cht trucrng x6y dpg Hi6n ph6p thudrng dugc bi6u thi bdng mQt Nghi quytit cria co quan quyiin lgc nhi nu6c cao nh6t; vi$c x6y dung dg th6o Hitin ph6p thudrng dugc ti6n hanh bang mQt c...
Trang 1*
Chuy6n tI6 I
Tri ndm 1946 d6n nay, nu6c ta dd co 4 bhn Hi6n ph6p: Hi6n ph6p ndm l946ld bin Hi6n ph6p dAu fi6n, ra doi trong UOi canfr m6t nu6c ViQt Nam vta
giinh dugc dQc l{p, Hi6n ph6p ndm 1959, 1980 vd 1992 dugc sria d6i, b6 sung
tr6n co scr nhfmg bi6n doi vA sp ph6t tri6n kinh t6, chinh tri, x6 h6i tr6n m5i bu6c dulng cilr- cdc giai doqn c6ch m?ng, nhrmg v6n t<ti thira nhfrrrg gid t4 dd,
dugc thtr th6ch theo thoi gian, ttit tinh bdn virng
Hi6n phdp nu6c CQng hda xd hQi chri nghia ViQt Nam sria d6i, b6 sung
ndm2013 (sau d6y gqi t6t ld Hitin ph6p ndm 2013) duqc Qu6c h6i kh6a XIII, ky
hgp thir 6 th6ng qua ngdy 28/rl/2013, du-nc Cht tlch nu6c ky lenh cong b6
ngay 08/12/2013 (theo Lenh vA viQc c6ng UO UiCn phdp sO tg/ZOt3lL-CTN) vn c6 hi6u lgc tir ngdy 01 thang 01 n6m 20l4.Hii5n ph6p ndm2013 dugc ban hanh
ld mdt sg kiQn chinh trt - ph6p lf c6 tinh lich str, md ra mQt thoi ky m6i cria
c6ng cuQc x6y dpg vd b6o vQ T6 qrr6c & nu6c ta D6 li dim b6o chfnh tri -ph,ip ly vfrng chSc cho d6n tQc ta, nhdn d6n ta vd nhi nu6c ta virng bu6c ti6n l6n
tru6c rhimg th6ch thrlc mdi cta thdi dai; ld nh6n tO Ae cho todn D6ng, todn d6n
vi todn qudn ta dong ldng dua Hi6n ph6p vdo cuQc s5rrg; ld nhen to oc nu6c ta vfrng budc vdo thli hj'mdri - thoi ky dAy mgnh toin diQn c6ng cuQc OOi mei A6t nu6c, d6ng bg ci ve mrn t6 vd chinh tri, x6y dgng vd b6o v0 T6 qu6c, ph6t tri6n v,i mqi m{t vd chri dQng hQi nhap qu6c fiS.
r vITRi, vAr rRo vAVNGffiA c0a ffiNpHAp
1 Vi tri cria HiSn phip
Hi6n ph6p ld lu$t co btur cira nu6c CQng hod xd hQi chri nghia ViQt Nam, c6 hi6u lpc ph6p ly cao ntr6t Moi v6n ban ph6p ludt kh6c phii pht hgp v6i Hi6n
ph6p Mqi hanh vi vi pham Hitin phSp d€u bi xri ly @iAu 119)
Tinh ch6t luat co bin cria Hi6n ph6p thc hi0n tr6n nhidu phuong dign:
Tru6c h6t, Hi;Sn ph6p li mQt vdn b6n duy nh6t quy dlnh vi6c tO chric q,rydn lUc nhi nu6c, le hinh thric phSp l), th0 hiQn mQt cdch tpp trung h9 tu ru6mg cria giai c6p cong nh6n, nhen ddn lao dOng vd ci d6n tQc; 6 r*g giai dopn ph6t
Thichuyenvienchinh.com
Trang 2tri6n, Hi5n ph6p cdn li vdn bAn, li phuong ti6n phap ly thuc hi6n tu tuo'ng, chu
truong, chinh s6ch c{ra Dang dudi hinh thuc nhirng quy pham ph6p lugt
I ^, Xet ve n6i dung, d6i tuqng di6u chinh cta Hi6n ph6p r6t rQng, co tinh ch6t bao qu6t tdt cb c5c l?nh vuc ctra ddi sdng xd hQi, d6 le nhirng quan he xd h6i co
bin li6n quan d5n c6c loi ich co bin cira mgi giai cdp, moi tAng l6p, moi c6ng d6n trong xd hQi nhu ch6 d0 chfnh tri, ch6 dO kinh t5, ch6 d6 vin h6a, gi6o dpc, khoa hgc vd c6ng nghe, qrydn con ngudi, quyAn c6ng ddn, t6 chirc vir hoat dQng
cua b6 m5y nhd nu6c
;.-Xdt ve mat ph6p ly, Hi6n ph6p co hi6u hrc ph6p ly cao nh6t, bi6u hi€n cu th6 nhu sau:
M6t ld, c6c quy dinh cira Hi6n phrip ld ngu6n, ld cdn cu dC ban hdnh t6t ctt c6c Ludt, Phrip l6nh, Nghi qrrytit vir citc vdn b6n kh6c thuQc hQ th6ng phSp luAt Hai ld, tdt ch cdc vdn b6n quy pham phSp luflt kh6c kh6ng duoc m6u thuln
mA phai hodn toin phi ho.p v6i tinh thdn vd nQi dung cua Hi6n ph6p, duoc ban hdnh tr6n co scr cira Hit5n phSp vd d6 thi hanh Hi6n ph6p Moi vdn bAn duoc ban hdnh kh6ng b6o d6m tinh hqp hi6n d6u bi coi ld trSi ph6p ludt vA ph6i bi xu iy theo quy dinh
Ba ld, c6c di6u u6c qu6c t6 md nhd nu6c xd h6i chri nghla tham gia kh6ng
dugc m6u thu6n, d6i lap v6i quy dinh ctia Hitfn ph6p; khi c6 mdu thu5n, d6i lpp voi Hi6n ph6p thi ccy quan nhd nu6c c6 thAm qryAn kh6ng dugc tham gia lqi k6t, khdng ph6 chuAn ho5c b6o luu OOi vOi trmg didu ri6ng bi6t
Bon ld, tilt cit c6c co quan nhd nudc ph6i thgc hiQn chric ndng, nhi6m vir vlr
l.
