'u khién cho da sô trong Hôi nghj câc Chü tjch bât buôc phâi thuôc

vé phâi da s ô chînh trj cüa viên, song phiéu biëu quyét à dô cüng khâ hiém

Do do vai trô cüa Hôi nghj chü tjch là xây dung ljch công tâc cüa nghi viên

vï theo diêu 48 Hién phâp thî: “Chuong trïnh nghj su cüa nghj viên gôm, vï sir Uu tiên và qua trïnh tu mà chînh phü â'n djnh, viêc thâo luân câc du ân do Chînh phü dê trïnh và nhüng dê nghj cho Chînh phü thông qua” Tü do tnây duoc Chînh phü cô quyên, gàn nhu toàn quyên vê chuong trïnh nghj su cüa Nghj viên và cô thë nguôri dai diên cüa Chînh phü tai Hôi nghj câc chü tjch dông vai trô chü yéu

Ngoài phiên hop toàn thë cüa tüng viên, cô nhüng phiên hop trong han hep: câc nhom, câc uÿ ban là nhüng bô phân khâc cüa hai viên

b Câc bô phân khâc:

Câ hai viên dêu cô khuynh huông phân câc thành viên cüa mïnh theo câc don vj làm viêc khâc nhau Viêc phân chia này nham hai mue dîch, thü nhâ't là nhom câc dai biëu theo câc quan hê chînh trj, thü hai là tao diêu kiên thuân loi cho công viêc cüa Nghj viên

Câc nhom chmh tri là câc nhom mà viêc chinh thürc hoâ no co nguôn gô'c tCr 1910 doi vôi Quôc hôi và 1921 doi vôi Thirong viên, hôi tu nhüng dai biëu Nghi viên cüa môi viên cô nhîîng quan diëm chmh tri tirong tu nhau Nhir vây dë hïnh thành mot nhom Nghi viên không nhâ't thiêt phâi gôm nhîîng dai biëu dân cü cüa cùng môt to churc chinh tri Dë hinh thành mot nhom Nghi viên ft nhàt càn 20 thành viên cûa Quôc hôi (Theo quy ché Quôc hôi süa doi 1/7/1988, truôc dây là 30) và 15 thành viên Thirong viên.

Câc nhom Nghi viên phâi ra mot bân tuyên bô chung Câc nghj viên không muôn “cô lâp” và câm thây gàn güi vôi chuong trinh cüa môt nhom nào dô cô thë liên kê't vôi nhom dô Vë nguyên tâc, câc nhom Nghj viên tuân thü môt kÿ luât vê biëu quyét Trong Thuçmg viên quan hê vôi nhom côn diroc châp nhân khiêm ton han: Chï càn gàn bô vê mat hành chmh vôi mot nhom nào dô cüng du Dô là tînh trang liên danh, liên két giân tiê'p không dâng kÿ cüng duoc coi nhu nguôi trong nhom

Câc nhom Nghj viên ngày càng cô tàm quan trong trong dôi song chinh trj Phâp Câc nhom chmh trj cüa Quôc hôi là nâm và dai diên trung thành cho nâm trào luu chinh trj cûa dân tôc duong thôi là Dâng công sân, Dâng xâ hôi, Dâng liên minh dân chü Phâp, Dâng liên minh vi nèn công hoà Phâp - mât trân dân tôc Thirong viên cô sau nhom Chinh tù viêc phân chia thành nhom chinh tri mà cô viêc chï dinh câc dai biëu QuÔc hôi và Thirong viên vào câc Uÿ ban và câc nhom này cüng duoc dùng dë tô chüc câc cuôc tranh luân

Ngoài ra câc vj Chü tjch cûa câc nhom cô môt dja vj dâc biêt nhu ho

cô thë yêu càu dïnh chï mot phiên hop hay môt cuôc bàu công khai, ho cüng là môt bô phân cüa Hôi nghj câc Chü tjch và tham gia vào viêc xây dung chuong trînh nghj sir

Ngoài câc nhom chmh trj côn cô câc uÿ ban và câc phâi doàn, câc nhà soan thâo Hién phâp 1958 dâ nhân thây rang viêc tâng truông câc uÿ ban là mot trong nhüng nguyên nhân suy yéu cüa làn luot câc dôi Chmh phü duôi Công hoà IV; thôi dô môi môt uÿ ban tuong iïng gàn nhu vôi chüc nâng cûa mot bô

