MỤC LỤC MỞ ĐẦU 2 CHƯƠNG I – XU HƯỚNG CHUNG CỦA BÁO CHÍ THẾ GIỚI 3 1. Toàn cầu hóa thông tin 3 1.1 Điều kiện hình thành toàn cầu hóa thông tin 3 1.2 Biểu hiện của toàn cầu hóa thông tin 4 2. Quốc tế hóa báo chí 5 2.1. Biểu hiện của quốc tế hóa trong lĩnh vực báo in 5 2.2. Biểu hiện của quốc tế hóa báo chí trong lĩnh vực phát thanh 5 2.3. Biểu hiện quốc tế hóa báo chí trong lĩnh vực truyền hình 6 2.4. Biểu hiện của quốc tế hóa báo chí trong lĩnh vực thông tấn 6 2.5. Biểu hiện của quốc tế hóa báo chí trong lĩnh vực báo mạng 7 3. Thương mại hóa báo chí 7 3.1 Điều kiện hình thành thương mại hóa báo chí 7 3.2 Biểu hiện của thương mại hóa báo chí 8 3.3 Ảnh hưởng của thương mại hóa với báo chí 9 4. Quá trình phân hóa và chuyên môn hóa 10 5. Xu hướng đa phương tiện 12 5.1 Khái quát chung 12 5.2 Nguyên nhân báo chí phát triển theo hướng đa phương tiện. 12 5.3 Truyền thông đa phương tiện tại Việt Nam 14 CHƯƠNG II – XU HƯỚNG BÁO CHÍ VIỆT NAM 15 1. Ảnh hưởng của các xu hướng báo chí thế giới tới báo chí Việt Nam 15 2. Một vài xu hướng nổi bật của báo chí Việt Nam 15 2.1 Xu hướng thương mại hóa báo chí biểu hiện rõ rệt 15 2.2. Xu hướng hình thành tập đoàn báo chí 16 2.3. Xã hội hóa báo chí ở Việt Nam 18 CHƯƠNG III – KẾT LUẬN 21 TÀI LIỆU THAM KHẢO 22 MỞ ĐẦU Theo từ điển tiếng Việt (Viện khoa học xã hội Việt Nam năm 1992 trang 1135), “Xu hướng” có nghĩa là xu thế thiên về một chiều nào đó. Sự thiên về những hoạt động nào đó nhằm một mục tiêu có ý nghĩa đối với bản thân trong một thời gian lâu dài. Từ định nghĩa đó, ta có thể hiểu Xu hướng báo chí đó là xu thế thiên về một chiều hướng nào đó của báo chí, có mục tiêu, ý nghĩa và ảnh hưởng trong thời gian dài. Tác động đến hệ thống báo chí của thế giới. Báo chí từ ngày đầu ra đời đã liên tục có những thay đổi để tiến xa hơn. Từ tờ báo chỉ là những bản chép tay rồi đến những bản báo in đầu tiên và phát triển cho tới đa phương tiện như ngày nay, tất cả điều đó đều là kết quả của quá trình phát triển lâu dài với nhiều thách thức. Tùy theo điều kiện lịch sử và xu hướng của công chúng, hệ thống báo chí có những bước đi riêng của mình để đáp ứng lại những điều đó. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, báo chí cũng chịu phần nào ảnh hưởng. Việc nghiên cứu các xu hướng của báo chí thế giới sẽ góp phần hiểu rõ hơn đặc điểm, thực trạng của nền báo chí toàn cầu hiện nay. Qua đó có cách thức, giải pháp cho phù hợp với tình hình chung.