quyen han cua minh theo quy dinh cua Hi6n ph6p, sri dung d6y du c6c quy6n han, ldm trdn cdc nghia vu md Hi5n phrip quy dinh
I'ldm /a, v€ tr6ch nhiQm b6o v6, thi hdnh Hi6n phrip: Quoc h6i, c6c co quan ctra QuOc h6i, Chi tich nudc, Chinh phtr, Tda 6n nhdn ddn, ViQn ki6m s6t nh6n d6n, c6c co quan kh6c cira Nhd nu6c vi todn th6 XhAn d6n c6 trSch nhi6m b6o
r,,6 Hi6n ph6p Co ch6 b6o vQ Hi6n phap do luAt dinh (DiCu 119 Hi6n ph6p nam
2013) T6t ca c6c c6ng d0n c6 nghia vu tudn theo Hi6n ph6p, nghiCm chinh ch6p henh c6c quy dinh cua Flirfn ph6p
Thichuyenvienchinh.com
Trang 3sdu ld, viQc xay dtmg, thong qua, ban hdnh, sira d6i, thay d6i Hitin phdp
ph6i tudn theo mQt trinh tr; d{c biQt cht trucrng x6y dpg Hi6n ph6p thudrng
dugc bi6u thi bdng mQt Nghi quytit cria co quan quyiin lgc nhi nu6c cao nh6t;
vi$c x6y dung dg th6o Hitin ph6p thudrng dugc ti6n hanh bang mQt c<r quan so?n
th6o Hii6n phdp do chinh Qul5c hOi 14p ra; vi6c hV j, ki6n nh6n d6n thudrng dusc
ti€n hanh r0ng rdi; vi6c thdng qua Hi6n ph5p thudrng dugc ti6n hdnh tai m6t ho{c mQt s6 k} hqp d6c biOt cria ccv quan quydn lgc nhi nu6c cao nh6t; viQc sria
aOi Hiiin ph6p thudrng dugc thuc hiQn theo mQt trinh tu dec biQt duqc quy ilfnh
tai Hitin phfp; ci qud trinh xdy dr;ng, sria aoi Hitin ph6p dury c su quan t6m vi
chi dpo cira Dang c0ng s6n Theo quy dinh cria Hi6n ph6p n5m 2013 thi:
- v€ th0m quydn dA nghi ldm Hi6n ph6p, sria d6i Hi6n ph6p: chri tfch nu6c, Uy ban thu&ng w Qu6c hQi, chinh phri ho{c it nh6,tmQt ph6n ba t6ng s6
dai bi6u Qu6c hQi c6 qryAn dA nghi tdm Hii5n phdp, sria d6i Hi6n phap eui5c
hQi quytit dfnh viQc Hm Hii5n ph5p, stta ttdi Hitin ph6p khi c6 it nhilhai phAn ba t6ng s6 dpi bi6u eu6c hQi bi6u quy6tt6nthanh (Khoan 1, EiAu tz}).
