tiểu luận tiền tệ ngân hàng một số vấn đề cơ bản về cuộc CMCN lần 4 và tác động của nó đến thị trường tài chính

Hiện nay, thế giới đang bắt đầu bước vào cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, một cuộc cách mạng sản xuất mới gắn liền với những đột phá chưa từng có vềcông nghệ, liên quan đến kết nối

Lời mở đầu 3

Chương 1 Tổng quan nghiên cứu, cơ sở lý thuyết và phương pháp phân tích 4

1.1 Tổng quan nghiên cứu trong nước và ở nước ngoài 4

1.2 Cơ sở lý thuyết và khung phân tích 6

1.2.1 Cở sở lý thuyết 6

1.2.1.1 Cách mạng công nghiệp 4.0 6

1.2.1.2 Thị trường tài chính 8

1.3 Phương pháp nghiên cứu 10

1.3.1 Phương pháp định tính/định lượng 10

1.3.2 Phương pháp thu nhập số liệu: 11

Chương 2 Kết quả và thảo luận 12

2.1 Kết quả nghiên cứu 12

2.1.1 Cách mạng công nghiệp 4.0 trong nước và ở nước ngoài 12

a) Cách mạng công nghiệp 4.0 ở VN 12

b) Cách mạng công nghiệp 4.0 trên thế giới 17

2.1.2 Thị trường tài chính trong nước và thế giới 20

a) Thị trường tài chính ở Việt Nam 20

b) Thị trường tài chính trên thế giới 26

2.1.3 Ảnh hưởng của 4.0 đến thị trường tài chính 29

a) Tích cực 29

b) Tiêu cực 32

2.1.4 Thị trường tài chính trong bối cảnh CMCN 4.0 37

a) Cơ hội 37

b) Thách thức 37

Chương 3 Kết luận kèm theo gợi ý chính sách và kiến nghị giải pháp 39

3.1 Kết luận 39

3.2 Gợi ý chính sách và kiến nghị giải pháp 39

Lời kết 43

Lời mở đầu

Trong sự nghiệp công nghiệp hóa-hiện đại hóa (CNH-HĐH) hiện nay, khoa học côngnghệ (KHCN) đang chiếm một vị trí dặc biệt quan trọng Bởi vì nước ta tiến lên chủnghĩa xã hội (CNXH) từ một nền kinh tế phổ biến là sản xuất nhỏ, lao động thủ công

là phổ biến Cái thiếu thốn của chúng ta là một nền hiện đại công nghiệp Chính vìvậy, chúng ta phải tiến hành CNH-HĐH Trong thời đại ngày nay, công nghiệp hóaphải gắn liền với hiện đại hóa CNH-HĐH ở nước ta nhằm xây dựng cơ sở vật chất kỹthuật cho CNXH Đó là nhiệm vụ trung tâm trong suốt thời kỳ quá độ lên CNXH ởnước ta

Hiện nay, thế giới đang bắt đầu bước vào cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ

tư, một cuộc cách mạng sản xuất mới gắn liền với những đột phá chưa từng có vềcông nghệ, liên quan đến kết nối Internet, điện toán đám mây, in 3D, công nghệ cảmbiến, thực tế ảo,… Cuộc cách mạng sản xuất mới này được dự đoán sẽ tác động mạnh

mẽ đến mạnh mẽ đến mọi quốc gia, chính phủ, doanh nghiệp và người dân khắp toàncầu, cũng như làm thay đổi căn bản cách chúng ta sống, làm việc và sản xuất Bảnchất của cách mạng công nghiệp lần thứ tư là dựa trên nền tảng công nghệ số và tíchhợp tất cả các công nghệ thông minh để tối ưu hóa quy trình, phương thức sản xuất

Kỷ nguyên mới của đầu tư, năng suất và mức sống gia tăng tất cả là nhờ vào sự sángtạo của con người và sẽ tác động sâu sắc đối với các hệ thống chính trị, xã hội, kinh tếcủa thế giới

Đây vừa là thách thức vừa là cơ hội lớn để nước ta có thể rút ngắn quá trìnhCNH-HĐH Sự nghiệp xây dựng CNXH ở nước ta chỉ thực sự được thành công chừngnào thực hiện thành công sự nghiệp CNH-HĐH đất nước, KHCN nâng cao năng suấtlao động, đổi mới sản phẩm, nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa trên thịtrường, xây dựng năng lực quốc gia, là nền tảng cho cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 ảnh hưởng đến mọi lĩnh vực như kinh tế, du lịch,

văn hóa… Do đó, việc tìm tòi và nghiên cứu cuộc cách mạng 4.0 và sự ảnh hưởng của

nó là vô cùng cần thiết

Trong khuôn khổ một môn học, tiểu luận tập trung nghiên cứu các khái niệmliên quan đến cách mạng công nghiệp 4.0, sự ảnh hưởng của nó đến thị trường tàichính, ở những khía cạnh tích cực và tiêu cực, và những cơ hội và thách thức của thịtrường tài chính Việt Nam trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

Chương 1 Tổng quan nghiên cứu, cơ sở lý thuyết và phương pháp phân tích 1.1 Tổng quan nghiên cứu trong nước và ở nước ngoài

Cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ và nhận được nhiều sự quantâm đặc biệt của dư luận trong thời gian gần đây Nếu như cách mạng Công nghiệp1.0 là sự xuất hiện của máy hơi nước thay thế lao động thủ công; Công nghiệp 2.0 là

sự xuất hiện của các dây chuyền sản xuất quy mô lớn; Công nghiệp 3.0 là sự tham giacủa máy tính và quá trình tự động hóa thì Công nghiệp 4.0 là sự xuất hiện của trí tuệnhân tạo và những nhà máy thông minh Đáng chú ý trong cuộc cách mạng này sựxuất hiện và phát triển của các công nghệ mới, mang tính đột phá cao Những côngnghệ mới này đã mang nhiều sự thay đổi, những cơ hội và thách thức cho các lĩnh vựctrong xã hội nói chung, và nền tài chính nói riêng Chúng ta có thể thấy được điều đóqua các bài báo, bài phỏng vấn, bài nghiên cứu dưới đây:

a) Các nghiên cứu trong nước:

Ông Trương Bá Tuấn (Phó viện trưởng Viện Chiến lược và chính sách tàichính) chỉ ra: “thách thức lớn đối với Việt Nam trong thích ứng với cách mạng côngnghiệp 4.0, với chuyển đổi số là tình trạng cát cứ, chia cắt về dữ liệu giữa các bộ,ngành, địa phương Cần có giải pháp khắc phục tình trạng này trong thời gian tới thìmới giúp thị trường tài chính vượt qua thách thức, tận dụng được những cơ hội docách mạng 4.0 mang lại…”

Theo ông Đặng Đức Mai (Cục trưởng Cục Tin học và thống kê tài chính):