Trang 1MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 2
CHƯƠNG I – XU HƯỚNG CHUNG CỦA BÁO CHÍ THẾ GIỚI 3
1 Toàn cầu hóa thông tin 3
1.1 Điều kiện hình thành toàn cầu hóa thông tin 3
1.2 Biểu hiện của toàn cầu hóa thông tin 4
2 Quốc tế hóa báo chí 5
2.1 Biểu hiện của quốc tế hóa trong lĩnh vực báo in 5
2.2 Biểu hiện của quốc tế hóa báo chí trong lĩnh vực phát thanh 5
2.3 Biểu hiện quốc tế hóa báo chí trong lĩnh vực truyền hình 6
2.4 Biểu hiện của quốc tế hóa báo chí trong lĩnh vực thông tấn 6
2.5 Biểu hiện của quốc tế hóa báo chí trong lĩnh vực báo mạng 7
3 Thương mại hóa báo chí 7
3.1 Điều kiện hình thành thương mại hóa báo chí 7
3.2 Biểu hiện của thương mại hóa báo chí 8
3.3 Ảnh hưởng của thương mại hóa với báo chí 9
4 Quá trình phân hóa và chuyên môn hóa 10
5 Xu hướng đa phương tiện 12
5.1 Khái quát chung 12
5.2 Nguyên nhân báo chí phát triển theo hướng đa phương tiện 12
5.3 Truyền thông đa phương tiện tại Việt Nam 14
CHƯƠNG II – XU HƯỚNG BÁO CHÍ VIỆT NAM 15
1 Ảnh hưởng của các xu hướng báo chí thế giới tới báo chí Việt Nam 15
2 Một vài xu hướng nổi bật của báo chí Việt Nam 15
2.1 Xu hướng thương mại hóa báo chí biểu hiện rõ rệt 15
2.2 Xu hướng hình thành tập đoàn báo chí 16
2.3 Xã hội hóa báo chí ở Việt Nam 18
CHƯƠNG III – KẾT LUẬN 21
TÀI LIỆU THAM KHẢO 22
Trang 2MỞ ĐẦU
Theo từ điển tiếng Việt (Viện khoa học xã hội Việt Nam năm 1992 - trang1135), “Xu hướng” có nghĩa là xu thế thiên về một chiều nào đó Sự thiên vềnhững hoạt động nào đó nhằm một mục tiêu có ý nghĩa đối với bản thân trongmột thời gian lâu dài
Từ định nghĩa đó, ta có thể hiểu Xu hướng báo chí đó là xu thế thiên vềmột chiều hướng nào đó của báo chí, có mục tiêu, ý nghĩa và ảnh hưởng trongthời gian dài Tác động đến hệ thống báo chí của thế giới
Báo chí từ ngày đầu ra đời đã liên tục có những thay đổi để tiến xa hơn Từ
tờ báo chỉ là những bản chép tay rồi đến những bản báo in đầu tiên và phát triểncho tới đa phương tiện như ngày nay, tất cả điều đó đều là kết quả của quá trìnhphát triển lâu dài với nhiều thách thức Tùy theo điều kiện lịch sử và xu hướngcủa công chúng, hệ thống báo chí có những bước đi riêng của mình để đáp ứnglại những điều đó Trong bối cảnh toàn cầu hóa, báo chí cũng chịu phần nào ảnhhưởng
Việc nghiên cứu các xu hướng của báo chí thế giới sẽ góp phần hiểu rõ hơnđặc điểm, thực trạng của nền báo chí toàn cầu hiện nay Qua đó có cách thức,giải pháp cho phù hợp với tình hình chung
Trang 3CHƯƠNG I – XU HƯỚNG CHUNG CỦA BÁO CHÍ THẾ GIỚI
1 Toàn cầu hóa thông tin
Toàn cầu hóa là khái niệm dùng để miêu tả các thay đổi trong xã hội vàtrong nền kinh tế thế giới, tạo ra bởi mối liên kết và trao đổi ngày càng tăng giữacác quốc gia, các tổ chức hay các cá nhân ở góc độ văn hoá, kinh tế, v.v trênquy mô toàn cầu
Toàn cầu hóa thông tin đó là quá trình thông tin ở khắp mọi nơi trên thếgiới được truyền tải liên tục, nhiều chiều và dễ dàng tới cho công chúng
Ngày nay, ở bất kì đâu bạn cũng đều có thể nắm bắt được toàn bộ thông tincủa thế giới trong ngày qua Đó là kết quả của quá trình toàn cầu hóa thông tin.Thông tin tại mọi ngóc ngách của trái đất được các hãng truyền thông cung cấpmột cách nhanh chóng và chính xác tới cho mỗi công dân Bạn đang ngồi ở nhà