Z.Yaitrd vi y nghia cfra Hi6n phfip
- Hi;Sn phdp ld vdn kiQn chinh tr! - ph6p lf quan trgng quy dfnh vc ntrimg v6n dA l6rn, co bdn, c6 tAm chitin luoc l6u ddi cria d6t nudc; li su ph6t *i6n l6n
tim cao mdi cfia llch sri lap hi6n Vi6t Nam; thti ch6 h6a Cuong linh xdy dpg d6t nudc trong thoi k}, qu6 d$ l6n chri nghia x6 h6i vd c6c v[n kiQn Dai hQi
EAng tr6n co s& ly lu{n kJroa hoc cta chri nghia M6c - L6nin, tu tucmg UO Cfri Minh vi thgc tiSn crich m?ng nu6c ta
- Hi6n ph6p ndm 2013ld c6t m6c quan trqng d6nh d6u bu6c ph6t tri6n vC
chdt cria lich srl lfp hiiin ViQt Nam Ntiu Hi6n ph6p ndm 1946 H hitin ph6p dAu
ti6n cria cuQc c6ch mang d6n chri nh6n d6n, cta mQt x6 hQi tg do, d6n cht vd ti6n b0 c16u ti6n & D6ng Nam A; Hiiin ph6p n6m 1959 ghi nhan bu6c thir hai cta lich sri llp hitin ViQt Nam, ld b6n hitin phdp xd hqi chtr nghia dAu ti6n d nu6c ta trong thoi lcj/ quri d9 l€n chri nghia xE hQi; Hi6n phdp n6m 1980 ld hi6n ph6p cria
thli h}, qu6 dQ l€n chri nghia xd hQi tr6n pham vi chnu6c; Hii5n ph6p ndm l99Z
ld c6t m6c thri tu cfia llch sri lap hitin Vi6t Nam - hi6n ph6p cira c6ng cuQc d6i m6i todn di$n vi sdu sic ch xdhQi, b6t dAu tir OOi mOi n6n kinh t6 vA flmg bu6c
ct6i m6i vimg chEc vO chinh tri, thi Hitin phdp ndm}}l3ld ban Hi6n phdp cua thcyi
Thichuyenvienchinh.com
Trang 4ki d6i m6i toen di6n, ddng b0 vC kinh t6 vd chinh tr!, d5p ring y6u cAu cua c6ng cu6c xAy dpng, bAo vO d6t nu6c vi h6i nhap q,r6 tO trong thoi lcj.mcri; ld bu6c ti6n
; ;.
vC quyen con ngu<ri, quy6n vd nghia v1r co b6n cira c6ng d6n.
- I{i6n ph6p nim 2013 ke thira nhirng tinh hoa, gi6 tri bdn vftng cria b6n b6n Hi6n ph6p tru6c d6, tt6ng thdi le bin Hi6n ph6p dAu ti6n v6n dung dAy du, .x,:
nhu6n nhuy€n, sSng tao nh6t cdc quan di6m ccy bin cria chir nghia Mric - L6nin
vi tu tuong ffO Cni Minh vd xAy dgng chir nghia xd h6i trong itiAu ki6n, hodn
cdnh cu th6 cria nu6c ta dugc the hien trong Cuong lTnh xAy dUng d6t nu6c trong thdi ki qu6 dQ l€n chir nghia x5 h6i (bO sung, ph6t tri6n ndm 2011) Hi6n
phSp nim 2013 ld *6" son cua vi6c xAy d1mg vd phSt tri6n ngdy cirng virng
ch6c n6n t6ng kinh t6 - xE h6i cira nu6c ta; ghi nhan nhirng thanh tuu cfra hon 25
narn doi m6i; la t6m gucrng ph6n chi6u nhfrng OOi mOi trong tu tucrng l6p hi6n vd
lap phdp cua nhAn ddn ViQt Nam Hi6n phrip dugc k5 thua, ph6t tri6n c6c quy dinh
cira Hi6n ph6p ndm 1 992,hointhiQn hon v6 moi phuong di6n dti phric dap mot c6ch
^).
toan di€n y6u c6u cria vi6c x6y dr,rng Nhd nu6c ph6p quy6n xd h6i chfi nghia trong
giai doan mcri cira c6ch mang ViQt Nam D6 le b6n hitSn phrip the hiCn tinh d6c l0p, tu chu trong ti5n trinh cria n6n tri6t hoc ph5p quydn ViQt Nam, mQt nAn tri6t
,l
hoc ph6p quyen the hi6n s6u sdc b6n s6c d6n t6c, th6 hi6n su k6t hqp nhuAn nhuy6n tfnh qu6c t6 vi tinh thdi dai tr6n ccy sd ph6t huy nhirng tinh hoa tri tu€ cua ndn vdn h6a ph6p ly Viet Nam vA su ti6p thu tinh hoa vdn h6a phrip ly cua
nhAn loai
- Hi6n phSp ndm2013 dd rdat dugc c6c muc dich, y6u cAu d{t ra ld the ch6 hoa nhfrng duong 16i, chinh s6ch l6n ctia Dang; xung tAm cira mdt ban Hi6n ph6p mang
tinh 6n dinh, lAu ddi Nhirng sfra d6i, b6 sung trong Hitin ph6p ,6t
"dnbin, sAu sdc,
kh5"g dinh con ducmg chirng ta di theo ld dting, duoc n6ng l6n t6m cao hcrn, tao di6u ki0n cho budc ph6t tri6n m6i crha d6t nudc
Che dO chinh tri hay th6 ch6 chinh tr! thti hiqn hq tu tu&ng, phucrng thirc t6
chric quydn luc vd nlng luc lSnh dpo c[ra DAng
"Am qryAn dOi v6i xd hQi <r mdi
qr6 gia Ndn ting vd khu6n kh6 cua th6 ch6 chinh tri ld Hit5n ph6p Hi6n ph6p n5m 20i3 quy dinh chii dd chinh tri tai Chuong I g6m 13 Di6u
