Luận văn thạc sỹ - Quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La

Trong những năm gần đây, nền kinh tế nước ta phát triển khá và hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới, thu hút một lực lượng lớn lao động xã hội tham gia làm việc, tăng thu nhập và ổn định đời sống. Tuy nhiên, nền kinh tế hội nhập và phát triển cũng là lúc các doanh nghiệp và người lao động phải đương đầu với nhiều nguy cơ và thách thức lớn, trong đó có phá sản, thất nghiệp, ốm đau, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp dẫn đến mất đi khả năng lao động…sẽ là những thách thức lớn đối với các doanh nghiệp và người lao động. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có sự quản lý của nhà nước, và cũng nhằm chia sẻ những rủi ro nêu trên, đặc biệt đối với người lao động, Bảo hiểm xã hội (BHXH) đã ra đời và đi vào hoạt động. BHXH là một trong những bộ phận cấu thành và đóng vai trò quan trọng trong các chính sách xã hội. Mục tiêu của BHXH là nhằm bù đắp một phần thu nhập cho người lao động và gia đình họ trong trường hợp bị giảm hoặc mất thu nhập. Thực hiện tốt BHXH đảm bảo người lao động an tâm sản xuất, chia sẻ rủi ro khi ốm đau, tai nạn, thất nghiệp, phần nào ổn định thu nhập, đảm bảo đời sống cho người lao động…Việc chi trả các chế độ BHXH có thực hiện được hay không phụ thuộc vào khả năng của quỹ BHXH mà quỹ BHXH có được phụ thuộc vào sự đóng góp của các bên tham gia BHXH gồm: người lao động, chủ sử dụng lao động và hỗ trợ của Nhà nước theo luật định. Do đó công tác thu BHXH và quản lý thu BHXH có ý nghĩa hết sức quan trong trong việc hình thành và ổn định quỹ BHXH. Trong những năm qua, BHXH huyện Thuận Châu đã có nhiều chính sách khác nhau để cải thiện và nâng cao chất lượng công tác quản lý thu BHXH trên địa bàn. Tuy nhiên, việc quản lý thu BHXH đã nảy sinh nhiều vấn đề bất cập như nhiều đơn vị hành chính sự nghiệp chậm đóng, doanh nghiệp không tự nguyện đăng ký nộp, lẩn trốn, nợ đọng… gây ra tình trạng thất thoát quỹ, ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động, gây khó khăn cho việc quản lý thu BHXH, ảnh hưởng tới hiệu quả hoạt động trong công tác thu nộp nói riêng và công tác cân bằng thu - chi nói chung, ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn tại và phát triển sự nghiệp BHXH. Vì vậy làm thế nào để nâng cao chất lượng hoạt động quản lý thu BHXH luôn là yêu cầu bức thiết của đơn vị. Xuất phát từ thực tế trên, đề tài: “Quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La” đã được học viên lựa chọn để làm luận văn thạc sĩ.

Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong họcthuật.Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiệnvà không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật

Tác giả

Trần Trường Sơn

Kính thưa các Thầy, Cô giáo!

Cảm ơn các Thầy, Cô giáo trường Đại học kinh tế quốc dân, khoa khoa họcquản lý đã trực tiếp giảng dạy và tham gia góp ý để hoàn thành luận văn

Cảm ơn các cán bộ của Viện đào tạo sau đại học đã tạo mọi điều kiện thuận lợitrong quá trình học tập và thực hiện các thủ tục nghiên cứu khoa học theo quy định

Tôi xin gửi lời cảm ơn và sự biết ơn sâu sắc tới TS Phan Tùng Mậu, ngườiđã luôn động viên, giúp đỡ và hướng dẫn nhiệt tình với nhiều ý kiến quý báu cho tôitrong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện luận văn

Tôi trân trọng cảm ơn Ban giám đốc cơ quan Bảo hiểm xã hội huyện ThuậnChâu tỉnh Sơn La đã tạo mọi điều kiện tốt nhất để tôi có thể tham gia khóa học vàhoàn thành bản luận văn

Cuối cùng, tôi xin cảm ơn tới sự giúp đỡ và hỗ trợ nhiệt tình của các đồngnghiệp tại Bảo hiểm Xã hội huyện Thuận Châu và Bảo hiểm Xã hội các huyệnthuộc tỉnh Sơn La đã tham gia cung cấp thông tin

Tác giả

Trần Trường Sơn

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG, HỘP, SƠ ĐỒ

TÓM TẮT LUẬN VĂN

PHẦN MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI HUYỆN THUẬN CHÂU, TỈNH SƠN LA 6

1.1 Bảo hiểm xã hội bắt buộc 6

1.1.1 Khái niệm Bảo hiểm xã hội bắt buộc 6

1.1.2 Đặc điểm Bảo hiểm xã hội bắt buộc 8

1.1.3 Vai trò của Bảo hiểm xã hội bắt buộc 10

1.2 Quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện 12

1.2.1 Khái niệm quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc 12

1.2.2 Mục tiêu quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc 12

1.2.3 Nội dung quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại bảo hiểm xã hội huyện 14

1.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc 27

1.3 Kinh nghiệm quản lý thu Bảo hiểm xã hội của một số địa phương 32

1.3.1 Kinh nghiệm của một số địa phương 32

1.3.2 Bài học rút ra về quản lý thu Bảo hiểm xã hội cho huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La 34

CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI HUYỆN THUẬN CHÂU, TỈNH SƠN LA 36

2.1 Khái quát về Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu tỉnh Sơn La 36

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu .36 2.1.2 Chức năng và nhiệm vụ của Bảo hiểm xã hội huyệnThuận Châu 37

2.1.3 Cơ cấu tổ chức của Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu 39

2.1.4 Kết quả thu bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu giai đoạn 2015-2017 40

2.1.5 Bộ máy quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc 45

2.2.1 Thực trạng lập kế hoạch thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc 45

2.2.2 Thực trạng tổ chức thực hiện kế hoạch thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc .48 2.2.3 Thực trạng kiểm soát thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc 61

2.3 Đánh giá quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La 66

2.3.1 Những kết quả đạt được 66

2.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân 68

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI HUYỆN THUẬN CHÂU TỈNH SƠN LA 76

3.1 Mục tiêu và phương hướng hoàn thiện quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu tỉnh Sơn La đến năm 2020 76

3.1.1 Mục tiêu quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc của Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu đến năm 2020 76

3.1.2 Phương hướng hoàn thiện quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc của Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu 76

3.2 Giải pháp hoàn thiện quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu tỉnh Sơn La đến năm 2020 78

3.2.1 Lập kế hoạch dự toán thu Bảo hiểm xã hội 78

3.2.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch thu Bảo hiểm xã hội 83

3.2.3 Hoàn thiện kiểm soát thu Bảo hiểm xã hội 87

3.3.Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc 89

3.3.1 Kiến nghị với BHXH tỉnh Sơn La 89

3.3.2 Kiến nghị với Huyện ủy, HĐND, UBND huyện Thuận Châu 89

3.3.3 Kiến nghị với chủ sử dụng lao động 89

3.3.4 Kiến nghị với người lao động 90

KẾT LUẬN 91

TÀI LIỆU THAM KHẢO 93

TỪ VIẾT TẮT DIỄN GIẢI

BHXH Bảo hiểm xã hội

BHYT Bảo hiểm y tế

BHTN Bảo hiểm thất nghiệp

UBND Ủy ban nhân dân

CNTT Công nghệ thông tin

Bảng 2.1: Tổng hợp số thu BHXH bắt buộc của Bảo hiểm xã hội huyện Thuận

Châu qua các năm từ 2015 – 2017 42Bảng 2.2: Tình hình lập và được giao kế hoạch thu BHXH bắt buộc của Bảo

hiểm xã hội huyện Thuận Châu (2015-2017) 48Bảng 2.3: Cơ cấu lao động tham gia BHXH bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện

Thuận Châu (2015-2017) 49Bảng 2.4: Cơ cấu đơn vị tham gia BHXH bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện

Thuận Châu (2015-2017) 51Bảng 2.5: Số cán bộ được phân công quản lý thu BHXH bắt buộc 54Bảng 2.6: Kết quả thu BHXH bắt buộc của Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu

(2015- 2017) 57Bảng 2.7: Kết quả thu BHXH bắt buộc theo khối loại hình quản lý của Bảo hiểm

xã hội huyệnThuận Châu (2015 – 2017) 60Bảng 2.8: Tổng hợp số nợ đóng BHXH bắt buộc của Bảo hiểm Thuận Châu qua

các năm (2015 - 2017) 63Bảng 2.9: Tình hình kiểm tra doanh nghiệp đóng BHXH bắt buộc trên địa bàn

huyện Thuận Châu (2015 – 2017) 64Bảng 2.10: Kết quả thu hồi nợ đọng BHXH bắt buộc của Bảo hiểm xã hội huyện

Thuận Châu qua các năm (2015 – 2017) 64

HỘP

Hộp 2.1 Phòng vấn về yếu tố ảnh hưởng đếntổ chức thực hiện kế hoạch thu 61Hộp 2.2 Phòng vấn về công tác thanh tra, kiểm tra 65Hộp 2.3 Phòng vấn về nhân lực làm công tác thu BHXH bắt buộc 76