Tù 1958, co hai loai uÿ ban, môt loai câc uÿ ban lâp phâp và loai kia ià

uÿ ban kiëm tra Uÿ ban lâp phâp chju trâch nhiêm chuàn bj viêc thâo luân

câc du thâo hoâc dê nghi luât Diêu 43 Hiên phâp quy dinh nhüng uÿ ban này hoâc là thucmg truc hoâc là tam thôi Uÿ ban thuông truc duoc hién phâp quy dinh vôi sô luçmg han ché là sâu cho môi viên.

Sô lucmg thành viên cüa môi uÿ ban duoc quy dinh theo phuong thiïc

là môi mot dai biëu Quôc hôi hay Thucmg viên chï tham gia vào mot trong sâu uÿ ban này mà thôi Viêc phân chia câc dai biëu Nghi viên vào câc uÿ ban nôi chung duoc tién hành qua hiêp thucmg giûa chü tjch cüa câc nhôm nghi viên, môi mot nhôm cô mot tÿ le ghé theo tÿ lê cüa tâm quan trong cüa nhôm dô trong nghi viên Môi mot uÿ ban do môt vân phông gôm môt chü tich, câc phô chü tich và câc thu kÿ lânh dao Viêc chî dinh câc Chü tich uÿ

ban phâi tuân theo quy dinh da sô à Quôc hôi và quy dinh theo tÿ le à

Thucmg viên Dù y tucmg râ't côi mô nhung câ nâm 1981 cüng nhu nâm

1986 câ phâi da s6 và phâi dôi lâp cüng không thë cô duoc su nhâ't tri vê

viêc phân chia cân dôi câc chü'c chü tich trong nghi viên

Câc Uÿ ban dâc biêt cô thë duoc thành lâp theo yêu càu cüa Chinh phü hay câc dai biëu nghi viên Câc uÿ ban này cüng cô vi tri nhu uÿ ban thuông truc song no chî cô mot diêu khâc là câc uÿ ban naÿ duoc thành lâp dë xem xét mot du thao hay môt dê nghi luât eu thë và no không ton tai nüa khi du thâo hay dê nghj luât này duoc ban hành hay hoàn toàn bj bâc bô

Câc uÿ ban ad hoc cüng duge thành lâp dë xem xét don xin phép hoâc dînh chi viêc truy tô dôi vôi dai biëu nghj viên và xem xét nhüng giâi phâp

vê viêc két tôi truôc toà an tu phâp toi cao

Câc phâi doàn làm cho Công hoà V cô môt nét dôc dâo riêng Viêcthành lâp câc phâi doàn phü hgp vôi mong muôn cüa câc dai biëu nghj viên nhâm theo dôi môt câch liên tue môt vân dê trong khuôn khé hep và dâc biêt hem là vân dë cüa câc uÿ ban thuông truc

Nâm 1972, làn dàu tiên luât vê dja vj cüa ca quan phât thanh và truyên hinh Phâp, dâ thành lâp mot phâi doàn tu vâ'n Nghj viên dôi vôi co quan phât thanh và truyên hinh cüa Phâp

Hoàn toàn không cô yéu tô nào chung giüa câc phâi doàn này cüa Nghj viên: cüng nhu trong câch thiïc bé nhiêm hay nhiêm vu cüa nô Tuy

nhiên sir phât triën cüa câc phâi doàn này dâ ehüng tô sir càn thiêt phâi tïm

ra nhiêu công eu môi de câi tién hiêu lue công viêc cüa Nghi viên

c Quy ché cüa câc viên:

Bât kÿ viên nào, dù Ha viên hay Thuong viên, déu co mot quy ché nôi

bô Theo hînh thüc Adhémar Esmein xua: “ No là luât nôi bô cüa mot hôi dông thâo luân” Trong khi duôi công hoà III và công hoà IV qui chê này

co mot tàm quan trong dâng kë bô'i Ië câc quy dinh cüa Hiên phâp quâ ngân gon và xüc tich thï Hiên phâp 1958 dâ bien câc qui ché này thành tài lieu vào hàng thü yéu so vôi hiên phâp