Thichuyenvienchinh.com
Trang 5Hi6n ph6p the ch5 hoa dAy du hon, sAu s6c hcrn quan di6m cria D6ng vd nhi nu6c ta v6 d6 cao chfi quydn nhdn dAn, ph6t huy d6n chir Xd hoi chu nghia
vi dim b6o t6t ci quyAn luc nhd nudc thu6c vd nhAn d6n D6y ld quan diiim n6n ting xuyen suot nQi dung cua Hi€n phrip sua d6i, chi 16 nguon goc, ban ch6t,
muc dich, stic m4nh cria quyAn luc nhd nu6c ta id & nh6n d6n, thu6c vd rhan
dAn, nh6n dAn ld chu th5 tdi cao cfia quydn luc nhd nu6c Hi6n ph6p khing dinh: "l'{a6c C1ns hda xd hdi chfi ngh\a ViQt lt{am do nhdn ddn ldm chil; tdt ca quyin lurc nhd nadc thu6c vi nhdn ddn " Ngay tt ldi noi d6u dd long trong tuy6n b6 nh6n d6n ViQt Nam li chu th€ "xdy dwg, thi hdnh vd bdo v€ HiOn
phdp ndy" d6n bd sung dAy dri hinh thirc nh6n dAn sil dung quyiin luc nhd nu6c,
kh6ng chi bing d6n chfi dai di6n th6ng qua QuOc hdi vd HQi d6ng nh6n d6n md cdn bing c6c hinh thirc d6n cht tr.uc ti5p, bing qryAn bi6u quy5t khi nhd nu6c t6 chirc tnmg cAu y ddn trong d6 c6 tnmg cAu y d6n v6 Hi6n ph6p
1 VA chfr quy6n qudc gia
Hi6n ph6p viQt Nam ndm 2013 quy ctfnh: "Nudc cing hda xd hoi chti nghia ViQt Nam ld mpt nudc d\c lqp, c6 chfi quydn, thring nhtit vd todn ven ldnh
th6, bao g6m diit lidn, ltdi ddo, vimg bi6nvdvilng trdi" @iAu 1)
Theo quy dlnh tr6n d6y, ,,5 t6n nu6c ViQt Nam ducy c Hiiin ph6p x6c dinh ld
COng hda x5 hQi chri nghia ViQt Nam - t6n gqi the hiQn rd hinh thric chinh the cta nu6c ta ld c0ng hda, b6n ch6t ctra Nhd nu6c ta li Nhd nudc ,il6n chri - t6n
gqi nay ra ddi trong UOi cantr nudc ta vira hoan thanh cuQc c6ch mAng ddn t6c
dAn chri, th6ng nrr6t d6t nu6c, cA nu6c di lcn CNXH, kh6ng dinh rd con dulng, muc ti6u xdy dpg crrti eO XHCN cria Ding, Nha nudc vd nh6n den ta T6n goi ndy dd duo c srl dung 6n dinh ttr thring 7/1976 d6n nay, d5 duo c chinh thirc ghi
nhfn trong Hi6n ph6p ndm 1980 vd Hi(5n phSp ndm 1992 Vi€c sti dgng t6n goi ndy ld cin thi6t AC tfre hiQn nh6t quan mpc ti6u, con dudrng mi Dang vd nh6n d6n ta dE lga chgn ld x6y dwrg chfi nghia xd hQi & nu6c ta Hon nta, t6n gQi ndy d5 dugc Qu6 hQi lga chgn ngay sau ngiy nu6c nhd th6ng nh6t, dE thdn quen v6i nh6n ddn ta, duo c bqn bd vi c5c nu6c c6ng nhQn, trdn trgng Hcm nta, viQc
thay d6i t6n nudc trong thoi diiSm hiQn nay sE d6n di5n nhirng hQ qu6 khOng c6 loi, thQm chi c6 th6 bi xuy6n t4c ld ta dang xa rli mpc ti6u, con dulng l6n chir nghla x5 hQi vd ldm ph6t sinh nhiAu thri tuc henh chinh, g6y ttin k6m, phric tpp
Thichuyenvienchinh.com
Trang 6Hi5n ph6p kh6ng quy dinh chu quyen vC virng ldng O6t tai nguy6n trong ldng ddt, virng bi6n gi5'i, quAn d6o Hodng Sa vh Trulng Sa, virng n6i thuy, virng
lanh hai, vtrng th6m luc dia, virng ddc quyAn kinh t6, ving kh6ng gian v[ tru; b6 sung quy dlnh cu th6 ranh gi6i cia nudc Vi6t Nam li do Hodng Sa, Trudng Sa
la bO phQn kh6ng th6 t5ch rdi cira lAnh th6 ViQt Nam Cht qryAn qt,Oc gia cira
Vi6t Nam OOi vOi c6c virng lAnh th6 ndy dd dugc xdc 16p vd khing dinh trdn cdc
phucrng diOn lich sir vd ph6p l1i TCn goi cia c6c quAn d6o ndy cfrng dd duoc ghi
nh6n rd trong Lu6t bi6n gi6i q.rdc gia, Ludt bi6n ViQt Nam vd c6c v6n bin kh6c BOn canh qu6r, d6o Hoing Sa, Trulng Sa, nu6c ta cdn co rdt nhi6u d6o, qu6n dao khdc nfra Do v6y, trong Hitin phdp chi ndn quy dinh m6t crich khdi qu5t
"hai d6o, ving bi6n" ld dir vi0c cu th6 h6a chu quydn o qrin d6o Hodng Sa,
Truo'ng Sa cfrng nhu c6c vtrng lenh th6 khdc sd do c6c luAt quy dinh
2 vo bin ch6t ciia Nhh nudc c0ng hda xfl hQi chfr nghia viQt Nam
Oe tiep tuc x6y d1mg vi hodn thi6n nhd nu6c ph6p qrrydn XA h6i chir nghia
-).