SƠ ĐỒ

Sơ đồ 2.1: Bộ máy tổ chức của Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu 40

TÓM TẮT LUẬN VĂN

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Trong những năm gần đây, nền kinh tế nước ta phát triển khá và hội nhập sâurộng vào nền kinh tế thế giới, thu hút một lực lượng lớn lao động xã hội tham gialàm việc, tăng thu nhập và ổn định đời sống Tuy nhiên, nền kinh tế hội nhập vàphát triển cũng là lúc các doanh nghiệp và người lao động phải đương đầu với nhiềunguy cơ và thách thức lớn, trong đó có phá sản, thất nghiệp, ốm đau, tai nạn laođộng, bệnh nghề nghiệp dẫn đến mất đi khả năng lao động…sẽ là những thách thứclớn đối với các doanh nghiệp và người lao động

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa có sự quản lý của nhà nước, và cũng nhằm chia sẻ những rủi ro nêu trên, đặcbiệt đối với người lao động, Bảo hiểm xã hội (BHXH) đã ra đời và đi vào hoạtđộng BHXH là một trong những bộ phận cấu thành và đóng vai trò quan trọngtrong các chính sách xã hội Mục tiêu của BHXH là nhằm bù đắp một phần thunhập cho người lao động và gia đình họ trong trường hợp bị giảm hoặc mất thunhập Thực hiện tốt BHXH đảm bảo người lao động an tâm sản xuất, chia sẻ rủi rokhi ốm đau, tai nạn, thất nghiệp, phần nào ổn định thu nhập, đảm bảo đời sống chongười lao động…Việc chi trả các chế độ BHXH có thực hiện được hay không phụthuộc vào khả năng của quỹ BHXH mà quỹ BHXH có được phụ thuộc vào sự đónggóp của các bên tham gia BHXH gồm: người lao động, chủ sử dụng lao động và hỗtrợ của Nhà nước theo luật định Do đó công tác thu BHXH và quản lý thu BHXH

có ý nghĩa hết sức quan trong trong việc hình thành và ổn định quỹ BHXH Trongnhững năm qua, BHXH huyện Thuận Châu đã có nhiều chính sách khác nhau để cảithiện và nâng cao chất lượng công tác quản lý thu BHXH trên địa bàn

Tuy nhiên, việc quản lý thu BHXH đã nảy sinh nhiều vấn đề bất cập nhưnhiều đơn vị hành chính sự nghiệp chậm đóng, doanh nghiệp không tự nguyện đăng

ký nộp, lẩn trốn, nợ đọng… gây ra tình trạng thất thoát quỹ, ảnh hưởng đến quyềnlợi của người lao động, gây khó khăn cho việc quản lý thu BHXH, ảnh hưởng tớihiệu quả hoạt động trong công tác thu nộp nói riêng và công tác cân bằng thu - chinói chung, ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn tại và phát triển sự nghiệp BHXH Vì vậy

làm thế nào để nâng cao chất lượng hoạt động quản lý thu BHXH luôn là yêu cầu

bức thiết của đơn vị Xuất phát từ thực tế trên, đề tài: “Quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La” đã được học

viên lựa chọn để làm luận văn thạc sĩ

2 Mục tiêu nghiên cứu

Xác định khung nghiên cứu về quản lý thu BHXH bắt buộc tại Bảo hiểm xãhội huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La

Phân tích thực trạng quản lý thu BHXH bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyệnThuận Châu, tỉnh Sơn La

Đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý thu BHXH bắt buộc trên địa bàn huyệnThuận Châu, tỉnh Sơn La

3 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục các biểu đồ, bảng đồ, sơ đồ, Danhmục tài liệu tham khảo, Phụ lục và Mục lục Nội dung của luận văn gồm 3 chương:

- Chương 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về quản lý thu Bảo hiểm

xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La

- Chương 2: Phân tích thực trạng quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại

Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La

- Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý thu Bảo hiểm xã

hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN

LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI HUYỆN

THUẬN CHÂU, TỈNH SƠN LA 1.1 Bảo hiểm xã hội bắt buộc

1.1.1 Khái niệm Bảo hiểm xã hội bắt buộc: “BHXH là hệ thống bảo đảm

khoản thu nhập thay thế cho người lao động trong các trường hợp bị giảm hoặc mấtkhả năng lao động hay mất việc làm, thông qua việc hình thành và sử dụng quỹ tàichính do sự đóng góp của các bên tham gia và có sự ủng hộ của Nhà nước, nhằmgóp phần bảo đảm ổn định đời sống cho người lao động và gia đình họ đồng thời

góp phần bảo vệ an toàn xã hội Đối tượng của BHXH chính là thu nhập bị biếnđộng giảm hoặc mất do bị giảm hoặc mất khả năng lao động hoặc mất việc làm củanhững người lao động tham gia BHXH”

1.1.2 Đặc điểm Bảo hiểm xã hội bắt buộc

Một là, Mục đích hoạt động của BHXH không vì lợi nhuận mà vì quyền lời

của người lao động và của cả cộng đồng

Hai là, trong BHXH bắt buộc, việc phân phối sử dụng quỹ được chia

thành 2 phần

Ba là, BHXH bắt buộc hoạt động theo nguyên tắc "cộng đồng - lấy số đông

bù cho số ít"

Bốn là, hoạt động BHXH bắt buộc là một loại hoạt động dịch vụ công,

mang tính xã hội cao;

1.1.3 Vai trò của Bảo hiểm xã hội bắt buộc: BHXH là chính sách lớn của

Đảng và Nhà nước, là trụ cột chính trong hệ thống an sinh xã hội của Nhà nước vàgiữ một vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế xã hội ở nước ta Kể từ khi ra đờivà phát triển cho đến nay, BHXH luôn giữ vững bản chất là một hoạt động vừa mangtính tính kinh tế, vừa mang tính cộng đồng lại vừa mang tính nhân văn, xã hội, đượcthể hiện trên những mặt chủ yếu sau:

1.1.3.1 Vai trò của BHXH bắt buộc đối với người lao động và gia đình họ:

giúp cho bản thân người lao động và thân nhân của họ có thu nhập ổn định

1.1.3.2 Vai trò của BHXH bắt buộc đối với xã hội: mối quan hệ giữa Nhà

nước và nhân dân nói chung cũng như giữa Nhà nước và người sử dụng lao động,người lao động không ngừng được tăng cường, gắn kết chặt chẽ; giúp cho mọingười có điều kiện đảm bảo cuộc sống; giúp cho xã hội phát triển bền vững; giúpcho việc bình đẳng xã hội

1.1.3.3 Vai trò của BHXH bắt buộc đối với nền kinh tế thị trường: Những

người có hoàn cảnh khó khăn thì chính cuộc sống của họ sẽ được chia sẻ, giúp đỡbởi chính sách BHXH Về phía doanh nghiệp, những rủi ro mà người lao động gặpphải đã được cơ quan BHXH chi trả, vì vậy doanh nghiệp sẽ không lo về vấn đề tàichính, người lao động yên tâm công tác

1.2 Quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện

1.2.1 Khái niệm quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc: Quản lý thu BHXH

bắt buộc là quá trình tác động của các cơ quan Bảo hiểm xã hội đối với mọi tổchức cá nhân có liên quan đến thu BHXH theo một quy trình từ xácđịnh đốitượng thu, mức thu, phương thức thu, lập kế hoạch thu đến tổ chức thực hiện kếhoạch và kiểm tra đánh giá việc thực hiện thu BHXH nhằm đạt được mục tiêuthu đúng, thu đủ, thu kịp thời tiền BHXH của đối tượng tham gia BHXH vàoQuỹ BHXH nhằm đáp ứng nguồn kinh phí chi trả các chế độ BHXH dựa trênnguyên tắc có đóng, có hưởng”

1.2.2 Mục tiêu quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc: đảm bảo nguồn thu

theo kế hoạch để:

Phát triển quỹ Bảo hiểm xã hội: đảm bảo quỹ BHXH luôn dương, đủ điềukiện để duy trì bộ máy ngành BHXH và chi trả các chế độ, trợ cấp BHXH chongười lao động

Chống thất thoát quỹ Bảo hiểm xã hội: Khi quỹ BHXH được phát triển mộtcách ổn định nhưng công tác quản lý thu BHXH không đạt hiệu quả cao, để xảy ratình trạng thất thoát quỹ BHXH thì hậu quả để lại hết sức nghiêm trọng, dẫn đến âmquỹ BHXH, ảnh hưởng tới toàn bộ hệ thống

Đảm bảo An sinh xã hội: Mọi quốc gia phát triển luôn gắn liền với sự pháttriển của các chính sách an sinh xã hội