“Trong cuộc cách mạng 4.0 số hoá thay thế con người trong nhiều giai đoạn, nhưngđối với lĩnh vực tài chính, đặc biệt là chứng khoán, điều quan trọng nhất đó chính là sốhoá hệ thống quản lý dữ liệu Việc số hoá cho phép nhiều bên tạo ra các dịch vụ tàichính thông minh.”, “yếu tố con người đóng vai trò quan trọng nhất giúp cho thị

trường Việt Nam không chỉ đón bắt hiệu quả, mà còn có những đóng góp mang tínhsáng tạo cho liên tục làm mới cuộc cách mạng 4.0.”- Ông John Kelly, Trưởng dự ánPwC tại Việt Nam

Qua nhiều bài báo, phỏng vấn, nhiều chuyên gia kinh tế của nước ta đều nhậnđịnh rằng nền tài chính của nước ta sẽ có nhiều sự thay đổi cũng như cơ hội tiềm năngnhư:

- Kỉ nguyên 4.0 đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự ra đời của hàng loạt các công tyFinTech (thường là các công ty startup với vốn khởi nghiệp nhỏ, phạm vi hoạtđộng hẹp) Ban đầu các công ty này không được đánh giá cao vì quy mô nhỏ.Tuy nhiên, việc biết tận dụng những điểm mới trong thời đại 4.0, theo thờigian, sự phát triển của các công ty FinTech khiến các ngân hàng, công ty chứngkhoán, công ty quản lý quỹ, cảm thấy bị đe doa Hiện nay, đã có những sựhợp tác chặt chẽ giữa FinTech với các tổ chức tài chính Thậm chí, với tiềm lựctài chính lớn, các tổ chức tài chính đang tính đến mua lại các công ty FinTechđang hoạt động hiệu quả

- Với đặc điểm của một nền kinh tế đang có lực lượng lao động ở độ tuổi

“vàng”, dân số trẻ, năng động, khả năng thích ứng nhanh với công nghệ thôngtin, công nghệ 4.0 mang đến nhiều tiềm năng phát triển cho các doanhnghiệp, tổ chức tài chính, ngân hàng, cũng như nhiều cơ hội hợp tác với cácthị trường tài chính trên toàn thế giới

Một tất yếu khách quan là cơ hội luôn đi liền với thách thức, mỗi người lại cónhững nhận định riêng về thách thức với thị trường tài chính Việt Nam:

- Một vấn đề đang đặt ra là hiện có không ít quy định pháp lý can thiệp khá sâuvào quy trình hoạt động của các tổ chức tài chính Thêm vào đó, những quytrình này lại thay đổi khá thường xuyên, trong khi cần phải có tính dự báo và

ổn định cao thì mới đáp ứng được yêu cầu số hóa dữ liệu,thông tin Một tháchthức lớn hơn nữa với các cơ quan nhà nước là việc đảm bảo an ninh, tính bảomật thông tin, dữ liệu,…

- Thách thức tiếp theo là các doanh nghiệp trong lĩnh vực dịch vụ tài chính ởViệt Nam phải đầu tư lớn hơn cho phát triển hệ thống công nghệ để bắt kịp với

xu thế của thế giới về điện tử hóa, tự động hóa quá trình cung cấp các sảnphẩm, dịch vụ tài chính cho khách hàng

b) Nghiên cứu trên thế giới:

https://www.academia.edu/35364793/

FINTECH_VA_CACH_MẠNG_CONG_NGHIỆP_4_0_NHỮNG_TAC_DỘNG_LEN_THẾ_GIỚI_TAI_CHINH?auto=download

https://www.genesis-analytics.com/uploads/downloads/COEFS-FR.pdf?

TheimpactofthefourthindustrialrevolutiononfinancialservicesinSouthAfrica-final-1-fbclid=IwAR3ZgZmMTgGUxcxmCfi3rdRd0ZfK5KcCTvCqu9wRhDr6o5J3eJfy7rnb3qs

https://www.genesis-analytics.com/uploads/downloads/COEFS-FR.pdf?

TheimpactofthefourthindustrialrevolutiononfinancialservicesinSouthAfrica-final-1-fbclid=IwAR3ZgZmMTgGUxcxmCfi3rdRd0ZfK5KcCTvCqu9wRhDr6o5J3eJfy7rnb3qs

annual-forum-20-march-2017.pdf?fbclid=IwAR0a6U_Bd_G3QJYFs6Wf72TJ-

mạng lần ba, nó kết hợp các công nghệ lại với nhau, làm mờ ranh giới giữa vật lý, kỹthuật số và sinh học.”

(Klaus Schwab,người sáng lập và chủ tịch điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế Giới)

b) Vai trò

i) Kết hợp giữa các hệ thống ảo và thực thể

Cuộc cách mạng công nghệ đang diễn ra đặc trưng bởi sự hợp nhất, không córanh giới giữa các lĩnh vực công nghệ, vật lý, kỹ thuật số và sinh học Đây là xuhướng kết hợp giữa các hệ thống ảo và thực thể, vạn vật kết nối Internet (IoT) và các

hệ thống kết nối Internet (IoS)

Cuộc cách mạng công nghệ lần thứ tư này đang làm thay đổi cách thức sản xuất,chế tạo Trong các “nhà máy thông minh”, các máy móc được kết nối Internet và liênkết với nhau qua một hệ thống có thể tự hình dung toàn bộ quy trình sản xuất rồi đưa

ra quyết định sẽ thay thế dần các dây chuyền sản xuất trước đây Nhờ khả năng kết nốicủa hàng tỷ người trên trên thế giới thông qua các thiết bị di động và khả năng tiếpcận được với cơ sở dữ liệu lớn, những tính năng xử lý thông tin sẽ được nhân lên bởinhững đột phá công nghệ trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, công nghệ ngườimáy, Internet kết nối vạn vật, xe tự lái, công nghệ in 3 chiều, công nghệ nano, côngnghệ sinh học, khoa học vật liệu, lưu trữ năng lượng và tính toán lượng tử

ii) Qui mô và tốc độ phát triển – Chưa có tiền lệ trong lịch sử nhân loại

Nếu như các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây diễn ra với tốc độ theo cấp

số cộng (hay tuyến tính) thì tốc độ phát triển của cách mạng công nghiệp lần thứ tưnày là theo cấp số nhân Thời gian từ khi các ý tưởng về công nghệ và đổi mới sángtạo được phôi thai, hiện thực hóa các ý tưởng đó trong các phòng thí nghiệm vàthương mại hóa ở qui mô lớn các sản phẩm và qui trình mới được tạo ra trên phạm vitoàn cầu được rút ngắn đáng kể Những đột phá công nghệ diễn ra trong nhiều lĩnhvực như kể trên với tốc độ rất nhanh và tương tác thúc đẩy nhau đang tạo ra một thếgiới được số hóa, tự động hóa và ngày càng trở nên hiệu quả và thông minh hơn

iii) Tác động mạnh mẽ và toàn diện đến thế giới đương đại

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư có những tác động to lớn về kinh tế, xã

hội và môi trường ở tất cả các cấp – toàn cầu, khu vực và trong từng quốc gia.Các tácđộng này mang tính rất tích cực trong dài hạn, song cũng tạo ra nhiều thách thức điềuchỉnh trong ngắn đến trung hạn

