Bài viết trình bày thực trạng biến đổi khí hậu, nước biển dâng ở Hà Tĩnh như thời tiết khắc nghiệt, cường độ và tần suất lũ tại Hà Tĩnh, ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến cuộc sống, sản xuất.
Trang 1Thuc tieh - Kinh nghiem
vBien ddi l(hi hau, nudc hien dang
Of Ha Tinh
O ThS PHAM TH! BICH NGQC
Trung tam Phat triin Ndng thdn bin vt/ng
C ung vdi tinh trang BDKH chung cua the gidi, nhQng nam gin
day, khi hau Ha Tinh cd nhieu bien doi bit thadng, khidn cho
vung dat lim thien tai nay eang phii chju them nhieu khdn khd,
anh hudng ldn den si/phit trien KT- XH, qudc phdng an ninh Viec
nang cao nhan thiit cho nhan dan ve ling phd vdi tinh trang nay va de
ra nhQng giii phip phu hpp la het sQt can thiet
Thdi tiet khac nghiet
Theo danh gia cda Trung tam
KTTV tinh Ha TTnh va cae ed quan
chuyen mdn Ha TTnh la mdt trong
nhCfng dia phuong ehju nhieu tae
ddng eda thien tai, BOKH, dUpc
menh danh la mpl "liii mUa chao
Ida" Td sd lieu hdn 40 ndm, qua
nghien cdu nhan Ihay nhdng bieu
hien va tac dpng eua BDKH, thidn
tai dd'i vdi khu vuc Ha TTnh kha rd
vdi cac bilu hien:
Su gia ldng nhiet do: TrUdc
kia nhidt dp eao nhat b day la
37-380C nhung nay la 40 - 41^0,
thdm chl ed ndm ldn tdi 43^0
Nhiet dp eao kem theo gid Lao
ndng keo dai (tU thdng 3-7) lam
cho da't dai bj khd ndng, lupng
nude bd'c hdi ldn ndn nhdng nPl
ban trude ddy chl keo dai khoang
2-3 thang thi nay dd ldi 4-5
thang, thdm chf edn diln ra 6
thang (td thang 3 de'n thang 8)
Theo tfnh toan ciia Bd TN&MT,
vao nam 2100 nhiel dp trung d
linh Ha Tinh tang 3,60C so vdi
nam 1964
Blen dil khi hku lam gia tang cadng dp, tan suat lu tai Hk Tinh
Che dp mUa dien ra that Ihudng: Mua cd sti bie'n dpng Idn
ca khdng gian va thdi gian xua't hidn Cling nhu cudng dp Thdi gian mua khdng nhieu nhung eudng dp mua Idn gay lu, lu quel vdi miie nude ldn eao va cudng sua't lu Idn, Hien lupng mua dam trong vai thdp ky gan day it khi xua't hidn nhUtrUdc day Mua mua trong thdp ky gan day thudng xuat hien mudn va kd't thdc sdm hdn
trudc Td 2003 de'n nay, sd cOn mua va tdng lupng mua giam hin nhung cudng dp va lupng mifa moi tran lai tdng manh, ca bietc6 khi lupng mUa cda mdt trdn dattfll
500 - 800 mm kem theo ldc xoay gay lu nghiem trpng
Hien tupng nudc biln dang, xdm lan: Ddc biel, nguy hai hdn la Sli gia ldng ciia hien tupng xSm thi/c bd bien va nudc biln lan sSu
4 6 Tai nguydn yg Moi truong | Ky 1-Thing2/2015
Trang 2vao cac sdng Den nay, nudc bien
da lan sdu vao cac con sdng hon
10 km nda va hien tupng nudc
biln ddng cung cao hdn 10 ndm
trudc td 10 - 20 cm Theo kjch
ban BDKH, muc nudc biln trung
binh d Ha TTnh cd t h i tdng 65 cm
vdo ndm 2050, 75 em vao nam
2070 va du ti'nh de'n nam 2100 cd
t h i tang khoang 1 m lam cho dien
tfch cac vung ven biln tinh Ha
TTnh se bj mat 143,9 km^ do nude
biln dang Vdi dien tfch ndy, Ha
TTnh la tinh cd dien tich bj ngap do
nUdc blen dang xe'p thd lu trong
ea nUdc sau Ddng bang sdng Cdu
Long, ddng bang sdng Hdng va
tinh Thda Thidn Hue
NhCfng hien tupng thien lai,
BDKH da anh hudng rat Idn de'n
ngudn luc tu nhidn vdng dd't ndy,
lam anh hudng tieu cue den he
thdng san xual ndng ldm nghiep
va an ninh luong thiic, ddng thdi
xda di nhanh chdng cdc thanh
qua ve xda ddi giam ngheo cda
Ha TTnh Ddi vdi ndng nghiep, cd
tac dpng Idn den ndng sud't, thdi
vu gieo trdng, tdng nguy eP lay
lan sau benh trdn edy trdng, djch
benh d gla sue, gia cam Trong
thdi gian qua, hidn tupng mat
trang mda mdng xay ra d nhieu
dja phUdng gay thiet hai nang ne
dd'n nen kinh le Thidn tai, BDKH