1.2.3 Nội dung quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại bảo hiểm xã hội huyện

1.2.3.1 Lập kế hoặch thu BHXH bắt buộc

Xác định đối tượng thu Bảo hiểm xã hội: Căn cứ Luật bảo hiểm xã hội số58/2014/QH13 ngày 20/11/2014; Căn cứ Nghị định số 115/2015/NĐ-CP ngày11/11/2015 của Chính phủ hướng Quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo hiểmxã hội về bảo hiểm xã hội bắt buộc; Quyết định 595/QĐ-BHXH ngày 14/04/2017của Bảo hiểm xã hội Việt nam, V/v ban hành quy trình thu BHXH, BHYT, BHTN,BHTNLĐ-BNN, quản lý sổ BHXH, thẻ BHYT Quy định đối tượng thu BHXH baogồm: người lao động và người sử dụng lao động

Mức thu Bảo hiểm xã hội đối với hai đối tượng: một là, đối tượng thực hiệntheo chế độ tiền lương do Nhà nước quy định Hai là, người lao động đóng BHXHtheo chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quy định

Phương thức thu Bảo hiểm xã hội: Hàng tháng, chậm nhất vào ngày cuốicùng của tháng, người sử dụng lao động đóng BHXH trên quỹ tiền lương, tiền côngcủa những người lao động tham gia BHXH ; đồng thời trích từ tiền lương, tiền côngtháng của từng người lao động theo mức quy định để đóng cùng vào tài khoảnchuyên thu của cơ quan BHXH mở tại Ngân hàng hoặc Kho bạc Nhà nước

1.2.3.3 Tổ chức thực hiện kế hoạch thu BHXH bắt buộc

Đối với cơ quan Bảo hiểm xã hội: tổ chức thống kê, theo dõi tình hình biếnđộng của người lao động tham gia BHXH để quản lý thu BHXH ; xây dựng cácbiện pháp quản lý người lao động tham gia BHXH, quản lý tiền thu BHXH

Đối với đơn vị sử dụng lao động: đối chiếu số lao động, quỹ tiền lương vàmức nộp BHXH thực tế trong tháng kèm danh sách lao động quỹ tiền lương tríchnộp BHXH tại thời điểm đó với cơ quan BHXH

Phân cấp quản lý đối với BHXH huyện, thành phố: Tổ chức, hướng dẫn thuBHXH, cấp sổ BHXH, thẻ BHYT đối với người sử dụng lao động và người quản lýlao động theo phân cấp quản lý

Quản lý tiền thu bảo hiểm xã hội:Bảo hiểm xã hội huyện không được sửdụng tiền thu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế vào bất cứ mục đích gì Thực hiệnquyết toán hàng quý theo quy định

Thông tin – Báo cáo: thực hiện chế độ báo cáo tình hình thu bảo hiểm xã hội,bảo hiểm y tế bắt; định kỳ tháng, quý, năm

Quản lý hồ sơ, tài liệu: tổ chức phân loại, lưu trữ và bảo quản hồ sơ tài liệuthu bảo hiểm xã hội đảm bảo khoa học để thuận tiện khai thác, sử dụng

1.2.3.4 Kiểm soát thực hiện: Theo quy định của luật BHXH cơ quan BHXH

phải tiến hành kiểm tra việc thực hiện BHXH tại các đơn vị thuộc địa bàn mìnhquản lý Trên cơ sở đó đưa ra những kiến nghị để các đơn vị sử dụng lao động vàBHXH các cấp thực hiện đúng quy định về công tác thu BHXH nhằm đảm bảo việcthực hiện BHXH được diễn ra đúng theo Luật BHXH quy định, đồng thời bên cạnh

đó phát hiện các trường hợp sai phạm để có các biện pháp thích hợp, kịp thời xử lýtrong quá trình tổ chức thực hiện thu BHXH.

1.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc:

Quản lý thu BHXH bắt buộc là khâu quan trọng nhất, quyết định sự tồn tại và pháttriển của quỹ BHXH Để quỹ được cân đối ổn định và phát triển bền vững, xứngđáng là một trong những trụ cột của hệ thống ASXH thì chính sách về BHXH phảiđược đặt trong tổng thể các chính sách liên quan và phải phù hợp với sự phát triểncủa kinh tế - xã hội Trong đó, các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý thu BHXH bắtbuộc đó là:

1.2.4.1 Yếu tố thuộc về Bảo hiểm xã hội huyện: Năng lực tổ chức, quản lý,

điều hành, thực hiện công tác thu BHXH bắt buộc; Mức độ, hiệu quả đôn đốc kiểm tragiám sát và chế độ thưởng phạt đối với đội ngũ thực hiện và đối tượng tham giaBHXH bắt buộc

1.2.4.2 Yếu tố thuộc về người đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc: BHXH bắt

buộc là một cơ chế phức tạp với nhiều mối quan hệ đa dạng, trong đó nổi bật làquan hệ lợi ích, tức là quyền và trách nhiệm của các bên tham gia BHXH bắt buộc

1.2.4.3 Yếu tố thuộc về môi trường bên ngoài: Chính sách tiền lương, lao động việc làm, tuổi nghỉ hưu, tốc độ tăng trưởng kinh tế và thu nhập bình quân đầu người, trình độ phát triển kinh tế-xã hội của địa phương, sự quan tâm lãnh đạo của cấp ủy đảng, chính quyền các cấp.

1.3 Kinh nghiệm quản lý thu Bảo hiểm xã hội của một số địa phương

1.3.1 Kinh nghiệm của một số địa phương: huyện Mường La, huyện Bắc

Yên, huyện Tuần Giáo-Điện Biên

1.3.2 Bài học rút ra về quản lý thu Bảo hiểm xã hội cho huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La: Những địa phương đạt được hiệu quả cao trong quản lý thu

BHXH bắt buộc đều có chung một điểm là biết tổ chức thực hiện nhiệm vụ được giamột cách sáng tạo, không rập khuôn máy móc, phát huy được sức mạnh tổng hợpcủa cả hệ thống chính trị ở cơ sở tham gia vào công tác BHXH

CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI HUYỆN THUẬN CHÂU, TỈNH

SƠN LA 2.1 Khái quát về Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu tỉnh Sơn La

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu: Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu là đơn vị sự nghiệp thuộc hệ

thống ngành dọc, trực thuộc Bảo hiểm xã hội tỉnh Sơn La; chịu sự quản lý trực tiếp,toàn diện của Giám đốc Bảo hiểm xã hội tỉnh và chịu sự quản lý hành chính nhà nướctrên địa bàn của Uỷ ban nhân dân huyện; có tư cách pháp nhân, có con dấu, tài khoảnvà trụ sở riêng

2.1.2 Chức năng và nhiệm vụ của Bảo hiểm xã hội huyệnThuận Châu:

theo Quyết định số 1414/QĐ-BHXH ngày 04/10/2016 của Tổng Giám đốc BHXHViệt Nam

2.1.3 Cơ cấu tổ chức của Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu: gồm 17

người trong đó có 01 Giám đốc, 02 phó giám đốc và các bộ phận chuyên môn

2.1.4 Kết quả thu bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu giai đoạn 2015-2017: BHXH huyện Thuận Châu đã luôn đoàn kết,

tập trung chuyên môn cho công tác quản lý thu BHXH, vì vậy mà các chỉ tiêu thuvề đối tượng tham gia BHXH, đơn vị tham gia BHXH, số tiền thu từ BHXH theo kếhoạch của BHXH huyện Thuận Châu hàng năm luôn hoàn thành xuất sắc, luôn đạtvà vượt mức 100 % kế hoạch thu của BHXH tỉnh Sơn La giao, kết quả thu BHXHnăm sau luôn cao hơn năm trước

Bảng 2.1: Tổng hợp số thu BHXH bắt buộc của Bảo hiểm xã hội huyện

Thuận Châu qua các năm từ 2015 – 2017

Năm

Loại hình

Đơn vị

Số người

Số tiền (Tr.đ)

Đơn vị

Số người

Số tiền (Tr.đ)

Đơn vị

Số người

Số tiền (Tr.đ)

Khối

HCSN,Đảng,

Đoàn 37 1.183 14.877 40 1.215 13.917 45 1.173 15.664Khối DN Nhà

(Nguồn: Báo cáo thu của Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu các năm 2015-2017)

2.1.5 Bộ máy quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc: Căn cứ vào chỉ tiêu kế

hoạch và số biên chế cán bộ thực tế tại đơn vị, Giám đốc BHXH các huyện bố trí số

lượng CBCCVC làm công tác thu BHXH huyện Thuận Châu có 05 cán bộ được

phân công làm công tác thu, một đồng chí Phó giám đốc phụ trách bộ phận thu

2.2 Thực trạng quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã

hội huyện Thuận Châu tỉnh Sơn La

2.2.1 Thực trạng lập kế hoạch thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc:

Lập kế hoạch thu là côngtác có vai trò quan trọng trong việc thực hiện quản

lý thu BHXH , đòi hỏi các đơn vị lập kế hoạch phải nắm rõ tình hình thực tế, tốc độphát triển của số đơn vị, số lao động và quỹ lương trên địa bàn quản lý, lập kế hoạchthu sát với tình hình thực tế sẽ giúp cho công tác thu BHXH được thuận lợi, đảm

bảo khai thác tối đa tiềm năng, ngược lại sẽ làm cho công tác thu gặp nhiều khókhăn, nặng nề do phải chạy theo chỉ tiêu kế hoạch quá cao