o nucvc ta, d6ng thdi the hiQn rd ndt bin ch6t cua Nhd nu6c, khdng dinh n6n ting
virng chic cria chinh quy6n nhdn d6n, phr) hqp v6i tinh ch6t vd nguy6n tlc to
chilc cfia Nhd nu6c, DiAu 2 Hi6n ph6p ndm 2013 quy dinh: "Nhd nu.dc Clng hda xd h6i chil nghTa ViAt lt{am ld nhd nudc phdp qryi, xd hoi chti nghia cilct
IVhdn ddn, do lt/hdn ddn, vi ltthdn ddn Illaoc Clng hda xd h6i chu ngh\a ViQt
Nam do ltthdn ddn ldm chrt; fit ,o quyin lac nhd ru.r6c thuQc ,i NhAn ddn md : _,
nen tang la liAn minh giira giai cdp c6ng nhdn vdi giai cdp n6ng ddn vd dQi ngfi
trI thac".
Quy dinh trcn mdt mit khing dinh Nhd nu6c ta ld Nhd nu6c ph6p quyd, XHCN; mit kh6c ctng khing dinh nguon g6c vi bAn ch6t cfia quyAn luc nhd
nudc li thudc vA nh6n d6n vd thC hien dugc dAy du b6n ch6t giai cdp cira Nhd nutic Quy dfnh ]t{hi ntrdc cua Nh6n d6n, do NhAn ddn, vi NhAn d6n vua th6
l.^ , , ;.
ht€n ban chdt cua NhA nu6c ta vira ld t6n chi, muc ti€u phdn dAu cfia Nhd nuoc
Quy dinh d6 le su k6 thtra, ph6t tri6n quy dinh cria Hi6n ph6p ndm 1992 vd cilc
ban Hi6n phdp truoc d6, phi hqp voi Cucrng linh vi c6c vdn ki6n chinh tri kh6c
cfia Ding khi x6c dinh bin ch6t giai c6p cira Nhd nu6c ta Nhi nudc ta ld Nhd
nudc
Thichuyenvienchinh.com
Trang 7V,i nguyCntlc t6 chfrc quy6n luc Nhd nudc, Hit5n ph6p ndm 2013 ti6p fuc khdng dlnh nguycn t'5c tilt cit quydn lgc nhd nu6c thuQc ,16 nhe., d6n Theo nguy€n tic ndLy, nguon g6c, bin chSt vi mpc dich cria quyAn lgc nhi nu6c ld
th6ng ntr6t tnugc vd Nhan dan, tt Nhen d6n mi ra, do Nh6n d6n l6p n6n vd cflng chfnh Nhdn d6n ld chir th6 cria d6t nu6c NhAn d6n ld cht th6 t6i cao cria quydn lgc nhi nudc, tdt cit quydn luc nhd nudc d6u thuQc ve nnan d6n NhAn d6n ld chir th6 cria quydn l?p hi6n, th6ng qua Hii5n ph6p, Nhen d6n giao quydn, uy
quyAn quyen lpc nhd nu6c cria minh cho Nhd nu6c Nhu vfy, NhAn din ld cht th6 phdn cong quyAn luc nhi nu6c; cong cp dti nh6n d6n giao quy6rr, uy quydn, d6 le thgc hdnh quy6n lQp hi6n Bing viQc thsc thi quy6n l6p hi6n, nhen d6n uj.
