Bài viết thông tin về một số phương pháp chuẩn bị đối phó với thiên tai, bài học được rút ra từ trận động đất ở Nhật Bản năm 2011 như: phát triển vững chắc cơ sở hạ tầng xã hội; công tác chuẩn bị chống sóng thần; ngăn chặn, giảm nhẹ phá hủy của sóng thần gây ra...
Trang 1NHiN RATHE G i d l MMMk
BAI HOC Tir TRAN DONG DAT L0N
d PHIA DONG NHAT BAN NAM 2011
• Lam the nao 0e chuan bi va floi pho v6i thien tai?
GS NOBUO SHUTO
Gido sw danh du- cua Dai hoc Tohoku (Nhat Ban)
Phat trien vflng chac ca sd ha
tang xa hgi
d Nhat Ban, sau nam 1960,
CO sd ha tang xd hdi bat d l u phdt
trien, trong dd cd ca cdc cdng trinh
phdng chong thien tai Mdt ly do
quan trong cho su phat trien nay
la ke ho^ch tang gap ddi thu nhap
vd kha nang ddp ung tdi chinh de
tdng cudng vd phdt trien co sd ha
tang Vj tri thi cdng cdng trinh thay
doi Dat, gd vd da von Id cdc vat
lieu chinh trong xdy dung truyen
thong dugc thay thd bdng thep vd
be-tdng Ddn giao go dugc thay
the bang thep Dam rung dugc su
dgng de thi cdng be-tdng Tuong
tu, nhieu mdy mdc thi cdng dugc
su dung giup ddy nhanh thdi gian
thi cdng va muc dp tin cay cua
ket cau Trudc day, hau het cdc
dudng qu6c Id cao toe chinh nhu
dudng 1 den dudng 9 deu bang
sdi nhung ngdy nay ke ca dudng
trong ndng trang tren cdnh ddng
cung dugc idt mjn De va dap
dugc thi cdng giup giam thilu
lu Igt
Cong tac chuan h| chong
song than
Can thuc hien bidn phdp
chong sdng t h i n nao? Trudc tran
sdng than Showa Sanriku vdo
nam 1933, cdc bien phap chinh
de chdng sdng thdn, ngoai tru mdt vdi trudng hgp, deu id di ddn len khu vuc ddi cao vd tim kiem noi tru I n khi xay ra sdng than
Ngay ca sau nam 1933 thi bien phdp chinh v i n Id sdng noi cao rdo Nhung vi Kamaishi, Taro vd
ba khu vuc thdnh thj khac trong khu VLTC Tohoku cd khu vuc dat rdng Idn khdng dam bao nen de
vd tudng c h i n sdng dugc thi cdng l l n lugt
d thdi didm dd, ddi phdt
thanh dugc ghi nhdn cd thd su dung dd canh bao sdng t h i n nen sau dd ddi dugc su dung nhidu hon Nam 1941, mdt he thong canh bdo sdng t h i n tren sdng phdt thanh dugc l l n d l u tien su dung d khu vuc Sanriku (vjnh xa
n h l t nam d phia ddng ben bd Thai Binh Duong cua Nhat Ban)
Nam 1952, he thong dugc md rdng ra todn qudc va Luat Khi tugng thuy van dugc ban hdnh
Cho den trudc nam 1952, mdt
he thong canh bdo sdng thdn tam thdi hoat ddng thdnh cdng trong tran sdng thdn do ddng dat Tokachi-Oki gay ra
Cac ket cau chong song than
CO dang tin cay?
Sau trdn sdng t h i n do trdn ddng dat Valdiavia gay ra nam
1960 d Chi-le, cdc kdt cau chong sdng t h i n l l n d l u tien dugc kidm
tra tai hien trudng Trdn sdng
t h i n nay anh hudng tdi todn bd chieu ddi Nhat Ban t u cue Bac Hokkaido den cue Nam Okinawa, sdng t h i n dang cao 6m d khu vuc cao nhat vd t u 3 ddn 4m d h l u
h i t cdc khu vuc khde Vi t h i , cae cdng trinh ehdng sdng t h i n tai khu vuc d i ddng khong che dugc cae anh hudng cua sdng t h i n Luat v l eac bien phap dac biet cho sdng t h i n Valdivia da ehi rd ring "ede bien phdp chong sdng
t h i n dugc xay mdi vd ede k i t c l u chdng sdng t h i n dugc tu sua lai" Nhd vay, de idn chdng sdng t h i n
d Ofunato va eae k i t cdu khac ed kich thudc tuong duong da dugc Idp dat eiJng vdi he thdng canh bdo sdng t h i n quoc te
Tuy nhien khi dd ngudi dan van cdn nghi ngd tac dung cua eac cdng trinh chdng sdng t h i n Bleu trung cua su ho nghi nay dugc ehup lai trong mdt so buc anh dang tren bdo cdo Sdng t h i n Sanriku ve tran sdng t h i n Valdivia
do Uy ban nghien cuu khu vuc Sanriku xu^t ban Ldi chu thich
cd ghi "Con ngudi chong lai thien nhien hay thien nhien dang cudi nhao chung ta?' Mac du vay, ngay sau hodn thdnh cdc cdng trinh chdng sdng t h i n mdi thi khu vuc Sanriku lai bj mdt tran sdng thdn khde do tran ddng d l t Tokachi-Oki gdy ra Vi chidu cao cua sdng t h i n l l n ndy t h l p hon
Trang 2MMMM NHiN RATHE GlCl
chieu cao cua sdng thin Valdivia
nen sdng thin dd bj cdng trinh
ngan chan hodn todn
Nhd thd, kha nang chong thien
tai cua cac cdng trinh nhdn tao
dugc nhan rd vd giup thuc dly
vi$c su dung cdc kit cau nhdn