BHXH huyện, thành phố căn cứ vào danh sách lao động, quỹ lương trích nộpcủa các đơn vị và đối tượng tham gia BHXH để thực hiện kiểm tra, đối chiếu, tổnghợp và lập thành 02 bản kế hoạch thu BHXH năm sau, một bản lưu tại BHXHhuyện, một bản gửi BHXH tỉnh, thành phố trước ngày 05/11 hàng năm

Bảng 2.2: Tình hình lập và được giao kế hoạch thu BHXH bắt buộc của Bảo

hiểm xã hội huyện Thuận Châu (2015-2017) Năm Kế hoạch tự lập (1) Kế hoạch giao (2) (3)=(2)/(1) Tỷ lệ(%)

2015 50.924 51.230 100,6

2016 53.848 55.679 103,4

2017 56.036 60.127 107,3

(Nguồn: Báo cáo thu của Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu các năm 2015-2017)

2.2.2 Thực trạng tổ chức thực hiện kế hoạch thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc

2.2.2.1 Đối tượng tham gia BHXH bắt buộc

Đối tượng tham gia BHXH bắt buộc trên địa bàn huyện Thuận Châu đượcthể hiện qua bảng số liệu thống kế sau:

* Số lao động:

Bảng 2.3: Cơ cấu lao động tham gia BHXH bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội

huyện Thuận Châu (2015-2017)

Cơ cấu (%)

Số lao động (người )

Cơ cấu (%)

Số lao động (người )

Cơ cấu (%)

Khối HCSN,Đảng, Đoàn 1.183 25,24 1.215 24,68 1.173 23,83Khối DN Nhà Nước 884 18,86 861 17,48 807 16,39Khối DN Ngoài quốc doanh 1.817 38,77 2.045 41,53 2.118 43,02Khối phường xã, thị trấn 678 14,46 701 14,23 719 14,6Khối khác 124 2,67 103 2,08 107 2,16

Cơ cấu (%)

Số đơn vị

Cơ cấu (%)

Số đơn vị

Cơ cấu (%)

Khối HCSN, Đảng,

Đoàn 37 22,82 40 20,66 45 18,74Khối DN Nhà Nước 9 5,48 10 4,96 10 4,3Khối DN Ngoài quốc

doanh 93 57,75 121 61,42 155 64,91Khối phường xã, thị

trấn 8 4,95 16 8,16 17 7,22Khối khác 14 9 9 4,8 11 4,83

2.2.2.3 Tổ chức thực hiện thu BHXH bắt buộc: Để quản lý công tác thu được

khoa học và hiệu quả, các đơn vị tham gia đóng BHXH được phân chia thành 5khối chính, chia đều số đơn vị của mỗi khối cho cán bộ thu BHXH phụ trách đảmnhiệm, chịu trách nhiệm báo cáo với Giám đốc, phó giám đốc phục trách về tìnhhình thực hiện công tác thu

Bảng 2.5: Số cán bộ được phân công quản lý thu BHXH bắt buộc

Khối loại hình quản lý Số cán bộ phụ trách

(Người) Ghi chú

Khối HCSN,Đảng, Đoàn 5 Phân đều cho 5 ngườiKhối DN Nhà Nước 5 Phân đều cho 5 ngườiKhối DN Ngoài quốc doanh 5 Phân đều cho 5 ngườiKhối phường xã, thị trấn 5 Phân đều cho 5 ngườiKhối khác 5 Phân đều cho 5 người

(Nguồn: Báo cáo thu của Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu)

2.2.3 Thực trạng kiểm soát thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc:

Công tác kiểm tra việc thực hiện kế hoạch thu đóng vai trò quan trọng trongquản lý thu BHXH, kế hoạch thu BHXH có thực hiện được hay không? Tỷ lệ nợđọng, trốn đóng BHXH có giảm hay không phụ thuộc nhiều vào công tác kiểm tra,hiện nay BHXH huyện Thuận Châu luôn tiến hành công tác kiểm tra thu BHXHsong song với việc tổ chức thực hiện thu BHXH nhằm đạt được hiệu quả cao nhất,kịp thời chấn chỉnh, tháo gỡ những khó khăn cho cán bộ quản lý thu BHXH khi tiếpxúc với những doanh nghiệp cố tình nợ đọng và trốn đóng BHXH

Bảng 2.9: Tình hình kiểm tra doanh nghiệp đóng BHXH bắt buộc trên địa bàn

huyện Thuận Châu (2015 – 2017)

Bảng 2.10: Kết quả thu hồi nợ đọng BHXH bắt buộc của Bảo hiểm xã hội

huyện Thuận Châu qua các năm (2015 – 2017) Năm

(Nguồn: Báo cáo thu của Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu các năm 2015-2017)

2.3 Đánh giá quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La

2.3.1 Những kết quả đạt được: trong khai thác, phát triển, mở rộng đối

tượng; ứng dụng CNTT; hoàn thiện nghiệp vụ, quy trình; tổ chức bộ máy, nâng caonăng lực trình độ chuyên cho đội ngũ cán bộ thu; tuyên truyền

2.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân

2.3.2.1 Những hạn chế

Công tác quản lý thu BHXH tại địa bàn đang gặp nhiều khó khăn, thách thức: Việc mở rộng tham gia BHXH thuộc diện bắt buộc còn nhiều bất cập: chưatương xứng với tiềm năng hiện có

Các doanh nghiệp tư nhân phát triển mạnh nhưng nhỏ về quy mô và thiếu ổnđịnh: nhiều hộ cá thể thành lập và hoạt động trên mối quan hệ gia đình không kýhợp đồng lao động, không đăng ký sử dụng lao động

Việc triển khai thực hiện chính sách BHXH bắt buộc ở cơ sở, các thành phầnkinh tế khu vực ngoài quốc doanh còn gặp nhiều khó khăn

Hạn chế trong công tác hướng dẫn, phổ biến quy trình thu BHXH

Hạn chế về Công nghệ thông tin phục vụ công tác quản lý thu BHXH

Nợ đọng BHXH: tình trạng trốn, nợ, chậm đóng BHXH

Hạn chế trong công tác kiểm tra đôn đốc công tác thu BHXH

2.3.2.2 Nguyên nhân của hạn chế

Thứ nhất, biện pháp, chế tài xử phạt hành vi trốn đóng, chậm đóng BHXHchưa phù hợp:

+ Lãi suất chậm nộp BHXH thường thấp hơn lãi suất cho vay ngân hàngthương mại

+ Mức xử phạt hành chính đối với vi phạm về thu BHXH quá thấp

+ Việc khởi kiện ra tòa về nợ đọng BHXH chưa đạt hiệu quả cao

Thứ hai, quy định về tiền lương, tiền công làm căn cứ đóng BHXH chưa chặtchẽ làm giảm nguồn thu quỹ BHXH

Thứ ba, cơ chế phối hợp với các cơ quan, ban, ngành chức năng: chưa chặtchẽ và hài hòa

Thứ tư, về tổ chức triển khai thực hiện: khách quan và chủ quan

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI HUYỆN

THUẬN CHÂU TỈNH SƠN LA 3.1 Mục tiêu và phương hướng hoàn thiện quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu tỉnh Sơn La đến năm 2020

3.1.1 Mục tiêu quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc của Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu đến năm 2020

Tổ chức thực hiện tốt các chính sách, chế độ BHXH theo quy định của LuậtBHXH nhằm đảm bảo an sinh xã hội, góp phần thực hiện thắng lợi chiến lược pháttriển kinh tế - xã hội 2011-2020

3.1.2 Phương hướng hoàn thiện quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc của Bảo hiễm xã hội huyện Thuận Châu

Lập kế hoạch, quản lý, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan, gắn liền quản lý thu với chi, hoàn thiện tổ chức cán bộ, có hình thức khuyến khích động viên, áp dụng công nghệ thông tin, trang bị cơ sở vật chất

3.2 Giải pháp hoàn thiện quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu tỉnh Sơn La đến năm 2020

3.2.1 Lập kế hoạch dự toán thu Bảo hiểm xã hội

3.2.1.1 Đối tượng thu Bảo hiểm xã hội: tập trung vào công tác tuyên truyền

để mở rộng đối tượng người tham gia cả về số lượng và chất lượng

3.2.1.2 Mức thu và phương thức thu Bảo hiểm xã hội: Thay đổi mức thu

BHXH phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội

3.2.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch thu Bảo hiểm xã hội

3.2.2.1 Cải cách thủ tục hành chính trong thực hiện thu Bảo hiểm xã hội:

Cải cách thủ tục hành chính trong thực hiện thu BHXH là một việc làm quan trọngcấp thiết, thực hiện tốt việc cải cách thủ tục hành chính sẽ nâng cao hiệu quả trongcông tác quản lý thu, điều này giúp người tham gia BHXH hiểu rõ hơn về bản chất,tính nhân văn của BHXH, các quyền lợi chính đáng khi họ tham gia đóng BHXH.Các thủ tục thu nộp càng đơn giản gọn nhẹ càng giúp các đối tượng tham gia cảmthấy phấn khởi, hào hứng và tích cực hơn vào công tác thu nộp BHXH

3.2.2.2 Hoàn thiện cơ cấu bộ máy thu Bảo hiểm xã hội: Cơ quan BHXH

Huyện Thuận Châu nên giao nhiệm vụ cụ thể đến từng cán bộ chuyên thu và giaotrách nhiệm giải quyết xử lý trong phạm vi cho phép đồng thời thường xuyên giámsát kết quả hoạt động của các đơn vị trực thuộc mình quản lý

3.2.2.3 Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác thu Bảo hiểm

xã hội: Nó giúp giảm chi phí, tạo ra phong cách làm việc khoa học và hiệu quả.