Tuy nhiên cuộc cách mạng công nghệ này đang tạo ra những thách thức liênquan đến những chi phí điều chỉnh trong ngắn đến trung hạn do tác động không đồngđều đến các ngành khác nhau: có những ngành sẽ tăng trưởng mạnh mẽ và có nhữngngành sẽ phải thu hẹp đáng kể Trong từng ngành, kể cả các ngành tăng trưởng, tácđộng cũng có sự khác biệt giữa các doanh nghiệp, với sự xuất hiện và tăng trưởngnhanh của nhiều doanh nghiệp tạo ra những công nghệ mới và sự thu hẹp, kể cả đàothải của các doanh nghiệp lạc nhịp về công nghệ

Chính vì vậy mà Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang vẽ lại bản đồ kinh

tế trên thế giới, với sự suy giảm quyền lực của các quốc gia dựa chủ yếu vào khai tháctài nguyên và sự gia tăng sức mạnh của các quốc gia dựa chủ yếu vào công nghệ vàđổi mới sáng tạo

b) Vai trò:

i) Dẫn vốn từ những nơi thừa vốn sang những nơi thiếu vốn

Đây là chức năng kinh tế chủ yếu của thị trường tài chính Thông qua hoạt độngcủa các chủ thể trên thị trường, các nguồn tài chính được luân chuyển để cung và cầu

về vốn gặp nhau Quá trình luân chuyển vốn trên thị trường tài chính làm tăng quátrình chuyển các nguồn tiết kiệm thành đầu tư

Như vậy, chính thị trường tài chính đã giúp cho nguồn vốn vận động từ nơi thừa

vốn đến nơi thiếu vốn, giúp cho quá trình giao lưu vốn được nhanh chóng và hiệu quả.Nhờ đó tận dụng được các nguồn vốn lẻ tẻ, tạm thời nhàn rỗi đưa vào sản xuất, kinhdoanh, đầu tư xây dựng nhằm đem lại lợi ích cho các đối tác tham gia thị trường, đồngthời phục vụ nhu cầu phát triển của toàn bộ nền kinh tế.

ii) Hình thành giá của các tài sản tài chính

Thông qua sự tác động qua lại giữa người mua và người bán, giá của các tài sảntài chính được xác định, hay nói cách khác, lợi tức cần phải có trên một tài sản tàichính được xác định Yếu tố thúc đẩy các doanh nghiệp gọi vốn chính là mức lợi tức

mà các nhà đầu tư yêu cầu; và chính đặc điểm này của thị trường tài chính đã phát tínhiệu cho biết vốn trong nền kinh tế cần được phân bổ như thế nào giữa các tài sản tàichính Quá trình đó được gọi là quá trình hình thành giá

iii) Tạo tính thanh khoản cho tài sản tài chính

Thị trường tài chính tạo ra một cơ chế để các nhà đầu tư có thể bán tài sản tàichính của mình Chính nhờ vào đặc điểm này mà người ta nói rằng thị trường tài chínhtạo ra tính thanh khoản cho nền kinh tế Nếu thiếu tính thanh khoản, người đầu tư sẽbuộc phải nắm giữ các công cụ nợ cho tới khi đáo hạn, hoặc nắm giữ các công cụ vốncho tới khi công ty phá sản phải thanh lý tài sản Tuy nhiên.mức độ thanh khoản giữacác thị trường lại khác nhau

iv) Giảm thiểu chi phí tiếp kiêm và chi phí thông tin

Để cho các giao dịch có thể diễn ra, những người mua và những người bán cầnphải tìm được nhau; muốn thế, họ cần phải tiêu tốn tiền và thời gian cho việc quảngcáo ý đồ của mình và tìm kiếm đối tác Đó là những chi phí tìm kiếm Bên cạnh đó làcác chi phí thông tin gắn liền với việc nhận định các giá trị dầu tư của một công cụ tàichính, tức là khối lượng và tính chắc chắn của dòng tiền dự kiến thu được từ đầu tư.Nhờ tính tập trung, khối lượng giao dịch và giá trị giao dịch lớn, thông tin được cungcấp đầy đủ và nhanh chóng, thị trường tài chính cho phép giảm thiểu những chi phínày

v) Ổn định và điều hoà lưu thông tiền tệ

Bên cạnh các chức năng kể trên, thị trường tài chính còn có chức năng ổn định

và điều hoà lưu thông tiền tệ, đảm bảo sự phát triển lành mạnh của nền kinh tế

Thông qua việc mua bán các trái phiếu, tín phiếu chính phủ của ngân hàng trungương trên thị trường tài chính, chính phủ có thể tạo ra nguồn thu bù đắp thâm hụt ngânsách và kiểm soát lạm phát.

1.2.2 Khung phân tích

Hình ảnh mang tính chất minh họa

Trong khoa học máy tính, cây nhị phân (tiếng Anh: binary tree) là một cấu trúc dữliệu cây mà mỗi nút có nhiều nhất hai nút con, được gọi là con trái (left child) và conphải (right child) Một định nghĩa đệ quy chỉ sử dụng các khái niệm lý thuyết tậphợp là cây nhị phân không trống là một tuple (L, S, R), với L và R là các cây nhị phânhay tập hợp rỗng và S là tập đơn (singleton set) Một số tác giả cho phép cây nhị phâncũng có thể là tập hợp trống

Từ góc độ lý thuyết đồ thị, cây nhị phân (và K-ary) như định nghĩa ở đây thực sự

là arborescence Vì vậy cây nhị phân có thể gọi là arborescence phân nhánhđôi (bifurcating arborescence)-một thuật ngữ xuất hiện trong các sách lập trình rất cũ,[4] trước khi thuật ngữ khoa học máy tính hiện đại chiếm ưu thế Cũng có thể hiểu câynhị phân là một đồ thị vô hướng chứ không phải đồ thị có hướng, trong trường hợp đócây nhị phân là một cây có gốc và thứ tự[5] Một số tác giả dùng thuật ngữ cây nhị phân

có gốc thay vì cây nhị phân để nhấn mạnh thực tế rằng cây có gốc, nhưng như đượcđịnh nghĩa ở trên thì cây nhị phân luôn có gốc.[6] Cây nhị phân là trường hợp đặt biệtcủa cây K-ary, với k bằng 2

Trong bài tiểu luận, tác giả đã sử dụng mô hình cây nhị phân như sau: cây nhị phân cóhai nút con, nút con trái là cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và nút con phải là thịtrường tài chính Trong mỗi nút con, lại có hai nhánh bé lần lượt là đặc điêmr và kháiniệm