tao d l chong sdng than vd chong
Igt Igi Cdc cdng trinh cd kha nang
khong ehi cdc luc tu nhien trong
pham vi gidi han Thi he xdy
dung cdc cdng trinh ndy da hoc
dugc su hien qud cua cdc cdng
trinh chong sdng than thdng qua
su Idm viec thuc te cua cdc cdng
trinh chong cdc ngoai luc nhung
lai quen sg' lam vide hidu qua eua
cdng trinh ehi trong gidi han cua
sue khang Thi he tilp theo hilu
rd cac cdng trinh cd kha nang
khIng chi cdc ngoai Ig'c do thidn
tai gay ra nhung lai quen mat su
eIn thilt chuln bj cho tinh huong
xau nhlt Tidu bleu cho thdi dd
ndy Id nhdn xet "cdc de bao cua
Tokyo chong lu Igt cd thi chi xay
ra mgt lln trong suit 200 nam la
khdng cIn thilt" neu trong mgt
bdo cao gan day vd cdc chuong
trinh uu tidn cOa chinh phO
Tran flong Oat loin d phia Dong
Nhat Ban
Trgn dpng dat Idn d phia Ddng
Nhat Ban xdy ra ngdy 11 thang 3
nam 2011 Cgc Khi tugng thuy
vdn Nhdt Ban da khdng the dg'
bdo chinh xdc trgn dgng dat nay
Theo ly thuylt kit clu vung ddng
dat du'a tren quan sdt trong 30
ndm cho thay cu tung khoi lien
quan dpc l^p vdi nhau trong khi
dd d trdn ddng dat ndy, ba khoi
di chuyin ciing mgt luc Nlu Trdi
dat da cd 5 ty nam tudi vd nlu
tuoi thp cua con ngudi Id 50 nam
thi khoang thdi gian quan sat dja
chit trong 30 nam gidng vdi viec
10 giay d l kilm tra sue khde mdt eon ngudi Sai sdt trong ly thuylt
k l clu vung ddng ddt cd thi Id do gia thilt ed the hilu hit moi thu chi nhd 30 nam quan sdt Sai llm ndy se dugc sua chua bang cdeh keo dai thdi gian quan sdt hon
300 hoac 400 nam vd thdng qua nhdng nghien cuu chuyen sdu vd trdn sdng thin da xay ra
Lam the nao fle ngan chan hoac giam nhe pha huy do song than gay ra
Nam 1983, sdch "Hudng dan cdc bien phdp phdng chdng thien tai trong cdc khu vuc thudng xuyen ehju sdng thin" (ban thao) dugc Cgc Dudng sdng, Bd Xdy dg-ng va nghi ed ban hdnh Nam
1998, "sdch hudng ddn ede bien phdp tang cudng phdng chong sdng thin trong ede khu vuc ehju thien tai" dugc soan thao vdi
su dong y cua bay co quan nhd nudc v l sdng thin Ca hai bd sdch hudng din ndy deu chi rd khdng the ngan chan sdng thin Idn bang cdc cdng trinh nhan tao, eon ngudi cIn dugc bao ve bang he thong ngan chan tham hoa vd cdc tham hoa cd thi dugc khong chi bang viee xay dung cdc thanh pho ed sue khdng sdng thdn Idn Theo dd, sdng thin Idn nhu trdn sdng thin ldn nhat trong thien nien k'/ do ddng dlt d phia Ddng Nhat Ban gdy ra da trdn qua
vd phd huy todn bd eac cdng trinh phdng chong sdng thin
Trong tran sdng thin ndy, cd nhilu vi dy v l hau qua eua vide tin cay qud muc cdc cdng trinh phdng chong sdng thin vd thdng tin tam thdi Vi du nhu tren todn
bd khu vyc Kirikiri cua thdnh pho
Ozuchi trong qudn Iwate nlm ngoai vung ngap Igt gia dinh theo qudn do sdng thin gay ra vd mac
du da di chuyen len cao vdo nam
1933 nhung sd lugng ngudi chet vin cao nhlt trong tat ca cac khu vuc bj sdng thin tin cdng
O Touni-Hdng cua thanh pho Kamaishi trong quan Iwate, mot
bd lao da tdng chung kiln tran sdng thin Showa Sanriku nam
1933 va sdng d khu vyc cao da
cd gang lanh nan tdi noi cao hon ngay sau khi ddng ddt xay ra Con gdi bd cung sdng d khu vuc cao cung nhanh chdng lanh nan vi ho deu mong muon dugc an toan khi ddng dat xay ra Ngudi chau 40 tuoi cua bd song d khu vuc thlp
da chet do tin'tuong se dugc bao
ve nhd de chong sdng thin cao Sau khi nhin thay sdng than ddnh
vd de, dng da co gang tron trong
xe nhung vin bj sdng thin qudt Cdc cdng trinh phdng chong sdng thin hien dang sd dung co dly du kha ndng chlng sdng than
cd t h i xuat hien mdt lan trong vdi thap ky hoac mdt lln trong 100 nam vd vdi thap ky Nhung cac nghien cuu dang dugc tiin hdnh xet tdi yeu clu cae cdng trinh phai cd kha nang chong phd huy
do sdng than Idn hon gdy ra Tuy nhien, con ngudi khdng
t h i dugc bao ve hodn todn bdi cdc cdng trinh nhdn tao Vdi chung ta, quan trpng hon Id "song
d khu vuc cao, ddnh gid tinh hinh blng kinh nghiem ban than va ehu ddng Idnh nan d l an todn" Chi cd vay chung ta mdi tranh dugc nhung tdc ddng cua cac thien tai vd trilt ly co ban nay se khdng bao gid thay ddi
So 9 nam 2012