3.2.2.4 Hoàn thiện nghiệp vụ cán bộ quản lý thu Bảo hiểm xã hội: Để công

tác quản lý thu đạt hiệu quả cao thì trước hết cần có một đội ngũ cán bộ giỏi vềchuyên môn nghiệp vụ, am hiểu các chính sách BHXH, phẩm chất đạo đức chính trịvững vàng, năng động, sáng tạo trong công việc

3.2.2.5 Tăng cường phối hợp với các ban ngành chức năng có liên quan trong quá trình thực hiện thu Bảo hiểm xã hội: Quản lý thu BHXH là một nghiệp vụ

có liên hệ rất mật thiết với các ban ngành, đoàn thể chức năng khác.Vì vậy muốnthực hiện quản lý thu được hiệu quả cần phải tăng cường kết hợp với chính các banngành đó

3.2.3 Hoàn thiện kiểm soát thu Bảo hiểm xã hội: Hiện nay, tình trạng chậm

đóng, trốn đóng, đóng không đủ số tiền BHXH diễn ra phổ biến và có chiều hướngtăng lên theo từng năm, bên cạnh đó công tác quản lý thu BHXH liên quan đến tiềnđóng BHXH của từng đơn vị vì thế các cán bộ quản lý thu BHXH rất dễ mắc phảicác sai phạm đạo đức nghề nghiệp khi có sự thông đồng với chủ doanh nghiệp Đẩymạnh hoạt động kiểm tra giám sát thu tại BHXH trên địa bàn Huyện Thuận Châu làyêu cầu cần thiết, nó đảm bảo bảo tồn nguồn thu BHXH, tránh làm thất thoát quỹBHXH

3.3 Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc

3.3.1 Kiến nghị với BHXH tỉnh Sơn La : Bổ sung nhân sự, cơ sở vất chất,

mở các lớp tập huấn bồi dưỡng

3.3.2 Kiến nghị với Huyện ủy, HĐND, UBND huyện Thuận Châu : Cải

thiện môi trường kinh doanh, kiểm tra giám sát việc thực hiện luật lao động, đưahoạt động chấp hành nộp BHXH của đơn vị vào xét thị đua khen thưởng

3.3.3 Kiến nghị với chủ sử dụng lao động: Nêu cao vài trò trách nhiệm,

chấp hành luật BHXH đảm bảo quyền lợi cho người lao động Phản ánh nhứng khókhăn vướng mắc trong hoạt động

3.3.4 Kiến nghị với người lao động: Chủ động nắm bắt thông tin, phối hợp

tốt với cơ quan chức năng

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Trong những năm gần đây, nền kinh tế nước ta phát triển khá và hội nhập sâurộng vào nền kinh tế thế giới, thu hút một lực lượng lớn lao động xã hội tham gialàm việc, tăng thu nhập và ổn định đời sống Tuy nhiên, nền kinh tế hội nhập vàphát triển cũng là lúc các doanh nghiệp và người lao động phải đương đầu với nhiềunguy cơ và thách thức lớn, trong đó có phá sản, thất nghiệp, ốm đau, tai nạn laođộng, bệnh nghề nghiệp dẫn đến mất đi khả năng lao động…sẽ là những thách thứclớn đối với các doanh nghiệp và người lao động

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa có sự quản lý của nhà nước, và cũng nhằm chia sẻ những rủi ro nêu trên, đặcbiệt đối với người lao động, Bảo hiểm xã hội (BHXH) đã ra đời và đi vào hoạtđộng BHXH là một trong những bộ phận cấu thành và đóng vai trò quan trọngtrong các chính sách xã hội Mục tiêu của BHXH là nhằm bù đắp một phần thunhập cho người lao động và gia đình họ trong trường hợp bị giảm hoặc mất thunhập Thực hiện tốt BHXH đảm bảo người lao động an tâm sản xuất, chia sẻ rủi rokhi ốm đau, tai nạn, thất nghiệp, phần nào ổn định thu nhập, đảm bảo đời sống chongười lao động…Việc chi trả các chế độ BHXH có thực hiện được hay không phụthuộc vào khả năng của quỹ BHXH mà quỹ BHXH có được phụ thuộc vào sự đónggóp của các bên tham gia BHXH gồm: người lao động, chủ sử dụng lao động và hỗtrợ của Nhà nước theo luật định Do đó công tác thu BHXH và quản lý thu BHXH

có ý nghĩa hết sức quan trong trong việc hình thành và ổn định quỹ BHXH Trongnhững năm qua, BHXH huyện Thuận Châu đã có nhiều chính sách khác nhau để cảithiện và nâng cao chất lượng công tác quản lý thu BHXH trên địa bàn

Tuy nhiên, việc quản lý thu BHXH đã nảy sinh nhiều vấn đề bất cập nhưnhiều đơn vị hành chính sự nghiệp chậm đóng, doanh nghiệp không tự nguyện đăng

ký nộp, lẩn trốn, nợ đọng… gây ra tình trạng thất thoát quỹ, ảnh hưởng đến quyềnlợi của người lao động, gây khó khăn cho việc quản lý thu BHXH, ảnh hưởng tới

hiệu quả hoạt động trong công tác thu nộp nói riêng và công tác cân bằng thu - chinói chung, ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn tại và phát triển sự nghiệp BHXH Vì vậylàm thế nào để nâng cao chất lượng hoạt động quản lý thu BHXH luôn là yêu cầu

bức thiết của đơn vị Xuất phát từ thực tế trên, đề tài: “Quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La” đã được học

viên lựa chọn để làm luận văn thạc sĩ

2 Tổng quan nghiên cứu

Từ năm 1995, sau hơn 20 năm thành lập và đi vào hoạt động của hệ thốngBHXH Việt Nam đã có trên một trăm công trình nghiên cứu của cán bộ lãnh đạo,quản lý, các chuyên gia trong ngành và ngoài ngành, từ đề tài cấp bộ, luận văn thạc

sỹ, luận án tiến sỹ đi sâu nghiên cứu những vấn đề chung, cũng như từng lĩnh vựcvực cụ thể về BHXH, nhưng về quản lý thu BHXH còn rất hạn chế, mới có một sốđề tài được nghiên cứu một cách có hệ thống, đó là:

- Nghiên cứu của Nguyễn Văn Châu (2006) về "Thực trạng quản lý thu bảo

hiểm xã hội hiện nay và các biện pháp nâng cao hiệu quả công tác thu", Trên cơ sở

nghiên cứu kinh nghiệm quản lý thu BHXH của một số nước trên Thế giới và tổngkết hoạt động thực tiễn của quản lý thu BHXH ở Việt Nam trước năm 1995 và đếnnăm 1996; tác giả làm rõ thực trạng hoạt động BHXH đặc biệt là công tác thuBHXH trong thời gian vừa qua, nhằm phân tích khả năng thu BHXH để bù đắp cácchế độ BHXH, thay thế dần các nguồn chi lấy từ Ngân sách nhà nước, đồng thời đềxuất một số kiến nghị cụ thể nhằm cải tiến công tác thu BHXH ở Việt Nam

- Nghiên cứu của Dương Xuân Triệu (1999) về "Cơ sở khoa học hoàn thiện

quy trình quản lý thu bảo hiểm xã hội", Trên cơ sở nghiên cứu 5 mô hình quản lý

thu BHXH của các nước trong khu vực và Thế giới, tác giả đã làm rõ một số kháiniệm xung quanh vấn đề thu BXHH, thực trạng quản lý thu BHXH, đồng thời đềxuất những giải pháp nhằm hoàn thiện quy trình quản lý thu BHXH phù hợp vớitừng loại đối tượng ở Việt Nam

- Nghiên của Trần Quốc Túy (2000) về "Hoàn thiện quản lý thu bảo hiểm xã

hội khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh ở Việt nam” Đề tài nghiên cứu quá

trình tổ chức thực hiện thu BHXH khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh từ năm

1995 đến năm 2000; làm rõ thêm cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý thu BHXHkhu vực này; thực trạng và giải pháp hoàn thiện quản lý thu BHXH khu vực doanhnghiệp ngoài quốc doanh ở Việt Nam

- Đề tài “Quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La”được học viên lựa chọn để nghiên cứu, hiện tại chưa có

công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống trên địa bàn huyện Thuận Châu, tỉnhSơn La

3 Mục tiêu nghiên cứu

- Xác định khung nghiên cứu về quản lý thu BHXH bắt buộc tại Bảo hiểm xãhội huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La

- Phân tích thực trạng quản lý thu BHXH bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyệnThuận Châu, tỉnh Sơn La

- Đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý thu BHXH bắt buộc trên địa bànhuyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Quản lý thu BHXH bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu, tỉnhSơn La