1.3 Phương pháp nghiên cứu

.3.1 Phương pháp định tính/định lượng

Phương pháp định tính: Mô tả, phân tích đặc điểm các khái niệm như “

CMCN 4.0”, “ Thị trường tài chính”… Từ đó giải thích, xây dựng các kết quả nghiêncứu về sự ảnh hưởng của CMCN 4.0 đến thị trường tài chính, những thách thức – cơhội mà thị trường tài chính phải đổi mặt và những giải pháp chính sách khuyến khíchphù hợp Phương pháp này chính là để trả lời những câu hỏi “Cái gì” (What), “Thếnào” (How), “Why” (Tại sao)

Phương pháp định lượng: Dựa trên các số liệu cụ thể về chỉ số thị trường

chứng khoán gần đây, thống kê hệ thống tài chính – chỉ số tăng trưởng – thị trườngvốn, … Qua những khối dữ liệu lớn (big data), xây dựng các mô hình định lượng( quantitative model) để đánh giá tình hình thị trường tài chính trong và ngoài nước,ứng dụng CMCN 4.0 theo hướng tiêu cực hoặc tích cực…

Mô hình Beneish M-Score

M-Score = -4.84 + 0.0920 x DSRI + 0.528 x GMI + 0.404 x AQI + 0.892 x SGI + 0.115 x DEPI – 0.172 x SGAI + 4.679 x TATA – 0.327 x LVGI

DSRI (Days Sales Receivable Index): Chỉ số phải thu khách hàng so với doanh thuGMI (Gross Margin Index): Chỉ số tỷ lệ lãi gộp

AQI (Asset Quality Index): Chỉ số chất lượng tài sản

SGI (Sales Growth Index): Chỉ số tăng trưởng doanh thu bán hàng

DEPI (Depreciation Index): Chỉ số tỷ lệ khấu hao

SGAI (Sales, General and Administration Expense Index): Chỉ số chi phí bán hàng vàquản lý doanh nghiệp

TATA (Total Accrual on Total Assets): Chỉ số biến dồn tích so với tổng tài sản

LVGI (Leverage Index): Chỉ số đòn bẩy tài chính

.3.2 Phương pháp thu nhập số liệu:

Phạm vi nghiên cứu: cả trong nước và ngoài nước: thị trường chứng khoán Mỹ,

…

Cách thức thu thập số liệu:

Trang web: tạp chí chứng khoán, tạp chí tài chính, tạp chí cộng sản, …

Nguồn dữ liệu khác: Tổng cục thống kê, Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia, một

số nghiên cứu nước ngoài liên quan đến CMCN 4.0, …

Chương 2 Kết quả và thảo luận

2.1 Kết quả nghiên cứu

2.1.1 Cách mạng công nghiệp 4.0 trong nước và ở nước ngoài

a) Cách mạng công nghiệp 4.0 ở VN

Cuộc cách mạng công nghiệp (CMCN) lần thứ tư đã và đang đến Đây là cuộccách mạng chưa từng có trong lịch sử nhân loại, nó sẽ diễn biến rất nhanh, là sự kếthợp của công nghệ trong các lĩnh vực vật lý, số hóa và sinh học, tạo ra những khả nănghoàn toàn mới và có tác động sâu sắc đối với các hệ thống chính trị, xã hội, kinh tế củathế giới

Cuộc CMCN 4.0 mà chúng ta vừa bước vào sẽ tạo ra một thế giới mà ở trong đócác hệ thống ảo và vật lý của chuỗi sản xuất trên toàn cầu có thể hợp tác với nhau mộtcách linh hoạt CMCN 4.0 không đơn thuần chỉ là về các máy móc, hệ thống thôngminh và được kết nối, mà còn có phạm vi rộng lớn hơn nhiều Đồng thời là các lànsóng của những đột phá xa hơn trong các lĩnh vực khác nhau từ mã hóa chuỗi gen chotới công nghệ nano, từ các năng lượng tái tạo tới tính toán lượng tử Nó đang và hứahẹn sẽ tạo ra các lợi ích hết sức to lớn và tác động mạnh mẽ tới kinh tế thế giới cũngnhư tới kinh tế Việt Nam

CMCN 4.0 đang diễn ra tại các nước phát triển như Mỹ, châu Âu, một phần châu

Á Việt Nam xuất phát sau, nhưng có cơ hội, điều kiện rất lớn để thực hiện cách mạng

Có một thuận lợi rất lớn để Việt Nam có thể thích ứng nhanh với CMCN 4.0 là có đến55% dân số sử dụng điện thoại thông minh Theo Cục Viễn thông (Bộ TT&TT), tínhđến hết năm 2017, hơn 64 triệu người sử dụng internet, cao hơn mức trung bình củathế giới, nằm trong số những quốc gia và vùng lãnh thổ có số lượng người dùnginternet cao nhất tại châu Á Năm 2017, Việt Nam thuộc top 5 nước tăng trưởng côngnghệ thông tin nhanh nhất thế giới, 16% Cũng trong năm qua, năng lực đổi mới sángtạo của Việt Nam đã tăng 12 bậc lên vị trí thứ 47 toàn cầu Chỉ số chính phủ điện tửcũng tăng thêm 10 bậc Đó là kết quả của sự đầu tư lớn vào internet, vào hạ tầng côngnghệ của các tập đoàn tên tuổi Viettel, FPT, VNPT, Vingroup…

Việt Nam đã bước đầu áp dụng nhiều công

nghệ tiên tiến của thế giới về công nghiệp, nông

nghiệp và dịch vụ, đặc biệt là ứng dụng CMCN

4.0 như điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo,

người máy Thực tế, Việt Nam cũng đã có

những tiến bộ trong việc cấy ghép tế bào gốc tạo

máu trong điều trị ung thư Các bác sĩ đã làm

khá thành thạo các ca phẫu thuật ghép thận,

ghép tạng

Về mặt kỹ thuật, người Việt Nam có khả

năng tiếp thu các công nghệ tiên tiến rất nhanh

Trong lĩnh vực Trí tuệ nhân tạo (AI) - một trong

những đặc trưng chủ yếu của CMCN 4.0, chúng

ta cũng đã có những sản phẩm AI “Made in

Vietnam”, chẳng hạn như “Hệ thống săn dữ liệu

mạng xã hội” của Lê Công Thành và các cộng sự thuộc Topica AI Labs Hệ sinh tháikhởi nghiệp sáng tạo được hình thành với khoảng 3.000 DN khởi nghiệp

Các quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng ta là rất quan trọng trong thời kỳmới phát triển đất nước Theo đó, ngày 4/5/2017, Thủ tướng Chính phủ cũng đã banhành Chỉ thị số 16/CT-TTg về tăng cường năng lực tiếp cận CMCN 4.0 Việt Nam đã

có các chính sách phát triển kinh tế tri thức, công nghệ cao, liên quan nhiều đếnCMCN 4.0 Theo đó, các Đề án “Thanh toán không dùng tiền mặt” của NHNN; “Sốhóa” của Bộ TT&TT; “Đổi mới công nghệ” của Bộ KH&CN… và các chỉ thị của cáccấp cao hơn