edn tac ddng de'n thdi vu lam
thay ddi ca'u trtic mua vu, cp cau
gidng, lang ehi phi san xud't, pha
v3 cd sd ha tang san xua't, mdl
trudng bj pha hiiy Lu lut lam
cho ngudi ddn khdng gieo cay
dugc vy Ida mua
Bid'n ddi khi hau da gay ra
nhieu bdnh lat do hau qua cda
thidn tai (nang ndng, ret hai, han
han, lu tut ) djeh bdnh gla tdng
(nhal la cac bdnh truyln nhilm
nhu sdt ret, sdt xual huyet, dich
la, djch cdm gia cam ) Day la
nhung benh anh hudng den cac vung ddng ddn cu tren dia ban linh Benh tat vd sU chdt chde dudi tac ddng eCia BDKH la mpt qua trinh lien quan vdi nhau, thdng qua nhieu cd ehe tac dpng
va khdu cud'i cdng la nguydn nhdn gdy bdnh ddn de'n bdnh tdt va Id vong cho con ngUdi
Mdt trong nhi/ng hau qua cCia BDKH Id su gla tdng ve cudng dp,
sd lupng va dp bat thudng cda thidn tai NhU mdl quy ludt, sau thien tai moi trudng bj xao trdn ldn, ngudn nUdc bj d nhidm ndng tUcae ngudn gay d nhidm bj ngdp
la nguydn nhan bung phat eae djch bdnh dudng rudt va cac benh Idy lan theo ngudn nUdc khac, bao gdm ca cac bdnh cua dpng
vat, benh ed 6 djch tu nhidn, bdnh
tu ndi khac den
Hidn nay, Ha TTnh da cd mot
sd to ehde phi ehfnh phd, mdt trong sd do cd Trung tam Phat triln Ndng thdn ben vdng (SRD)
da ho trp ngudi dan rat nhieu ve kie'n thdc cung nhu kha ndng thich dng, nang lUc phong chd'ng cac hien tupng thien tai Ha TTnh cung
da day manh ehUdng trinh bao vd
va trdng rC/ng dau nguon, rdng phdng hd ven biln; eai tao vdng eat ven biln, chd'ng hoang mac hda; dau lu cung cd, bao vd vd ndng cap mdt sd tuyen de biln, dd sdng, xay dung mdt sd cdng trinh nha tru an da ndng kien cd phuc
vu nhan dan trong mua bao, lu, xdy dung cac khu viic trd a'n cho tau thuyen trong mua mua bao
Tuy nhien, ve lau dai, tinh vln can mpt quy hoach tdng I h l phat triln
KT - XH eho eu ddn nhCfng vdng thudng xuyen bj anh hudng bdi thidn tai; can nghien cdu, tuyin ehpn va lai tao nhCfng gid'ng edy trdng - vat nudi ed kha ndng thfch Lfng cao, sdc chd'ng chju Idn vdi sti
bid'n ddi that thudng cda thdi tiet, ddc bidt la cac viing ven bien bj nudc man xam thiic
Giai phap dng pho
Phat huy ket qua va thdc day manh me vide thtic hidn chUPng trinh qudc gia da dupe trien khai
v l phd xanh da'l trdng, ddi niii trpc, han che tdi da te nan chay rdng, phuc hdi nhanh chdng he sinh thai rung ngap mdn da bj tan pha nang ne Cd chien lupc ddng, dap dng nhu cau gla tdng r^t nhanh chdng ve nang lupng, nha't
la dien nang, phuc vu cdng nghiep hda dat nude Neu cao yeu cau tidt kidm ndng lupng, han che de'n mde can thie't vide sd dung nguyen lieu hoa thach (than, dau md, khi dot), sdm cd ke hoach phdt triln ndng lupng sach Xay dung he thdng de bien theo kjch ban BDKH d l dd sdc chdng chpl vdi hien tupng nudc dang va nudc dang do bao Tuydn truyen phd bie'n kie'n thde eho cpng ddng
ve KTTV va BOKH nham giOp cpng ddng vda cd traeh nhiem bao ve Trai Dal, mdi sinh mdi trudng vda thieh dng vdi BOKH va vda bao vd lai san, sinh ke va tfnh mang cda chinh ho Tdng kel, rut
ra cae kinh nghiem thanh cdng va chua thanh cdng trong viec Cfng phd vdi cae loai "thien tai" thudng
xuyen xay ra b ckc vdng ddng
bang thd'p, vung ven biln ChUPng trinh hanh dpng cOa tinh can giai quyet d ba cap dp: Cpng ddng, chfnh sach va nang luc the ehe, trong do quan trpng nhat ndng life the che Can c6
de tai khoa hpc danh gia mot each toan didn va khoa hpc ve khi hau va BOKH tren dia ban tinh lam cp sd khoa hpc cho cac saeh lupc, chien lupc va cac blen phap dng pho vdi BDKH phu hpp va hieu qua."
Tai nguyen vg Moi traong | Ky 1 • Thanp 2/2015 4 7