4.2 Phạm vi nghiên cứu

* Phạm vi nội dung nghiên cứu

- Luận văn tiếp cận nghiên cứu theo quá trình quản lý: hoạch định, tổ chứcthực thi và kiểm soát thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Khung nghiên cứu

Các yếu tố ảnh hưởng

đến quản lý thu BHXH

bắt buộc của Bảo hiểm xã

hội huyện Thuận Châu

Nội dung quản lý thu BHXH bắt buộc của Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu

Mục tiêu quản lý thu BHXH bắt buộc của Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu

- Yếu tố thuộc về Bảo hiểm

xã hội huyện

- Yếu tố thuộc về người sử

dụng lao động và người lao

động

- Các yếu tố thuộc về môi

trường bên ngoài

- Lập kế hoạch thu bảohiểm xã hội

- Tổ chức thực hiện kế

hoạch

- Kiểm soát thực hiện

- Đảm bảo nguồn thutheo kế hoạch

- Đảm bảo các đốitượng chủ động thamgia nộp BHXH

Sơ đồ 1: Khung nghiên cứu quản lý thu BHXH bắt buộc

5.2 Phương pháp thu thập số liệu

Thu thập số liệu thứ cấp: Luận văn tiến hành thu thập các số liệu từ báo cáokết quả hằng năm của Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu tỉnh Sơn La, các sáchbáo, tạp chí BHXH, các Website, các luận án, luận văn có liên quan đến đề tài

Thu thập số liệu sơ cấp: Luận văn tiến hành phỏng vấn cán bộ quản lý thu để làm

rõ thêm thực trạng thu BHXH bắt buộc của Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu tỉnh Sơn

La và đối tượng đóng BHXH bắt buộc để nhận biết các nhân tố ảnh hưởng đến việc đóngbảo hiểm Mỗi thành phần luận văn sẽ cho 5 đối tượng để phỏng vấn sâu

Các cuộc phỏng vấn được thực hiện vào tháng 4 và tháng 5 năm 2018 tạiBảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La

5.3.Phương pháp phân tích

Nghiên cứu tư liệu, tài liệu về quản lý thu BHXH; các văn bản quy phạmpháp luật về BHXH Phương pháp phân tích thống kê số liệu Phương pháp so sánh,tổng kết thực tiễn trên cơ sở các báo cáo tổng kết của Bảo hiểm xã hội huyện ThuậnChâu, tỉnh Sơn La từ năm 2015 – 2017

6 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục các biểu đồ, bảng đồ, sơ đồ, Danhmục tài liệu tham khảo, Phụ lục và Mục lục Nội dung của luận văn gồm 3 chương:

- Chương 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về quản lý thu Bảo hiểm

xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La

- Chương 2: Phân tích thực trạng quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại

Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La

- Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý thu Bảo hiểm xã

hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ

QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC TẠI BẢO HIỂM

XÃ HỘI HUYỆN THUẬN CHÂU, TỈNH SƠN LA

1.1 Bảo hiểm xã hội bắt buộc

1.1.1 Khái niệm Bảo hiểm xã hội bắt buộc

* Khái niệm BHXH

Bảo hiểm nói chung và Bảo hiểm xã hội nói riêng đã hình thành rất sớmtrong lịch sử phát triển của xã hội loài người và đã được nhiều nhà khoa học đề cậpvà nghiên cứu một cách sâu sắc dưới nhiều góc độ và khía cạnh khác nhau Tuynhiên, cho đến nay chưa có một định nghĩa thống nhất về BHXH Bởi lẽ, BHXH làđối tượng nghiên cứu của nhiều môn khoa học khác nhau như kinh tế, xã hội, pháplý, Do đó, hiện nay còn tồn tại nhiều quan niệm khác nhau về BHXH, tuỳ thuộcvào góc độ nghiên cứu của các nhà khoa học

Theo từ điển Bách khoa: "BHXH là sự đảm bảo, thay thế hoặc bù đắp mộtphần thu nhập cho người lao động khi họ mất hoặc giảm thu nhập do bị ốm đau,thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, tàn tật, thất nghiệp, tuổi già, tửtuất, dựa trên cơ sở một quỹ tài chính do sự đóng góp của các bên tham giaBHXH, có sự bảo hộ của Nhà nước theo pháp luật, nhằm đảm bảo, an toàn đờisống cho người lao động và gia đình họ, đồng thời góp phần đảm bảo an toàn xãhội"

Tổ chức lao động quốc tế (ILO) đưa ra khái niệm về BHXH như sau:

“BHXH là sự bảo vệ mà xã hội cung cấp cho các thành viên của mình thông quamột loạt các biện pháp công cộng, nhằm chống lại những khó khăn về kinh tế vàxã hội dẫn đến việc ngừng hoặc giảm sút đáng kể về thu nhập gây ra bởi ốm đau,thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp, tàn tật, tuổi già, và chết; đồng thời bảođảm chăm sóc y tế và trợ cấp cho các gia đình đông con” Khái niệm này đã phảnánh được sự kết hợp hai mặt của BHXH là mặt kinh tế và mặt xã hội

Còn theo quan niệm của BHXH Việt Nam: “BHXH là sự bảo vệ của xã hộiđối với người lao động thông qua việc huy động các nguồn đóng góp để trợ cấp chohọ, nhằm khắc phục những khó khăn về kinh tế và xã hội do bị ngừng hoặc bị giảmthu nhập gây ra bởi ốm đau, thai sản, tai nạn, thất nghiệp, mất khả năng lao động,tuổi già và chết Đồng thời, bảo đảm chăm sóc y tế và trợ cấp cho các thân nhântrong gia đình người lao động, để góp phần ổn định cuộc sống của bản thân ngườilao động và gia đình, góp phần an toàn xã hội” Quan niệm trên đây đã phản ánhđầy đủ hai mặt của BHXH là mặt kinh tế và mặt xã hội, thể hiện bản chất củaBHXH.

Như vậy, có thể khái quát về BHXH như sau: “BHXH là hệ thống bảo đảmkhoản thu nhập thay thế cho người lao động trong các trường hợp bị giảm hoặc mấtkhả năng lao động hay mất việc làm, thông qua việc hình thành và sử dụng quỹ tàichính do sự đóng góp của các bên tham gia và có sự ủng hộ của Nhà nước, nhằmgóp phần bảo đảm ổn định đời sống cho người lao động và gia đình họ đồng thờigóp phần bảo vệ an toàn xã hội Đối tượng của BHXH chính là thu nhập bị biếnđộng giảm hoặc mất do bị giảm hoặc mất khả năng lao động hoặc mất việc làm củanhững người lao động tham gia BHXH”

* Các loại hình BHXH

Có 2 loại BHXH: Bắt buộc và tự nguyện được quy định tại điều 3 Luật Bảohiểm xã hội số 58/2014/QH13 kỳ họp thứ 8 ngày 20/11/2014 Cụ thể như sau:

BHXH tự nguyện là loại hình BHXH do Nhà nước tổ chức mà người tham

gia được lựa chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình vàNhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội để người tham gia hưởngchế độ hưu trí và tử tuất

Bảo hiểm xã hội bắt buộc: Bảo hiểm xã hội bắt buộc là loại hình bảo hiểm

xã hội do Nhà nước tổ chức mà người lao động và người sử dụng lao động bắt buộc phải tham gia

* Các chế độ bảo hiểm xã hội

Chế độ BHXH là sự cụ thể hoá chính sách BHXH, là hệ thống các quy định

cụ thể và chi tiết, là sự bố trí, sắp xếp các phương tiện để thực hiện BHXH đối với

NLĐ Nói cách khác, đó là một hệ thống các quy định được pháp luật hoá về đốitượng hưởng, nghĩa vụ và mức đóng góp cho từng trường hợp BHXH cụ thể.

Hiện nay, tồn tại 9 chế độ BHXH, song tuỳ theo điều kiện kinh tế - xã hộicủa mỗi quốc gia trong từng thời kỳ, mà số lượng các chế độ được thực hiện ởmỗi nước khác nhau Ở nước ta, Điều 4 Luật BHXH quy định rõ các chế độBHXH, gồm:

BHXH bắt buộc bao gồm các chế độ sau đây:

1.1.2 Đặc điểm Bảo hiểm xã hội bắt buộc

- Đặc điểm của BHXH bắt buộc

Cùng với quá trình phát triển, tiến bộ của loài người, BHXH bắt buộc là trụcột chính trong hệ thống an sinh xã hội của mỗi quốc gia, tạo cho người lao độngtrong xã hội có một sự đảm bảo về sản xuất cũng như đời sống vật chất và tinh thần

BHXH bắt buộc có những đặc điểm sau:

Một là, Mục đích hoạt động của BHXH không vì lợi nhuận mà vì quyền lời

của người lao động và của cả cộng đồng BHXH bắt buộc hình thành là do mốiquan hệ giữa người chủ sử dụng lao động và người lao động Người chủ sử dụng laođộng và người lao động cùng tham gia và cùng được hưởng các chế độ BHXH