th6c quyAn 10p ph6p cho Qui5c hQi, quyAn hinh phdp cho chinh phri vd quydn tu ph6p cho Toa 6n Kh6c v6i Hi6n ph6p tggz,Hi6n ph6p ndm20t3 dE khing dinh
r5: "Nhdn ddru tfugc hiQn quyin hgc nhd nudc bdng ddn chti trqrc fi6p, bdng ddn
chil dqi diQn th6ng qua Qudc hli, HOi ding nhdn ddn vd th6ng qua cdc co quan khdc cilo Nhd nwdc" (Di6u Q Cdc hinh thric the hiQn d6n cht rrgc tii5p td kh6
da dang, th6 hign O nhi0u c6p dQ kh6c nhau MOt sO hinh thirc d6n chri tr.uc ti6p
quan trgng nh6t nhu bAu cir, tnmg c6u y dan de duo c quy dlnh ngay trong Hi6n
phSp; ngodi ra cdn nhin S hinh thric kh6c nhu tham gia !, ki6n, thgc hiQn d6n
chri 6 c<r s6 dang dugc quy dfnh trong cdc vdnbin phSp ludt kfi6c ViQc b6u c* dai bi6u Qu6c hQi vd dai bii5u HQi d6ng nhen d6n dugc ti6n hanh theo nguydn tEc phd thdng, binh deng, trgc tiiSp vi bo phi6u kin D4i bi6u euiic hQi,
dpi bi6u HQi dong nh6n dan bi cir tri ho{c eu6c h6i, H6i d6ng nhen d6n b6i
nhiQm khi khdng cdn xung ddng vcri sg tfn nhiQm cira Nh6n d6n (DiCu 7) C6c
nguycn ly trcn day k&6ng chi dugc quy <I!nh trong Hi6n ph6p nu6c ta md cdn
du-crc flrC nien trong hdu h6t c6c bin Hii5n ph6p c6c nu6c c6 chi5 dQ chinh rri dan chri vd ph6p quyen tr6n thiS gi6i Quy dinh niy vira li ccr s&, vua phii duqc thi3
hiQn nh6t qu6n vd xuy6n su6t trong todn b0 c6c diAu kho6n cua Hitin ph6p, thiS hiQn nh6t quiin nguy6n tic titci quy6n lyc nhd nu6c thuQc vC nnan ddn md ndn tAng ld ti6n minh gita giai cdp c6ng nhan v6i giai c6p nOng d6n vd dQi ngfi tri
thfc.
Tr6n n6n tang nguydn tlc do,Hi6n ph6p quy dinh: "euyin luc nhd nuoc ld th6ng nhat, c6 su phdn c6ng, phai hqp, hi€m sodt gifra cdc co quan nhd na6c trong vi€c thryc hi€n cdc quyin lQp phdp, hdnh phdp, tu phdp" (Khoan 3, DiAu
Thichuyenvienchinh.com
Trang 82) NIguyCn tlc niy dE ducvc x6c dinh trong Cuong linh vd c6c vdn ki6n kh6c cua Ding vi cfrng li y6u cAu cria nh6n d6n vd xAy dpg Nhd nudc phSp q.ryd.r
Quy dinh "ki6m so6t quydn luc" ld m6t nguy0n tic cria Nhd nu6c ph6p qrry6.r,
ld mQt v6n dC m6i trong td chric q.ry6n lgc cira Nhd nu6c ta Nguy6n tic ndy di duoc th6 hign trong c5c Chuong V, VI, VII, VIII vi IX cria Hi6n ph6p Ddy ld
ccy so hi6n dinh de tiiip tpc th6 ch6 hoa trong cdc quy dinh cria c6c 1u4t c6 li6n
quan Theo nguydn tdc ndy, quydn luc nhir nu6c ln tpp trung, th6ng nh6t, kh6ng
th6 phAn chia, bOi vi chinh sU tap trung m6i tpo ra mQt Nhd nu6c manh vir c6
thpc quyAn vir cfrng chinh sU tap trung nhy tao n€n sq th6ng nh6t cua quy6n lgc
nhd nuoc Ntiu kh6ng t6p trung, kh6ng th6ng nhdt thi Nhh nu6c kh6ng th6 t6n
tqi,hay it nhSt cfrng ld nguy ccr cira su ph6n r5, m6t d6u hieu dAu ti6n cira su tan
* ,.A A.