Truôc 1958 câc qui ché cüa hai viên dâ chï ra ràng câc qui ché không phâi chï diêu chînh tât câ nhüng vàn dê nôi bô cüa hoat dông cüa hai viên

mà côn dât ra mot loat câc qui dinh liên quan dén trinh tu lâp phâp, dén viêc kiëm tra cüa nghj viên và bo sung nhüng khiêrn khuyét mà hién phâp và câc dao luât thông thuômg dâ bô ngô

Tü 1958, nhüng iïnh vue truôc dây do qui ché diêu chînh, tù nay duoc qui djnh trong Hién phâp Nhât là nhüng qui djnh vê thôi han cüa nhiêm kÿ cüa câc vj chü tjch, vê phiéu bàu cüa câc dai biëu, vê sô luong uÿ ban, vê xây dung chuong trinh nghj su, vê diën bién cüa câc cuôc tranh luân, vê thü tue bô phiéu thông qua toàn bô hay môt phàn; vê trinh tu thü tue luât t6 chüc và trinh tu xây dung, thông qua luât tài chdih ngân sâch Han nüa luât t6 chüc trong hiêu lue câc vàn bân së düng sau hién phâp và trên qui ché Vî thé, câc qui ché duoc xây dung nâm 1959 t6n tai môt câch rông râi nhu nhüng vân bân âp dung qui pham co tinh phâp lÿ cao

Truôc dây, theo truyên thông cho ràng qui ché cüa câc viên phâi mang tinh châp hành ngay khi duoc viên thông qua Thü tue này bj xem xét lai hoàn toàn vào nâm 1958 Diêu 61 Hién phâp qui djnh eu thë ràng: Qui ché cüa câc viên truôc khi cô hiêu lue bât buôc phâi là doi tuong cüa mot quyét djnh vê tinh hop hién do hôi dông Bâo hién ban hành Qui djnh này duoc ghi nhân trong logique cüa ché dô dai nghj hçrp lÿ hoâ nham mue dich kiëm tra xem nôi dung cüa qui ché cô trâi vôi vàn bân cüa Hién phâp, cüa câc luât to chüc và câc dao luât diêu chînh hoat dông cüa nghj viên không Tüc

là bang câch này hay câch khâc càn phâi trânh lâp lai nhüng thü tue hay trinh tu mà nhà lâp hién dâ xoâ bô

III TÔ CHÛC CÔ N G VIÊC CÛA NGHi VIÊN

To chûc công viêc cüa nghi viên là mot viêc làm râ't phùc tap phâi chay dua vôi thôi gian là mot trong nhûng môi quan tâm cüa câc nhà lânh dao nghi viên Mot mât chmh phü không muô'n hai viên hop quâ thircmg xuyên, mât khâc chirong trïnh nghj sir lai luôn co vè quâ nàng so vôi du kiê'n Câc ché dô vê kÿ hop, phiên hop và chuong trinh nghi sir tao ra khung làm viêc cüa nghi viên

1 Kÿ hop:

Chê dô câc kÿ hop nhân manh mong muôn hop lÿ hoâ cüa Hiên phâp Trong khi duôi Công hoà III và Công hoà IV nghj viên hop thuông xuyên thï Hiê'n phâp 1958 dièu 28, diêu 29 và diêu 30 quy dinh rat chat chê vê nhûng kÿ hop thuông kÿ cûng nhu câc kÿ hop bâ't thucmg ngoài ra con nhûng kÿ hop dàc biêt

Câc kÿ hop thuông kÿ diên ra trong câc giai doan trong nàm tai dô nghi viên hop duong nhiên Cô hai kÿ hop thuông kÿ mot nàm Mot kÿ vào mùa xuân, kÿ kia vào mùa thu Kÿ hop mùa xuân bât dàu khai mac vào ngày 2/4 và kê't thuc châm nhâ't là 90 ngày sau Kÿ hop mùa thu khai mac vào ngày 2/10 và thôi han không quâ 80 ngày (téng công là 24 tuàn/52 tuàn) Chmh trong kÿ hop mùa thu luât ngân sâch và tài chmh duac thông qua Su tôn tai cüa hai kÿ hop này tao ra nhip sô'ng cüa nghi viên và vuot ra ngoài dôi sô'ng chînh tri Ba thâng mùa xuân và mùa thu là nhûng quy hoat dông câng thâng cüa nghj viên Ba thâng mùa dông thuông là bân rôn vê nhûng chiê'n djch bàu cü