và có thể theo dõi tình hình đang diễn ra ở Iraq hay ở Mĩ, hay như tình hình giáxăng dầu trên thế giới hiện nay… điều sẽ ảnh hưởng tới cuộc sống của bạn
1.1 Điều kiện hình thành toàn cầu hóa thông tin
Những thành tựu của cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật trong các lĩnh vựcđăng tải, in ấn tạp chí, báo, sự phát triển các công nghệ phát thanh truyền hình
và đặc biệt là internet đã cho phép những thông tin từ một quốc gia có thể đượcbiết đến trên toàn thế giới Quá trình toàn cầu hóa thông tin được gắn với nhữngthành tựu mới nhất trong kỹ thuật thông tin liên lạc và điện tử Thông tin trongkhoảnh khắc được truyền tải tức thời tới cho người xem và người đọc Điều đócho phép hàng triệu người được chứng kiến và tham gia vào các sự kiện
Mạng internet bao phủ toàn cầu, nhờ đó mà người sử dụng có khả năngnhận được thông tin cần thiết từ các hãng tin một cách dễ dàng Sự xâm nhậpcủa tiến bộ khoa học kĩ thuật vào các hoạt động báo chí là điều rõ ràng và dễnhận thấy Việc áp dụng rộng rãi kỹ thuật điện tử, truyền tải dữ liệu xuyên biêngiới, việc hình thành mạng lưới thông tin toàn cầu đã góp phần đưa tin tức
Trang 4nhanh chóng tới công chúng Điều đó là cần thiết cho một xã hội đang phát triểnnhanh.
Một điều kiện thúc đẩy quá trình toàn cầu hóa nữa là nhu cầu thông tin củacông chúng ngày một gia tăng Các cơ quan báo chí muốn đáp ứng nhu cầu đóthì cần phải đẩy mạnh việc khai thác sự đa dạng của thông tin, không thể bó hẹpthông tin trong phạm vi một quốc gia hay một khu vực
1.2 Biểu hiện của toàn cầu hóa thông tin
Biểu hiện rõ nhất là việc hình thành rất nhiều hãng thông tấn, hãng tinchuyên khai thác tin tức trên khắp thế giới rồi bán lại cho các cơ quan thông tấntrên thế giới Với sự chuyên biệt này, các cơ quan báo chí chỉ cần mua lại tin từcác hãng thông tấn đó là có thể có đủ tin tức trên thế giới cung cấp cho côngchúng của mình
Biểu hiện thứ hai đó là thông tin ở mọi nơi được cập nhật liên tục và nhiềuchiều Nếu như trước kia, chỉ những thông tin quan trọng và có ảnh hưởng lớnmới được đề cập, thì ngày nay những thông tin về những con người bình thường
ở mọi nơi đều có thể được nhắc tới Thông tin về những nhân vật nổi tiếngkhông còn chỉ là thông tin riêng của một quốc gia mà đã trở nên nguồn tin nóngcho những người quan tâm trên thế giới
Tuy nhiên một vấn đề đặt ra là liệu các thông tin được toàn cầu hóa đó liệu
có trung thực? Các chuyên gia đã nhận xét, quốc gia nào làm chủ được thông tinthì quốc gia đó sẽ giành chiến thắng Không ai dám chắc những thông tin mà cáchãng tin đưa ra không mang màu sắc chính trị, phục vụ cho một đảng phái, mộtnền chính trị nào đó Điều đó là dễ hiểu trong thời đại thông tin có vai trò quantrọng như ngày nay Các chính phủ phải điều tiết các dòng thông tin trong tầmkiểm soát của họ, đưa ra những tin tức có lợi và theo những mưu đồ chính trịđược tính toán kĩ
Không thể phủ nhận những thành tựu của công cuộc toàn cầu hóa thông tinđem lại Truyền hình, phát thanh, internet, báo chí đã và đang tác động về tìnhcảm, tư tưởng của công chúng tiếp nhận thông tin, bất kể khoảng cách từ họ tới
Trang 5nguồn thông tin là bao nhiêu Sự kết hợp giữa thông tin toàn cầu và lợi ích khuvực làm cho hoạt động của các phương tiện thông tin đại chúng trở nên hữu hiệuhơn nếu xét từ góc độc hình thành và thao túng công luận.