Ngay tại Diễn đàn cấp cao Kinh tế Thế giới về ASEAN (WEF ASEAN) và triểnlãm quốc tế về công nghệ thông minh 4.0 ở Hà Nội hồi tháng 9 vừa qua, Thủ tướngNguyễn Xuân Phúc khẳng định, CMCN 4.0 đã vào Việt Nam “Chính phủ Việt Namluôn sẵn sàng lắng nghe các ý kiến và đây là cơ hội tốt để Việt Nam thu hút đầu tư,thương mại, dịch vụ, giáo dục đào tạo”

Năm 2020, khi thế giới bắt đầutriển khai 5G, Việt Nam sẽ là mộttrong những nước đầu tiên triểnkhai 5G Theo tư lệnh ngànhTT&TT, mạng 5G là hạ tầng kếtnối vạn vật - hạ tầng quan trọngnhất của CMCN 4.0 “Đây là cơhội để viễn thông Việt Nam thayđổi thứ hạng trong các bảng xếphạng trên thế giới và là cơ hội đểphát triển ngành ICT Việt Nam.Muốn thay đổi thứ hạng thì phải

đi đầu Nếu chúng ta chưa đi đầuđược trên phạm vi toàn quốc thìdứt khoát phải là đi đầu được ở

Hà Nội và TP Hồ Chí Minh”

Bộ trưởng Bộ TT&TT Nguyễn Mạnh Hùng

Các công nghệ mới của công nghiệp 4.0 đã phát huy tác dụng ở Việt Nam và manglại những đóng góp rất cụ thể và tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội Tuy nhiên, tạicác Diễn đàn Kinh tế cũng đặt ra vấn đề, thách thức theo các giai đoạn khác nhau.Theo giới phân tích, Việt Nam sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức, nhất là trong cáclĩnh vực: Công nghệ gốc, công nghệ nguồn, nhân lực chất lượng cao; chính sách và hạtầng kỹ thuật số; quyền lực mềm, biên giới mềm, an ninh không gian mạng, tội phạmcông nghệ cao, xuyên quốc gia…

CMCN 4.0 có thể tạo ra nguy cơ phá vỡ thị trường lao động trong bối cảnh lựclượng lao động lớn; lợi thế về nhân công giá rẻ sẽ mất dần Những lao động thủ côngtrong các ngành dệt, may, lắp ráp, nông nghiệp truyền thống sẽ chịu tác động lớn nhất

từ cuộc cách mạng lần này Đây là thách thức không nhỏ trong bối cảnh lao động ViệtNam đang trong tình trạng trình độ chuyên môn kỹ thuật của lao động còn thấp, năngsuất lao động thấp, tay nghề và các kỹ năng mềm khác còn yếu

Giám đốc điều hành Hội các nhà khoa học vàchuyên gia Việt Nam toàn cầu (AVSE Global)

Vũ Ngọc Anh đặc biệt lưu ý cần có cách tiếp cận

về 4.0 gần gũi, thiết thực cho DN vừa và nhỏ.Chuyên gia này lấy ví dụ một công ty ở ĐàiTrung là Hiwi, vốn chỉ là công ty cơ khí song đãđầu tư chế tạo thành công các cánh tay robot ứngdụng trong y khoa như sản xuất vaccine, dược,phẫu thuật

Giám đốc AVSE Global cho rằng, đầu tư và ứngdụng công nghệ sẽ là yếu tố tiên quyết quyết định thành công trong cuộc CM 4.0 Tuynhiên, trong làn sóng robot hóa, DN còn phải hiểu và nhận thức thế mạnh riêng để cóquyết định đúng đắn nhất “Trong cuộc CMCN 4.0, Việt Nam có khả năng thu hút đầu

tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và đầu tư trong nước vào các lĩnh vực công nghệ mới.Đây sẽ là cơ hội để các DN tăng cường hợp tác quốc tế trong nghiên cứu phát triển,ứng dụng khoa học, công nghệ; mua bán, chuyển giao các sản phẩm khoa học, côngnghệ mới…” - ông Vũ Ngọc Anh nhận định

CMCN 4.0 có thể thúc đẩy GDP

Việt Nam tăng thêm 28,5 - 62,1 tỷ

USD, tương đương mức tăng

GDP từ 7 - 16%/năm đến năm

2030, tùy theo từng kịch bản (cao,

Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh

tế T.Ư

Cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 (CMCN 4.0) mang đến sự thay đổi cơ bản trênhầu hết các lĩnh vực, ngành nghề, trong đó có ngành Kế toán - Kiểm toán Tại ViệtNam, những năm gần đây, số lượng các công ty cung cấp dịch vụ kế toán, kiểm toán

có xu hướng tăng nhanh Tuy nhiên, chỉ một số công ty có khả năng tương đối về quy

mô, phạm vi và chất lượng mới đảm bảo duy trì hoạt động thường xuyên Còn nhữngcông ty nhỏ hơn loại hình dịch vụ cung cấp không nhiều, chất lượng dịch vụ còn thấp,chưa được kiểm soát và chưa thực sự đồng đều do phải chạy đua cạnh tranh về giádịch vụ; Việc đào tạo cán bộ hầu như chỉ được quan tâm do hạn chế về kinh phí, thờigian và thiếu chuyên gia giỏi

Hiện nay, sức cạnh tranh của đa số các công ty kiểm toán còn yếu Ngoài một số ítcông ty kiểm toán tư vấn tài chính là thành viên hãng quốc tế với 100% vốn nướcngoài, đa số các công ty còn lại chưa đảm bảo được yêu cầu về chất lượng Ngay cảcác công ty kiểm toán, tư vấn lớn ở nước ta, trình độ chuyên môn và chất lượng dịch

vụ cũng chưa theo kịp với các nước phát triển Vì vậy, các công ty của Việt Nam gặprất nhiều khó khăn khi Hiệp định Thương mại Việt - Mỹ, Tổ chức Thương mại thế giới(WTO) về kế toán, kiểm toán được thực hiện

So với tiềm năng và tốc độ tăng trưởng kinh tế - xã hội, quy mô thị trường dịch vụ tưvấn, hành nghề kế toán - kiểm toán của nước ta hiện nay còn hạn chế, khách hàng chủyếu vẫn kiểm toán theo quy định, số tự nguyện không nhiều Đây cũng là loại hìnhdịch vụ chưa được phổ biến rộng rãi Trong các loại hình dịch vụ do các công ty kiểmtoán và tư vấn tài chính kế toán công bố, dịch vụ tư vấn, hành nghề kế toán - kiểm toánchỉ chiếm khoảng 5 - 10%

