Giáo trình Luật Hiến pháp Việt Nam (Tái bản năm 2018): Phần 1

Giáo trình Luật Hiến pháp Việt Nam (Tái bản năm 2018): Phần 1 có nội dung trình bày những khái niệm cơ bản của Luật Hiến pháp, những vấn đề cơ bản về hiến pháp, sự ra đòi và phát triển của nền lập hiến Việt Nam, chế độ chính trị, quốc tịch Việt Nam, quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân,... Mời các bạn cùng tham khảo.

Trang 1

GlAOTRINH

LU~T HIEN PIIAP

VI~TNAM

GlAOTRINH LU~T HIEN PIIAP VI~TNAM

Trang 2

Giao trinh nay ila du-(!c H {Ji dang nghiim thu giao trinh Trulrng

D¢ h(JC Lu~t Ha N{Ji (thanh l~p theo Quyit dinh sa 2283/QD-DHLHN

ngay 28 thang 7 nlim 2017 c~ Hifu, tru-O'ng Tru-lmg D¢ h!JC Lu{it Ha N{Ji)

dang f thong qua ngay 18 thang 8 nam 2017 va ilU'(!C Hiiu truiJ'ng

Tru-lrng D~i h{Jc Lu~t Ha N{Ji cho phep xudt ban theo Quyit iljnh

sa 2376/QD-DHLHN ngay 03 thang 8 niim 2018

I Mi s6: TPG/K • 18 • 12 I 3017-2018/CXBIPH/01-221fi'P

Giao trinh nay ila du-(!c H {Ji dang nghiim thu giao trinh Trulrng D¢ h(JC Lu~t Ha N{Ji (thanh l~p theo Quyit dinh sa 2283/QD-DHLHN ngay 28 thang 7 nlim 2017 c~ Hifu, tru-O'ng Tru-lmg D¢ h!JC Lu{it Ha N{Ji) dang f thong qua ngay 18 thang 8 nam 2017 va ilU'(!C Hiiu truiJ'ng Tru-lrng D~i h{Jc Lu~t Ha N{Ji cho phep xudt ban theo Quyit iljnh

Trang 3

TRUONG D~I HQC LU~T HA NQI

Trang 4

Chu bien

GS.TS THAI ViNH THANG PGS.TS TO VAN HOA

GS.TS THAI ViNH THANG Chuang II, III, V, VI, VII, VIII

PGS.TS TO VAN HOA Chuang I, IX, X, XIV, XVI,

XVII, XI

ThS NGUYEN THl PHlfdNG Chuang XV

ThS NGUYEN VAN THAI Chuang XIV

ThS PH~ THl TINH Chuang XIII

GVC LU'U TRUNG THANH Chuang VIII

Chu bien

XVII, XI

ThS NGUYEN THl PHlfdNG Chuang XV ThS NGUYEN VAN THAI Chuang XIV ThS PH~ THl TINH Chuang XIII GVC LU'U TRUNG THANH Chuang VIII

Chu bien

XVII, XI

Chu bien

XVII, XI

Trang 5

LOI GIC11 TH~U

Lutjt hiln phap aiJu chinh cac quan h¢ ca bim, quan tr9ng

nhdt trong cac linh v~c ch{nh tri kinh tl, van hoa - xii h(Ji, tlta vi

phap [{ cua con nguai va cong dan va a(jc bi¢t La t6 chuc, hogt

tl(Jng cua B9 may Nha nu&c C(Jng hoa xii h9i chu nghia Vi¢t Nam

Nganh lutjt hiin phap La nganh lutjt chu ago cua h¢ th6ng phap

lutjt Trong khoa h9C phap l(, Lutjt hiln phap la b9 mon khoa h9C

quan tr9ng Kiln thuc vJ Lutjt hiln phap la nJn timg aJ nghien

CUU nhiJu b(J mon khoa h9c phap lf khac

DJ phl:lC Vl:l cong tac giang dgy va h9C tqp mon h9C Luqt hiln

phap trong chuang trinh tlao tgo cu nhan luqt, nam 1991 Truimg

Dgi h9c Luqt Ha N(Ji tlii bien sogn Giao trinh Luqt hiln phap

Vi¢t Nam (khi do g9i la "Giao trinh luqt nha nu&c Vi¢t Nam ")

Cac ldn tai ban Giao trinh Luqt hiln phap tlii phan anh nhiing

thay aJi quan tr9ng trong linh v~c Luqt hiln phap qua cac th&i ki

Viii s~ c6 gdng cua tqp thJ giang vien trong va ngoai Truimg

Dgi h9c Luljt Ha N(Ji, Giao trinh Lutjt hilnphap Vi¢t Nam bien sogn

zan nay gi&i thi¢u, trao aJi va truyJn agt kiln thuc vJ nhiing n(Ji

dung, tu tuimg ca ban, quan tr9ng cua Luqt hiin phap Vi¢t Nam,

a(jc bi¢t la nhiing n(Ji dung thJ hi¢n qua Hiin phap nam 2013 va

cac van ban quy phgm phap luqt khac co lien quan

Truimg Dgi h9c Luqt Ha N(Ji trfin tr9ng gi&i thi¢u va mong

nhqn au(lc nhiing y kiln dong gop cua bgn t19C aJ Giao trinh ngay

cang au(lc hoan thi¢n

Ha N(Ji, thang 9 nam 2018

5

LOI GIC11 TH~U

Lutjt hiln phap aiJu chinh cac quan h¢ ca bim, quan tr9ng nhdt trong cac linh v~c ch{nh tri kinh tl, van hoa - xii h(Ji, tlta vi phap [{ cua con nguai va cong dan va a(jc bi¢t La t6 chuc, hogt tl(Jng cua B9 may Nha nu&c C(Jng hoa xii h9i chu nghia Vi¢t Nam

Nganh lutjt hiin phap La nganh lutjt chu ago cua h¢ th6ng phap lutjt Trong khoa h9C phap l(, Lutjt hiln phap la b9 mon khoa h9C quan tr9ng Kiln thuc vJ Lutjt hiln phap la nJn timg aJ nghien CUU nhiJu b(J mon khoa h9c phap lf khac

DJ phl:lC Vl:l cong tac giang dgy va h9C tqp mon h9C Luqt hiln phap trong chuang trinh tlao tgo cu nhan luqt, nam 1991 Truimg Dgi h9c Luqt Ha N(Ji tlii bien sogn Giao trinh Luqt hiln phap Vi¢t Nam (khi do g9i la "Giao trinh luqt nha nu&c Vi¢t Nam ")

Cac ldn tai ban Giao trinh Luqt hiln phap tlii phan anh nhiing thay aJi quan tr9ng trong linh v~c Luqt hiln phap qua cac th&i ki

Viii s~ c6 gdng cua tqp thJ giang vien trong va ngoai Truimg Dgi h9c Luljt Ha N(Ji, Giao trinh Lutjt hilnphap Vi¢t Nam bien sogn zan nay gi&i thi¢u, trao aJi va truyJn agt kiln thuc vJ nhiing n(Ji dung, tu tuimg ca ban, quan tr9ng cua Luqt hiin phap Vi¢t Nam, a(jc bi¢t la nhiing n(Ji dung thJ hi¢n qua Hiin phap nam 2013 va cac van ban quy phgm phap luqt khac co lien quan

Truimg Dgi h9c Luqt Ha N(Ji trfin tr9ng gi&i thi¢u va mong nhqn au(lc nhiing y kiln dong gop cua bgn t19C aJ Giao trinh ngay cang au(lc hoan thi¢n

5

LOI GIC11 TH~U

Lutjt hiln phap aiJu chinh cac quan h¢ ca bim, quan tr9ng nhdt trong cac linh v~c ch{nh tri kinh tl, van hoa - xii h(Ji, tlta vi phap [{ cua con nguai va cong dan va a(jc bi¢t La t6 chuc, hogt tl(Jng cua B9 may Nha nu&c C(Jng hoa xii h9i chu nghia Vi¢t Nam

Nganh lutjt hiin phap La nganh lutjt chu ago cua h¢ th6ng phap lutjt Trong khoa h9C phap l(, Lutjt hiln phap la b9 mon khoa h9C quan tr9ng Kiln thuc vJ Lutjt hiln phap la nJn timg aJ nghien CUU nhiJu b(J mon khoa h9c phap lf khac

DJ phl:lC Vl:l cong tac giang dgy va h9C tqp mon h9C Luqt hiln phap trong chuang trinh tlao tgo cu nhan luqt, nam 1991 Truimg Dgi h9c Luqt Ha N(Ji tlii bien sogn Giao trinh Luqt hiln phap Vi¢t Nam (khi do g9i la "Giao trinh luqt nha nu&c Vi¢t Nam ")

Cac ldn tai ban Giao trinh Luqt hiln phap tlii phan anh nhiing thay aJi quan tr9ng trong linh v~c Luqt hiln phap qua cac th&i ki

Viii s~ c6 gdng cua tqp thJ giang vien trong va ngoai Truimg Dgi h9c Luljt Ha N(Ji, Giao trinh Lutjt hilnphap Vi¢t Nam bien sogn zan nay gi&i thi¢u, trao aJi va truyJn agt kiln thuc vJ nhiing n(Ji dung, tu tuimg ca ban, quan tr9ng cua Luqt hiin phap Vi¢t Nam, a(jc bi¢t la nhiing n(Ji dung thJ hi¢n qua Hiin phap nam 2013 va cac van ban quy phgm phap luqt khac co lien quan

5

LOI GIC11 TH~U

Lutjt hiln phap aiJu chinh cac quan h¢ ca bim, quan tr9ng nhdt trong cac linh v~c ch{nh tri kinh tl, van hoa - xii h(Ji, tlta vi phap [{ cua con nguai va cong dan va a(jc bi¢t La t6 chuc, hogt tl(Jng cua B9 may Nha nu&c C(Jng hoa xii h9i chu nghia Vi¢t Nam Nganh lutjt hiin phap La nganh lutjt chu ago cua h¢ th6ng phap lutjt Trong khoa h9C phap l(, Lutjt hiln phap la b9 mon khoa h9C quan tr9ng Kiln thuc vJ Lutjt hiln phap la nJn timg aJ nghien CUU nhiJu b(J mon khoa h9c phap lf khac

DJ phl:lC Vl:l cong tac giang dgy va h9C tqp mon h9C Luqt hiln phap trong chuang trinh tlao tgo cu nhan luqt, nam 1991 Truimg Dgi h9c Luqt Ha N(Ji tlii bien sogn Giao trinh Luqt hiln phap Vi¢t Nam (khi do g9i la "Giao trinh luqt nha nu&c Vi¢t Nam ") Cac ldn tai ban Giao trinh Luqt hiln phap tlii phan anh nhiing thay aJi quan tr9ng trong linh v~c Luqt hiln phap qua cac th&i ki Viii s~ c6 gdng cua tqp thJ giang vien trong va ngoai Truimg Dgi h9c Luljt Ha N(Ji, Giao trinh Lutjt hilnphap Vi¢t Nam bien sogn zan nay gi&i thi¢u, trao aJi va truyJn agt kiln thuc vJ nhiing n(Ji dung, tu tuimg ca ban, quan tr9ng cua Luqt hiin phap Vi¢t Nam, a(jc bi¢t la nhiing n(Ji dung thJ hi¢n qua Hiin phap nam 2013 va cac van ban quy phgm phap luqt khac co lien quan

5

Trang 6

DANHMVC CHUVIET TAT

CQDP Chfnh quy~n dia phucmg CQHDDL Ca quan hien dinh d()c l~p

DVHC Dan vi hanh chfnh HDBCQG H9i dfing bdu cu qu6c gia HDND H9i dfing nhan dan KTNN Ki~m toan nha nu6c

QHXH Quan h~ xa h()i QPPL Quy ph~ phap lu~t

TAND Toa an nhan dan TANDCC Toa an nhan dan c~p cao TANDTC Toa an nhan dan t6i cao UBND Uy ban nhan dan VKSND Vi~n ki~m sat nhan dan VKSNDTC Vi~n ki~m sat nhan dan tfii cao XHCN Xa h9i chu nghia

6

DANHMVC CHUVIET TAT

6

DANHMVC CHUVIET TAT

6

DANHMVC CHUVIET TAT

6

Trang 7

CHUONG I- NHO'NG KHAI NI£M CO BAN CUA LUJT HIEN PHAP

CHl10NGI

1.1 D6i tugng di~u chinh cua nganh 1u~t hiSn phap 8

1.2 Phuong phap diau chinh cua nganh 1u~t hiSn phap 12

1.3 Quy ph~ pbap 1u~t cua nganb 1u~t hiSn pbap 16

1.4 Dinh nghia nganh lu~t hiSn phap 20

1.5 H~ th6ng nganh lu~t hiSn phap 20

1.6 NguAn cua nganh 1u~t hiSn phap 24

1.7 Vi trf cua nganh lu~t hiSn phap trong h~ th6ng phap lu~t 27

Vi~tNam

1.8 Vai tro cua nganh lu~t hiSn phap trong xa hQi 31

2.1 D6i tugng nghien c(ru cua khoa hQc lu~t hiSn pha:p 36

2.3 H~ th6ng khoa hc;>c lu~t hiSn phap 38

2.4 M6i lien h~ giii'a khoa hQc lu~t hiSn phap va cac nganh 38

khoa hc;>c phap 1f khac

2.5 Khoa hQc lu~t hiSn phap Vi~t Nam va khoa hQc 1u~t 40

hiSn pbap cua ths gim

CHl10NGI

1.2 Phuong phap diau chinh cua nganh 1u~t hiSn phap 12 1.3 Quy ph~ pbap 1u~t cua nganb 1u~t hiSn pbap 16 1.4 Dinh nghia nganh lu~t hiSn phap 20 1.5 H~ th6ng nganh lu~t hiSn phap 20 1.6 NguAn cua nganh 1u~t hiSn phap 24 1.7 Vi trf cua nganh lu~t hiSn phap trong h~ th6ng phap lu~t 27 Vi~tNam

2.3 H~ th6ng khoa hc;>c lu~t hiSn phap 38 2.4 M6i lien h~ giii'a khoa hQc lu~t hiSn phap va cac nganh 38 khoa hc;>c phap 1f khac

2.5 Khoa hQc lu~t hiSn phap Vi~t Nam va khoa hQc 1u~t 40 hiSn pbap cua ths gim

CHl10NGI

Trang 8

GIAO TRINH LUAT HIEN PHAP VII;:T NAM

"Lu~t hi~n phap" Ht thu~t ngfr chi rn()t "lo~" phap lu~t trong

h¢ th6ng phap lu~t Vi~t Narn, dung d~ pha.n bi~t v6i cac "lo~"

phap lu~t khac nhu phap lu~t dan sv, phap lu~t hlnh sv, phap lu~t

harm chinh V V rna ngum hQC se dUQ'C hQC trong suf>t qua trlnh CU

nhan lu~t Chuang d~u cua Giao trlnh se trlnh bay v6i ngum hQc

nhfrng khai ni~rn ccr ban cua LHP- nhfrng khai ni¢rn dong vai tro

chla khoa d~ ngucri hQc c6 th~ ti~p c~n va hi~u rn9t each sau s~c

cac n()i dung ki~n thuc C\1 th~ cua LHP a nhfrng chuang sau Cac

khai ni¢rn ccr ban cua LHP dugc hlnh thanh xoay quanh ba khai

1 NGANH LU!T HIEN PHAP

Trong quan ni~rn thong thuang, phap lu~t dugc d~t ra d~ u6n

n~n hanh vi cua COn ngum, bao g6rn ngum dan, cac CO' quan, t6

chuc trong xa h()i, trong d6 c6 ca cac CO' quan nha nu6'c~ N6i each

khac, rnvc tieu cua phap lu~t la thi~t l~p tr~t t\1' thong qua vi~c u6n

n~ hanh vi cua con ngum trong xa h9i Tuy nhien, tir g6c d9 lu~t

hQc, ngum h9c lu~t se thAy r~ng each thuc rna phap lu~t hi~n thvc

hoa rnvc tieu nay la tac d()ng len cac QHXH rna con ngucri tharn

gia trong cac hoan canh C\1 th~ Theo Karl Marx " him cfuit cua

qua vi~c quy dinh khuon rndu cho cac QHXH, phap lu~t u6n n~n

hanh vi cua con ngum Cung do rn6i quan h~ lien hoan nay rna

QHXH dugc gQi la "d6i tugng di~u chinh" cua phap lu~t Trong

t6ng th~ h~ th6ng phap lu~t cua rn()t qu6c gia, vf dv Vi~t Narn, c6

nhi~u b9 ph~n phap lu~t khac nhau dugc gQi la cac "nganh lu~t''

nhu nganh LHP, nganh lu~t hanh chfnh, nganh lu~t dan sv, nganh

lu~ hlnh S\1', nganh lu~t t6 tvng dan sv, nganh lu~ t6 tvng hlnh S\1' v.v

"Lu~t hi~n phap" Ht thu~t ngfr chi rn()t "lo~" phap lu~t trong h¢ th6ng phap lu~t Vi~t Narn, dung d~ pha.n bi~t v6i cac "lo~"

phap lu~t khac nhu phap lu~t dan sv, phap lu~t hlnh sv, phap lu~t harm chinh V V rna ngum hQC se dUQ'C hQC trong suf>t qua trlnh CU nhan lu~t Chuang d~u cua Giao trlnh se trlnh bay v6i ngum hQc nhfrng khai ni~rn ccr ban cua LHP- nhfrng khai ni¢rn dong vai tro chla khoa d~ ngucri hQc c6 th~ ti~p c~n va hi~u rn9t each sau s~c cac n()i dung ki~n thuc C\1 th~ cua LHP a nhfrng chuang sau Cac khai ni¢rn ccr ban cua LHP dugc hlnh thanh xoay quanh ba khai

Trong quan ni~rn thong thuang, phap lu~t dugc d~t ra d~ u6n n~n hanh vi cua COn ngum, bao g6rn ngum dan, cac CO' quan, t6 chuc trong xa h()i, trong d6 c6 ca cac CO' quan nha nu6'c~ N6i each khac, rnvc tieu cua phap lu~t la thi~t l~p tr~t t\1' thong qua vi~c u6n n~ hanh vi cua con ngum trong xa h9i Tuy nhien, tir g6c d9 lu~t hQc, ngum h9c lu~t se thAy r~ng each thuc rna phap lu~t hi~n thvc hoa rnvc tieu nay la tac d()ng len cac QHXH rna con ngucri tharn gia trong cac hoan canh C\1 th~ Theo Karl Marx " him cfuit cua

qua vi~c quy dinh khuon rndu cho cac QHXH, phap lu~t u6n n~n hanh vi cua con ngum Cung do rn6i quan h~ lien hoan nay rna QHXH dugc gQi la "d6i tugng di~u chinh" cua phap lu~t Trong t6ng th~ h~ th6ng phap lu~t cua rn()t qu6c gia, vf dv Vi~t Narn, c6 nhi~u b9 ph~n phap lu~t khac nhau dugc gQi la cac "nganh lu~t'' nhu nganh LHP, nganh lu~t hanh chfnh, nganh lu~t dan sv, nganh lu~ hlnh S\1', nganh lu~t t6 tvng dan sv, nganh lu~ t6 tvng hlnh S\1' v.v