2 Quốc tế hóa báo chí
Trong bối cảnh thông tin toàn cầu đang phát triển, các tập đoàn truyềnthông, các cơ quan báo chí đều muốn đẩy mạnh ảnh hưởng của mình tở các quốcgia khác Chính vì vậy mà họ cố gắng đưa tờ báo của mình ra khỏi khuôn khổcủa một quốc gia
Quốc tế hóa báo chí là hình thức mà một tờ báo, ấn phẩm báo chí được pháthành ở nhiều quốc gia, hoặc phát hành ở quốc gia này nhưng được bán ở quốcgia khác
2.1 Biểu hiện của quốc tế hóa trong lĩnh vực báo in
• Báo chí in ấn ở nước này, nhưng lại được phát hành ở nhiều nước trênthế giới
• Báo chí in ấn ở nhiều nước cùng một lúc (thí dụ Nhân dân Nhật báo củaTrung quốc, tạp chí Tuyển tập (Readers Digest)
• Hai nước liên kết với nhau xuất bản một số báo
• Cơ quan báo chí mở nhiều chi nhánh ở nước ngoài
• Các tập đoàn báo chí phát triển những tờ báo cho khu vực riêng vớingôn ngữ của khu vực đó
2.2 Biểu hiện của quốc tế hóa báo chí trong lĩnh vực phát thanh
• Biểu hiện lớn nhất trong lĩnh vực phát thanh đó là xu hướng phát sóng ranước ngoài của các tổ hợp truyền thông
• Có tổng số: 80 đài phát thanh ra nước ngoài, phát thanh tới 20.000 giờtrong tuần, bằng 48 thứ tiếng, phủ sóng toàn cầu
• Một số đài tiêu biểu như :
- VOA của Mỹ phát 2001 giờ/ tuần với 40 thứ tiếng
- BBC của Anh phát khoảng 120 giờ/ ngày với 38 thứ tiếng
Trang 6- Làn sóng Đức phát 100 giờ/ ngày, với 40 thứ tiếng
- Đài CRI (Trung quốc) phát sóng 680 giờ/ngày với 43 thứ tiếng
• Những điểm cần chú ý về nội dung:
- Đài phát thanh ra nước ngoài của các nước không có lợi cho nước chủ nhà
về mặt kinh tế nhưng quan trọng về mặt chính trị nên được nhà nước quan tâm
- Về cơ cấu tổ chức có nét đặc biệt (có phòng PR - nghiên cứu nhu cầucông chúng, ban dạy tiếng nước ngoài)
- Những nội dung cần chú ý trong thông tin của các nước tư bản qua đàiphát thanh:
• Mô tả các nước tư bản giàu có thanh bình, là mô hình của nhiều nướcvươn tới
• Không đưa ra đầy đủ những mặt trái, mặt tiêu cực của xh TBCN để côngchúng phê phán
• Đồng nhất mục tiêu chế độ tư bản chủ nghĩa với chủ nghĩa cộng sản
• Phê phán chủ nghĩa Mác , chống phá các nước XHCN, tăng cường cácchiến lược diễn biến hòa bình
2.3 Biểu hiện quốc tế hóa báo chí trong lĩnh vực truyền hình
• Lợi thế của thông tin trong lĩnh vực truyền hình đó là sử dụng hình ảnh
• Xu thế nhiều đài truyền hình trên thế giới phát các chương trình truyềnhình đối ngoại
• Tăng cường các chương trình phát hình gắn với lồng tiếng hoặc có chữdịch hiện trên màn hình
• Hình thành nhiều đài truyền hình của khu vực, đài truyền hình cho châulục, hoăc đài của các tập đoàn báo chí dành riêng cho khu vực
2.4 Biểu hiện của quốc tế hóa báo chí trong lĩnh vực thông tấn
• Thu thập thông tin nước ngoài đầy đủ, chính xác là nghĩa vụ và tráchnhiệm của các hãng thông tấn
• Đa dạng hóa các loại hình thông tin: hình ảnh, âm thanh, các văn bản
Trang 7• Số lượng ấn phẩm báo ảnh càng ngày càng phát triển
• Liên kết các hãng thông tấn quốc tế
2.5 Biểu hiện của quốc tế hóa báo chí trong lĩnh vực báo mạng
• Hình thành những trang web của các cơ quan báo chí
• Các phiên bản của báo in được cập nhật thông tin nhanh chóng
• Hình thành những dịch vụ thông tin mới như chat, thư điện tử, điện thoạiqua mạng