Trong các loại hình dịch vụ được các công ty cung cấp, tỷ trọng dịch vụ kiểm toánbáo cáo tài chính vẫn chiếm số lượng chủ yếu Các loại hình dịch vụ khác như: Dịch

vụ tư vấn tài chính, tư vấn thuế còn thấp, đặc biệt là các doanh nghiệp trong nước Hầuhết công ty cung cấp dịch vụ kế toán, kiểm toán đang hoạt động tại một số thị trườnglớn như: TP Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và một số địa phương khác tuy có chi nhánhnhưng phân bổ không đều, hoạt động kém hiệu quả Tình trạng này dẫn đến việc khaithác không triệt để nhu cầu thị trường; đồng thời khiến cho nhiều đơn vị, tổ chứckhông có điều kiện hiểu biết về tầm quan trọng của các loại hình dịch vụ kế toán, kiểmtoán

Bên cạnh đó, số lượng kế toán viên, kiểm toán viên sở hữu chứng chỉ hành nghề tạiViệt Nam còn hạn chế, chỉ chiếm khoảng 2% tổng số kế toán viên, kiểm toán viên củacác nước ASEAN (4.000/196.000).

Tuy nhiên, Việt Nam tiếp cận Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 còn ở mức thấp Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng tại Diễn đàn cấp cao công

nghệ thông tin truyền thông Việt Nam 2018 khẳng định, CMCN 4.0 có thể giúp GDPcủa Việt Nam tăng thêm 8 - 18 tỷ USD mỗi năm Tuy nhiên, theo đánh giá của BộKhoa học và Công nghệ công bố tháng 4-2017, Việt Nam tiếp cận với Cuộc CMCN4.0 ở mức trung bình thấp, chỉ đạt 4,9/10 điểm về mức độ sẵn sàng với cách mạng 4.0.Điều này được đánh giá dựa trên những khía cạnh sau:

Đánh giá dựa trên các chỉ số cạnh tranh: Trong khi nguồn nhân lực Việt Nam

được đánh giá có ưu thế về các môn học STEM (Science Technology EngineeringMath - là môn học mà học sinh được học các kiến thức về khoa học, công nghệ, kỹthuật và toán học một cách tích hợp), nhưng theo đánh giá của Tổ chức Sở hữu trí tuệthế giới (WIPO) và Trường Đại học Cornell năm 2017, các chỉ số đánh giá của ViệtNam còn thấp Chẳng hạn, năm 2017 chỉ số về đổi mới sáng tạo toàn cầu xếp thứ47/127, mặc dù đã tăng 12 bậc so với năm 2016; về năng lực sáng tạo, Việt Nam xếphạng 77/100; về đổi mới công nghệ, Việt Nam chỉ đứng ở vị trí 90/100 Theo số liệucủa Bộ Công Thương, có tới 61% số doanh nghiệp Việt Nam hiện còn đứng ngoàiCuộc CMCN 4.0 và 21% số doanh nghiệp mới bắt đầu có các hoạt động chuẩn bị đầutiên

Đánh giá dựa trên trình độ công nghệ: Trình độ công nghệ của Việt Nam thấp.

Điều này có thể thấy qua tỷ lệ giá trị sản phẩm công nghệ trung bình và cao cấp củaViệt Nam chỉ chiếm 30% trong tổng giá trị xuất khẩu, trong khi các nước trong khuvực là 80%, thấp như Philippines cũng chiếm 50% Đánh giá mức kết nối Internet vạnvật (Internet of Things -IoT) ở mức trung bình, mức kết nối giao thông thông minh,công nghệ in 3D, vật liệu tiên tiến, năng lượng tái tạo thấp Với trình độ công nghệ ởmức thấp, năng suất lao động của Việt Nam không cao, chỉ bằng 4,4% Singapore,17,4% Malaysia, 35,2% Thái Lan, 48,5% Philippines (năm 2015) Vì vậy, nguy cơ mấtviệc làm do áp dụng những tiến bộ của tự động hóa ở Việt Nam sẽ rất cao Ở khía cạnhnày, Việt Nam chỉ có ưu điểm duy nhất là mật độ thuê bao di động vượt xa các nước

có mức thu nhập tương đương trong khu vực ASEAN Năm 2017, số người sử dụngInternet ở Việt Nam tăng lên 64 triệu, chiếm xấp xỉ 67% dân số.

Các yếu tố về đổi mới sáng tạo công nghệ và giáo dục đang ở mức thấp: Chỉ số về

công nghệ và đổi mới của Việt Nam ở mức thấp nhất với 3,1/10 điểm, đứng thứ90/100 về công nghệ và đổi mới (Technology & Innovation); xếp thứ 92/100 về côngnghệ nền (Technology Platform); xếp thứ 77/100 về năng lực sáng tạo; xếp hạng70/100 về nguồn lực con người, xếp thứ 81/100 về lao động chuyên môn cao; xếphạng 75/100 về chất lượng đào tạo đại học; đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D)chỉ chiếm 0,2% GDP, xếp hạng 82/100 nền kinh tế

Chất lượng thể chế cũng ở mức thấp: Môi trường thể chế còn yếu, thể hiện: 1)

thiếu hụt lao động có trình độ cao; 2) thiếu ổn định trong các quy định chính sách; 3)thuế cao và thủ tục thuế rườm rà; 4) tiếp cận tài chính khó và phức tạp Tỷ lệ lao động

có trình độ kỹ thuật cao trong ngành chế biến, chế tạo chỉ chiếm trung bình 9% (trình

độ từ cao đẳng trở lên), trong khi với các nước phát triển, tỷ lệ này là 40% - 60% Dựđoán sẽ có 74% trong tổng số lao động ngành chế biến, chế tạo của Việt Nam có mức

độ rủi ro cao, bị thay thế do tự động hóa Con số này cao hơn nhiều so với các nướctrong khu vực, như Phillipines (54%), Thái Lan (58%) và Indonesia (67%) (1)

b) Cách mạng công nghiệp 4.0 trên thế giới

Đức

Thế giới so sánh Đức là một quốc gia có mức lương cao Điều này dẫn đến câuhỏi quan trọng nếu có thể duy trì và tăng cường một trang web sản xuất do cạnh tranhquốc tế Trái ngược với nhiều nước công nghiệp khác, Đức vẫn có thể duy trì số lượngnhân viên trong lĩnh vực sản xuất Ngành công nghiệp trung lưu đóng một vai trò quantrọng ở Đức Ngoài ra, các doanh nghiệp vừa và nhỏ là ngành công nghiệp sáng tạonhất ở Đức và do đó đã giúp giảm thiểu tác động của cuộc khủng hoảng tài chính đốivới nền kinh tế Đức, so với nhiều quốc gia khác Sự phát triển và tích hợp các côngnghệ và quy trình mới đóng vai trò chính trong trường hợp đó Công nghiệp 4.0 4.0

mô tả sự phát triển công nghiệp (r) thứ tư, sau máy hơi nước năm 1712, dòng sảnphẩm năm 1913 và cuộc cách mạng kỹ thuật số năm 1969 Vì nó sẽ đóng vai trò quantrọng như vậy đối với Đức cũng như đối với phần còn lại của trên thế giới, điều quantrọng đối với Đức là một nước sản xuất để duy trì và nâng cao vị thế của mình

Sự phát triển của cơ chế với nước và hơi nước được gọi là cuộc cách mạng côngnghiệp đầu tiên Cuộc cách mạng này đã dẫn đến sự gia tăng mạnh mẽ trong sự pháttriển của công nghệ, năng suất và khoa học.