rd, bi6n mdt cua Nhi nu6c Nhung sU tap trung hay th6ng nhdt nay lu6n lu6n c6 bi6u hi6n - huy it nhSt ld co nguy ccv - cta su d6c tdi, chuy6n ch5 Cho ndn, biQn
phSp phong ngtra s$ tap trung chuy6n ch6, d6c tdi ld qryd, luc nhd nu6c lu6n ludn ph6i dugc phdn ra, hay it nh6t ln phAi c6 xu hu6ng cta su ph6n ra, tirc ld phAn quyd., Quy6n luc t6i cao cria nhd nu6c duoc trao cho Qu6c hQi, vi vAy, Qu6c hQi duqc coi lh co quan quy6n luc nhd nu6c cao nhAt, thay m[t cho nh6n dAn ca nu6c q.,y6t dinh nhirng u6., dA quan trong cua d6t nu6c Xu6t ph6t tu'
Qu6c h6i vi HQi d6ng nh6n dAn, hdng loat cdc co quan kh6c cria nhi nudc ducyc
thanh lap de cirng v6i Qu6c hQi, HOi d6ng nhdn ddn thr,rc hi6n quydn lgc nhd
nu6c pe Uao d6m sq thdng nh6t cua qryA.r luc nhA nu6c, tdt cir c6c co quan
kh6c cua nhi nu6c d6u phni chiu tr6ch nhi6m tru6c Qu6c hQi vd Hdi tl6ng nhdn ddn, ph6i bao c6o c6ng tdc voi QuOc hrpi vd HQi d6ng nhin d6n Bing c6ch t6
chirc nhu th6, q,ryd.t luc nhd nu6c 6 nu6c ta xdt theo chiAu ngang cfrng nhu theo chi6u doc, d6u b6o dim sU tap trung th6ng nh6t viro Qu6c hQi vd HQi d6ng nh6n
dAn, nhrmg tQp trung vd th6ng nh6t cao nh6t li vdo Qudc hQi SU t6p trung ndy
ld cAn thi6t, n6 b6o d6m cho su th5ng nh6t cria ccr ch5 thlrc hi6n quyd., luc nhd
nudc, trdnh ducyc hiQn tugng m6u thu6n, xung dQt nhi6u khi d0i lap gifra c6c co
quan nhd nudc trong qu6 trinh thr,rc hi6n quyA, luc nhd nudc
Hi6n ph6p b6 sung nguy6n tic m6i vA t6 chirc qry6r, lgc nhd nu6c 6 nu6c
ta, d6 ld sg ki6m so6t trong vi€c thgc hi6n c6c ql;yd.r lAp ph6p, hdnh ph6p vd tu ph6p Ddy ld m6t nguy6n tic mdi dugc b6 sung trong Cucrng linh ctra Ding ta
vd Hi6n ph6p sua d6i l6n niy dA the ch6 hoa Nguy6n tic niy ld co so Hi6n dinh
Thichuyenvienchinh.com
Trang 9dc c6c co quan nhd nu6c ve tap phdp, hdnh ph6p vdL tu ph6p ph6t huy dAy dfi vai trd, trdch nhiQm vi thgc hi$n c5 hiQu luc, higu qui chfc ndrg, nhi-em vu, quyd.,
hpn dugc nhen d6n giao cho m5i quy6rr; han ch6 vd ngdn ngtra tinh trgng lam dung quyAn lgc nhi nudc, phdng chdng quan licu, tham nhfing, Idng phi - DOy
cdn ld co s0 ph6p ly vfrng ch6rc dC x6y dung co ch6 ki6m so6t quy6n lgc nhd nu6c nhim phdng, ch6ng sg tha h6a cira quy6n, lgc nhd nu6c, d6m b6o cho q,ryAn lgc nhd nu6c thgc sg thuQc vA *ran ddn Ki0m so6t quydn lgc nhir nu6c ddi hdi ph6i hinh thenh m$t co c6u bao g6m ki6m so6t quydn lgc nhA nu6c b6n
trong bq mdy nhd nu6c gita ba qrrycn lQp phdp, hanh ph6p vi tu ph6p vd trong
^ I ^ X X '.1
noi bQ mdi quy6n vd ki6m sodt quy€n lgc nhd nu6c b6n ngoii bao g6m ki€m so6t cira nh6n d6n th6ng qua cdc td chrlc chinh tri - xE hQi, th6ng qua c6c phucmg tign th6ng tin dpi chring NQi him cu thti cria viQc phdn c6ng, phOi hqrp
r.A
va ki6m sorit quy6n lgc gifra c6c co quan nhd nu6c trong vi6c thuc hi6n c6c quyAn lfp ph6p, hanh ph6p vi tu ph6p s6 dugc tung bu6c ldm rd trong quy dinh
vA c5c thiiit chi! cg thiS cria HitSn ph6p cfing nhu c6c luAt vO t6 chric bQ m6y nhi nu6c sau niy Nhu v{y, kitim so6t quy€n lgc nhd nu6c cAn phii Ure frien xuy6n r,r5t tron g tdt ch c6c chucmg cria Hi6n phdp vf dp, cdc diAu quy dinh vd v! trf,
vai trd vd tr6ch nhiQm cfia cdc thanh tii c6u thanh hQ th6ng chinh tri o nu6c ta
vitSt o chucrng I, nhu: E6ng l5nh dao (Di6u 4), MAt trAn T6 quSc viQt Nam
@ieu 9), cong dodn @iAu 10), cong d0n 6 co s& (Di6u 11) vn d4c biQt H nhe
nu6c n6i chung (Dieu 72), cdc co quan nhd nudc , afu bO vi6n chric nhdr nu6c n6i ri6ng (Di6u 8) vn dai birSu Qui5c h$i, clai bi0u H$i il6ng nhan ddn (DiCu 7) cfrng phni th6 hiQn xuy6n s,r5t tu tucmg chri quy6n nhAn d6n trong viQc sri dung
cic phucrng tign ki6m so6t quyAn lgc nhd nu6c
Di5 quy dinh cp the ve Edch nhiQm cria Nhi nu6c OOi voi vi6c ph6t huy
q,rydn lim chri ctia nhin ddn, ddng thdi th6 hi6n 16 mgc ti6u x6y dpg ph6n ddu
cria Nhi nu6c ld x6y dgng mQt xd hOi den gidu, nu6c manh, d6n chu, c6ng bing, vdn minh, mgi nguoi c6 cuQc sting Am no, tg do, hanh phric; c6 di6u kiQn ph6t tri6n toin diQn, Hi6n phSp cfing quy d!nh: "Nhd rur6c bdo ddm vd phdt huy
quy€n tdm chil cila Nhdn ddn; c6ng nhQn, t6n trgng, bdo vQ vd bdo ddm quyin con ngtdi, quyi, c6ng ddn; thryc hiQn mqc fiau ddn gidu, na6c mqnh, ddn chti, cdng bdng, vdn minh, mqi ngtsdi c6 cuQc ,6ng a* no, trtr do, hanh phtic, c6 diiu
kiQn phdt tridn bdn diQn" (DiCu 3).