"Lu~t hi~n phap" Ht thu~t ngfr chi rn()t "lo~" phap lu~t trong h¢ th6ng phap lu~t Vi~t Narn, dung d~ pha.n bi~t v6i cac "lo~"

phap lu~t khac nhu phap lu~t dan sv, phap lu~t hlnh sv, phap lu~t harm chinh V V rna ngum hQC se dUQ'C hQC trong suf>t qua trlnh CU nhan lu~t Chuang d~u cua Giao trlnh se trlnh bay v6i ngum hQc nhfrng khai ni~rn ccr ban cua LHP- nhfrng khai ni¢rn dong vai tro chla khoa d~ ngucri hQc c6 th~ ti~p c~n va hi~u rn9t each sau s~c cac n()i dung ki~n thuc C\1 th~ cua LHP a nhfrng chuang sau Cac khai ni¢rn ccr ban cua LHP dugc hlnh thanh xoay quanh ba khai

"Lu~t hi~n phap" Ht thu~t ngfr chi rn()t "lo~" phap lu~t trong h¢ th6ng phap lu~t Vi~t Narn, dung d~ pha.n bi~t v6i cac "lo~" phap lu~t khac nhu phap lu~t dan sv, phap lu~t hlnh sv, phap lu~t harm chinh V V rna ngum hQC se dUQ'C hQC trong suf>t qua trlnh CU nhan lu~t Chuang d~u cua Giao trlnh se trlnh bay v6i ngum hQc nhfrng khai ni~rn ccr ban cua LHP- nhfrng khai ni¢rn dong vai tro chla khoa d~ ngucri hQc c6 th~ ti~p c~n va hi~u rn9t each sau s~c cac n()i dung ki~n thuc C\1 th~ cua LHP a nhfrng chuang sau Cac khai ni¢rn ccr ban cua LHP dugc hlnh thanh xoay quanh ba khai

Trang 9

CHlJONG I- NHUNG KHAI Nl$M CO BAN CUA LUJT HIEN PHAP

Mfii nganh lu~t duqc hlnh thanh d€ di~u chinh m()t nh6m QHXH

c6 cung tfnh chAt, hay cung "lol;\i" vcri nhau Vf d1,1, nganh lu~t dan

S\l di~u chinh cac QHXH lien quan tm thl san va nhan than phi thl

san, nganh lu~t hlnh slJ di~u chinh cac QHXH lien quan tm t9i

ph~ va hlnh ph~t Quan di€m lu~t hQc cua Vi¢t Nam cho rfutg

d6i tuqng di~u chinh cua m()t nganh lu~t la ccr so d€ hlnh thanh

nen nganh lu~t d6, hay n6i each khac la t~o nen ph~m vi cac vAn

d~ rna nganh lu~t d6 di~u chinh Di}.c di€m cua d6i tuqng di~u

chinh cling la ccr so d€ phan bi¢t nganh lu~t nay vm nganh lu~t

khac, qua d6 hlnh thanh cac nganh lu~t d()c l~p Vi v~y, d6i tuqng

di~u chinh la m()t vAn d~ bet sue quan trQng d6i vcri mfii nganh

lu~t Di}.c di~m cua d6i tuqng di~u chinh cua m()t nganh lu~t luon

c6 tac d()ng quyet dinh tm cac gia tri di}.c trung cua nganh lu~t d6

D6i tuqng di~u chinh cua nganh LHP la cac QHXH nJn tang,

ca ban nhdt va quan tr9ng nhdt trong xa h()i Trong qua trlnh

tham gia vao dm s6ng xa h()i, con ngucri thi€t l~p nhi~u QHXH

khac nhau, tuy nhien cac QHXH d6 khong ngang hang vm nhau

rna giua chung c6 thu b~c nhdt djnh C6 nhfrng QHXH lam n~n

tang cho SlJ hlnh thanh cac QHXH khac, nghia la phru xac dinh

duqc cac QHXH d6 trucrc khi thi€t l~p cac QHXH khac Vf d1,1,

trong linh V\fC dan SlJ, quan h¢ so hfru la m()t quan h¢ n~n tang,

neu khong xac dinh duqc quan h¢ so hfru thl tdt yeu khong thi€t

l~p dUQ'C cac giao djch dan SlJ CO lien quan; trong linh V\lC hlnh SlJ

thl quan h¢ lien quan tcri vi¢c cong nh~ va bao hQ quy~n bdt kha

xam ph~m v~ than th~ tfnh m~g cua con ngucri la m()t quan h¢

n~n tang, neu khong xac djnh duqc m6i quan h¢ nay thl se khong

thiet l~p dUQ'C cac quan h¢ Cl,l th~ d~ bao v¢ than th~ va tfnh m~g

cua ngum dan D6i vcri nha nucrc, cac QHXH n~n tang cling la cac

QHXH ccr ban va quan trQng nhdt trong qua trlnh quan If xa h()i

bfutg phap lu~t Mfii khi n()i dung di~u chinh cac QHXH n~n tang

c6 SlJ thay d6i thl n()i dung di~u chinh cac QHXH khac trong cung

Mfii nganh lu~t duqc hlnh thanh d€ di~u chinh m()t nh6m QHXH c6 cung tfnh chAt, hay cung "lol;\i" vcri nhau Vf d1,1, nganh lu~t dan

S\l di~u chinh cac QHXH lien quan tm thl san va nhan than phi thl san, nganh lu~t hlnh slJ di~u chinh cac QHXH lien quan tm t9i

nen nganh lu~t d6, hay n6i each khac la t~o nen ph~m vi cac vAn d~ rna nganh lu~t d6 di~u chinh Di}.c di€m cua d6i tuqng di~u

khac, qua d6 hlnh thanh cac nganh lu~t d()c l~p Vi v~y, d6i tuqng di~u chinh la m()t vAn d~ bet sue quan trQng d6i vcri mfii nganh lu~t Di}.c di~m cua d6i tuqng di~u chinh cua m()t nganh lu~t luon

ca ban nhdt va quan tr9ng nhdt trong xa h()i Trong qua trlnh tham gia vao dm s6ng xa h()i, con ngucri thi€t l~p nhi~u QHXH

khac nhau, tuy nhien cac QHXH d6 khong ngang hang vm nhau rna giua chung c6 thu b~c nhdt djnh C6 nhfrng QHXH lam n~n

tang cho SlJ hlnh thanh cac QHXH khac, nghia la phru xac dinh duqc cac QHXH d6 trucrc khi thi€t l~p cac QHXH khac Vf d1,1, trong linh V\fC dan SlJ, quan h¢ so hfru la m()t quan h¢ n~n tang,

l~p dUQ'C cac giao djch dan SlJ CO lien quan; trong linh V\lC hlnh SlJ thl quan h¢ lien quan tcri vi¢c cong nh~ va bao hQ quy~n bdt kha

n~n tang, neu khong xac djnh duqc m6i quan h¢ nay thl se khong thiet l~p dUQ'C cac quan h¢ Cl,l th~ d~ bao v¢ than th~ va tfnh m~g

cua ngum dan D6i vcri nha nucrc, cac QHXH n~n tang cling la cac QHXH ccr ban va quan trQng nhdt trong qua trlnh quan If xa h()i bfutg phap lu~t Mfii khi n()i dung di~u chinh cac QHXH n~n tang c6 SlJ thay d6i thl n()i dung di~u chinh cac QHXH khac trong cung

n~n tang, neu khong xac djnh duqc m6i quan h¢ nay thl se khong thiet l~p dUQ'C cac quan h¢ Cl,l th~ d~ bao v¢ than th~ va tfnh m~g

c6 tac d()ng quyet dinh tm cac gia tri di}.c trung cua nganh lu~t d6 D6i tuqng di~u chinh cua nganh LHP la cac QHXH nJn tang,

xam ph~m v~ than th~ tfnh m~g cua con ngucri la m()t quan h¢ n~n tang, neu khong xac djnh duqc m6i quan h¢ nay thl se khong thiet l~p dUQ'C cac quan h¢ Cl,l th~ d~ bao v¢ than th~ va tfnh m~g

Trang 10

GIAO TRINH LU!T HIEN PHAP VIJ;:T NAM

linh vgc cfing c6 sg thay d6i theo Cac QHXH n~n tang nay la d6i

tuqng di~u chinh cua nganh LHP

D6i tuqng di~u chinh cua nganh LHP c6 th~ duqc chia thanh

ba nh6m 16u nhu sau:

Nh6m 1: cac QHXH nin timg, CO' bim va quan tr9ng nhdt

trong cac finh V¥C chfnh trj, kinh fi, van hoa, giao dl,lC, khoa h9c,

cong ngh¢, an ninh, qu6c phong, chfnh sach a6i ngoqi: Trong linh

vgc chinh tri, nganh LHP di~u chinh cac m6i quan h~ n~n tang, co

ban va quan trQng nhfit lien quan t6i qu6c gia, Hinh th6, quy~n lgc

nha nu6c va t6 chuc thgc hi~n quy~n lgc nha nu6c, vi dv: vfin d~

chu quy~n qu6c gia, quy~n dan t()c co ban, ban chfit cua nha nu6c,

ngu6n g6c cua quy~n lgc nha nu6c, h~ th6ng chinh tri v.v Khi

di~u chinh cac QHXH n~n tang cua linh vgc chinh tri, nganh LHP

d6ng thai thi~t l~p n~n tang cua ch~ d() chinh tri Trong cac linh

VlJC kinh t~, van hoa, giao dl;lC, khoa hQC, cong ngh~, an ninh, qu6c

phong va chinh sach d6i ngo~i, nhfrng QHXH n~n tang rna nganh

LHP di~u chinh Ia nhfrng QHXH lien quan t6i dinh huang phat

tri~n 16n CUa tirng linh VlJC, Vi dl;l ffiO hlnh phat tri~n kinh t~, djnh

huang gia trj phat tri~n n~n van hoa, khoa hQC, cong ngh~ V.V

Qua vi~c di~u chinh cac QHXH d6, nganh LHP hlnh thanh cac

chinh sach co ban nhfit, quan trQng nhfit dinh huang ho~t d()ng cua

cac CO quan nha nUOC trong tung linh VlJC

Nh6m 2: cac QHXH nin tang, CO' ban va quan tr9ng nhdt

trong linh V¥C quan h¢ giua nha nubc va ngu&i dan, hay c6 thi

g9i la cac QHXH xac dtnh quyin va nghia Vl,l CO' ban cua ngu&i

dan: Trong doi s6ng xa h()i, cac nganh lu~t cua h~ th6ng phap lu~t

Vi~t Nam quy dinh cho nguoi dan, trong d6 c6 cong dan Vi~t

Nam rfit nhi~u quy~n va nghia V\1 phap If trong cac linh VlJC khac

nhau Quy~n Va ngh!a V\1 CO ban CUa ngu(ri dan la nhfrng quy~n Va

ngh!a V\1 n~n tang, CO ban Va quan trQng nhfit CUa tung linh VlJC, vi

dv quy~n bfiu cu, ung cu trong Hnh VlJC chinh tri, quy~n sa hfru

linh vgc cfing c6 sg thay d6i theo Cac QHXH n~n tang nay la d6i tuqng di~u chinh cua nganh LHP

Nh6m 1: cac QHXH nin timg, CO' bim va quan tr9ng nhdt trong cac finh V¥C chfnh trj, kinh fi, van hoa, giao dl,lC, khoa h9c, cong ngh¢, an ninh, qu6c phong, chfnh sach a6i ngoqi: Trong linh

vgc chinh tri, nganh LHP di~u chinh cac m6i quan h~ n~n tang, co ban va quan trQng nhfit lien quan t6i qu6c gia, Hinh th6, quy~n lgc nha nu6c va t6 chuc thgc hi~n quy~n lgc nha nu6c, vi dv: vfin d~

chu quy~n qu6c gia, quy~n dan t()c co ban, ban chfit cua nha nu6c, ngu6n g6c cua quy~n lgc nha nu6c, h~ th6ng chinh tri v.v Khi di~u chinh cac QHXH n~n tang cua linh vgc chinh tri, nganh LHP d6ng thai thi~t l~p n~n tang cua ch~ d() chinh tri Trong cac linh VlJC kinh t~, van hoa, giao dl;lC, khoa hQC, cong ngh~, an ninh, qu6c phong va chinh sach d6i ngo~i, nhfrng QHXH n~n tang rna nganh LHP di~u chinh Ia nhfrng QHXH lien quan t6i dinh huang phat

tri~n 16n CUa tirng linh VlJC, Vi dl;l ffiO hlnh phat tri~n kinh t~, djnh huang gia trj phat tri~n n~n van hoa, khoa hQC, cong ngh~ V.V

Qua vi~c di~u chinh cac QHXH d6, nganh LHP hlnh thanh cac chinh sach co ban nhfit, quan trQng nhfit dinh huang ho~t d()ng cua cac CO quan nha nUOC trong tung linh VlJC

Nh6m 2: cac QHXH nin tang, CO' ban va quan tr9ng nhdt trong linh V¥C quan h¢ giua nha nubc va ngu&i dan, hay c6 thi g9i la cac QHXH xac dtnh quyin va nghia Vl,l CO' ban cua ngu&i dan: Trong doi s6ng xa h()i, cac nganh lu~t cua h~ th6ng phap lu~t

Nam rfit nhi~u quy~n va nghia V\1 phap If trong cac linh VlJC khac nhau Quy~n Va ngh!a V\1 CO ban CUa ngu(ri dan la nhfrng quy~n Va ngh!a V\1 n~n tang, CO ban Va quan trQng nhfit CUa tung linh VlJC, vi

tri~n 16n CUa tirng linh VlJC, Vi dl;l ffiO hlnh phat tri~n kinh t~, djnh huang gia trj phat tri~n n~n van hoa, khoa hQC, cong ngh~ V.V

Qua vi~c di~u chinh cac QHXH d6, nganh LHP hlnh thanh cac chinh sach co ban nhfit, quan trQng nhfit dinh huang ho~t d()ng cua cac CO quan nha nUOC trong tung linh VlJC

tri~n 16n CUa tirng linh VlJC, Vi dl;l ffiO hlnh phat tri~n kinh t~, djnh huang gia trj phat tri~n n~n van hoa, khoa hQC, cong ngh~ V.V Qua vi~c di~u chinh cac QHXH d6, nganh LHP hlnh thanh cac chinh sach co ban nhfit, quan trQng nhfit dinh huang ho~t d()ng cua cac CO quan nha nUOC trong tung linh VlJC

Trang 11

CHUaNG I- NHUNG KHAI Nlf,M CO BiN CUA LUJT HIEN PHAP

d6i v6i tu li~u san xufit, tv do kinh doanh trong IInh vvc kinh t@,

quy~n bfit kha xam ph;;tm nhan phfim, danh dv, tfnh m;;tng, ali san

trong IInh vvc tv do ca nhan v.v Nhilng quy~n CO' ban nay la n~n

tang hinh thanh cac quy~n Cl,l th~ cua nguai dan trong tirng IInh

vvc, vf d1,1 quy~n duqc dang kf kinh doanh, quy~n duqc khai ki~n

quy~n duqc yeu d.u b6i thubng dan sv ngoai hqp d6ng v.v T~p

hqp cac quy~n va nghia Vl,l CO' ban CUa ngubi dan t;;to thanh dia vi

phap If ccr ban cua nguai dan d6i v6i nha nu6c

Nh6m 3: cac QHXH nJn tang, CO' ban va quan tr9ng nhdt

trong linh VlfC t6 chuc va hor;tt at)ng cua bt) may nha nu&c: Day Ia

cac QHXH lien quan t6i vi~c xac dinh cac nguyen t~c t6ng th~

cua b9 may nha nu6c Vi~t Nam, cac nguyen t~c t6 chuc va ho;;tt

d(}ng, ch(rc nang, nhi~m Vl,l, quy~n h1;1n, CO' cfiu t6 chtrc va ho;;tt

d9ng cua cac CO' quan trong b9 may nha nu6c Vi~t Nam tu trung

uang t6i dia phuang Day Ia nh6m d6i tuqng di~u chinh Ian nhfit

cua nganh LHP

Xem xet a g6c d9 khai quat, d6i tuqng di~u chinh cua nganh

LHP c6 nhilng d(lc di~m rieng, qua d6 khing dinh tfnh d9c l~p cua

nganh LHP trong h~ th6ng phap lu~t Vi~t Nam, nhu sau:

Thu nhdt, d6i tuqng di~u chinh cua nganh LHP hi~n di~n a

hftu kh~p cac linh vvc cua dai s6ng xa h9i, tu chfnh tri, kinh t@,

van hoa, giao d1,1c, an ninh, qu6c phong, d6i ngo1;1i, t6 chuc va ho;;tt

dQng CUa bQ may nha nUOC tai cac linh VVC dan SV, hinh SV, tf>

t1,1ng Trong khi d6, d6i tuqng di~u chinh cua hftu h@t cac nganh

lu~t khac thubng nim trong m9t IInh vvc C\l th~, vf d1,1lu~t thucrng

m;;ti, lu~t moi trubng

Thu hai, m(lc du trai r9ng tren nhi~u IInh vvc song d6i tuqng

di~u chinh cua nganh LHP chi bao gbm cac QHXH n~n tang, CCY

ban va quan trQng nhfit trong tung IInh vvc Cac QHXH Cl,l th~

han CUa tung linh VVC thucmg la df>i tUQ'ng di~u chinh CUa cac

nganh lu~t khac, nhu nganh lu?t thucrng m1;1i, himh chfnh, dan sv

1 i

quy~n bfit kha xam ph;;tm nhan phfim, danh dv, tfnh m;;tng, ali san trong IInh vvc tv do ca nhan v.v Nhilng quy~n CO' ban nay la n~n

tang hinh thanh cac quy~n Cl,l th~ cua nguai dan trong tirng IInh vvc, vf d1,1 quy~n duqc dang kf kinh doanh, quy~n duqc khai ki~n

hqp cac quy~n va nghia Vl,l CO' ban CUa ngubi dan t;;to thanh dia vi phap If ccr ban cua nguai dan d6i v6i nha nu6c

Nh6m 3: cac QHXH nJn tang, CO' ban va quan tr9ng nhdt trong linh VlfC t6 chuc va hor;tt at)ng cua bt) may nha nu&c: Day Ia

d(}ng, ch(rc nang, nhi~m Vl,l, quy~n h1;1n, CO' cfiu t6 chtrc va ho;;tt d9ng cua cac CO' quan trong b9 may nha nu6c Vi~t Nam tu trung uang t6i dia phuang Day Ia nh6m d6i tuqng di~u chinh Ian nhfit cua nganh LHP

Xem xet a g6c d9 khai quat, d6i tuqng di~u chinh cua nganh LHP c6 nhilng d(lc di~m rieng, qua d6 khing dinh tfnh d9c l~p cua nganh LHP trong h~ th6ng phap lu~t Vi~t Nam, nhu sau:

hftu kh~p cac linh vvc cua dai s6ng xa h9i, tu chfnh tri, kinh t@, van hoa, giao d1,1c, an ninh, qu6c phong, d6i ngo1;1i, t6 chuc va ho;;tt dQng CUa bQ may nha nUOC tai cac linh VVC dan SV, hinh SV, tf>

han CUa tung linh VVC thucmg la df>i tUQ'ng di~u chinh CUa cac nganh lu~t khac, nhu nganh lu?t thucrng m1;1i, himh chfnh, dan sv