Cuộc cách mạng công nghiệp thứ hai là sự phát triển của dây chuyền sản xuất Bêncạnh các ngành công nghiệp nghiên cứu và kiến thức mới, các ngành công nghiệptrong các ngành như kỹ thuật điện, công nghiệp hóa chất, cơ khí và công nghiệp quanghọc đã diễn ra ở Đức Đây cũng là lúc Đức trở thành quốc gia hàng đầu trong ngành cơkhí Vị trí này đã giúp Đức phát triển và sử dụng dây chuyền sản xuất để tăng hiệu quả

và giảm số lượng nhân viên (Toni Pierenkemper, 2009)

Cuộc cách mạng thứ ba, còn được gọi là cuộc cách mạng kỹ thuật số, mô tả sự sốhóa và sự thay đổi liên quan trong ngành công nghiệp cũng như trong nhiều lĩnh vựckhác của cuộc sống vào cuối thế kỷ 20 Truyền thông đóng một vai trò quan trọng tạithời điểm đó và tăng dần Năm 1986, 20% truyền thông đã được số hóa, năm 1993 haiphần ba và năm 2000 đã là 98% toàn bộ truyền thông trên thế giới (Martin Hilbert etal., 2011) Việc số hóa các quy trình thông tin cũng như các quy trình truyền thông đãdẫn đến một vụ nổ thông tin Dung lượng viễn thông toàn cầu cũng như dung lượng bộnhớ thông tin trên mỗi đầu người tăng từ năm 1986 đến 2007 khoảng 23-28% mỗinăm Đây là những con số ấn tượng, đặc biệt là so với tăng trưởng kinh tế toàn cầukhoảng 3-6% trong cùng khoảng thời gian (Martin Hilbert et al., 2011)

Cuộc cách mạng thứ tư được đặc trưng bởi sự tương tác giữa sản xuất công nghiệpvới công nghệ thông tin và truyền thông hiện đại Định nghĩa của người Đức về cuộccách mạng thứ tư, dựa trên Bund Bundes Managederium für Bildung und Forschungiếnlà: Hồi Dự án tương lai Công nghiệp 4.0 nhằm mục đích làm cho ngành công nghiệpĐức sẵn sàng cho sản xuất trong tương lai Một đặc điểm là mức độ cá nhân hóa caocủa các sản phẩm với điều kiện tiên quyết là sản xuất linh hoạt cho số lượng lớn sảnphẩm Được biết đến như một nhà máy thông minh, tầm nhìn về môi trường sản xuất,địa điểm sản xuất cũng như hệ thống hậu cần tương tác gần như hoàn toàn mà khôngcần sự can thiệp của con người Là một cơ sở kỹ thuật, các hệ thống vật lý không gianmạng (CPS) sẽ hỗ trợ tầm nhìn theo thuật ngữ Internet Internet của Things (IoT) CPScũng sẽ cho phép sản xuất các sản phẩm thông minh có bộ nhớ riêng với tất cả các đặcđiểm, quy trình sản xuất và quyết định của chúng Ngoài ra, các sản phẩm thông minh

cũng có thể trao đổi thông tin đó giữa các sản phẩm khác sản phẩm thông minh cũngnhư với máy móc Nhưng không chỉ các sản phẩm thông minh có khả năng giao tiếpvới nhau; máy cũng sẽ có thể trao đổi thông tin Giao tiếp này được gọi là giao tiếpM2M và cho phép máy móc tự đưa ra quyết định trong toàn bộ quá trình sản xuất.Công nghệ truyền thông này rất cần thiết cho việc sử dụng hiệu quả Công nghiệp 4.0

và là một phần của Internet of Things (IoT) và Internet of Services Cả hai thuật ngữkết hợp được gọi là Internet của vạn vật và dịch vụ Mối quan hệ giữa IoT và CPSkhông được làm rõ hoàn toàn hay tách biệt rõ ràng vì cả hai khái niệm được nghiên cứu

và phát triển đồng thời nhưng chúng luôn có liên quan chặt chẽ với nhau Thuật ngữIoT được sử dụng rộng rãi ở Mỹ trong khi CPS phổ biến hơn ở châu Âu Tuy nhiên,mục tiêu của toàn bộ kết nối và thông tin liên lạc của tất cả mọi thứ là như nhau cho cảhai công nghệ Ngoài ra khách hàng cũng như các đối tác kinh doanh có liên quan trựctiếp đến các quy trình kinh doanh và các quy trình giá trị gia tăng Việc sản xuất cũngđược liên kết với dịch vụ chất lượng cao Với quy trình giám sát và quyết định thôngminh, các công ty cũng như toàn bộ quy trình giá trị gia tăng cần được kiểm soát và tối

ưu hóa trong thời gian thực Giờ là lúc Đức trực tiếp định hình cuộc cách mạng côngnghiệp lần thứ tư Tuy nhiên, điều quan trọng là giữ Công nghiệp 4.0 như một dự ánnghiên cứu vì nó chỉ mô tả một hướng dẫn (Bundes Manageerium für Wirtschaft undEnergie, 2016)

CHÂU ÂU

Người ta có thể cho rằng dưới sự bảo trợ của Liên minh châu Âu, một hướng dẫntập trung cho việc thực hiện Công nghiệp 4.0 tồn tại Có một số chương trình ở cấp độchâu Âu, tuy nhiên nhiều nước châu Âu có sáng kiến riêng với các mục tiêu và chươngtrình tài trợ riêng Bên cạnh dự án Công nghiệp 4.0 của Đức, EU cũng như một số quốcgia có một số hoạt động liên quan đến sản xuất trong tương lai Ở cấp độ châu Âu, mộtsáng kiến tác động cao đã được Viện Công nghệ & Sáng tạo Châu Âu (EIT) khởixướng với tên gọi "Công nghiệp 4.0: Cung cấp năng lượng cho Châu Âu" Sáng kiến này nằm dưới sự lãnh đạo của Đức và có mục tiêu tung ra các nền tảng vật lý khônggian mạng trong các nhà máy thông minh trên khắp châu Âu Ngoài ra, còn có quan hệđối tác công tư "Các nhà máy của tương lai" tập trung vào sự hỗ trợ của các doanhnghiệp vừa và nhỏ cho phép thành công trên thị trường toàn cầu Một số quốc gia kháccũng có các hoạt động riêng của họ: Phần Lan muốn chi cho "Chương trình Internet

công nghiệp" của mình khoảng 100 triệu Euro cho đến năm 2019 Áo muốn đầu tư 250triệu Euro cho chương trình Công nghiệp 4.0 của mình Ngoài ra, Pháp, Anh và Hà Lan