Hai là, trong BHXH bắt buộc, việc phân phối sử dụng quỹ được chia

Ba là, BHXH bắt buộc hoạt động theo nguyên tắc "cộng đồng - lấy số đông

bù cho số ít" tức là dùng số tiền đóng góp nhỏ của số đông người tham gia BHXHđể bù đắp, chia sẻ cho một số ít người với số tiền lớn hơn so với số đóng góp củatừng người trong trường hợp họ gặp rủi ro

Bốn là, hoạt động BHXH bắt buộc là một loại hoạt động dịch vụ công, mang

tính xã hội cao; lấy hiệu quả xã hội làm mục tiêu hoạt động Đây là điểm khác biệt rõrệt của BHXH bắt buộc so với các loại hình BH mang tính kinh doanh khác

- Nguyên tắc của BHXH bắt buộc

BHXH bắt buộc có những nguyên tắc hoạt động mang tính phổ biến và nhấtquán đó là:

Thứ nhất, Mức hưởng BHXH được tính trên cơ sở mức đóng, thời gian đóng

BHXH và có chia sẻ giữa những người tham gia BHXH

Thứ hai, Mức đóng BHXH bắt buộc được tính trên cơ sở tiền lương tháng

của người lao động

Thứ ba, Người lao động vừa có thời gian đóng BHXH bắt buộc vừa có thời

gian đóng BHXH tự nguyện được hưởng chế độ hưu trí và chế độ tử tuất trên cơ sởthời gian đã đóng BHXH Thời gian đóng BHXH đã được tính hưởng BHXH mộtlần thì không tính vào thời gian làm cơ sở tính hưởng các chế độ BHXH

Thứ tư: Quỹ BHXH được quản lý tập trung, thống nhất, công khai, minh

bạch; được sử dụng đúng mục đích và được hạch toán độc lập theo các quỹ thànhphầ, các nhóm đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước quy định và chế

độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định

Thứ năm: Việc thực hiện BHXH phải đơn giản, dễ dàng, thuận tiện, bảo đảm

kịp thời và đầy đủ quyền lợi của người tham gia BHXH

1.1.3 Vai trò của Bảo hiểm xã hội bắt buộc

BHXH là chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, là trụ cột chính trong hệthống an sinh xã hội của Nhà nước và giữ một vai trò quan trọng trong đời sống kinhtế xã hội ở nước ta Kể từ khi ra đời và phát triển cho đến nay, BHXH luôn giữ vữngbản chất là một hoạt động vừa mang tính tính kinh tế, vừa mang tính cộng đồng lạivừa mang tính nhân văn, xã hội, được thể hiện trên những mặt chủ yếu sau:

1.1.3.1 Vai trò của BHXH bắt buộc đối với người lao động và gia đình họ

Thứ nhất, BHXH giúp cho bản thân người lao động và thân nhân của họ có

thu nhập ổn định Vì trong quá trình làm việc, hàng tháng người lao động phải tríchmột phần tiền lương tiền công để tham gia BHXH Và trong trường hợp rủi ro, họ sẽđược nhận một phần để bù đắp cho những phần thu nhập bị mất hoặc bị giảm

Thứ hai, Bên cạnh vai trò giúp người lao động và thân nhân của họ đảm bảo

được nguồn thu nhập ổn định, đảm bảo cuộc sống hàng ngày, thì việc tham giaBHXH có nghĩa tinh thần rất lớn cho người lao động, giúp họ yên tâm công tác, lạcquan trong cuộc sống, dồn hết tâm sức trong công việc

1.1.3.2 Vai trò của BHXH bắt buộc đối với xã hội

Thứ nhất, mối quan hệ giữa Nhà nước và nhân dân nói chung cũng như giữa

Nhà nước và người sử dụng lao động, người lao động không ngừng được tăngcường, gắn kết chặt chẽ

Thứ hai, BHXH giúp cho mọi người có điều kiện đảm bảo cuộc sống, đặc

biệt đối với những người có hoàn cảnh bất hạnh BHXH thể hiện chủ nghĩa nhânvăn mình vì mọi người

Thứ ba, BHXH đã giúp cho xã hội phát triển bền vững, thể hiện tinh thần

chia sẻ giúp đỡ lẫn nhau, lá lành đùm lá rách, thể hiện truyền thống tương thân

tương ái.

Thứ tư, BHXH bắt buộc chính là một trong những công cụ giúp cho việc

bình đẳng xã hội Vì bên cạnh việc tạo điều kiện cho người lao động yên tâm côngtác, đảm bảo cuộc sống thì BHXH bắt buộc còn là công cụ để phân phối lại thunhập trong cộng đồng

1.1.3.3 Vai trò của BHXH bắt buộc đối với nền kinh tế thị trường

Thứ nhất, trong nền kinh tế thị trường, việc phân hóa giàu nghèo càng trở

nên rõ nét, kèm theo đó là sự bất bình đẳng trong thu nhập, trong các ngành nghềkhác nhau giữa các tầng lớp trong xã hội Có một thực tế là, trong cuộc sống đôi khinhững rủi ro sẽ xảy ra bất kể lúc nào và đối với bất kể ai, đặc biệt là rơi vào nhữngngười có hoàn cảnh khó khăn thì chính cuộc sống của họ sẽ được chia sẻ, giúp đỡbởi chính sách BHXH

Thứ hai, về phía doanh nghiệp, những rủi ro mà người lao động gặp phải đã

được cơ quan BHXH chi trả, vì vậy doanh nghiệp sẽ không lo về vấn đề tài chính.Với tình hình tài chính được ổn định, doanh nghiệp tập trung vào sản xuất kinhdoanh Chính vì vậy, hệ thống BHXH đã tạo tiền đề cho phát triển kinh tế thịtrường, góp phần đảm bảo ổn định xã hội

Thứ ba, nhờ chính sách BHXH mà người lao động yên tâm công tác, nâng

cao tinh thần trách nhiệm, sáng tạo trong sản xuất, gắn bó tận tình với doanhnghiệp, làm cho mối quan hệ trong thị trường lao động trở nên lành mạnh hơn Điềunày giúp doanh nghiệp nói riêng và nền kinh tế của đất nước nói chung phát triển ổnđịnh, bền vững

Thứ tư, qũy BHXH bắt buộc đã tạo công ăn việc làm cho người lao động.

Bởi vì qũy BHXH là do các bên đóng góp, được tích tụ tập trung rất lớn và mộtphần quỹ nhàn rỗi sẽ được đầu tư vào các dự án, công trình phát triển kinh tế củaNhà nước

Thứ năm, BHXH bắt buộc thực hiện phân phối lại thu nhập theo cả chiều

ngang và chiều dọc theo nguyên tắc ‘số đông bù số ít’, BHXH bắt buộc chính làđộng lực cho nền kinh tế phát triển Thông qua sự phân phối lại thu nhập đã tạo rasự bình đẳng trong xã hội, làm lành mạnh hóa thị trường lao động

1.2 Quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện

1.2.1 Khái niệm quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc

Quản lý thu BHXH bắt buộc là quá trình tác động của các cơ quan Bảo hiểmxã hội đối với mọi tổ chức cá nhân có liên quan đến thu BHXH theo một quy trình

từ xácđịnh đối tượng thu, mức thu, phương thức thu, lập kế hoạch thu đến tổ chứcthực hiện kế hoạch và kiểm tra đánh giá việc thực hiện thu BHXH nhằm đạt đượcmục tiêu thu đúng, thu đủ, thu kịp thời tiền BHXH của đối tượng tham gia BHXHvào Quỹ BHXH nhằm đáp ứng nguồn kinh phí chi trả các chế độ BHXH dựa trênnguyên tắc có đóng, có hưởng”

Hoạt động quản lý thu BHXH bắt buộc đóng vai trò quan trọng đối với ThuBHXH Trong quá trình tiến hành công tác thu với phương châm là thu đúng đốitượng, đúng phạm vi thu, đúng thời gian và quan trọng hơn nữa là thu được đủ sốtiền đóng BHXH từ các đối tượng tham gia BHXH thì việc tăng cường công tácquản lý thu BHXH là vấn đề được các cơ quan quản lý và mọi người rất quan tâm.Để hình thành nên một kế hoạch thu, một chính sách thu BHXH thích ứng với cơchế quản lý kinh tế đang trong quá trình đổi mới, đòi hỏi phải nghiên cứu, giảiquyết hàng loạt vấn đề cả về lý luận và thực tiễn

1.2.2 Mục tiêu quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc

1.2.2.1 Phát triển quỹ Bảo hiểm xã hội

Theo quy định của Luật BHXH:

“ Quỹ bảo hiểm xã hội là một quỹ tài chính độc lập, tập trung nằm ngoài ngân sách nhà nước dùng để chi trả các chế độ bảo hiểm

xã hội cho người lao động”

Có thể nói Quỹ BHXH là bộ phận quan trọng nhất của ngành BHXH, nó gắnliền với sự tồn tại và phát triển của ngành BHXH, ở nước ta hiện nay thì quỹ BHXHđược hình thành từ 3 nguồn chủ yếu:

- Đóng góp của người lao động, chủ sử dụng lao động và phần hỗ trợ từNgân sách nhà nước Ngoài sự tham gia đóng góp của người sử dụng lao động,người lao động và Nhà nước Quỹ BHXH còn được hình thành từ các nguồn khác

như: tiền sử phạt đối với các đơn vị vi phạm theo điều lệ BHXH, các khoản hỗ trợ,viện trợ của các tổ chức trong và ngoài nước, các khoản lãi từ hoạt động đầu tư tàichính từ phần quỹ BHXH nhàn rỗi…

Trong cơ cấu chi từ quỹ BHXH thì chi trả cho các chế độ BHXH là rất lớn,chiếm phần lớn nguồn quỹ BHXH vì đây là mục tiêu cơ bản nhất của BHXH: bảođảm ổn định cuộc sống cho người lao động, cho các hoạt động của các đơn vị, tổchức Trong thực tế việc chi trả cho các chế độ BHXH diễn ra thường xuyên, liêntục với số lượng chi phí lớn trên phạm vi rộng lớn Một trong những khoản chithường xuyên hàng tháng đó là chi lương hưu cho những người lao động đã nghỉcông tác và chi trả trợ cấp BHXH hàng tháng cho thân nhân của người lao động,người đang nghỉ hưu khi họ không may qua đời

Nguồn chi thứ hai trong quỹ BHXH đó là chi phí dự trữ, thực chất đây là quátrình tích luỹ lâu dài trong qúa trình sử dụng quỹ BHXH định kỳ hàng tháng, quý,năm cơ quan BHXH giữi hay trích lại một phần quỹ BHXH của mình để thành lậpnên quỹ dự phòng, dự trữ BHXH Quỹ này chỉ được sử dụng trong những trườnghợp khi nhu cầu chi trả quá lớn dẫn đến thâm hụt quỹ BHXH như trong lúc đồngtiền mất giá và do hội đồng quản lý quyết định

Do sự ảnh hưởng và tầm quan trọng của quỹ BHXH, nên mục tiêu đầu tiêncủa quản lý thu BHXH là phải luôn phát triển quỹ BHXH, đảm bảo quỹ BHXHluôn dương, đủ điều kiện để duy trì bộ máy ngành BHXH và chi trả các chế độ, trợcấp BHXH cho người lao động

1.2.2.2 Chống thất thoát quỹ Bảo hiểm xã hội

Bên cạnh mục tiêu phát triển quỹ BHXH, mục tiêu chống thất thoát quỹBHXH cũng là một mục tiêu quan trọng,luôn tồn tại song song trong công tác quản

lý thu BHXH Khi quỹ BHXH được phát triển một cách ổn định nhưng công tácquản lý thu BHXH không đạt hiệu quả cao, để xảy ra tình trạng thất thoát quỹBHXH thì hậu quả để lại hết sức nghiêm trọng, dẫn đến âm quỹ BHXH, ảnh hưởngtới toàn bộ hệ thống Trên thực tế cho thấy: Việc buông lỏng quản lý và sử dụngkinh doanh của các cơ quan chức năng dẫn đến tình trạng có doanh nghiệp đăng kýthành lập nhưng không đăng ký sử dụng lao động Khi sử dụng lao động không có

hợp đồng lao động cụ thể, hoặc kê khai số lao động thấp hơn thực tế, không đảmbảo các điều kiện qui định của Bộ luật lao động nhằm trốn tránh trách nhiệm củamình đối với người lao động Do đó cơ quan BHXH không có cơ sở xác định hìnhthức hợp đồng lao động để khai thác đối tượng tham gia BHXH bắt buộc; bên cạnh

đó mức tiền lương tiền công để tham gia BHXH cũng chưa đúng với thực tế thunhập của người lao động; thường thấp hơn nhiều so với mức lương thực tế họ phảiđóng cho người lao động Ngoài các hình thức trốn đóng BHXH của chủ sử dụnglao động với người lao động thì việc nợ đọng BHXH và nộp chậm BHXH của cácchủ sử dụng lao động cũng là vấn đề cần quan tâm, nhất là các chủ sử dụng laođộng là các doanh nghiệp ngoài quốc doanh

Hiện nay tuy đã có chế tài xử phạt vi phạm về BHXH nhưng còn chưa hợp lý,qui định về mức nộp phạt còn quá thấp, nên chưa có tính cưỡng chế và không mang lạihiệu quả cao, các quy định về xử phạt, truy tố hinh sự cá nhân chủ sử dụng lao độngkhi phát hiện có hành vi trốn đóng BHXH còn chung chung, chưa rõ ràng, chưa đủmạnh để răn đe Vì vậy trong công tác quản lý thu BHXH để đạt hiệu quả cao và chốngtình trạng thất thoát quỹ BHXH thì ngành BHXH ngoài các biện pháp nghiệp vụ nhằmtăng cường quản lý đối tượng thì cũng luôn phối hợp chặt chẽ với các ban ngành chứcnăng như: công an, liên đoàn lao động, ngành lao động thương binh và xã hội, ngànhthuế, ủy ban nhân dân các cấp… tăng cường giám sát, điều tra nắm bắt tình hình thựctế của các doanh nghiệp trên địa bàn để tìm ra biện pháp quản lý hiệu quả

1.2.2.3 Đảm bảo An sinh xã hội

Đây là mục tiêu quan trọng nhất của quản lý thu BHXH, vì đảm bảo an sinhxã hội cũng là mục tiêu và nhiệm vụ của toàn ngành BHXH, ngành BHXH được rađời và phát triển nhằm thực hiện mục tiêu này, ta đều biết: đảm bảo an sinh xã hội làtiền đề cơ bản để ổn định chính trị và sự phát triển,tồn tại của mỗi quốc gia Mọiquốc gia phát triển luôn gắn liền với sự phát triển của các chính sách an sinh xã hội

1.2.3 Nội dung quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại bảo hiểm xã hội huyện

1.2.3.1 Lập kế hoặch thu BHXH bắt buộc

Xác định đối tượng thu Bảo hiểm xã hội

Căn cứ Luật bảo hiểm xã hội số 58/2014/QH13 ngày 20/11/2014; Căn cứNghị định số 115/2015/NĐ-CP ngày 11/11/2015 của Chính phủ hướng Quy định chitiết một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội bắt buộc; Quyết định595/QĐ-BHXH ngày 14/04/2017 của Bảo hiểm xã hội Việt nam, V/v ban hành quytrình thu BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ-BNN, quản lý sổ BHXH, thẻ BHYT.Quy định đối tượng thu BHXH bao gồm:

a Với người lao động:

- Người làm việc theo HĐLĐ không xác định thời hạn, HĐLĐ xác định thờihạn, HĐLĐ theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn từ đủ 03tháng đến dưới 12 tháng, kể cả HĐLĐ được ký kết giữa đơn vị với người đại diệntheo pháp luật của người dưới 15 tuổi theo quy định của pháp luật về lao động

- Cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật về cán bộ, côngchức và viên chức

- Công nhân quốc phòng, công nhân công an, người làm công tác khác trong

tổ chức cơ yếu đối với trường hợp BHXH Bộ Quốc phòng, BHXH Công an nhândân bàn giao cho BHXH tỉnh

- Người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã có hưởngtiền lương;

- Người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn;

- Người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quy định tại Luật Người laođộng Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng tham gia bảo hiểm xã hộibắt buộc theo quy định tại Nghị định số 115/2015/NĐ-CP ngày 11/11/2015 củaChính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật BHXH về BHXH bắt buộc đượcáp dụng đối với các hợp đồng sau:

Hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài với doanh nghiệphoạt động dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, tổ chức sự nghiệpđược phép đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài;

+/ Hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài với doanh nghiệptrúng thầu, nhận thầu hoặc tổ chức, cá nhân đầu tư ra nước ngoài có đưa người laođộng đi làm việc ở nước ngoài;

+/Hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hình thức

thực tập nâng cao tay nghề với doanh nghiệp đưa người lao động đi làm việc theohình thức thực tập nâng cao tay nghề;

Người lao động lần đầu tham gia BHXH, cần phải cung cấp cho cơ quanBHXH những thông tin sau:

+/Tờ khai cung cấp và thay đổi thông tin người tham gia BHXH, BHYT(Mẫu TK1-TS);

+/Đối với người được hưởng quyền lợi BHYT cao hơn: Giấy tờ chứng minh.Mục đích của việc cung cấp thông tin nhập hồ sơ cá nhân vào chương trìnhquản lý thu TST để tránh trùng lặp

b Với Người sử dụng lao động:

Người sử dụng lao động gồm các khối sau đây:

- Khối doanh nghiệp nhà nước bao gồm các doanh nghiệp do nhà nước thànhlập, đầu tư vốn và quản lý với tư cách là chủ sở hữu, đang trong thời gian chuyểnđổi thành công ty cổ phần theo Luật doanh nghiệp

- Khối doanh nghiệp Ngoài quốc doanh bao gồm: các doanh nghiệp Tư Nhânvà các công ty TNHH

- Khối hành chính sự nghiệp bao gồm các cơ quan hành chính nhà nước,người làm trong các cơ quan Đảng, các tổ chức chính trị, tổ chức kinh tế, chính trị -xã hội, cán bộ xã, phường, thị trấn

- Khối ngoài công lập bao gồm các đơn vị, y tế, nhà văn hóa, trung tâm thể