1 i

tang hinh thanh cac quy~n Cl,l th~ cua nguai dan trong tirng IInh vvc, vf d1,1 quy~n duqc dang kf kinh doanh, quy~n duqc khai ki~n

hftu kh~p cac linh vvc cua dai s6ng xa h9i, tu chfnh tri, kinh t@, van hoa, giao d1,1c, an ninh, qu6c phong, d6i ngo1;1i, t6 chuc va ho;;tt dQng CUa bQ may nha nUOC tai cac linh VVC dan SV, hinh SV, tf>

1 i

tang hinh thanh cac quy~n Cl,l th~ cua nguai dan trong tirng IInh vvc, vf d1,1 quy~n duqc dang kf kinh doanh, quy~n duqc khai ki~n quy~n duqc yeu d.u b6i thubng dan sv ngoai hqp d6ng v.v T~p

hftu kh~p cac linh vvc cua dai s6ng xa h9i, tu chfnh tri, kinh t@, van hoa, giao d1,1c, an ninh, qu6c phong, d6i ngo1;1i, t6 chuc va ho;;tt dQng CUa bQ may nha nUOC tai cac linh VVC dan SV, hinh SV, tf> t1,1ng Trong khi d6, d6i tuqng di~u chinh cua hftu h@t cac nganh

1 i

Trang 12

GIAO TRINH LU!T HIEN PHAP VI~T NAM hlnh SlJ, tai chinh, lao d()ng v.v Thu()c tinh n6n tang, co ban va

quan tn;mg nhfit cua d6i tugng di6u chinh cua nganh LHP mang

tinh trtru tugng cao, song khong phru khong c6 tieu chi d€ xac

d!nh, nhu cac tieu chi phan tich tren day

Thu ba, d6i tugng di6u chinh cua nganh LHP c6 th€ dugc li~t

ke thanh cac nh6m QHXH n6n tang, CO' ban va quan trQng nhfit

trong tirng linh VlJC song SlJ li~t ke d6 khong mang tinh tuy~t d6i

Thu()c tinh n6n tang, CO' ban va quan trQng nhfit la yeu t6 xac d!nh

ph1:1m vi cac QHXH la d6i tugng di6u chinh cua nganh LHP va

vi~c xac d!nh QHXH nao c6 thu9c tinh nay it nhi6u mang tinh chu

quan Chinh vl v~y rna ph1:1m vi d6i tugng di6u chinh cua nganh

LHP c6 th€ thay d6i trong tUng thai kl tuy thu9c vao nh~ thuc

CUa gi6i nghien Clru khoa hQC phap li va cac CO' quan CO thfim

quy6n trong tung giai do1:1n C\1 th€ M()t QHXH hk nay c6 th€

dugc coi la n6n tang song hk khac ll:li khong phai nhu v~y, va

ngugc l1:1i Vi d1,1, cac quan h~ lien quan t6i vi~c ki€m soat quy6n

ll,l'C nha nUOC b~ng cac CO' quan hien dtnh dQC l~p1 trong bQ may

nha nu6c m6i dugc dua vao phl:\m vi d6i tugng di6u chinh cua

nganh LHP Vi~t Nam

1.2 Phuong phap di~u chinh cua nganh lu~t hi~n phap

Neu d6i tugng di6u chinh cua m()t nganh lu~t la cac QHXH

rna nganh lu~t d6 tac d()ng len thl phuang phap di6u chinh Ia each

thuc rna nganh lu~t d6, hay tflJC tiep han la cac QPPL cua nganh

lu~t d6 tac d()ng len d6i tugng di6u chinh cua mlnh 2 Phuang phap

di6u chinh luon song hanh v6i d6i tugng di6u chinh nhu hai yeu

t6 quyet d!nh t6i vi~c xac d!nh m()t nganh lu~t d()c l~p Tuy nhien,

dS phan bi~t m9t nganh lu~t d()c l~p, tinh d(lc thu cua phuang

I v~ cac CCJ quan hi€n djnh d()c l~p xem Chuong XVII

2 Trubng D;;ti h<;>c Lu~t Ha N()i, Giao trinh Lf lufin chung v~ nha n~ac vii phap

lufit, Nxb Tu phap, Ha N()i, 2016; Oleg Nikolaevich Sadikov, Soviet Civil Law

(Phap lufit dans!£ Xo viit), M E Sharpe, 1988, tr 6

GIAO TRINH LU!T HIEN PHAP VI~T NAM hlnh SlJ, tai chinh, lao d()ng v.v Thu()c tinh n6n tang, co ban va quan tn;mg nhfit cua d6i tugng di6u chinh cua nganh LHP mang tinh trtru tugng cao, song khong phru khong c6 tieu chi d€ xac d!nh, nhu cac tieu chi phan tich tren day

ke thanh cac nh6m QHXH n6n tang, CO' ban va quan trQng nhfit trong tirng linh VlJC song SlJ li~t ke d6 khong mang tinh tuy~t d6i

Thu()c tinh n6n tang, CO' ban va quan trQng nhfit la yeu t6 xac d!nh ph1:1m vi cac QHXH la d6i tugng di6u chinh cua nganh LHP va vi~c xac d!nh QHXH nao c6 thu9c tinh nay it nhi6u mang tinh chu quan Chinh vl v~y rna ph1:1m vi d6i tugng di6u chinh cua nganh LHP c6 th€ thay d6i trong tUng thai kl tuy thu9c vao nh~ thuc CUa gi6i nghien Clru khoa hQC phap li va cac CO' quan CO thfim quy6n trong tung giai do1:1n C\1 th€ M()t QHXH hk nay c6 th€

dugc coi la n6n tang song hk khac ll:li khong phai nhu v~y, va ngugc l1:1i Vi d1,1, cac quan h~ lien quan t6i vi~c ki€m soat quy6n ll,l'C nha nUOC b~ng cac CO' quan hien dtnh dQC l~p1 trong bQ may nha nu6c m6i dugc dua vao phl:\m vi d6i tugng di6u chinh cua nganh LHP Vi~t Nam

1.2 Phuong phap di~u chinh cua nganh lu~t hi~n phap Neu d6i tugng di6u chinh cua m()t nganh lu~t la cac QHXH rna nganh lu~t d6 tac d()ng len thl phuang phap di6u chinh Ia each thuc rna nganh lu~t d6, hay tflJC tiep han la cac QPPL cua nganh lu~t d6 tac d()ng len d6i tugng di6u chinh cua mlnh 2 Phuang phap di6u chinh luon song hanh v6i d6i tugng di6u chinh nhu hai yeu t6 quyet d!nh t6i vi~c xac d!nh m()t nganh lu~t d()c l~p Tuy nhien,

2 Trubng D;;ti h<;>c Lu~t Ha N()i, Giao trinh Lf lufin chung v~ nha n~ac vii phap lufit, Nxb Tu phap, Ha N()i, 2016; Oleg Nikolaevich Sadikov, Soviet Civil Law (Phap lufit dans!£ Xo viit), M E Sharpe, 1988, tr 6

ke thanh cac nh6m QHXH n6n tang, CO' ban va quan trQng nhfit trong tirng linh VlJC song SlJ li~t ke d6 khong mang tinh tuy~t d6i

Thu()c tinh n6n tang, CO' ban va quan trQng nhfit la yeu t6 xac d!nh ph1:1m vi cac QHXH la d6i tugng di6u chinh cua nganh LHP va vi~c xac d!nh QHXH nao c6 thu9c tinh nay it nhi6u mang tinh chu quan Chinh vl v~y rna ph1:1m vi d6i tugng di6u chinh cua nganh LHP c6 th€ thay d6i trong tUng thai kl tuy thu9c vao nh~ thuc CUa gi6i nghien Clru khoa hQC phap li va cac CO' quan CO thfim quy6n trong tung giai do1:1n C\1 th€ M()t QHXH hk nay c6 th€

dugc coi la n6n tang song hk khac ll:li khong phai nhu v~y, va ngugc l1:1i Vi d1,1, cac quan h~ lien quan t6i vi~c ki€m soat quy6n ll,l'C nha nUOC b~ng cac CO' quan hien dtnh dQC l~p1 trong bQ may nha nu6c m6i dugc dua vao phl:\m vi d6i tugng di6u chinh cua nganh LHP Vi~t Nam

ke thanh cac nh6m QHXH n6n tang, CO' ban va quan trQng nhfit trong tirng linh VlJC song SlJ li~t ke d6 khong mang tinh tuy~t d6i Thu()c tinh n6n tang, CO' ban va quan trQng nhfit la yeu t6 xac d!nh ph1:1m vi cac QHXH la d6i tugng di6u chinh cua nganh LHP va vi~c xac d!nh QHXH nao c6 thu9c tinh nay it nhi6u mang tinh chu quan Chinh vl v~y rna ph1:1m vi d6i tugng di6u chinh cua nganh LHP c6 th€ thay d6i trong tUng thai kl tuy thu9c vao nh~ thuc CUa gi6i nghien Clru khoa hQC phap li va cac CO' quan CO thfim quy6n trong tung giai do1:1n C\1 th€ M()t QHXH hk nay c6 th€ dugc coi la n6n tang song hk khac ll:li khong phai nhu v~y, va ngugc l1:1i Vi d1,1, cac quan h~ lien quan t6i vi~c ki€m soat quy6n ll,l'C nha nUOC b~ng cac CO' quan hien dtnh dQC l~p1 trong bQ may nha nu6c m6i dugc dua vao phl:\m vi d6i tugng di6u chinh cua nganh LHP Vi~t Nam

Trang 13

CHUONG I- NHC!NG KHAI NliJ,M CO BAN CUA LUJT HIEN PHAP

phap dieu chinh c6 thS khong tuy~t d6i nhu tinh d~c thu cua d6i

tugng dieu chinh Ben c~nh cac phuang phap d~c thu cua minh,

m()t nganh lu~t d()c l~p vdn c6 th6 sir dvng phuang phap di6u

chinh gi6ng nhu phuang phap dieu chinh cua nganh lu~t khac 1

Phuong phap dieu chinh n6i b~t nh~t cua nganh LHP la xac

lqp nhiing nguyen t&c chung cho ctic chit thi khi tham gia vao ctic

m6i quan h~ rna nganh lu~t nay diJu chinh Vi dl,l diSn hlnh ve

phuang phap nay la quy djnh t~i khoim 1 Dieu 2 Hi€n phap nam

2013: "Nha nu&c C(jng hoa xii h(ji chit nghia Vi~t Nam Ia nha

nu&c phtip quyJn xii h(ji chit nghia cita Nhan dan, do Nhan dan, Vl

Nhan dan" Vcri quy d!nh nay, nganh LHP dieu chinh m()t m6i

quan h~ ca ban trong linh V\fC chinh tri, do la quan h~ ve ban ch~t

cua Nha nucrc Vi~t Nam DS lam dieu d6, nganh LHP khong quy

djnh C\l thS nhung quyen va nghia V\l cua cac chu thS rna chi quy

d!nh nhii'ng tu tu6ng, quan di~m djnh huang - nhung nguyen t~c

rna cac chu th~ - nhu cac ca quan nha nucrc, Dang C()ng san, cac

t6 chuc chinh tr! - xa h()i va cac chu th~ c6 lien quan khac phai ton

trQng khi tham gia vao cac m6i quan h~ C\l th~ trong Hnh V\fC t6

chuc thvc hi~n quyen lvc nha nucrc Nganh LHP c6 r~t nhieu quy

djnh ap dvng phuang phap nay d~ tac d()ng len cac QHXH rna

chting dieu chinh, d~c bi~t la cac quy djnh a Chuang I, Chuang II

va Chuang III Hi€n phap nam 2013 T~t nhien, trong nhfrng

truemg hgp nh~t djnh thl nganh LHP ding quy djnh C\l th~ ve

quyen va nghia V\l C\l th~ cho CaC chu th~ tham gia quan h~, d~c

bi~t la CaC quy djnh ve nhi~m Vl,l, quyen h~n CUa CaC ca quan nha

nucrc, ho~c cac quy d!nh C\l th~ trong Hnh V\fC bdu cu Tuy

nhien, phuang phap chu d~o vdn la xac djnh nguyen t~c cho cac

chu th~ khi tham gia cac m6i quan h~

1 V Chirkin, Y Yudin, 0 Zhidkov, Fundamentals of the Socialist Theory of the

State and Law (Nhiing win ad ca bim cua L( lu(in xa h(ji chit nghTa vd Nha nuac vii

1987, tr 330

tugng dieu chinh Ben c~nh cac phuang phap d~c thu cua minh, m()t nganh lu~t d()c l~p vdn c6 th6 sir dvng phuang phap di6u chinh gi6ng nhu phuang phap dieu chinh cua nganh lu~t khac 1

Phuong phap dieu chinh n6i b~t nh~t cua nganh LHP la xac lqp nhiing nguyen t&c chung cho ctic chit thi khi tham gia vao ctic m6i quan h~ rna nganh lu~t nay diJu chinh Vi dl,l diSn hlnh ve phuang phap nay la quy djnh t~i khoim 1 Dieu 2 Hi€n phap nam 2013: "Nha nu&c C(jng hoa xii h(ji chit nghia Vi~t Nam Ia nha nu&c phtip quyJn xii h(ji chit nghia cita Nhan dan, do Nhan dan, Vl Nhan dan" Vcri quy d!nh nay, nganh LHP dieu chinh m()t m6i quan h~ ca ban trong linh V\fC chinh tri, do la quan h~ ve ban ch~t

cua Nha nucrc Vi~t Nam DS lam dieu d6, nganh LHP khong quy djnh C\l thS nhung quyen va nghia V\l cua cac chu thS rna chi quy d!nh nhii'ng tu tu6ng, quan di~m djnh huang - nhung nguyen t~c

rna cac chu th~ - nhu cac ca quan nha nucrc, Dang C()ng san, cac t6 chuc chinh tr! - xa h()i va cac chu th~ c6 lien quan khac phai ton

chuc thvc hi~n quyen lvc nha nucrc Nganh LHP c6 r~t nhieu quy djnh ap dvng phuang phap nay d~ tac d()ng len cac QHXH rna chting dieu chinh, d~c bi~t la cac quy djnh a Chuang I, Chuang II

va Chuang III Hi€n phap nam 2013 T~t nhien, trong nhfrng truemg hgp nh~t djnh thl nganh LHP ding quy djnh C\l th~ ve

quyen va nghia V\l C\l th~ cho CaC chu th~ tham gia quan h~, d~c bi~t la CaC quy djnh ve nhi~m Vl,l, quyen h~n CUa CaC ca quan nha nucrc, ho~c cac quy d!nh C\l th~ trong Hnh V\fC bdu cu Tuy

nhien, phuang phap chu d~o vdn la xac djnh nguyen t~c cho cac chu th~ khi tham gia cac m6i quan h~

1 V Chirkin, Y Yudin, 0 Zhidkov, Fundamentals of the Socialist Theory of the State and Law (Nhiing win ad ca bim cua L( lu(in xa h(ji chit nghTa vd Nha nuac vii

1987, tr 330

Trang 14

GIAO TRINH LU!T HI.EN PHAP VIST NAM

Ben c~ phuang phap d~c thu tren day, nganh LHP cling sir

d1,1ng m()t s6 phuang phap di~u chinh khac · nhu phuang phap trao

quy~n phuang phap cAm va phuang phap b~t bu()c

PhU'ong phap trao quyJn la phuang phap di~u chinh rna theo

d6 phap lu~t quy dinh cho cac chii th~ m()t ph~ vi quy~n h~

ho~c m()t quy~n cv ili~ tuang (rng Ia nghia V\1 ciia cac chu th~

khac phru ton tn;mg vi~c thgc hi~n quy~n cua cac chu th~ dugc

trao quy~n Nganh LHP sir d1,1ng phuong phap nay chu y€u d~ quy

dinh quy~n h~ cua cac co quan trong b() may nha nu6c, vi dl;l

Qu6c h()i c6 quy~n lam Hi€n phap va sua d6i Hi€n phap, lam lu~t

va sua d6i lu~t; 1 Chu tich nu6c c6 quy~n cong b6 Hi€n phap, lu~t

phap l~nh;2 D~ bi~u Qu6c h()i c6 quy~n chAt vAn Chu tich nu6c,

Chu tich Qu6c h()i, Thu tu6ng Chinh phu, B() truang va cac thanh

vien khac cua Chfnh phu v.v 3

PhU'ong phap cdm la phuang phap di~u chinh rna theo d6

phap lu~t ap d~t nghia V1,l len chu th~ tham gia quan h~ khong

dugc thgc hi~n m()t hanh vi cv th~ Nganh LHP sir d1,1ng phuang

phap nay chu y€u d~ bilO v~ cac quy~n tl,I do co ban khong bi xam

h~ bm cac co quan, t6 chuc hay ca nhan, vi d1,1 cac quy djnh:

"khong ai QU'(/C t7! y Vao chJ a CUa ngU'iJi khac nJu khong QU'(/C

ngU'iJi iJo iJJng y"';4 "khong ai QU'(/C boc ma, kfim SOat, thu gifJ trai

luqt thU' t{n, ili?n thoqi, ili?n t{n va cac hinh thuc trao a6i thong tin

rieng tU' cua ngU'ili khac" 5 Ben c~ d6, phuang phap nay cling

dugc sir d1,1ng d~ di~u chinh m()t s6 m6i quan h~ trong ho~t d()ng

cua cac co quan nha nu6c, vi dl,l "vi?c keo dai nhi?m ki cua m9t

khoa Qu6c h9i khong aU'f!C qua mU'ili hai thang, trir trnirng hf!P

1 Khofm 1 Bi~u 70 Hi~n pbap nuoc C(>ng boa XHCN VietNam niUn 2013

2 Khoan 1 Bi~u 88 Hi~n pbap nuoc C()ng boa XHCN VietNam niUn 2013

3 Khoan 1 Bi~u 80 Hi~n pbap nuoc C(>ng boa XHCN VietNam nam 2013

4 Khoan 2 Bi~u 22 Hi~n pbap nuoc C()ng boa XHCN Vi~t Nam nam 2013

5 Bo~n 2 khoan 2 Bi~u 21 Hi~n pbap nuoc C()ng boa XHCN Vi~t Nam nlim 2013

Ben c~ phuang phap d~c thu tren day, nganh LHP cling sir d1,1ng m()t s6 phuang phap di~u chinh khac · nhu phuang phap trao quy~n phuang phap cAm va phuang phap b~t bu()c

PhU'ong phap trao quyJn la phuang phap di~u chinh rna theo d6 phap lu~t quy dinh cho cac chii th~ m()t ph~ vi quy~n h~

khac phru ton tn;mg vi~c thgc hi~n quy~n cua cac chu th~ dugc trao quy~n Nganh LHP sir d1,1ng phuong phap nay chu y€u d~ quy dinh quy~n h~ cua cac co quan trong b() may nha nu6c, vi dl;l Qu6c h()i c6 quy~n lam Hi€n phap va sua d6i Hi€n phap, lam lu~t

phap l~nh;2 D~ bi~u Qu6c h()i c6 quy~n chAt vAn Chu tich nu6c, Chu tich Qu6c h()i, Thu tu6ng Chinh phu, B() truang va cac thanh vien khac cua Chfnh phu v.v 3