• Thông tin nhanh chóng, vượt qua mọi trở ngại về không gian và thờigian,
• Cần có trình độ cao để có thể loại bỏ thông tin nhiễu, thông tin không có
độ tin cậy, thông tin rác rưởi
3 Thương mại hóa báo chí
Khái niệm thương mại hóa báo chí hiện nay vẫn còn có nhiều tranh cãi Cónhiều người cho rằng không nên dùng từ thương mại hóa đối với báo chí, vì điều
đó có thể gây hiểu sai là các tờ báo đang “lá cải hóa”
Tuy nhiên nhóm cũng xin tự đưa ra cách hiểu của mình về “thương mại hóabáo chí” Đó là một quá trình mà các cơ quan báo chí tìm cách tăng thu nhập chomình bằng các hoạt động kinh tế khác bên cạnh việc kinh doanh các loại hìnhbáo chí thông thường Đó có thể là các hoạt động quảng cáo cho các sản phẩm,thâu tóm các khâu trong quá trình làm báo: in ấn, phát hành… phát triển thêmcác dịch vụ giá trị gia tăng trên tờ báo hoặc cũng có thể tham gia và các lĩnh vựckinh tế khác
3.1 Điều kiện hình thành thương mại hóa báo chí
Sau cuộc “cách mạng thương mại” những năm 1830 – 1840, các phươngtiện thông tin đại chúng trở thành những doanh nghiệp tư bản sinh lời, vì vậybản thân chúng cũng chịu sự tác động của tất cả các quy luật của hoạt động kinhdoanh: cạnh tranh và hạn chế cạnh tranh, tập trung hóa, độc quyền hóa và những
Trang 8luật lệ khác Tất cả những điều đó để lại dấu ấn trong hoạt động báo chí hằngngày và hoạt động của những tổ chức hữu quan Chính vì sau “cuộc cách mạngthương mại”, những nguồn thu của báo chí định kỳ chủ yếu đến từ quảng cáochứ không phải từ số lượng phát hành nên những tổ chức đặt in quảng cáo bắtđầu hướng đến những ấn phẩm có số lượng phát hành cao nhất Điều đó làm chocác nhà báo phải thay đổi nội dung và cách trình bày ấn phẩm.
Trong lĩnh vực kinh tế thị trường và trong bối cảnh tương mại hóa toàn cầu,hầu như mọi lĩnh vực nghề nghiệp đều chịu ảnh hưởng của lợi ích về quảng cáo
và thương mại Họ nhận ra vai trò của quảng cáo trên báo chí đối với tư duy củakhách hàng Nếu chỉ xét về phương diện kinh tế của vấn đề thì cần nêu rõ rằng
để đạt được mức sinh lời cao khâu quản lý ở các báo và tạp chí, các đài phátthanh truyền hình cũng phải được xây dựng theo những nguyên tắc giống nhưnhững nguyên tắc trong điều hành các doanh nghiệp
3.2 Biểu hiện của thương mại hóa báo chí
Hiện nay những nguồn thu chủ yếu của mọi ấn phẩm đều gồm:
- Những khoản thu tài chính từ quảng cáo
- Những khoản thu nhờ bán báo, phát sóng…
- Những khoản thu từ các hoạt động thương mại dưới các hình thứckhác
- Những khoản tiền đóng góp từ bên ngoài
Và nền tảng cho những khoản thu bằng tiền này là khoản thu từ quảng cáođem lại
Từ khi khai sinh, mục đích thương mại của báo in đã rất rõ rằng TờAnzeiger (người quảng cáo) xuất bản ở Dresden (Đức) năm 1730, theo nhànghiên cứu Anthony Smith, đã tự cho mình là phục vụ tất cả những ai trong hayngoài thành phố muốn mua bán, cho thuê hay đi thuê, cho vay hay đi vay Ở
Mỹ, trong thời gian thuộc địa, thương mại đó là một yếu tố tiên quyết của báochí Nhu cầu về buôn bán hàng hóa tiêu dùng, đặc biệt thông tin về những tuyến
Trang 9tàu chở hàng từ bên kia đại dương đã để lại kết quả là các tờ báo ban đầu hầu hếtgắn với từ “người quảng cáo” (Advertiser) trên vi-nhét.