đã bắt đầu với các chương trình công nghiệp 4.0 của riêng họ (Bernd Overmaat, 2015)

MỸ

Vào tháng 3 năm 2014, Hiệp hội Internet công nghiệp (IIC) được thành lập tạiHoa Kỳ Hơn 100 công ty đang tham gia, như General Electric, IBM, Intel, AT & T vàCisco, để làm việc về công nghệ sản xuất cho tương lai Các công ty quan trọng củaĐức cũng tham gia tại tập đoàn này, như Siemens và Bosch Vì nhiều công ty CNTTđược bao gồm, trọng tâm chính là về IoT và sự kết nối của các nhà máy trong tươnglai Tầm nhìn của IIC ít nhiều giống với mục tiêu của Công nghiệp 4.0 Sản xuất nênhiệu quả hơn và các quy trình giá trị gia tăng nên được tối ưu hóa Hơn nữa, các công

ty muốn có sự sẵn có cao hơn của máy móc cũng như mức độ sản xuất cá nhân hóacao

TRUNG QUỐC

Chính phủ Trung Quốc muốn xây dựng các hệ thống sản xuất thông minh ở cấp

độ hệ thống thông tin và hệ thống truyền thông toàn diện Điều này được hình dungtrong "Lộ trình công nghệ sản xuất tiên tiến" của họ, mô tả từng bước cho đến năm

2050, bao gồm các mốc quan trọng cho năm 2020 và 2030 (Bernd Overmaat, 2015).Mục đích của Trung Quốc là để phụ thuộc ít hơn vào các sản phẩm nhập khẩu với sựtrợ giúp của các công nghệ để sản xuất, ví dụ như trong lĩnh vực ô tô Điều này cũngđược thấy rõ trong kế hoạch năm năm vì "Thiết bị sản xuất tiên tiến" là một trongnhững lĩnh vực được ưu tiên cao nhất

Ở các quốc gia khác, như Nhật Bản và Hàn Quốc, các hoạt động vẫn chưa đượcbiết rõ Chuyến thăm của nhiều đoàn tại Đức cho thấy sự quan tâm đến lĩnh vực này là

vô cùng cao

2.1.2 Thị trường tài chính trong nước và thế giới

a) Thị trường tài chính ở Việt Nam

Trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động mạnh, kinh tế Việt Nam năm 2018 tiếptục đạt được tốc độ tăng trưởng GDP ấn tượng 7,08% mức tăng cao nhất trong 11 nămqua Có được kết quả này là sự đóng góp tích cực của thị trường tài chính (TTTC)

Năm 2018, quy mô TTTC và hệ thống các định chế tài chính Việt Nam tiếp tục

mở rộng; Tốc độ tăng tổng tài sản của các định chế tài chính phi ngân hàng đã đượccải thiện; Cung ứng vốn của TTTC chuyển biến tích cực theo hướng gia tăng vai tròcung ứng của thị trường vốn, giảm dần áp lực tăng tín dụng từ khu vực ngân hàng Tỷtrọng cung ứng vốn từ thị trường vốn tính theo giá trị phát hành thực tế tăng gần 4điểm % so với năm 2017

Thị trường tiền tệ tương đối ổn định, tín dụng dù tăng trưởng chậm hơn so với 3năm gần đây nhưng vẫn hỗ trợ tích cực cho tăng trưởng kinh tế và ổn định vĩ mô trongnăm 2018, tín dụng tăng trưởng trên 14%; Tỷ lệ tín dụng/GDP đạt khoảng 134%, tăngkhoảng 4,6% so với cuối năm 2017 Hệ số chênh lệch tín dụng/GDP cuối năm 2018ước đạt khoảng 10,7%, tăng 1,7 điểm % so với cùng kỳ năm 2017; Hệ số thâm dụngtín dụng tiếp tục giảm mạnh, xuống mức 1,75 lần (năm 2016 là 2,8 lần, năm 2017 là1,94 lần); Thanh khoản của hệ thống tổ chức tín dụng (TCTD) được đảm bảo, nguồnvốn huy động toàn hệ thống ước tăng từ 14 - 15% (năm 2017 tăng 14,6%); Hệ số dư

nợ trên vốn huy động khoảng 87,5% (năm 2017 là 87,8%)

Nhìn lại thị trường trong năm 2018 cho thấy, trong nửa đầu năm, thanh khoản hệthống TCTD khá dồi dào do được hỗ trợ từ việc Ngân hàng Nhà nước mua vào lượnglớn ngoại tệ Tuy nhiên, từ cuối tháng 7/2018, thanh khoản kém dồi dào hơn; lãi suấtqua đêm bình quân VND tăng từ mức khoảng 1,53% trong 6 tháng đầu năm lên mứckhoảng 3,5% nửa cuối năm Nguyên nhân chủ yếu do áp lực từ phía tỷ giá và nhu cầu

về vốn cuối năm tăng cao

Lãi suất bình quân năm 2018 đã tăng nhẹ Theo đó, lãi suất tiền gửi bình quântăng từ 5,11% năm 2017 lên 5,25% năm 2018; Lãi suất cho vay bình quân năm 2018đạt khoảng 8,91% (năm 2017 là 8,86%) Lãi suất tăng chủ yếu do: (i) Kỳ vọng lạmphát tăng trong bối cảnh giá hàng hóa thế giới biến động, cùng với việc Cục Dự trữLiên bang Mỹ (FED) tăng lãi suất và USD - Index tăng; (ii) Các TCTD cơ cấu lạinguồn vốn nhằm đảm bảo các tỷ lệ an toàn trong năm 2019 như: Tỷ lệ vốn ngắn hạn,cho vay trung dài hạn giảm xuống 40% và chuẩn bị tăng vốn cấp 2 theo Basel II Năm 2018, tỷ giá VND/USD cũng được điều chỉnh tăng nhẹ Tỷ giá trung tâmtăng khoảng 1,74% so với đầu năm, tỷ giá ngân hàng thương mại tăng 2,65% và tỷ giáthị trường tự do tăng 2,46% so với đầu năm Nguyên nhân là do: (i) Về yếu tố quốc tế,chỉ số USD - Index tăng 4,26% so với đầu năm và tăng 8,56% so với mức đáy hồitháng 2/2018; (ii) Xét yếu tố cơ bản, tỷ giá vẫn chịu tác động từ phía lạm phát Tuynhiên, cân đối cung cầu ngoại tệ trong nước khá ổn định, hỗ trợ tích cực cho tỷ giá