PhU'ong phap cdm la phuang phap di~u chinh rna theo d6 phap lu~t ap d~t nghia V1,l len chu th~ tham gia quan h~ khong dugc thgc hi~n m()t hanh vi cv th~ Nganh LHP sir d1,1ng phuang phap nay chu y€u d~ bilO v~ cac quy~n tl,I do co ban khong bi xam h~ bm cac co quan, t6 chuc hay ca nhan, vi d1,1 cac quy djnh:

"khong ai QU'(/C t7! y Vao chJ a CUa ngU'iJi khac nJu khong QU'(/C ngU'iJi iJo iJJng y"';4 "khong ai QU'(/C boc ma, kfim SOat, thu gifJ trai luqt thU' t{n, ili?n thoqi, ili?n t{n va cac hinh thuc trao a6i thong tin rieng tU' cua ngU'ili khac" 5 Ben c~ d6, phuang phap nay cling dugc sir d1,1ng d~ di~u chinh m()t s6 m6i quan h~ trong ho~t d()ng cua cac co quan nha nu6c, vi dl,l "vi?c keo dai nhi?m ki cua m9t khoa Qu6c h9i khong aU'f!C qua mU'ili hai thang, trir trnirng hf!P

phap l~nh;2 D~ bi~u Qu6c h()i c6 quy~n chAt vAn Chu tich nu6c, Chu tich Qu6c h()i, Thu tu6ng Chinh phu, B() truang va cac thanh vien khac cua Chfnh phu v.v 3

va sua d6i lu~t; 1 Chu tich nu6c c6 quy~n cong b6 Hi€n phap, lu~t phap l~nh;2 D~ bi~u Qu6c h()i c6 quy~n chAt vAn Chu tich nu6c, Chu tich Qu6c h()i, Thu tu6ng Chinh phu, B() truang va cac thanh vien khac cua Chfnh phu v.v 3

Trang 15

CHUONG I- NHUNG KHAI Nl$.M CO BAN CUA LUJT HIEN PHAP

CO chiin tranh"; 1 "khong atr(/C bfit, giam, giu, khai t6 t/qi biJu

Qu6c h(Ji niu khong CO Slf tffJng y CUa Qu6c h(Ji ho(lc trong thai

gian Qu6c h(Ji khong h(Jp, khong c6 Slf adng y cua Uy ban thuang

V¥ Qu6c h(Ji; trong truang h9P tlc;zi biiu Qu6c h(Ji phc;zm t(Ji qua

tang rna bi tc;zm giu thi ca quan tc;zm giu phai lcj.p tire bao cao tti

Qu6c h(Ji ho(lc Uy ban thuang V¥ Qu6c h(Ji xem xet, quyit tljnh" 2

Phuong phap blit bu(Jc Ut phuong phap diSu chinh rna theo d6

phap lu~t ap d~t ffiQt nghia V\1 XU S\f, hay n6i each khac la nghia

vv thvc hi~n m()t hanh vi nhfit dinh len cac chu th~ tham gia quan

h~ Nganh LHP sir d1,1ng phuong phap nay d~ quy dinh cac nghia

vv ca ban cua ngum dan, vf d1,1 "m9i nguai c6 nghia V¥ bao v~

moi truang"; 3 "cong dan c6 nghia V¥ trung thanh v&i T6 qu6c"; 4

"m9i nguai c6 nghia V¥ n(Jp thui theo lutjt tltnh" 5 ••• Ben c~nh d6,

phuong phap nay cung duqc sir dvng kha ph6 bien d~ quy dinh vS

m()t s6 khfa c~nh ho~t d()ng cua cac ca quan nha nu6c, vi dv: "khi

ban hanh quy tlfnh thlfC hi¢n chfnh sach dan t(Jc, Chfnh phu phai

idy y kiin cua H(Ji adng dan t(Jc"; 6 "nguai bi chdt vdn phai tra lai

tru&c Qu6c h(Ji tc;zi ki h9p ho(lc tc;zi phien h9p Uy ban thuang V¥

Qu6c h(Ji trong thai gian giua hai ki h9p Qu6c h(Ji" 7

Ba phuong phap tren day la nhfrng phuang phap diSu chinh

mang tinh chAt quyJn uy, nghia la cac ben phai tuy~t d6i tuan thu

ph~m vi quySn va nghia V\1 rna phap lu~t quy djnh rna kh6ng duqc

tv thoa thu~n them Cac phuong phap nay kh6ng nhfrng duqc

nganh LHP sir dvng rna con d6ng thai duqc sir dvng bai m()t s6

nganh lu~t khac nhu nganh lu~t hanh chfnh, lu~t hinh sv, lu~t t6

tvng hinh sv v.v

1 Khoan 3 Di~u 71 Hi~n pbap nuoc C()ng boa XHCN Vi~t Nam nam 2013

2 Di~u 81 Hi~n pbap nuoc C()ng boa XHCN Vi~t Nam nam 2013

3 Di~u 43 Hi~n phap nuoc C()ng boa XHCN Vi~t Nam nam 2013

4 Do~n I Di~u 44 Hi~n pbap nuoc C()ng boa XHCN Vi~t Nam nam 2013

6 Khoan 3 Di~u 75 Hi~n pbap nuoc Ci)ng boa XHCN Vi~t Nam nam 2013

7 Kboan 2 Di~u 80 Hi~n pbap nuoc Ci)ng boa XHCN Vi~t Nam nam 2013

CO chiin tranh"; 1 "khong atr(/C bfit, giam, giu, khai t6 t/qi biJu Qu6c h(Ji niu khong CO Slf tffJng y CUa Qu6c h(Ji ho(lc trong thai gian Qu6c h(Ji khong h(Jp, khong c6 Slf adng y cua Uy ban thuang

V¥ Qu6c h(Ji; trong truang h9P tlc;zi biiu Qu6c h(Ji phc;zm t(Ji qua tang rna bi tc;zm giu thi ca quan tc;zm giu phai lcj.p tire bao cao tti Qu6c h(Ji ho(lc Uy ban thuang V¥ Qu6c h(Ji xem xet, quyit tljnh" 2 Phuong phap blit bu(Jc Ut phuong phap diSu chinh rna theo d6 phap lu~t ap d~t ffiQt nghia V\1 XU S\f, hay n6i each khac la nghia

vv thvc hi~n m()t hanh vi nhfit dinh len cac chu th~ tham gia quan h~ Nganh LHP sir d1,1ng phuong phap nay d~ quy dinh cac nghia

"m9i nguai c6 nghia V¥ n(Jp thui theo lutjt tltnh" 5 ••• Ben c~nh d6, phuong phap nay cung duqc sir dvng kha ph6 bien d~ quy dinh vS

m()t s6 khfa c~nh ho~t d()ng cua cac ca quan nha nu6c, vi dv: "khi ban hanh quy tlfnh thlfC hi¢n chfnh sach dan t(Jc, Chfnh phu phai idy y kiin cua H(Ji adng dan t(Jc"; 6 "nguai bi chdt vdn phai tra lai tru&c Qu6c h(Ji tc;zi ki h9p ho(lc tc;zi phien h9p Uy ban thuang V¥

tv thoa thu~n them Cac phuong phap nay kh6ng nhfrng duqc nganh LHP sir dvng rna con d6ng thai duqc sir dvng bai m()t s6 nganh lu~t khac nhu nganh lu~t hanh chfnh, lu~t hinh sv, lu~t t6

tvng hinh sv v.v

Trang 16

GIAO TRINH LUAT HIEN PHAP vieTNAM

1.3 Quy ph~m phap lu~t cua ngimh lu~t hi~n phap

Phap 1u~t dugc d~t ra de di€u chinh cac QHXH, qua d6 u6n

n~n h~mh vi cua cac chu the trong xa h()i QPPL Ut cac quy t~c xi'r

S\f chung do CO' quan nha nUOC CO thfrm quy€n ban hanh va dUQ'C

bao dam th\fc hi~n b&ng cu5ng ch~ nha nu6c Quy t~c xu S\f dugc

the hi~n thong qua cac quy€n hay nghia V\1 phap lf, tire la vi~c dugc

lam hay khong phai lam, phai lam hay khong dugc lam, dugc quy

dinh trong n9i dung cua QPPL C6 the coi QPPL nhu la dan vi nho

nhAt va CO' ban nhAt cua phap lu~t de tac d()ng, xac l~p khuon mdu

xi'r S\f cho cac QHXH Thong qua QPPL, cac chu the bi~t phai hanh

xi'r nhu th~ nao; nhcr d6 phap lu~t d~t dugc ml}c tieu di€u chinh

cua mlnh Mfli nganh lu~t d€u la t~p hgp cua cac QPPL dugc d~t

ra de tac d()ng len d6i tugng di€u chinh cua nganh lu~t d6

Nhu v~y, QPPL cua nganh LHP la cac quy t~c xi'r S\f chung do

cac CO' quan nha nu6c CO thfrm quy€n ban hanh de di€u chinh cac

QHXH trong ph~m vi d6i tugng di€u chinh cua nganh LHP, vi d\1

quy ph~m: "T6 qu6c Vi?t Nam lii thieng lieng, bcit kha xam phqm"; 1

"Cong dan nam, nfr binh a&ng vt m()i m(lt" 2 hay "Qu6c ht)i lii CO'

quan quytn hrc nhii nu&c cao nhcit cua nu&c Ct)ng hoii xii ht)i chit

nghia Vi?t Nam" 3

Cung gi6ng nhu cac QPPL khac, QPPL cua nganh LHP khong

d6ng nghia v6i cac ditu, khoim trong van ban c6 chua d\fllg QPPL

cua nganh LHP M9t di€u, khoan trong van ban c6 the chua m()t

ho~c m9t s6 QPPL cua nganh LHP, vi d\1 Di€u 87 Hi~n phap nam

2013 chua d\fllg t6i 4 QPPL hay khoan 1 Di€u 88 Hi~n phap nam

2013 chua d\fllg t6i 3 QPPL

So v6i cac QPPL khac, QPPL cua nganh LHP c6 m9t s6 d~c

diem rieng sau day:

1 Khoim 1 Di~u 11 Hi~n phap nu&c Ci)ng hoa XHCN Vi~t Nam nam 2013

2 Khm\n 1 Di~u 26 Hi~n phap nu6'c Ci)ng hoa XHCN Vi~t Nam nam 2013

3 Di~u 69 Hi~n phap nu&c Ci)ng hoa XHCN Vi~t Nam ~am 2013

1.3 Quy ph~m phap lu~t cua ngimh lu~t hi~n phap Phap 1u~t dugc d~t ra de di€u chinh cac QHXH, qua d6 u6n n~n h~mh vi cua cac chu the trong xa h()i QPPL Ut cac quy t~c xi'r S\f chung do CO' quan nha nUOC CO thfrm quy€n ban hanh va dUQ'C bao dam th\fc hi~n b&ng cu5ng ch~ nha nu6c Quy t~c xu S\f dugc

lam hay khong phai lam, phai lam hay khong dugc lam, dugc quy dinh trong n9i dung cua QPPL C6 the coi QPPL nhu la dan vi nho nhAt va CO' ban nhAt cua phap lu~t de tac d()ng, xac l~p khuon mdu xi'r S\f cho cac QHXH Thong qua QPPL, cac chu the bi~t phai hanh xi'r nhu th~ nao; nhcr d6 phap lu~t d~t dugc ml}c tieu di€u chinh cua mlnh Mfli nganh lu~t d€u la t~p hgp cua cac QPPL dugc d~t

Nhu v~y, QPPL cua nganh LHP la cac quy t~c xi'r S\f chung do cac CO' quan nha nu6c CO thfrm quy€n ban hanh de di€u chinh cac QHXH trong ph~m vi d6i tugng di€u chinh cua nganh LHP, vi d\1 quy ph~m: "T6 qu6c Vi?t Nam lii thieng lieng, bcit kha xam phqm"; 1

quan quytn hrc nhii nu&c cao nhcit cua nu&c Ct)ng hoii xii ht)i chit nghia Vi?t Nam" 3

Cung gi6ng nhu cac QPPL khac, QPPL cua nganh LHP khong d6ng nghia v6i cac ditu, khoim trong van ban c6 chua d\fllg QPPL cua nganh LHP M9t di€u, khoan trong van ban c6 the chua m()t ho~c m9t s6 QPPL cua nganh LHP, vi d\1 Di€u 87 Hi~n phap nam

So v6i cac QPPL khac, QPPL cua nganh LHP c6 m9t s6 d~c diem rieng sau day:

Trang 17

CHUONG I- NHUNG KHAI NIEM CO BAN CUA LUJT HIEN PHAP

Thir nhdt, cac QPPL cua nganh LHP thuang la cac QPPL

nguyen t~c hay con gQi la QPPL tuyen b6 (declaration rule) I Cac

QPPL nguyen t~c chi dua ra quy t~c xu sv rnang tfnh chfit dinh

huang, khru quat rna khong quy dinh nhfmg quy€n hay nghia Vl,l

cv thS dS cac chu thS c6 thS din cu vao d6 thvc hi~n cac hanh vi

Cl,l thS cua mlnh Trong khi d6, QPPL cua cac nganh lu~t khac chu

y@u chua dl,l'ng cac quy€n va nghia Vl,l phap If Cl,l thS Trong rn()t

chinh the th6ng nhfit cua h~ th6ng phap lu~t, cac QPPL rnang tfnh

nguyen t~c cua LHP d6ng vai tro la ca sa ban hanh cac QPPL Cl,l

thS cua cac nganh lu~t khac Vi d1,1, v6i quy dinh "M9i nguai co

nghia V¥ n9p thud theo luqt dtnh" duqc quy dinh t~i Di€u 47 Hi@n

phap narn 2013,nguai dan se khong thS bi~t c1,1 thS mlnh se phai

n()p cac lo~i thu~ gl., trong truang hqp nao va v6i rnuc thu~ sufit Ia

bao nhieu Quy ph~rn nay chi dua ra rn()t quy t~c xu sv rnang

tinh nguyen t~c v€ nghia Vl,l n()p thu~ cua rnQi nguai Can cu vao

d6, phap lu~t v€ thu~ quy dinh cv thS cac lo~i thu~, rnuc thu@ sufit

va ch~ tai xu If vi ph~rn v€ thu@

QPPL cua nganh LHP c6 d~c diSrn nay la vi, nhu da d€ c~p,

d6i tuqng di€u chinh cua nganh LHP la cac QHXH ca ban va

quan trQng nhfit, d6ng nghia v6i vi~c day la cac quan h~ rnang tfnh

chfit khru quat va Ia n€n tang dS hl.nh thanh cac rn6i quan h~ Cl,l thS

trong xa h()i Vl v~y, QPPL cua nganh LHP cung chi c6 thS diSu

chinh a tdrn nguyen t~c, khai quat va do d6 rnang tinh chfit tuyen

b6 han Ia quy dinh Cl,l thS

Tuy nhien, chi phdn l&n rna khong phai tdt ca cac QPPL cua

nganh LHP dSu rnang tinh nguyen t~c Trong ph~rn vi d6i tuqng

di€u chinh cua nganh LHP cung c6 nhfrng QHXH cv thS rna

QPPL tuang ung cua nganh LHP c6 thS diSu chinh b~ng each quy

State and Law (Nhfmg vein aJ ca bim cua U luf7n xa h(Ji chu nghTa vJ Nha mrac va

Phr:ip lw;it), Nxb Ti~n b(), 1979, djch sang ti~ng Anh b6i Jane Sayer, Nxb Ti~n b(),

1987, tr 259

Thir nhdt, cac QPPL cua nganh LHP thuang la cac QPPL nguyen t~c hay con gQi la QPPL tuyen b6 (declaration rule) I Cac QPPL nguyen t~c chi dua ra quy t~c xu sv rnang tfnh chfit dinh huang, khru quat rna khong quy dinh nhfmg quy€n hay nghia Vl,l

cv thS dS cac chu thS c6 thS din cu vao d6 thvc hi~n cac hanh vi Cl,l thS cua mlnh Trong khi d6, QPPL cua cac nganh lu~t khac chu y@u chua dl,l'ng cac quy€n va nghia Vl,l phap If Cl,l thS Trong rn()t chinh the th6ng nhfit cua h~ th6ng phap lu~t, cac QPPL rnang tfnh nguyen t~c cua LHP d6ng vai tro la ca sa ban hanh cac QPPL Cl,l thS cua cac nganh lu~t khac Vi d1,1, v6i quy dinh "M9i nguai co

nghia V¥ n9p thud theo luqt dtnh" duqc quy dinh t~i Di€u 47 Hi@n phap narn 2013,nguai dan se khong thS bi~t c1,1 thS mlnh se phai n()p cac lo~i thu~ gl., trong truang hqp nao va v6i rnuc thu~ sufit Ia

bao nhieu Quy ph~rn nay chi dua ra rn()t quy t~c xu sv rnang tinh nguyen t~c v€ nghia Vl,l n()p thu~ cua rnQi nguai Can cu vao d6, phap lu~t v€ thu~ quy dinh cv thS cac lo~i thu~, rnuc thu@ sufit

QPPL cua nganh LHP c6 d~c diSrn nay la vi, nhu da d€ c~p, d6i tuqng di€u chinh cua nganh LHP la cac QHXH ca ban va quan trQng nhfit, d6ng nghia v6i vi~c day la cac quan h~ rnang tfnh chfit khru quat va Ia n€n tang dS hl.nh thanh cac rn6i quan h~ Cl,l thS trong xa h()i Vl v~y, QPPL cua nganh LHP cung chi c6 thS diSu chinh a tdrn nguyen t~c, khai quat va do d6 rnang tinh chfit tuyen b6 han Ia quy dinh Cl,l thS

Tuy nhien, chi phdn l&n rna khong phai tdt ca cac QPPL cua nganh LHP dSu rnang tinh nguyen t~c Trong ph~rn vi d6i tuqng di€u chinh cua nganh LHP cung c6 nhfrng QHXH cv thS rna QPPL tuang ung cua nganh LHP c6 thS diSu chinh b~ng each quy