Bất kì một tờ báo nào, một tạp chí hoặc một ấn phẩm niên giám nào cũngdành một vài trang cho quảng cáo Hiện chính quảng cáo là nguồn thu chủ yếucủa ấn phẩm Tùy thuộc vào điều kiện phát hành, truyền thống dân tộc và tìnhhình kinh tế, ở từng nước các khoản thu từ quảng cáo của các phương tiện thôngtin đại chúng có khác nhau Ở Tây Ban Nha là khoảng 80%, ở Mỹ là 75% và ởPháp là khoảng 60%
Sức ép về kinh tế đã buộc các cơ quan báo chí bước vào cuộc cạnh tranh dữdội để thu hút độc giả, thay đổi trong cách thu hút quảng cáo Nhiều cơ quan đãtiến hành hàng loạt chiến lược để thương mại hóa sâu xa hơn ngành công nghiệpnày, khiến cho các mối quan tâm thương mại ngang với hoặc quan trọng hơnchất lượng của xã luận hay trách nhiệm với xã hội Riêng ngành công nghiệpbáo in Mỹ: thu nhập tăng từ 12,2 tủy đô la Mỹ vào năm 1975 lên 54,4 tỷ đô lanăm 2000 Nói cách khác, báo in đã thu nhập tăng gấp 2,5 lần từ quảng cáo năm
2000 so với năm 1950 Trong vòng 30 năm qua, lượng nội dung quảng cáo trongbáo in Mỹ vượt trên 60% (Báo chí & tuyên truyền 6/2006 trang 43)
Việc các tờ báo hiện nay coi trọng tin tức thương mại hơn và phụ thuộc vàoquảng cáo để tăng thu nhập đã khiến cho độ tin cậy vào các tin bài bị giảmxuống, sự tin cậy của công chúng với các nhà báo bị tổn hại nhiều
3.3 Ảnh hưởng của thương mại hóa với báo chí
Trong bối cảnh thương mại hóa báo chí, Lynette Sheridan Burns cho rằngcác nhà báo ngày nay luôn phải tìm cách dung hòa giữa cạnh tranh nghề nghiệp,quan tâm thương mại và trách nhiệm đạo đức liên quan đến việc khai thác thôngtin và thể hiện thông tin Bà cho rằng “báo chí là một công việc phức tạp – cốgắng làm hài lòng tổng biên tập – ông chủ của bạn, bản thân bạn và toàn bộ độcgiả”
Vì các cơ quan báo chí là các doanh nghiệp, các nhà báo phải làm hài lòngông chủ mình và để làm điều đó, họ phải tuân thủ những nguyên tắc riêng của
Trang 10phòng tin” Quy tắc này có thể là nhà báo phải hiểu cơ quan mình sẽ chọn cái gìđưa tin và cái gì không Những yếu tố này không thể nói là không làm khó xửcho họ và họ sẽ quen với việc được bảo là làm gì, hơn là làm điều mình muốn.Tuy nhiên ở các nước phương Tây họ có một giải pháp, đó là tách biệt cáchoạt động quảng cáo với phần hoạt động báo chí đích thực Điều đó giúp chobản chất của tin tức sẽ không bị ảnh hưởng, thông tin vẫn chính xác và đảm bảo
sự trung thực Ở đa số các quốc gia, người ta nghiêm cấm hình thức quảng cáolén lút, núp dưới các bản tin, tin tức Một vài nước còn đưa ra cả luật lệ cho việcđó
Trong báo chí, cũng như những ngành nghề khác, thời gian là tiền Cáctổng biên tập luôn muốn có nhiều tin hơn trong thời gian ngắn hơn, áp lực đặtlên nhà báo Hậu quả là họ có thể trở thành những cỗ máy được lập trình để hoạtđộng Họ thiếu thời gian để nghiên cứu, điều tra, để tìm hết các ngóc ngách,phương diện của vấn đề Nhiều khi các ông tổng biên tập muốn mọi phươngdiện của một câu chuyện tội phạm đi quá cả phạm vi giá trị thông tin câu chuyệnbởi họ có thể in nhiều bản hơn để bán Ngược lại cũng có những câu chuyệnkhông bao giờ được khám phá bởi chi phí lớn về việc đi lại hoặc chúng khônggiúp bán được nhiều báo