Thichuyenvienchinh.com
Trang 10Hi6n ph6p ndm 2013 ti6p tuc k6 thria, ph6t tri6n vd khing dinh: "l{hd nuctc duqtc t6 chac va hoat d\ng theo Hidn phdp vd phdp luQt, quan ly xd hQi bing
Hi€n phap vd phdp ludt, thac hiQn nguyOn tdc tQp trung ddn chti Cdc cct quan
nhd ntrdc, cdn bQ, c6ng chil'c, vi€n ch*c phai t6n trong ltlhdn ddn, tQn tuy phuc
vu I'{hdn ddn, hAn hA chdt chd voi l'{hdn r}dn, ldng nghe y kihn vd chiu sqr gidm sdt ctia ilrhdn ddn; kiAn qrydt ddu tranh ch6ng tham nhilng, tdng phi vd moi
bi€u hi€n quan li€tr, hdch dich, caa quyirz " (Ei6u 8)
NOi dung cira Eidu ndy t9p trung quy dinh,rA Xfra nudc vd c6c ytiu t6 c6u
thdnh chir y6u B6n canh co quan nhd nu6c thi c6n b6, c6ng chfc, vi6n chirc, v6i tu cSch ld c6c chu th6 quan trong, dic thu trong -Oi q,ru.t hC gifra Nhd nuoc
v6i nh6n dAn, cAn duoc ddc bi6t nh6n manh Ei6u ndy cdn tdp trung quy dinh
,( -:.
nhirng vdn de mang tinh nguyCn tdc, th6 hiQn b6n ch6t, tr6ch nhi6m chinh cira d6i ngfr c6n bQ, c6ng chirc, vi6n ch[rc thay mdt NhA nu6c phUc vu nh6n dAn,
thuc thi nhi6m up, qrly6., h4n ctra minh AOi vOi nhdn d6n Do v6y, nhirng quy dinh ndy ph6i vira c6 dong, sric tich song v6n b6o d6m drl 1: ae lam to6t 10n bAn
,i
chat cfrng nhu y6u c6u d6i v6i ngucri c5n b6, c6ng chirc, vi6n chirc, thuc sq ld
"ngudi c6ng bQc" cua nhdn ddn nhu ldi Chu tich HO Chi Minh dd cdn ddn
Do d6i ngfr c6n b6, c6ng chirc, vi6n chirc bao gdm nhi6u bO phfln kh6c nhau, co ch6 tuy6n chgn AOi vOl tirng nh6m, trmg b0 phfln cfrng co nhirng di6m
ri6ng bi6t, n6n c6c nguyCn tic tuy6n chon c6n bQ, c6ng chfc, vi6n chirc sE do
c6c luAt co li6n quan di6u chinh Ngodi ra, vi6c Hi6n ph6p ti6p tuc ghi nhAn
ngtiydn tdc "chiu sg gi6m s5t ctra nh6n dAn" ld nhim thulng xuy6n nhic nh0 dQi
ngft c6n b6, c6ng chfc, vi6n chuc trong qu6 trinh thuc thi c6ng vu kh6ng bao gid ducrc xa rcvi dAn, t6ch minh kh6i nhAn ddn, d6i lQp vdi qryd., loi cua ngudi
d6n
3 Vaivi trf, vai trd cfra Ding CQrg sin ViQt Nam trong hG th6ng chfnh tri
DC phn hcp voi th€ ch6 chinh tri nu6c ta, k6 thira c6c bAn Hi6n ph6p trudc ddy vd phu hqp v6i y6u cAu nhi6m vU c6ch m?ng trong tinh hinh mdi, Hi6n
ph6p ti6p tuc khing dinh vi tri, vai trd cria Dang CQng sin Vi6t Nam trong ch6 d6 chinh tri: "Dang C)ng san ViQt lt[am - DOi fiAn phong ctia giai cap cong
nhdn, ding thdi td doi tien phong crta nhdn ddn lao d/ng vd cila ddn toc Vi€t l,[ctm, dqi bi€u trung thdnh lqi ich ctia giai cdp cdng nhdn, nhdn ddn lao dong
Thichuyenvienchinh.com