1987, tr 259

Trang 18

mAo TRINH LUAT HIEN PHAP vi~T NAM d!nh cac quy~n va nghia V\1 phap li C\1 thS Di~u nay thS hi~n ro

net trong linh V\JC bdu CU, vi d\1 quy ph~m: "MJi cu tri c6 quyJn

bo m9t phdu bdu d{li bdu Qu6c h9i" 1 •••

Thu hai, phdn lcrn cac QPPL cua nganh LHP thuemg khong c6

du co d.u ba b() ph~n

d g6c d() li lu~n ph6 quat, m6i QPPL thuemg c6 co cAu ba b()

ph~n: gia d!nh, quy d!nh va ch€ tai C6 thS hiSu m()t each ng~n gQn:

phdn gia dinh chi ra b6i canh cua QHXH rna cac ben chu thS tham

gia phai xu sv theo quy dinh cua phap lu~t; phdn quy dinh chi ra

n()i dung cac ben phru xu sv trong m6i QHXH; phdn ch€ thl dua ra

cac h~u qua phap li bAt 1¢ n€u cac ben chu thS vi ph~m n()i dung

quy dinh rna minh phai tuan thu Sv hgp thanh cua ba b() ph~ nay

t~o nen m()t QPPL tieu chudn, bm vl n6 vira chi ra cac ben phai xu

sv nhu th€ nao, vira thS hi~n dugc bi~n phap cuang ch€ cua nha

nucrc N6i each khac, vcri co d.u ba b() ph~n QPPL bao dam cho

phap lu~t c6 dugc kha nang di~u chinh, u6n n~n cac QHXH

Khong gi6ng vm cac QPPL tieu chufut, QPPL cua nganh LHP

thuong chi c6 hai b() ph~n la gia d!nh va quy dinh Phdn Ian cac

QPPL cua nganh LHP thuemg chi c6 phdn chi ra b6i canh cac ben

cdn XU S\1' theo phap lu~t va n()i dung XU S\1' rna CaC ben phai tuan

thu Vi d\1: "nu&c Ct)ng hoa xii ht)i chu nghia Vi~t Nam lil qu6c

gia th6ng nhdt cua cdc dan tt)c cung sinh s6ng tren ddt nu&c Vi~t

Nam"; 2 "mQi nguili c6 quyJn bdt kha xam ph{lm vJ than thi, GU(J'C

phap luqt bao h9 vJ sue khoe, danh dl! va nhan phdm" 3 hay

"Chlnh phu iii cu quan hanh chinh nha nu&c cao nhdt cua nu&c

Ct)ng hoa xii h9i chu nghia Vi~t Nam" 4 C6 thS thAy phdn ch€ thl

khong hi~n di~n trong cac QPPL tren

1 Khofm 1 Di~u 69 Lu~t b~u cir d~i bi~u Qu6c h(li va d~i bi~u H(li dbng nhiin dan

nam2015

2 KhOlin 1 Di~u 5 Hi€n pMp iiuoc C(lng hoa XHCN Vi~t Nam nam 2013

3 Khoan 1 Di~u 20 Hi€n phap nuoc C(lng hoa XHCN Vi~t Nam nam 2013

4 Do~n I Di~u 94 Hi€n pMp nuoc C(lng hoa XHCN Vi~t Nam nam 2013

mAo TRINH LUAT HIEN PHAP vi~T NAM d!nh cac quy~n va nghia V\1 phap li C\1 thS Di~u nay thS hi~n ro net trong linh V\JC bdu CU, vi d\1 quy ph~m: "MJi cu tri c6 quyJn

sv nhu th€ nao, vira thS hi~n dugc bi~n phap cuang ch€ cua nha nucrc N6i each khac, vcri co d.u ba b() ph~n QPPL bao dam cho phap lu~t c6 dugc kha nang di~u chinh, u6n n~n cac QHXH

Khong gi6ng vm cac QPPL tieu chufut, QPPL cua nganh LHP thuong chi c6 hai b() ph~n la gia d!nh va quy dinh Phdn Ian cac QPPL cua nganh LHP thuemg chi c6 phdn chi ra b6i canh cac ben cdn XU S\1' theo phap lu~t va n()i dung XU S\1' rna CaC ben phai tuan thu Vi d\1: "nu&c Ct)ng hoa xii ht)i chu nghia Vi~t Nam lil qu6c gia th6ng nhdt cua cdc dan tt)c cung sinh s6ng tren ddt nu&c Vi~t

"Chlnh phu iii cu quan hanh chinh nha nu&c cao nhdt cua nu&c Ct)ng hoa xii h9i chu nghia Vi~t Nam" 4 C6 thS thAy phdn ch€ thl khong hi~n di~n trong cac QPPL tren

1 Khofm 1 Di~u 69 Lu~t b~u cir d~i bi~u Qu6c h(li va d~i bi~u H(li dbng nhiin dan nam2015

sv nhu th€ nao, vira thS hi~n dugc bi~n phap cuang ch€ cua nha nucrc N6i each khac, vcri co d.u ba b() ph~n QPPL bao dam cho phap lu~t c6 dugc kha nang di~u chinh, u6n n~n cac QHXH

Khong gi6ng vm cac QPPL tieu chufut, QPPL cua nganh LHP thuong chi c6 hai b() ph~n la gia d!nh va quy dinh Phdn Ian cac QPPL cua nganh LHP thuemg chi c6 phdn chi ra b6i canh cac ben cdn XU S\1' theo phap lu~t va n()i dung XU S\1' rna CaC ben phai tuan thu Vi d\1: "nu&c Ct)ng hoa xii ht)i chu nghia Vi~t Nam lil qu6c gia th6ng nhdt cua cdc dan tt)c cung sinh s6ng tren ddt nu&c Vi~t

du co d.u ba b() ph~n

d g6c d() li lu~n ph6 quat, m6i QPPL thuemg c6 co cAu ba b() ph~n: gia d!nh, quy d!nh va ch€ tai C6 thS hiSu m()t each ng~n gQn: phdn gia dinh chi ra b6i canh cua QHXH rna cac ben chu thS tham gia phai xu sv theo quy dinh cua phap lu~t; phdn quy dinh chi ra n()i dung cac ben phru xu sv trong m6i QHXH; phdn ch€ thl dua ra cac h~u qua phap li bAt 1¢ n€u cac ben chu thS vi ph~m n()i dung quy dinh rna minh phai tuan thu Sv hgp thanh cua ba b() ph~ nay t~o nen m()t QPPL tieu chudn, bm vl n6 vira chi ra cac ben phai xu

sv nhu th€ nao, vira thS hi~n dugc bi~n phap cuang ch€ cua nha nucrc N6i each khac, vcri co d.u ba b() ph~n QPPL bao dam cho phap lu~t c6 dugc kha nang di~u chinh, u6n n~n cac QHXH Khong gi6ng vm cac QPPL tieu chufut, QPPL cua nganh LHP thuong chi c6 hai b() ph~n la gia d!nh va quy dinh Phdn Ian cac QPPL cua nganh LHP thuemg chi c6 phdn chi ra b6i canh cac ben cdn XU S\1' theo phap lu~t va n()i dung XU S\1' rna CaC ben phai tuan thu Vi d\1: "nu&c Ct)ng hoa xii ht)i chu nghia Vi~t Nam lil qu6c gia th6ng nhdt cua cdc dan tt)c cung sinh s6ng tren ddt nu&c Vi~t

Trang 19

CHUONG I- NHUNG KHAI NISM CO BiN CUA LUJT HIEN PHAP

C6 hai lf do chu ySu lam cho phfin Ian QPPL cua nganh LHP

chi c6 b9 ph~n gia djnh va quy djnh Thu nhdt, nhu dii d~ c~p, d6i

tuqng di~u chinh cua nganh LHP la cac quan h~ ccr ban nhfrt, quan

trQng nhfrt va mang tfnh khai quat, dfut tcri n<)i dung quy djnh cua

cac quy ph~m cling mang tfnh nguyen t~c, khru quat N<)i dung

quy djnh cang khai quat, cang mang tfnh nguyen t~c thi hanh vi vi

ph~m quy djnh cang c6 nhi~u hinh thai va muc d9 khac nhau, ddn

t6i nhi~u hinh thuc chS till c6 th~ ap dl,mg d6i vcri cac vi ph~m Vf

d1,1, quy ph~m "mQi ngum c6 quy~n bfrt kha xam ph~m v~ than

th~ duqc phap lu~t bao h9 v~ sue khoe, danh d\1' va nhan phAm" la

quy ph~m mang tfnh khai quat cao Hanh vi vi ph~m d6i v6i quy

ph~m nay c6 th~ la hanh vi vo y gay tai n~n lam anh huang sue

khoe, hanh vi thoa m~ si nh1,1c nguai khac, hay cling c6 th~ la

hanh vi c6 y tAn cong, gay thucrng tfch ChS tai d6i vcri cac vi

ph~m nay c6 th~ la b6i thuang thi~t h~i sue khoe, xin I6i b~t bu<)c

hay th~m chf chS tai hinh S\f Trong QPPL tren day khong th~ va

cling khong nen quy djnh hSt cac vi ph~m Cl,l th~ cling nhu cac

hinh thuc chS tai tucrng Ung Cling c6 th~ n6i r~ng, QPPL cua

nganh LHP dii "gui" chS tai vao cac nganh lu~t khac khi cac

nganh lu~t d6 dua ra cac QPPL C\l th~ h6a QPPL cua nganh LHP

Thu hai, trong m<)t s6 truang hqp, cac QPPL cua nganh LHP dua

ra cac quy djnh C\l th~, song d6 l~i la nhfing quy dinh trao quy~n

cho m<)t chu th~ nao d6 va do d6 cling khong xac djnh duqc vi

ph~m d6i v6i vi~c thl,l'c hi~n quy~n, vf d1,1 quy ph~m "M6i cu tri c6

quy~n b6 m(Jt phiiu bdu dqi biiu Qu6c h(Ji" 1 hay quy ph~m "Chu

tjch nuac c6 quy~n tham d7! phien h9p cua Uy ban thuang V{l

Qu6c h(Ji, phien h9p cua Chfnh phu" 2

C6 th~ n6i, 6 g6c d9 nao d6 d?c di~m thu hai cua QPPL cua

I Khoan 1 Di@u 69 Lu~t b~u Clr d~i bi@u Qu6c hQi va d~i bi@u H(>i d6ng nhan dan

nam 2015

2 Do~n 1 Di@u 90 Hi6n phap mr6c C(>ng hoa XHCN Vi~t Nam nam 2013

C6 hai lf do chu ySu lam cho phfin Ian QPPL cua nganh LHP chi c6 b9 ph~n gia djnh va quy djnh Thu nhdt, nhu dii d~ c~p, d6i tuqng di~u chinh cua nganh LHP la cac quan h~ ccr ban nhfrt, quan trQng nhfrt va mang tfnh khai quat, dfut tcri n<)i dung quy djnh cua cac quy ph~m cling mang tfnh nguyen t~c, khru quat N<)i dung quy djnh cang khai quat, cang mang tfnh nguyen t~c thi hanh vi vi ph~m quy djnh cang c6 nhi~u hinh thai va muc d9 khac nhau, ddn t6i nhi~u hinh thuc chS till c6 th~ ap dl,mg d6i vcri cac vi ph~m Vf d1,1, quy ph~m "mQi ngum c6 quy~n bfrt kha xam ph~m v~ than th~ duqc phap lu~t bao h9 v~ sue khoe, danh d\1' va nhan phAm" la quy ph~m mang tfnh khai quat cao Hanh vi vi ph~m d6i v6i quy ph~m nay c6 th~ la hanh vi vo y gay tai n~n lam anh huang sue khoe, hanh vi thoa m~ si nh1,1c nguai khac, hay cling c6 th~ la hanh vi c6 y tAn cong, gay thucrng tfch ChS tai d6i vcri cac vi ph~m nay c6 th~ la b6i thuang thi~t h~i sue khoe, xin I6i b~t bu<)c hay th~m chf chS tai hinh S\f Trong QPPL tren day khong th~ va cling khong nen quy djnh hSt cac vi ph~m Cl,l th~ cling nhu cac hinh thuc chS tai tucrng Ung Cling c6 th~ n6i r~ng, QPPL cua nganh LHP dii "gui" chS tai vao cac nganh lu~t khac khi cac nganh lu~t d6 dua ra cac QPPL C\l th~ h6a QPPL cua nganh LHP

ra cac quy djnh C\l th~, song d6 l~i la nhfing quy dinh trao quy~n cho m<)t chu th~ nao d6 va do d6 cling khong xac djnh duqc vi ph~m d6i v6i vi~c thl,l'c hi~n quy~n, vf d1,1 quy ph~m "M6i cu tri c6

quy~n b6 m(Jt phiiu bdu dqi biiu Qu6c h(Ji" 1 hay quy ph~m "Chu tjch nuac c6 quy~n tham d7! phien h9p cua Uy ban thuang V{l

Qu6c h(Ji, phien h9p cua Chfnh phu" 2 C6 th~ n6i, 6 g6c d9 nao d6 d?c di~m thu hai cua QPPL cua

nam 2015

C6 hai lf do chu ySu lam cho phfin Ian QPPL cua nganh LHP chi c6 b9 ph~n gia djnh va quy djnh Thu nhdt, nhu dii d~ c~p, d6i tuqng di~u chinh cua nganh LHP la cac quan h~ ccr ban nhfrt, quan trQng nhfrt va mang tfnh khai quat, dfut tcri n<)i dung quy djnh cua cac quy ph~m cling mang tfnh nguyen t~c, khru quat N<)i dung quy djnh cang khai quat, cang mang tfnh nguyen t~c thi hanh vi vi ph~m quy djnh cang c6 nhi~u hinh thai va muc d9 khac nhau, ddn t6i nhi~u hinh thuc chS till c6 th~ ap dl,mg d6i vcri cac vi ph~m Vf d1,1, quy ph~m "mQi ngum c6 quy~n bfrt kha xam ph~m v~ than th~ duqc phap lu~t bao h9 v~ sue khoe, danh d\1' va nhan phAm" la quy ph~m mang tfnh khai quat cao Hanh vi vi ph~m d6i v6i quy ph~m nay c6 th~ la hanh vi vo y gay tai n~n lam anh huang sue khoe, hanh vi thoa m~ si nh1,1c nguai khac, hay cling c6 th~ la hanh vi c6 y tAn cong, gay thucrng tfch ChS tai d6i vcri cac vi ph~m nay c6 th~ la b6i thuang thi~t h~i sue khoe, xin I6i b~t bu<)c hay th~m chf chS tai hinh S\f Trong QPPL tren day khong th~ va cling khong nen quy djnh hSt cac vi ph~m Cl,l th~ cling nhu cac hinh thuc chS tai tucrng Ung Cling c6 th~ n6i r~ng, QPPL cua nganh LHP dii "gui" chS tai vao cac nganh lu~t khac khi cac nganh lu~t d6 dua ra cac QPPL C\l th~ h6a QPPL cua nganh LHP

nam 2015

C6 hai lf do chu ySu lam cho phfin Ian QPPL cua nganh LHP chi c6 b9 ph~n gia djnh va quy djnh Thu nhdt, nhu dii d~ c~p, d6i tuqng di~u chinh cua nganh LHP la cac quan h~ ccr ban nhfrt, quan trQng nhfrt va mang tfnh khai quat, dfut tcri n<)i dung quy djnh cua cac quy ph~m cling mang tfnh nguyen t~c, khru quat N<)i dung quy djnh cang khai quat, cang mang tfnh nguyen t~c thi hanh vi vi ph~m quy djnh cang c6 nhi~u hinh thai va muc d9 khac nhau, ddn t6i nhi~u hinh thuc chS till c6 th~ ap dl,mg d6i vcri cac vi ph~m Vf d1,1, quy ph~m "mQi ngum c6 quy~n bfrt kha xam ph~m v~ than th~ duqc phap lu~t bao h9 v~ sue khoe, danh d\1' va nhan phAm" la quy ph~m mang tfnh khai quat cao Hanh vi vi ph~m d6i v6i quy ph~m nay c6 th~ la hanh vi vo y gay tai n~n lam anh huang sue khoe, hanh vi thoa m~ si nh1,1c nguai khac, hay cling c6 th~ la hanh vi c6 y tAn cong, gay thucrng tfch ChS tai d6i vcri cac vi ph~m nay c6 th~ la b6i thuang thi~t h~i sue khoe, xin I6i b~t bu<)c hay th~m chf chS tai hinh S\f Trong QPPL tren day khong th~ va cling khong nen quy djnh hSt cac vi ph~m Cl,l th~ cling nhu cac hinh thuc chS tai tucrng Ung Cling c6 th~ n6i r~ng, QPPL cua nganh LHP dii "gui" chS tai vao cac nganh lu~t khac khi cac nganh lu~t d6 dua ra cac QPPL C\l th~ h6a QPPL cua nganh LHP

nam 2015

Trang 20

GIAO TRINH LU,!T HIEN PH.AP Vli;:T NAM nganh LHP xuclt phat tu d~c diem thu nhclt N~u d~c diem thu nhclt

Ut d~c diem v~ n()i dung thl d~c diem nay c6 the dugc coi la d~c

diem v~ hlnh thuc

M~c du day la d~c diem quan trQng cua QPPL cua nganh LHP

song khong phai khong c6 nhfrng QPPL cua nganh LHP c6 du ccr

cciu ba b() ph~n, vi d1;1 quy dinh: "Dqi bidu Qu6c ht}i, dqi bidu Ht}i

a6ng nhan dan hi cu tri hoijc Qu6c ht}i, Ht}i a6ng nhan dan biii

nhi¢m khi khong con xzmg dang v&i Slf t{n nhi¢m cua Nhan dan" 1

Tuy nhien, nhfrng quy dinh nhu v~y la kha hi~m Phfin 16n cac

QPPL cua nganh LHP thubng khong c6 phfin ch~ tai

1.4 Djnh nghia nganh lu~t hi~n phap

Can cu vao khai ni~m d6i tugng di~u chinh, phuang phap di~u

chinh va QPPL pharr tich tren day, c6 the dinh nghia nganh LHP

m()t each C\1 the nhu sau: Ngimh LHP la t6ng thlcac QPPL do

nha nuac•ban hanh, di~u chinh nhiing QHXH n~n tang, ca ban va

quan fr9ng nhdt trong xii ht}i gcin v&i vi¢c xac dinh chi at} ch{nh

trj, chfnh sach CCY ban trong flnh VlfC kinh fd, van hoa, Xii ht}i, giao

dl;LC, khoa h9c, cong ngh¢, qu6c phong VQ an ninh, a6i ngoqi;

quy~n VQ nghza Vl;l CCY ban CUa nguai dan; t6 chuc, hoqt at}ng CUa

bt} may nha nu&c va cac ca quan trong bt} may nha nu&c

Nganh LHP la m()t nganh lu~t d()c l~p trong h~ th6ng phap

lu~t Vi~t Nam va sv d()c l~p cua nganh LHP dugc xac l~p bm cac

d~c diem rieng cua d6i tugng di~u chinh va phuang phap di~u

chinh cua nganh lu~t nay nhu pharr tich 0 cac m1;1c tren

1.5 H~ th6ng nganh lu~t hi~n phap

Nganh LHP khong phai la m()t t~p hgp h6n d()n cac QPPL

di~u chinh cac QHXH n~n tang, CCY ban va quan trQng trong xa

h()i Trai l~i, nganh LHP la m()t t~p hgp c6 h~ th6ng cac QPPL

theo cac b() ph~n c6 m6i quan h~ ch~t che vcri nhau Ngoai b()

1 Khmin 2 :Dieu 7 Hi~n phap nuc:Jc C()ng hoa XHCN Vi~t Nam nam 2013

Tuy nhien, nhfrng quy dinh nhu v~y la kha hi~m Phfin 16n cac QPPL cua nganh LHP thubng khong c6 phfin ch~ tai

1.4 Djnh nghia nganh lu~t hi~n phap Can cu vao khai ni~m d6i tugng di~u chinh, phuang phap di~u chinh va QPPL pharr tich tren day, c6 the dinh nghia nganh LHP m()t each C\1 the nhu sau: Ngimh LHP la t6ng thlcac QPPL do nha nuac•ban hanh, di~u chinh nhiing QHXH n~n tang, ca ban va quan fr9ng nhdt trong xii ht}i gcin v&i vi¢c xac dinh chi at} ch{nh trj, chfnh sach CCY ban trong flnh VlfC kinh fd, van hoa, Xii ht}i, giao dl;LC, khoa h9c, cong ngh¢, qu6c phong VQ an ninh, a6i ngoqi;

quy~n VQ nghza Vl;l CCY ban CUa nguai dan; t6 chuc, hoqt at}ng CUa bt} may nha nu&c va cac ca quan trong bt} may nha nu&c