4 Quá trình phân hóa và chuyên môn hóa
Qúa trình phân hóa và chuyên môn hóa cũng là một phần không kém quantrọng của báo chí Đó là một phương thức trong đó một ấn phẩm báo chí chỉ tậptrung vào một lĩnh vực cụ thể của đời sống, nhằm vào một lượng đối tượng côngchúng xác định cụ thể Trong điều kiện toàn cầu hóa thông tin, các phương tiệnthông tin đại chúng ngày càng thực hiện mạnh hơn quá trình phân hóa và chuyênmôn hóa, tạo cơ hội cho những tổ chức ấy tìm được vị trí xã hội của mình,hướng đến một tầng lớp dân cư hoàn toàn xác định, tác động có hiệu quả đếnngười đọc, người nghe và người xem
Thông thường chúng ta phân các tờ báo căn cứ theo quy mô phát hànhthành các tờ báo quốc gia, khu vực, địa phương Xét theo tính chất định kỳ và
Trang 11thời gian ấn hành thì người ta phân các tờ báo thành báo hằng ngày và không rahằng ngày, báo buổi sáng, báo buổi chiều Xét theo tính chất và ý nghĩa xã hộithì các tờ báo được phân ra thành các tờ báo địa chúng, có chất lượng, các báohỗn hợp.
Có thể phân chia các tạp chí thành hai nhóm lớn:
- Các tạp chí chuyên ngành và các tạp chí đáp ứng được “lợi ích chung”.Nhưng các tạp chí “lợi ích chung”, hay các tạp chí đại chúng lại phân thành cáctạp chí thông tin, tạp chí giải trí…
- Một số nhà nghiên cứu lại phân chia toàn bộ báo chỉ ở phương Tây ralàm 4 nhóm ấn phẩm Đó là các ấn phẩm nông nghiệp, thương mại, chuyênngành và các ấn phẩm đại chúng
Những ấn phẩm chuyên ngành bao gồm nhiều ấn phẩm phục vụ tầng lớpdân chúng, có chung nghề nghiệp và có chung hình thức lao động Mỗi loại ấnphẩm đều có những đặc điểm riêng và những dấu hiệu phân biệt Tuy nhiên giữachúng cũng có rất nhiều điểm giống nhau Trước hết đó là khả năng tác độngmột cách có phân biệt đến những nhóm độc giả khác nhau
Những ấn phẩm chuyên ngành chủ yếu tập trung vào những vấn đề khoahọc và kỹ thuật – tập trung vào một lĩnh vực cụ thể Các tạp chí chuyên ngànhkhông chỉ phát hành ở trong nước mà còn phát ra nước ngoài Nhiều ấn phẩmcòn có chi nhánh ở nước ngoài Nội dung của các ấn phẩm chuyên ngành nàyđược tập trung vào một ngành nghề cụ thể do đó khu biệt được đối tượng khángiả
Lợi ích của quá trình phân hóa và chuyên môn hóa: Đó là nó cho phép nângcao hiệu quả của các bài vở của báo chí, đài phát thanh và truyền hình, sử dụngphương tiện sẵn có với hiệu quả cao nhất Quá trình phân hóa giúp thiết lập rađược các ấn phẩm chuyên sâu vào một lĩnh vực, giúp cho công chúng có thể lựachọn dễ dàng ấn phẩm phù hợp Trong tương lai, việc khu biệt đối tượng và lựachọn cho mình một lĩnh vực để kinh doanh truyền thông là một xu hướng tấtyếu