Ngoài hai kÿ hop thuông kÿ, nghj viên cô thë hop bâ't thuông Song Hiê'n phâp dâ cô nhûng quy djnh khiê'n cho viêc duy tri câc kÿ hop bâ't thuông tra nên khâ khô khân Thuc té diêu 29 Hiên phâp quy djnh: câc kÿ hop bâ't thuông phâi duac hoàc Thü tuông hoàc da sô' dai biëu Quô'c hôi yêu càu Dan dê nghj duac gui cho Téng thông bao gôm chuang trinh nghj su nhâ't djnh Tuy nhiên, viêc dê nghj cüa Quô'c hôi vâ'p phâi hai han chê': mot mât câc kÿ hop bât thuông duac triêu tâp theo dë nghj cüa câc dai biëu Quô'c hôi không thë kéo dài quâ 12 ngày Mât khâc, câc dai biëu Quô'c hôi không thë yêu càu triêu tâp mot kÿ hop bât thuông môi trong thôi han môt thâng sau quyê't djnh bê' mac phiên truôc

Câc kÿ hop bâ't thuông duoc m à dàu và két thuc bâng quyê't dinh cüa Tëng thông.

Thuc té câc kÿ hop bât thuông cho ta thây hai nhân xét sau:

Hàu nhu toàn bô câc kÿ hop bâ't thuông duoc triêu tâp theo dé nghi cüa Thü tuông Câc dai biëu dai biëu Quôc hôi dâ hai làn dé nghi triêu tâp kÿ hop bât thuong cho ta thây néu thâng 3/1960 Tuông De Gaulle dâ kiên quyét tir chôi kÿ quyét dinh khai mac kÿ hop bât thircmg dù do sô dai biëu Quôc hôi yêu câu và theo mot chirong trinh nghj su nhâ't dinh vôi lÿ do là

dê nghi này trâi vôi diëu câm vê uÿ quyën bât buôc thï vào thâng 3/1979 lai hoàn toàn không nhu thë: cüng trong diêu kiên nhu vây, Tong thông Giscard d ’ Estaing theo yêu càu triêu tâp kÿ hop bâ't thuông cüa nghi viên

dâ âp dung Hiê'n phâp bâng câch kÿ quyét dinh mô kÿ hop bâ't thuông và qua dô dâ thùa nhân là quyên lue cüa mînh bj ràng buôc bôi diêu 29 Hiê'n phâp 4/10/1958 Trong giai doan “cùng chung sô'ng” (giai doan mà Tong thông và Thü tuông thuôc hai phâi, không cùng chînh kiê'n) (1986 - 1988) Tong thông F Mittérrand dâ tuyên bô vôi Thü tuông J Chirac ngày 16/12/1987 ràng ông không kÿ quyét djnh triêu tâp nghj viên hop kÿ bâ't thuông theo dê nghj cüa Thü tuông trong dô chuong trïnh nghj su du kiê'n xem xét mot du luât vê câi câch dja vj cüa Công ty Renault Nhu vây toàn quyên cüa Thu llnh quôc gia thë hiên râ't rô ràng trong viêc triêu tâp kÿ hop bâ't thuông ît nhâ't là theo dé nghj cüa Thü tuông

Thuông thï nhüng kÿ hop bâ't thuông là nhüng phiên hop truôc hay kéo dài cüa câc kÿ hop thuông kÿ mà chuong trïnh nghj su quâ nâng hay là hâu quâ cüa chuong trïnh lâp phâp eue kÿ quan trong

Cuô'i cùng kÿ hop dâc biêt cüa nghj viên diên ra trong ba giâ thiê't do Hién phâp quy djnh

Truông hop giâi tân Quôc hôi: Quôc hôi hop phiên toàn thë vào ngày thCr nàm, thü hai sau cuôc bàu eu (diêu 12) Nê'u ngày dô không trùng vôi

kÿ hop thuông kÿ thï mot kÿ hop 15 ngày duoc to chüc tao diêu kiên cho viêc to chüc Quôc hôi môi

Trong suô't giai doan âp dung quyên dâc biêt quy djnh tai diëu 16 Hiê'n phâp, nghj viên hop kÿ duong nhiên