Nganh LHP la m()t nganh lu~t d()c l~p trong h~ th6ng phap lu~t Vi~t Nam va sv d()c l~p cua nganh LHP dugc xac l~p bm cac d~c diem rieng cua d6i tugng di~u chinh va phuang phap di~u chinh cua nganh lu~t nay nhu pharr tich 0 cac m1;1c tren

1.5 H~ th6ng nganh lu~t hi~n phap Nganh LHP khong phai la m()t t~p hgp h6n d()n cac QPPL di~u chinh cac QHXH n~n tang, CCY ban va quan trQng trong xa h()i Trai l~i, nganh LHP la m()t t~p hgp c6 h~ th6ng cac QPPL theo cac b() ph~n c6 m6i quan h~ ch~t che vcri nhau Ngoai b()

Trang 21

ph~n cAu th~mh nh6 nhAt Ut QPPL, h~ th6ng nganh LHP con dugc

cAu thanh bcri hai b9 ph~n 1a cac nguyen t~c bao trum (cac nguyen

t~c chung) va cac ch~ dinh

* Cac nguyen t~c bao trum cua nganh LHP:

N~u cac QPPL cua nganh LHP thucrng mang tfnh khai quat thl

cac nguyen t~c bao trum th~m chf con mang tfnh khai quat cao

han, d6 Ia cac tu tuang, quan di€m mang tfnh chu d~o d6i v6i

toan b9 cac ch~ dinh va QPPL cua nganh LHP, chung chi ph6i n9i

dung cua cac QPPL cua nganh LHP (y tAt ca cac linh VlJC C6 ba

nguyen t~c bao trum cua nganh LHP:

-Nguyen t~c chu quy€n nhan dan: Nguyen t~c nay dugc th€

hi~n xuyen su6t trong cac ch~ dinh va quy dinh cua nganh LHP

rna t11Jc ti~p nhAt Ia t~i k:hoan 2 Di€u 2 va Di€u 3 cua Hi~n phap

nam 2013 N<)i dung cua nguyen t~c nay Ia d~t con ngum vao vi

trf trung tam cua tAt ca cac cong vi~c cua nha nuac va xa h9i, tu

ngay trong linh V\l'C chfnh tri t6i cac chfnh sach trong lTnh VlJC

kinh t~, xa h<)i, van hoa, giao d\}C, khoa hQC va cong ngh~, d~n cac

quy dinh ve quyen va nghia V\} C<J ban cua nguffi dan cfing nhu

linh V\l'C tf> chuc va ho~t d<)ng CUa bQ may nha nu6c

-Nguyen t~c nha nu6c phap quy€n XHCN: Nguyen t~c nay

dugc quy dinh t~i Di€u 2 Hi~n phap nam 2013 Nguyen t~c nha

nu6c phap quy€n XHCN yeu d.u ton trQng, bao dam quy€n con

ngum trong mQi linh V\l'C rna nganh LHP di€u chinh va ton trQng

tfnh t6i cao cua phap lu~t trong mQi m~t t6 chuc va ho~t d<)ng cua

b9 may nha nu6c

-Nguyen t~c binh d~ng, doan k~t giua cac dan t<)c: Nguyen t~c

nay dugc th€ hi~n m9t each r6 rang a Di€u 5 Hi~n phap nam

2013 N9i dung cua nguyen t~c Ia nganh LHP trong mQi linh VlJC

dieu chinh cua minh phai bao dam khong CO SlJ phan bi~t gifi'a cac

dan t<)c, cac dan t9c thi€u s6 ho~c a nhung dia ban kh6 khan phai

dugc huang nhung chfnh sach uu tien phu hgp

21

ph~n cAu th~mh nh6 nhAt Ut QPPL, h~ th6ng nganh LHP con dugc cAu thanh bcri hai b9 ph~n 1a cac nguyen t~c bao trum (cac nguyen t~c chung) va cac ch~ dinh

N~u cac QPPL cua nganh LHP thucrng mang tfnh khai quat thl cac nguyen t~c bao trum th~m chf con mang tfnh khai quat cao han, d6 Ia cac tu tuang, quan di€m mang tfnh chu d~o d6i v6i toan b9 cac ch~ dinh va QPPL cua nganh LHP, chung chi ph6i n9i dung cua cac QPPL cua nganh LHP (y tAt ca cac linh VlJC C6 ba nguyen t~c bao trum cua nganh LHP:

hi~n xuyen su6t trong cac ch~ dinh va quy dinh cua nganh LHP rna t11Jc ti~p nhAt Ia t~i k:hoan 2 Di€u 2 va Di€u 3 cua Hi~n phap nam 2013 N<)i dung cua nguyen t~c nay Ia d~t con ngum vao vi trf trung tam cua tAt ca cac cong vi~c cua nha nuac va xa h9i, tu ngay trong linh V\l'C chfnh tri t6i cac chfnh sach trong lTnh VlJC kinh t~, xa h<)i, van hoa, giao d\}C, khoa hQC va cong ngh~, d~n cac quy dinh ve quyen va nghia V\} C<J ban cua nguffi dan cfing nhu linh V\l'C tf> chuc va ho~t d<)ng CUa bQ may nha nu6c

-Nguyen t~c nha nu6c phap quy€n XHCN: Nguyen t~c nay dugc quy dinh t~i Di€u 2 Hi~n phap nam 2013 Nguyen t~c nha nu6c phap quy€n XHCN yeu d.u ton trQng, bao dam quy€n con ngum trong mQi linh V\l'C rna nganh LHP di€u chinh va ton trQng tfnh t6i cao cua phap lu~t trong mQi m~t t6 chuc va ho~t d<)ng cua b9 may nha nu6c

-Nguyen t~c binh d~ng, doan k~t giua cac dan t<)c: Nguyen t~c nay dugc th€ hi~n m9t each r6 rang a Di€u 5 Hi~n phap nam

2013 N9i dung cua nguyen t~c Ia nganh LHP trong mQi linh VlJC dieu chinh cua minh phai bao dam khong CO SlJ phan bi~t gifi'a cac dan t<)c, cac dan t9c thi€u s6 ho~c a nhung dia ban kh6 khan phai dugc huang nhung chfnh sach uu tien phu hgp

21

hi~n xuyen su6t trong cac ch~ dinh va quy dinh cua nganh LHP rna t11Jc ti~p nhAt Ia t~i k:hoan 2 Di€u 2 va Di€u 3 cua Hi~n phap nam 2013 N<)i dung cua nguyen t~c nay Ia d~t con ngum vao vi trf trung tam cua tAt ca cac cong vi~c cua nha nuac va xa h9i, tu ngay trong linh V\l'C chfnh tri t6i cac chfnh sach trong lTnh VlJC kinh t~, xa h<)i, van hoa, giao d\}C, khoa hQC va cong ngh~, d~n cac quy dinh ve quyen va nghia V\} C<J ban cua nguffi dan cfing nhu linh V\l'C tf> chuc va ho~t d<)ng CUa bQ may nha nu6c

21

-Nguyen t~c chu quy€n nhan dan: Nguyen t~c nay dugc th€ hi~n xuyen su6t trong cac ch~ dinh va quy dinh cua nganh LHP rna t11Jc ti~p nhAt Ia t~i k:hoan 2 Di€u 2 va Di€u 3 cua Hi~n phap nam 2013 N<)i dung cua nguyen t~c nay Ia d~t con ngum vao vi trf trung tam cua tAt ca cac cong vi~c cua nha nuac va xa h9i, tu ngay trong linh V\l'C chfnh tri t6i cac chfnh sach trong lTnh VlJC kinh t~, xa h<)i, van hoa, giao d\}C, khoa hQC va cong ngh~, d~n cac quy dinh ve quyen va nghia V\} C<J ban cua nguffi dan cfing nhu linh V\l'C tf> chuc va ho~t d<)ng CUa bQ may nha nu6c

21

Trang 22

GIAO TRINH LU!T HIEN PHAP Vll';:T NAM

* Cac chS dinh cua nganh LHP:

"ChS dinh" Ia m9t trong nhfrng khai ni~m ca ban cua lu~t hQc

Thu~t ngu "chS dinh" duqc dung d~ chi t~p hqp cac QPPL cua

m()t nganh lu~t di~u chinh m()t nh6m cac QHXH cling lo~i, tuc Ia

c6 cling tfnh chdt hay d(lc di~m nhdt dinh C6 th~ hlnh dung r&ng

m6i nganh lu~t d~u Ia t~p hqp cua nhi~u chS dinh duqc hlnh thanh

tren ca sa cac QPPL di~u chinh cac nh6m QHXH c6 cling tfnh

chAt, d(lc di~m trong t6ng th~ cac QHXH Ia d6i tuqng di~u chinh

cua nganh lu~t d6 C~n luu y r&ng, xac dinh cac chS dinh trong

m9t nganh lu~t Ia m9t vi~c lam linh ho~t M9t nganh lu~t c6 th~

c6 m9t s6 chS dinh 16n va trong chS dinh Ian c6 th~ c6 chS dinh

nh6 tuy thu()c ph~m vi cua cac QHXH c6 cling tfnh chAt rna cac

ch~ dinh di€u chinh "ChS dinh" cling Ia m()t khai ni~m c6 y nghia

thvc tiSn d6i vai cong tac l~p phap va hoan thi~n phap lu~t Cac

QHXH cling lo~i luon doi hoi sv di~u chinh nhAt quan va do d6

cac QPPL trong chS dinh tuang 11ng cling phai duqc xay dlJllg

th6ng nhdt vai nhau

Nhu v~y, chS dinh cua nganh LHP Ia t~p hqp cac QPPL cua

nganh LHP di~u chinh m9t nh6m QHXH c6 cling lo~i trong ph~m

vi d6i tuqng di~u chinh cua nganh LHP Nganh LHP c6 cac chS

d!nh Ian ca ban nhu sau:

- ChS dinh v€ chS d9 chfnh tri bao g6m cac QPPL cua nganh

LHP di€u chinh cac vAn d€ ccr ban va quan trQng nhAt trong linh

vvc t6 chuc thvc hi~n quy~n lvc nha nuac

- ChS dinh v€ m6i quan h~ ca ban gifra Nha nuac C()ng hoa

XHCN Vi~t Nam vm cong dan Vi~t Nam va nguai dan sinh s6ng

tren Hinh th6 Vi~t Nam bao g6m cac QPPL cua nganh LHP quy

dinh V~ quy€n COn nguai, quy€n Va nghia V\1 CO ban CUa cong dan

tren Hinh th6 Vi~t Nam ChS dinh nay cling c6 th~ duqc gQi Ia chS

dinh quy~n ca ban cua nguai dan

Thu~t ngu "chS dinh" duqc dung d~ chi t~p hqp cac QPPL cua m()t nganh lu~t di~u chinh m()t nh6m cac QHXH cling lo~i, tuc Ia c6 cling tfnh chdt hay d(lc di~m nhdt dinh C6 th~ hlnh dung r&ng m6i nganh lu~t d~u Ia t~p hqp cua nhi~u chS dinh duqc hlnh thanh tren ca sa cac QPPL di~u chinh cac nh6m QHXH c6 cling tfnh chAt, d(lc di~m trong t6ng th~ cac QHXH Ia d6i tuqng di~u chinh cua nganh lu~t d6 C~n luu y r&ng, xac dinh cac chS dinh trong m9t nganh lu~t Ia m9t vi~c lam linh ho~t M9t nganh lu~t c6 th~

c6 m9t s6 chS dinh 16n va trong chS dinh Ian c6 th~ c6 chS dinh nh6 tuy thu()c ph~m vi cua cac QHXH c6 cling tfnh chAt rna cac ch~ dinh di€u chinh "ChS dinh" cling Ia m()t khai ni~m c6 y nghia thvc tiSn d6i vai cong tac l~p phap va hoan thi~n phap lu~t Cac QHXH cling lo~i luon doi hoi sv di~u chinh nhAt quan va do d6 cac QPPL trong chS dinh tuang 11ng cling phai duqc xay dlJllg th6ng nhdt vai nhau

Nhu v~y, chS dinh cua nganh LHP Ia t~p hqp cac QPPL cua nganh LHP di~u chinh m9t nh6m QHXH c6 cling lo~i trong ph~m

vi d6i tuqng di~u chinh cua nganh LHP Nganh LHP c6 cac chS d!nh Ian ca ban nhu sau:

- ChS dinh v€ chS d9 chfnh tri bao g6m cac QPPL cua nganh LHP di€u chinh cac vAn d€ ccr ban va quan trQng nhAt trong linh vvc t6 chuc thvc hi~n quy~n lvc nha nuac

XHCN Vi~t Nam vm cong dan Vi~t Nam va nguai dan sinh s6ng tren Hinh th6 Vi~t Nam bao g6m cac QPPL cua nganh LHP quy dinh V~ quy€n COn nguai, quy€n Va nghia V\1 CO ban CUa cong dan tren Hinh th6 Vi~t Nam ChS dinh nay cling c6 th~ duqc gQi Ia chS dinh quy~n ca ban cua nguai dan

Thu~t ngu "chS dinh" duqc dung d~ chi t~p hqp cac QPPL cua m()t nganh lu~t di~u chinh m()t nh6m cac QHXH cling lo~i, tuc Ia c6 cling tfnh chdt hay d(lc di~m nhdt dinh C6 th~ hlnh dung r&ng m6i nganh lu~t d~u Ia t~p hqp cua nhi~u chS dinh duqc hlnh thanh tren ca sa cac QPPL di~u chinh cac nh6m QHXH c6 cling tfnh chAt, d(lc di~m trong t6ng th~ cac QHXH Ia d6i tuqng di~u chinh cua nganh lu~t d6 C~n luu y r&ng, xac dinh cac chS dinh trong m9t nganh lu~t Ia m9t vi~c lam linh ho~t M9t nganh lu~t c6 th~

c6 m9t s6 chS dinh 16n va trong chS dinh Ian c6 th~ c6 chS dinh nh6 tuy thu()c ph~m vi cua cac QHXH c6 cling tfnh chAt rna cac ch~ dinh di€u chinh "ChS dinh" cling Ia m()t khai ni~m c6 y nghia thvc tiSn d6i vai cong tac l~p phap va hoan thi~n phap lu~t Cac QHXH cling lo~i luon doi hoi sv di~u chinh nhAt quan va do d6 cac QPPL trong chS dinh tuang 11ng cling phai duqc xay dlJllg th6ng nhdt vai nhau

"ChS dinh" Ia m9t trong nhfrng khai ni~m ca ban cua lu~t hQc Thu~t ngu "chS dinh" duqc dung d~ chi t~p hqp cac QPPL cua m()t nganh lu~t di~u chinh m()t nh6m cac QHXH cling lo~i, tuc Ia c6 cling tfnh chdt hay d(lc di~m nhdt dinh C6 th~ hlnh dung r&ng m6i nganh lu~t d~u Ia t~p hqp cua nhi~u chS dinh duqc hlnh thanh tren ca sa cac QPPL di~u chinh cac nh6m QHXH c6 cling tfnh chAt, d(lc di~m trong t6ng th~ cac QHXH Ia d6i tuqng di~u chinh cua nganh lu~t d6 C~n luu y r&ng, xac dinh cac chS dinh trong m9t nganh lu~t Ia m9t vi~c lam linh ho~t M9t nganh lu~t c6 th~ c6 m9t s6 chS dinh 16n va trong chS dinh Ian c6 th~ c6 chS dinh nh6 tuy thu()c ph~m vi cua cac QHXH c6 cling tfnh chAt rna cac ch~ dinh di€u chinh "ChS dinh" cling Ia m()t khai ni~m c6 y nghia thvc tiSn d6i vai cong tac l~p phap va hoan thi~n phap lu~t Cac QHXH cling lo~i luon doi hoi sv di~u chinh nhAt quan va do d6 cac QPPL trong chS dinh tuang 11ng cling phai duqc xay dlJllg th6ng nhdt vai nhau

Trang 23

CHUONG I- NHUNG KHAI NI$M CO BAN CUA LUJT HIEN PHAP

- Ch~ dinh v~ chfnh sach kinh t~, xa h<)i, van hoa, giao dl)c,

khoa hQC, cong ngh~, moi trubng, quf>c phong, an ninh va df>i

ngo~ bao g6m cac QPPL cua nganh LHP quy dinh nhiing QHXH

ca ban, quan trQng nhAt trong linh VlJC tuang l:mg, qua d6 hlnh

thanh cac chfnh sach dinh hu6ng CUa nha nUOC trong cac linh VlJC

- Ch~ dinh v~ ch~ d9 bdu cu bao g6m cac QPPL di~u chinh

cac mf>i quan h~ trong linh VlJC bdu eli d8 hlnh thanh Quf>c h{)i va

H<)i d6ng nhan dan cac cAp, hay con gQi Ht h~ th6ng ca quan dan

cu a Vi~t Nam

- Cac ch~ dinh v~ t6 chuc, ho~t d<)ng cua Qu6c h<)i, Chu tich

nu6c, Chfnh phu, chfnh quy~n dia phuang, T AND, VKSND va

cac ca quan hi~n dinh d<)c l~p bao g6m cac QPPL cua nganh LHP

di~u chinh v~ t6 chuc va ho~t d<)ng cua cac ca quan nha nu6c

tuang ung

C6 th8 thAy r~ng cac ch~ dinh ca ban tren day cua nganh LHP

c6 tfnh d<)c l~p tuang d6i v6i nhau boi nh6m QHXH rna chung

di~u chinh Tuy nhien, m<)t s6 ch~ dinh c6 th8 duqc tfch hqp thanh

nhiing ch~ dinh 16n han boi cac nh6m QHXH rna chung di~u

chinh cilng c6 cling d~c di8m hay tfnh chAt Vf dl), cac ch~ dinh v~

t6 chuc va ho~t d<)ng cua cac ca quan nha nuoc c6 th8 duqc tfch

hgp thanh ch~ d!nh cua nganh LHP ve t6 chuc va ho~t d<)ng cua

b9 may nha nu6c C<)ng hoa XHCN Vi~t Nam

D8 bao dam SlJ th6ng nhAt trong tUng ch~ dinh, cac ch~ dinh

cilng c6 th8 c6 nhfrng nguyen t~c rieng, duqc hi8u la nhfrng quan

di8m, tu tucrng chi ph6i t6i cac QPPL khac trong toan b9 ch~

dinh Vf dl), trong ch~ dinh v~ ch~ d9 bdu eli c6 cac nguyen t~c

bdu CU ph6 thong, blnh d~ng, tfl,l'C ti~p va bo phi~u kin, trong ch~

dinh v~ quy~n ca ban cua nguai dan c6 nguyen t~c ton trQng

quy~n con nguai, nguyen t~c quy~n ca ban chi c6 th8 bi h~n ch~

bcri lu?t v.v

- Ch~ dinh v~ chfnh sach kinh t~, xa h<)i, van hoa, giao dl)c, khoa hQC, cong ngh~, moi trubng, quf>c phong, an ninh va df>i ngo~ bao g6m cac QPPL cua nganh LHP quy dinh nhiing QHXH

ca ban, quan trQng nhAt trong linh VlJC tuang l:mg, qua d6 hlnh thanh cac chfnh sach dinh hu6ng CUa nha nUOC trong cac linh VlJC

-Ch~ dinh v~ ch~ d9 bdu cu bao g6m cac QPPL di~u chinh

cu a Vi~t Nam

nu6c, Chfnh phu, chfnh quy~n dia phuang, T AND, VKSND va cac ca quan hi~n dinh d<)c l~p bao g6m cac QPPL cua nganh LHP

di~u chinh v~ t6 chuc va ho~t d<)ng cua cac ca quan nha nu6c tuang ung

C6 th8 thAy r~ng cac ch~ dinh ca ban tren day cua nganh LHP c6 tfnh d<)c l~p tuang d6i v6i nhau boi nh6m QHXH rna chung

di~u chinh Tuy nhien, m<)t s6 ch~ dinh c6 th8 duqc tfch hqp thanh nhiing ch~ dinh 16n han boi cac nh6m QHXH rna chung di~u

t6 chuc va ho~t d<)ng cua cac ca quan nha nuoc c6 th8 duqc tfch hgp thanh ch~ d!nh cua nganh LHP ve t6 chuc va ho~t d<)ng cua b9 may nha nu6c C<)ng hoa XHCN Vi~t Nam

bcri lu?t v.v

- Ch~ dinh v~ ch~ d9 bdu cu bao g6m cac QPPL di~u chinh

cu a Vi~t Nam

bcri lu?t v.v

-Ch~ dinh v~ ch~ d9 bdu cu bao g6m cac QPPL di~u chinh

cu a Vi~t Nam

bcri lu?t v.v

Trang 24

mAo TRiNH LUAT HIEN PHAP VI~T NAM 1.6 NguAn ctia nganh lu~t hi~n phap

Trong Li lu~n chung v~ nha nucrc va phap lu~t, kluii ni~m

"Ngu6n cua nganh lu~t" hay "Ngu6n lu~t" dung d~ chi nhfrng

hlnh thuc chua dgng QPPL cua m9t nganh lu~t N6i each khac,

ngu6n cua nganh lu~t la nhfrng "nai" rna ngubi ta c6 th~ tlm thfiy

QPPL cua m9t nganh lu~t nao d6 Tuy la m9t khai ni~m li lu~n

song "Ngu6n cua nganh lu~t" c6 y nghia thgc ti~n to Ian, bcri le

neu hi~u biet m9t each ki luang v~ ngu6n lu~t thl ngucri hanh

ngh~ lu~t c6 kha nang tlm QPPL di~u chinh m9t QHXH m9t each

chinh xac va nhanh nhfit qua d6 giup dua ra dap an cho cac khuc

m~c phap li c6 lien quan m9t each hi~u qua nhfit

Nhu v~y n6i den "Ngu6n cua nganh LHP" la n6i tm nhfrng

hlnh thuc chua dgng QPPL cua nganh LHP C6 th~ thfiy hai khai

ni~m "H~ th6ng nganh LHP" va "Ngu6n cua nganh LHP" cling

chi m9t d6i tugng, d6 Ia t~p hgp cac QPPL cua nganh LHP Tuy

nhien, neu "H~ th6ng nganh LHP" cho chung ta thfiy sg t~p hgp

c6 h~ th6ng cua t6ng thS cac QPPL cua nganh LHP theo cac

nguyen t~c va cac che d!nh thl "Ngu6n cua nganh LHP" cho

chung ta biet cac QPPL cua nganh LHP thucrng dugc chua dgng,

hay dugc tlm thfiy a dau

Ngu6n cua nganh LHP Vi~t Nam bao g6m:

- Hien phap: day Ia lu~t ca ban cua nucrc C9ng hoa XHCN

Vi~t Nam, do Qu6c h9i ban hanh va Ia van ban QPPL c6 hi~u Ivc

phap li cao nhfit cua toan b9 h~ th6ng phap lu~t Vi~t Nam

- Cac lu~t di~u chinh nhfrng QHXH cua nganh LHP: Lu~t la

lo~i van ban QPPL do Qu6c h9i ban hanh va c6 hi~u lgc chi sau

Hien phap H~ th6ng phap lu~t Vi~t Nam c6 rAt nhi~u lu~t di~u

chinh cac linh VlJC khac nhau Nhfrng lu~t nao di~u chinh cac

QHXH Ia d6i tugng di~u chinh cua nganh LHP thl se Ia ngu6n

cua nganh LHP Nhfrng lu~t nay bao g6m: Lu~t t6 chuc Qu6c h9i

"Ngu6n cua nganh lu~t" hay "Ngu6n lu~t" dung d~ chi nhfrng hlnh thuc chua dgng QPPL cua m9t nganh lu~t N6i each khac, ngu6n cua nganh lu~t la nhfrng "nai" rna ngubi ta c6 th~ tlm thfiy QPPL cua m9t nganh lu~t nao d6 Tuy la m9t khai ni~m li lu~n

song "Ngu6n cua nganh lu~t" c6 y nghia thgc ti~n to Ian, bcri le neu hi~u biet m9t each ki luang v~ ngu6n lu~t thl ngucri hanh ngh~ lu~t c6 kha nang tlm QPPL di~u chinh m9t QHXH m9t each chinh xac va nhanh nhfit qua d6 giup dua ra dap an cho cac khuc m~c phap li c6 lien quan m9t each hi~u qua nhfit

Nhu v~y n6i den "Ngu6n cua nganh LHP" la n6i tm nhfrng hlnh thuc chua dgng QPPL cua nganh LHP C6 th~ thfiy hai khai ni~m "H~ th6ng nganh LHP" va "Ngu6n cua nganh LHP" cling chi m9t d6i tugng, d6 Ia t~p hgp cac QPPL cua nganh LHP Tuy nhien, neu "H~ th6ng nganh LHP" cho chung ta thfiy sg t~p hgp c6 h~ th6ng cua t6ng thS cac QPPL cua nganh LHP theo cac nguyen t~c va cac che d!nh thl "Ngu6n cua nganh LHP" cho chung ta biet cac QPPL cua nganh LHP thucrng dugc chua dgng, hay dugc tlm thfiy a dau

- Hien phap: day Ia lu~t ca ban cua nucrc C9ng hoa XHCN Vi~t Nam, do Qu6c h9i ban hanh va Ia van ban QPPL c6 hi~u Ivc phap li cao nhfit cua toan b9 h~ th6ng phap lu~t Vi~t Nam

- Cac lu~t di~u chinh nhfrng QHXH cua nganh LHP: Lu~t la lo~i van ban QPPL do Qu6c h9i ban hanh va c6 hi~u lgc chi sau Hien phap H~ th6ng phap lu~t Vi~t Nam c6 rAt nhi~u lu~t di~u chinh cac linh VlJC khac nhau Nhfrng lu~t nao di~u chinh cac

QHXH Ia d6i tugng di~u chinh cua nganh LHP thl se Ia ngu6n cua nganh LHP Nhfrng lu~t nay bao g6m: Lu~t t6 chuc Qu6c h9i

Trang 25

CHUONG I- NHO'NG KHAI NI$M CO BAN CUA LUJT HIEN PHAP

nam 2014, Lu~t t6 chuc Chfnh phu nam 2015, Lu~t t6 chuc

TAND nam 2014, Lu~t t6 chuc VKSND nam 2014, Lu~t bfru cu

d?i bieu Qu6c h()i va d~i bieu H()i d6ng nhan dan nam 2015, Lu~t

t6 chuc chfnh quy~n dia phuang nam 2015, Lu~t bao chf nam

2016, Lu~t binh d~ng gi6i nam 2006 v.v

Lu~t la lo~i ngu6n ph6 bi~n nhfit cua nganh LHP xet v~ m~t s6

luqng Tfit nhien, cac lu~t khong di~u chinh cac linh vvc cua LHP

thi khong phai la ngu6n cua nganh LHP, vf d1,1 Lu~t bao v~ moi

trubng nam 2014, B() lu~t lao d()ng nam 2012 v.v

- M()t s6 phap l~nh di~u chinh nhiing QHXH cua nganh LHP:

Phap l~nh Ia lo?i van ban QPPL do UBTVQH, ca quan thucrng

tf\l'C cua Qu6c h()i ban hanh Lo~i van ban nay co hi~u lvc phap If

sau lu~t cua Qu6c h()i N~u phap l~nh di~u chinh cac linh vvc cua

nganh LHP thi no se tra thanh ngu6n cua LHP, vf d1,1 Phap l~nh

tfn ngu5ng, ton giao nam 2004 Tuy nhien, s6 lugng cac phap

l~nh la ngu6n cua nganh LHP rfit ft do vai tro 1~ lu~t cua Qu6c

hQi ngay cang tang len

- M()t s6 nghi quy~t cua Qu6c h()i va UBTVQH di~u chinh

nhfrng QHXH cua nganh LHP: Ca Qu6c h()i va UBTVQH d~u

ban hanh nghi quy~t co chua QPPL Tfit nhien, cac nghi quy~t cua

Qu6c h()i c6 hi~u Ivc phap If ngang vai lu~t va nghj quy~t cua

UBTVQH co hi~u lvc phap If ngang v6i phap l~nh Cling gi6ng

nhu phap l~nh, co tuang d6i hi~m cac nghj quy~t la ngu6n cua

nganh LHP

- M()t s6 van ban QPPL do Chfnh phu, Thu tu6ng Chfnh phu

ho~c HDND cfip tinh ban hanh: Day la nhfrng van ban QPPL co

hi~u lvc phap If du6i phap l~nh Tuy nhien, s6 luqng cac van ban

co chua dvng QPPL cua nganh LHP thu()c lo~i nay cling rfit ft, vf

d1,1 nghj djnh cua Chfnh phu quy djnh v~ quy ch~ lam vi~c cua

Chfnh phu hay cac nghj quy~t cua h()i d6ng nhan dan cfrp tinh ban

hanh quy ch~ ki hQp cua h9i d(~ng nhan dan

25

nam 2014, Lu~t t6 chuc Chfnh phu nam 2015, Lu~t t6 chuc TAND nam 2014, Lu~t t6 chuc VKSND nam 2014, Lu~t bfru cu d?i bieu Qu6c h()i va d~i bieu H()i d6ng nhan dan nam 2015, Lu~t

Lu~t la lo~i ngu6n ph6 bi~n nhfit cua nganh LHP xet v~ m~t s6 luqng Tfit nhien, cac lu~t khong di~u chinh cac linh vvc cua LHP thi khong phai la ngu6n cua nganh LHP, vf d1,1 Lu~t bao v~ moi trubng nam 2014, B() lu~t lao d()ng nam 2012 v.v

Phap l~nh Ia lo?i van ban QPPL do UBTVQH, ca quan thucrng tf\l'C cua Qu6c h()i ban hanh Lo~i van ban nay co hi~u lvc phap If

sau lu~t cua Qu6c h()i N~u phap l~nh di~u chinh cac linh vvc cua nganh LHP thi no se tra thanh ngu6n cua LHP, vf d1,1 Phap l~nh

l~nh la ngu6n cua nganh LHP rfit ft do vai tro 1~ lu~t cua Qu6c hQi ngay cang tang len

- M()t s6 nghi quy~t cua Qu6c h()i va UBTVQH di~u chinh nhfrng QHXH cua nganh LHP: Ca Qu6c h()i va UBTVQH d~u

ban hanh nghi quy~t co chua QPPL Tfit nhien, cac nghi quy~t cua Qu6c h()i c6 hi~u Ivc phap If ngang vai lu~t va nghj quy~t cua UBTVQH co hi~u lvc phap If ngang v6i phap l~nh Cling gi6ng

nhu phap l~nh, co tuang d6i hi~m cac nghj quy~t la ngu6n cua nganh LHP

co chua dvng QPPL cua nganh LHP thu()c lo~i nay cling rfit ft, vf d1,1 nghj djnh cua Chfnh phu quy djnh v~ quy ch~ lam vi~c cua Chfnh phu hay cac nghj quy~t cua h()i d6ng nhan dan cfrp tinh ban hanh quy ch~ ki hQp cua h9i d(~ng nhan dan

25

Phap l~nh Ia lo?i van ban QPPL do UBTVQH, ca quan thucrng tf\l'C cua Qu6c h()i ban hanh Lo~i van ban nay co hi~u lvc phap If

25

- M()t s6 phap l~nh di~u chinh nhiing QHXH cua nganh LHP: Phap l~nh Ia lo?i van ban QPPL do UBTVQH, ca quan thucrng tf\l'C cua Qu6c h()i ban hanh Lo~i van ban nay co hi~u lvc phap If

25

Trang 26

GIAO TRINH LU!T HIEN PHAP VIi;:T NAM

Nhin m()t each khai quat, c6 th~ thfry ngu6n cua nganh LHP c6

m()t s6 d{ic di~m sau:

Thir nhdt, ngu6n cua ngtmh LHP dSu la cac van bfm QPPL,

tuc la van bim c6 chua dvng cac QPPL, d6i l~p v6'i van ban ap

dt,mg phap lu~t, tuc la van ban quySt dinh vS h~u qua phap li trong

m()t trubng hgp c1,1 thS Tuy nhien, day khong phai d{ic diSm rieng

cua ngu6n cua nganh LHP NhiSu nganh lu~t khac cua Vi~t Nam

nhu Lu~t hanh chfnh, Lu~t dan sv, Lu~t hinh sv cling c6 d{ic

diSmnay

Thir hai, HiSn phap la ngu6n chu ySu cua nganh LHP va toan

b() HiSn phap la ngu6n cua nganh LHP Day Ia d~c diSm rieng cua

ngu6n cua nganh LHP Cac nganh lu~t khac cua h~ th6ng phap

lu~t Vi~t Nam cling lfry HiSn phap lam ngu6n vi c6 chua d\l'fig cac

quy phl;lm mang tfnh nguyen tic cua nganh lu~t d6, vf dl,l nganh

lu~t dan S\1', lu~t hinh S\1' Tuy nhien ngu6n chu ySu cua cac

nganh lu~t d6 thubng la cac lu~t tuong trng Cac nganh lu~t khac

cling khong lfry toan b() diSu khoan cua HiSn phap lam ngu6n rna

chi nhfrng diSu khoan c6 chua cac quy dinh lien quan

Thir ba, tuy~t dl;li da s6 ngu6n cua nganh LHP Ia cac van ban

QPPL c6 hi~u lvc phap li cao trong h~ th6ng phap lu~t Vi~t Nam,

d6 Ia HiSn phap va cac lu~t Trong h~ th6ng phap lu~t Vi~t Nam,

ngoai HiSn phap va lu~t con c6 nhiSu lo(;li hinh van ban QPPL

khac nhu nghi dinh, nghi quySt, quySt dinh, thong tu Tfrt ca cac

van ban QPPL nay dSu c6 hi~u lvc phap lf thfrp han HiSn phap va

lu~t Trong phl;lm vi ngu6n cua nganh LHP, s6lugng cac van ban

thu()c lo(;li nay d.t ft Lo(;li ngu6n chu ySu cua nganh LHP la rfrt

nhiSu lu~t khac nhau diSu chinh cac linh V\l'C c6 lien quan Trong

qua trinh hQC LHP, nguai hQC se nghien CUu chu ySu lo(;li hinh van

ban nay D6i v6'i cac nganh lu~t khac thubng chi c6 m()t ho{ic m()t

s6 lu~t la ngu6n chu ySu, vf dl,l nganh lu~t dan sv c6 B() lu~t dan

SlJ, Lu~t sa hfru trf tu~; nganh lu~t hinh S\l' c6 B() lu~t hinh Sl,l';

Nhin m()t each khai quat, c6 th~ thfry ngu6n cua nganh LHP c6 m()t s6 d{ic di~m sau:

tuc la van bim c6 chua dvng cac QPPL, d6i l~p v6'i van ban ap dt,mg phap lu~t, tuc la van ban quySt dinh vS h~u qua phap li trong m()t trubng hgp c1,1 thS Tuy nhien, day khong phai d{ic diSm rieng cua ngu6n cua nganh LHP NhiSu nganh lu~t khac cua Vi~t Nam nhu Lu~t hanh chfnh, Lu~t dan sv, Lu~t hinh sv cling c6 d{ic diSmnay

b() HiSn phap la ngu6n cua nganh LHP Day Ia d~c diSm rieng cua ngu6n cua nganh LHP Cac nganh lu~t khac cua h~ th6ng phap lu~t Vi~t Nam cling lfry HiSn phap lam ngu6n vi c6 chua d\l'fig cac quy phl;lm mang tfnh nguyen tic cua nganh lu~t d6, vf dl,l nganh lu~t dan S\1', lu~t hinh S\1' Tuy nhien ngu6n chu ySu cua cac nganh lu~t d6 thubng la cac lu~t tuong trng Cac nganh lu~t khac cling khong lfry toan b() diSu khoan cua HiSn phap lam ngu6n rna chi nhfrng diSu khoan c6 chua cac quy dinh lien quan

Thir ba, tuy~t dl;li da s6 ngu6n cua nganh LHP Ia cac van ban QPPL c6 hi~u lvc phap li cao trong h~ th6ng phap lu~t Vi~t Nam, d6 Ia HiSn phap va cac lu~t Trong h~ th6ng phap lu~t Vi~t Nam, ngoai HiSn phap va lu~t con c6 nhiSu lo(;li hinh van ban QPPL khac nhu nghi dinh, nghi quySt, quySt dinh, thong tu Tfrt ca cac van ban QPPL nay dSu c6 hi~u lvc phap lf thfrp han HiSn phap va lu~t Trong phl;lm vi ngu6n cua nganh LHP, s6lugng cac van ban thu()c lo(;li nay d.t ft Lo(;li ngu6n chu ySu cua nganh LHP la rfrt nhiSu lu~t khac nhau diSu chinh cac linh V\l'C c6 lien quan Trong qua trinh hQC LHP, nguai hQC se nghien CUu chu ySu lo(;li hinh van ban nay D6i v6'i cac nganh lu~t khac thubng chi c6 m()t ho{ic m()t s6 lu~t la ngu6n chu ySu, vf dl,l nganh lu~t dan sv c6 B() lu~t dan SlJ, Lu~t sa hfru trf tu~; nganh lu~t hinh S\l' c6 B() lu~t hinh Sl,l';

Trang 27

CHUONG I- NHUNG KHAI NI£M CO BAN CUA LUJ.T HIEN PHAP

nganh 1u?t hanh chinh c6 Lu?t xu li vi ph1;1m hanh chinh, Lu?t

khi~u m;ti, Lu?t t6 cao ; nganh lu?t thuang IDI;li c6 Lu?t thuang

m1;1i, Lu?t doanh nghi~p v.v

1.7 Vi tri cua nganh lu~t hi~n phap trong h~ thfing phap

lu~t Vi~t Nam

H~ th6ng phap lu?t Vi~t Nam duqc t1;1o thanh bai nhi~u nganh

lu?t khac nhau Meli nganh lu?t d~u c6 vi tri d()c l?p tuang d6i do

duqc hlnh thanh tren CCY SO nh6m d6i tuqng di~u chinh rieng rna

chung di~u chinh Trong s6 d6, nganh LHP c6 m()t vi tri d{tc bi~t

Nganh LHP khong chi la m()t nganh lu?t d()c l?p rna con c6 vi tri

la nganh lu?t chu d1;1o cua toan h~ th6ng Vi tri chu d1;1o cling la n()i

dung cua m6i quan h~ gifra nganh LHP vai cac nganh lu?t khac

trong h~ th6ng phap lu?t Vi~t Nam Hi~u m()t each dan gian, vi tri

chu d1;1o c6 nghia la nganh LHP thi~t l?p "con ducrng", bao dam

"huang di" cho Sl,l" hlnh thanh va phat tri~n cua h~ th6ng phap 1u?t

Vi~t Nam N6i each khac, nganh LHP, b&ng n()i dung cua cac

QPPL va cac ch~ dinh cua mlnh, vua dong vai tro t1;10 l?p n~n tang,

vua dfin d~t sg phat tri~n cua h~ th6ng phap 1u?t Vi~t Nam cling

nhu cac nganh lu?t khac trong h~ th6ng Vi tri chu dl;lO cua nganh

LHP th~ hi~n qua ba khia c1;1nh:

Thir nhdt, cac QPPL cua nganh LHP lam n~n tang hlnh thanh

cac nganh lu?t khac trong h~ th6ng phap lu?t Vi~t Nam, tu nhfrng

nganh lu?t Ian nhu Lu?t dan sg, Lu?t hlnh sg, Lu?t hanh chinh, tai

cac nganh lu?t nh6 han nhu Lu?t thuang m1;1i, Lu?t lao d()ng v.v

Duai day Ut vi d1,1 v~ m()t s6 guy dinh cua nganh LHP, C\1 th~ Ia

cua Hi~n phap nam 2013, lam n~n tang hlnh thanh cac nganh

lu?t khac:

-Kho~m 1 DiSu 16 guy dinh: "M9i nguai d~u binh ddng trn&c

phap lu4t"; khoan 1 DiSu 20 guy dinh: "M9i nguai co quy~n bdt

kha xam ph(lm v~ than thi, Glf(YC phap lu4t bao h9 v~ sire khoe,

danh d~r va nhan pluim "; kho~m 1 DiSu 21 guy dinh: "M9i nguai

27

khi~u m;ti, Lu?t t6 cao ; nganh lu?t thuang IDI;li c6 Lu?t thuang m1;1i, Lu?t doanh nghi~p v.v

1.7 Vi tri cua nganh lu~t hi~n phap trong h~ thfing phap lu~t Vi~t Nam

H~ th6ng phap lu?t Vi~t Nam duqc t1;1o thanh bai nhi~u nganh lu?t khac nhau Meli nganh lu?t d~u c6 vi tri d()c l?p tuang d6i do duqc hlnh thanh tren CCY SO nh6m d6i tuqng di~u chinh rieng rna chung di~u chinh Trong s6 d6, nganh LHP c6 m()t vi tri d{tc bi~t

dung cua m6i quan h~ gifra nganh LHP vai cac nganh lu?t khac trong h~ th6ng phap lu?t Vi~t Nam Hi~u m()t each dan gian, vi tri chu d1;1o c6 nghia la nganh LHP thi~t l?p "con ducrng", bao dam

Vi~t Nam N6i each khac, nganh LHP, b&ng n()i dung cua cac QPPL va cac ch~ dinh cua mlnh, vua dong vai tro t1;10 l?p n~n tang, vua dfin d~t sg phat tri~n cua h~ th6ng phap 1u?t Vi~t Nam cling nhu cac nganh lu?t khac trong h~ th6ng Vi tri chu dl;lO cua nganh LHP th~ hi~n qua ba khia c1;1nh:

Thir nhdt, cac QPPL cua nganh LHP lam n~n tang hlnh thanh cac nganh lu?t khac trong h~ th6ng phap lu?t Vi~t Nam, tu nhfrng

nganh lu?t Ian nhu Lu?t dan sg, Lu?t hlnh sg, Lu?t hanh chinh, tai cac nganh lu?t nh6 han nhu Lu?t thuang m1;1i, Lu?t lao d()ng v.v

cua Hi~n phap nam 2013, lam n~n tang hlnh thanh cac nganh lu?t khac:

-Kho~m 1 DiSu 16 guy dinh: "M9i nguai d~u binh ddng trn&c phap lu4t"; khoan 1 DiSu 20 guy dinh: "M9i nguai co quy~n bdt kha xam ph(lm v~ than thi, Glf(YC phap lu4t bao h9 v~ sire khoe, danh d~r va nhan pluim "; kho~m 1 DiSu 21 guy dinh: "M9i nguai

27

nganh lu?t Ian nhu Lu?t dan sg, Lu?t hlnh sg, Lu?t hanh chinh, tai cac nganh lu?t nh6 han nhu Lu?t thuang m1;1i, Lu?t lao d()ng v.v

27

nganh lu?t Ian nhu Lu?t dan sg, Lu?t hlnh sg, Lu?t hanh chinh, tai cac nganh lu?t nh6 han nhu Lu?t thuang m1;1i, Lu?t lao d()ng v.v Duai day Ut vi d1,1 v~ m()t s6 guy dinh cua nganh LHP, C\1 th~ Ia

27

Trang 28

mAo TRINH LUAT HIEN PHAP vi~T NAM

c6 quyJn bdt kha xam phqm vJ aai s6ng rieng tu, bf m~t cti nhan

va bf m~t gia ainh; c6 quyJn bao v~ danh dl!, uy t(n cita minh ";

Di€u 42 quy dinh: "Cong dan c6 quyJn xtic iltnh dan t(k cita

minh" v.v Day Ut nhung quy dinh gop phAn xay dlJilg n€n tang

hinh thanh nganh lu~t dan SlJ

- Di€u 16 quy dinh: "M9i nguai aJu binh atmg tru&c phtip

lu~t"; Di€u 19 quy dinh: "Tfnh mqng con ngu&i aU(J'C phtip lu~t

bao h(>"; khoan 1 Di€u 20 quy dinh: "M9i ngu&i c6 quyJn bdt kha

xam phqm vJ than thi, au(J'c phtip lu~t bao h(> vJ sire khoe, danh

dl! va nhan phdm"; Di€u 48 quy dinh: "Nguai nu&c ngoai cu tru

& Vi~t Nam phai tuan theo Hiin phtip va phtip lu~t Vi~t Nam;

au(J'c bao h(> tfnh mqng, tai san va ctic quyJn, I(J'i fch chfnh ating

theo phtip lu~t Vi~t Nam"; Di€u 44 quy dinh: "Phan b(>i T6 qu6c

Ia t(>i n(mg nhdt" v.v Day la nhfrng quy dinh g6p phAn xay dvng

n€n tang hinh thanh nganh lu~t hinh sv

- Khoan 1 Di€u 32 quy dinh: "M9i ngu&i c6 quyJn sa huu vJ

thu nh~p h(J'p phtip, cita cai ad danh, nha &, tu li~u sinh hoqt, tu

li~u san xudt, phdn v6n gop trong doanh nghi~p hoijc trong ctic t6

chirc kinh ti khtic"; Di€u 33 quy dinh: "M9i ngu&i c6 quyJn 11! do

kinh doanh trong nhiing nganh nghJ ma phtip lu~t khong cdm";

khoan 2 Di€u 51 quy dinh: "Ctic thanh phdn kinh ti aJu Ia b(>

ph~n cdu thanh quan tr9ng cita nJn kinh ti qu6c dan Ctic chit thi

thu(>c ctic thanh phdn kinh ti binh aling, h(J'p ttic va cqnh tranh

theo phtip lu~t"; khoan 3 Di€u51 quy dinh: " Tai san h9P phtip

cita cti nhan, t6 chirc adu tu, san xudt, kinh doanh ilu(J'c phtip lu~t

bao h(> va khong bt qu6c huu h6a" v.v Day la nhfrng quy dinh

n€n tang dS hinh thanh nganh lu~t thuang m~i

Doi khi, sv ra dcri hay thay d6i cua m9t s6 quy dinh cua nganh

LHP cling g6p phAn ra dcri ca m9t nganh lu~t vi d\l trucrng hgp

cua nganh lu~t thuang m~i Trong giai do~n 1980- 1992, chung ta

chua c6 nganh lu~t thuang m~i nhu hi~n nay, bai vi Hi~n phap

Di€u 42 quy dinh: "Cong dan c6 quyJn xtic iltnh dan t(k cita minh" v.v Day Ut nhung quy dinh gop phAn xay dlJilg n€n tang hinh thanh nganh lu~t dan SlJ

bao h(>"; khoan 1 Di€u 20 quy dinh: "M9i ngu&i c6 quyJn bdt kha xam phqm vJ than thi, au(J'c phtip lu~t bao h(> vJ sire khoe, danh dl! va nhan phdm"; Di€u 48 quy dinh: "Nguai nu&c ngoai cu tru

au(J'c bao h(> tfnh mqng, tai san va ctic quyJn, I(J'i fch chfnh ating theo phtip lu~t Vi~t Nam"; Di€u 44 quy dinh: "Phan b(>i T6 qu6c

Ia t(>i n(mg nhdt" v.v Day la nhfrng quy dinh g6p phAn xay dvng n€n tang hinh thanh nganh lu~t hinh sv

li~u san xudt, phdn v6n gop trong doanh nghi~p hoijc trong ctic t6 chirc kinh ti khtic"; Di€u 33 quy dinh: "M9i ngu&i c6 quyJn 11! do kinh doanh trong nhiing nganh nghJ ma phtip lu~t khong cdm";

ph~n cdu thanh quan tr9ng cita nJn kinh ti qu6c dan Ctic chit thi thu(>c ctic thanh phdn kinh ti binh aling, h(J'p ttic va cqnh tranh theo phtip lu~t"; khoan 3 Di€u51 quy dinh: " Tai san h9P phtip cita cti nhan, t6 chirc adu tu, san xudt, kinh doanh ilu(J'c phtip lu~t

bao h(> va khong bt qu6c huu h6a" v.v Day la nhfrng quy dinh n€n tang dS hinh thanh nganh lu~t thuang m~i

Doi khi, sv ra dcri hay thay d6i cua m9t s6 quy dinh cua nganh LHP cling g6p phAn ra dcri ca m9t nganh lu~t vi d\l trucrng hgp cua nganh lu~t thuang m~i Trong giai do~n 1980- 1992, chung ta chua c6 nganh lu~t thuang m~i nhu hi~n nay, bai vi Hi~n phap

au(J'c bao h(> tfnh mqng, tai san va ctic quyJn, I(J'i fch chfnh ating theo phtip lu~t Vi~t Nam"; Di€u 44 quy dinh: "Phan b(>i T6 qu6c

& Vi~t Nam phai tuan theo Hiin phtip va phtip lu~t Vi~t Nam; au(J'c bao h(> tfnh mqng, tai san va ctic quyJn, I(J'i fch chfnh ating theo phtip lu~t Vi~t Nam"; Di€u 44 quy dinh: "Phan b(>i T6 qu6c

Trang 29

CHUONG I- NHUNG KHAI NI!J,M CO BiN CUA LU.lT HIEN PHAP

nam 1980 khi d6 quy d!nh nSn kinh t~ Vi~t Nam la nSn kinh t~

XHCN v~n hanh theo ca ch~ k~ ho~ch hoa t~p trung, bao d.p

Hi~n phap nam 1992 ra dai da quy d!nh Nha nucrc phat triSn nSn

kinh t~ hang hoa nhiSu thanh phAn theo ca ch~ thi truang, 1 cong

dan co quysn tv do kinh doanh theo quy dinh cua phap Iu~t, 2 theo

d6 nganh lu~t thuang m~i duqc hlnh thanh nhu ngay nay

Thu hai, do nganh LHP lam nSn tang hlnh thanh cac nganh

lu~t khac nen nhiSu nganh lu~t thS ch~ hoa cac tu tu6ng chua

dvng trong cac QPPL cua nganh LHP Cling chfnh vi diSu nay

nen trong nhiSu truang hqp, n~u cac QPPL cua cac nganh lu~t da

I6i thai va khong con phil hqp vcri tu tu6ng cua cac QPPL tuang

l:mg cua nganh LHP thl cac QPPL cua cac nganh lu~t C\1 thS d6 se

hi vo hi~u Vf dv minh ho~ ro rang nh~t cho m6i quan h~ nay

chfnh la gifra nganh LHP va cac nganh lu~t thu tvc, vf dv nganh

lu~t t6 tvng hlnh sv, t6 tvng hanh chfnh, t6 tvng dan sv v.v

Thu ba, m6i khi n{>i dung cac QPPL cua nganh LHP thay d6i

thl n{>i dung cua cac QPPL va cac ch~ dinh cua cac nganh lu~t

khac cling phai thay d6i cho phil hqp C6 thS n6i n{>i dung cua cac

QPPL cua nganh LHP t~o thanh chfnh sach phap lu~t ca ban d!nh

huang vi~c xay d\lllg cac nganh lu~t C\1 thS Chfnh sach CO' ban d6

thay d6i se keo theo yeu du sua d6i, b6 sung d6i vm cac QPPL

va ch~ dinh tuang l:mg cua cac nganh lu~t C\1 thS Vf dv, d6i vcri

nganh lu~t thuang m~i Hi~n phap nam 1992 quy d!nh: "Cong

dan c6 quyJn tl! do kinh doanh theo quy ajnh cua phap lutjt " D~n

Hi~n phap nam 2013, quySn nay duqc quy d!nh nhu sau: "M9i

ngu&i c6 quyJn tl! do kinh doanh trong nhiing ngimh nghJ ma

phap lutjt khong cdm" Nhu v~y chfnh sach cua nha nucrc d6i vcri

quySn tv do kinh doanh da duqc coi rna han r~t nhiSu Cac quy

djnh cua nganh lu~t thuang m~i gia day se phai thS ch~ hoa tinh

1 Di~u 15 Hi~n phap nam 1992

Hi~n phap nam 1992 ra dai da quy d!nh Nha nucrc phat triSn nSn kinh t~ hang hoa nhiSu thanh phAn theo ca ch~ thi truang, 1 cong dan co quysn tv do kinh doanh theo quy dinh cua phap Iu~t, 2 theo d6 nganh lu~t thuang m~i duqc hlnh thanh nhu ngay nay

lu~t khac nen nhiSu nganh lu~t thS ch~ hoa cac tu tu6ng chua dvng trong cac QPPL cua nganh LHP Cling chfnh vi diSu nay nen trong nhiSu truang hqp, n~u cac QPPL cua cac nganh lu~t da

hi vo hi~u Vf dv minh ho~ ro rang nh~t cho m6i quan h~ nay chfnh la gifra nganh LHP va cac nganh lu~t thu tvc, vf dv nganh lu~t t6 tvng hlnh sv, t6 tvng hanh chfnh, t6 tvng dan sv v.v

thl n{>i dung cua cac QPPL va cac ch~ dinh cua cac nganh lu~t khac cling phai thay d6i cho phil hqp C6 thS n6i n{>i dung cua cac QPPL cua nganh LHP t~o thanh chfnh sach phap lu~t ca ban d!nh huang vi~c xay d\lllg cac nganh lu~t C\1 thS Chfnh sach CO' ban d6 thay d6i se keo theo yeu du sua d6i, b6 sung d6i vm cac QPPL

va ch~ dinh tuang l:mg cua cac nganh lu~t C\1 thS Vf dv, d6i vcri nganh lu~t thuang m~i Hi~n phap nam 1992 quy d!nh: "Cong dan c6 quyJn tl! do kinh doanh theo quy ajnh cua phap lutjt " D~n Hi~n phap nam 2013, quySn nay duqc quy d!nh nhu sau: "M9i

ngu&i c6 quyJn tl! do kinh doanh trong nhiing ngimh nghJ ma phap lutjt khong cdm" Nhu v~y chfnh sach cua nha nucrc d6i vcri quySn tv do kinh doanh da duqc coi rna han r~t nhiSu Cac quy djnh cua nganh lu~t thuang m~i gia day se phai thS ch~ hoa tinh

Hi~n phap nam 1992 ra dai da quy d!nh Nha nucrc phat triSn nSn kinh t~ hang hoa nhiSu thanh phAn theo ca ch~ thi truang, 1 cong dan co quysn tv do kinh doanh theo quy dinh cua phap Iu~t, 2 theo d6 nganh lu~t thuang m~i duqc hlnh thanh nhu ngay nay

nam 1980 khi d6 quy d!nh nSn kinh t~ Vi~t Nam la nSn kinh t~ XHCN v~n hanh theo ca ch~ k~ ho~ch hoa t~p trung, bao d.p Hi~n phap nam 1992 ra dai da quy d!nh Nha nucrc phat triSn nSn kinh t~ hang hoa nhiSu thanh phAn theo ca ch~ thi truang, 1 cong dan co quysn tv do kinh doanh theo quy dinh cua phap Iu~t, 2 theo d6 nganh lu~t thuang m~i duqc hlnh thanh nhu ngay nay

Trang 30

mAo TRINH LUAT HIEN PHAP VII;:T NAM

thlin nay va c6 nhfrng quy dinh cai ma hem, khuy~n khfch kinh

doanh m9t each hi~u qua han Nha nuac gicr day chi c6 quy~n d~t

ra nhung linh vvc hi dm kinh doanh rna khong c6 quy~n h~n ch~

kinh doanh CUa ngucri dan ben ngoai ph~m Vi CaC linh VVC cfim d6

M9t vf d1,1 khac la quy~n bao chua Di~u 132 Hi~n phap nam 1992

quy dinh: "QuyJn biw chua cua hi cao ilu(lc bao dam Bt cao c6

thi tv biw chua ho~c nha nguai khac biw chua cho minh " D~n

Hi~n phap nam 2013, quy~n nay da dugc sua d6i bai khoan 4

Di~u 31 nhu sau: "Nguai bi biit, tqm giu, tqm giam, khai t6, aiJu

tra, truy t6, xet xu c6 quyJn tv biw chua, nha luqt su ho~c nguai

khac bao chua" Nhu v~y quy~n bao chua cua ngucri dan da dugc

quy dinh r()ng han dt nhi~u so vai truac day, khong nhfrng hi cao

rna bfit cu ai k~ tu khi hi b~t, t~m giu, t~m giam cho d~n su6t qua

trlnh t6 t1,1ng d~u c6 quy~n dugc bao chua ho~c nhcr lu~t su bao

chua Nganh lu~t t6 t1,1ng hlnh sv, v6i B9 lu~t t6 t1,1ng hlnh sv ban

hanh nam 2015 da phai th~ ch~ hoa tu tuang nay

Nhu v~y, c6 th~ hlnh dung h~ th6ng phap lu~t Vi~t Nam nhu

m9t kim tv thap Ian, trong d6 c6 nhi~u kim tv thap nho tuang ung

vai cac nganh lu~t Trong m6i kim tv thap nho, cac QPPL cua

nganh LHP dugc d~t a vi trf dinh thap, thi~t l~p cac nguyen t~c ca

ban dinh hlnh cfiu true cua kim tv thap d6

Lf do nganh LHP c6 vi trf n~n tang va chu d~o trong h~ th6ng

phap lu~t Vi~t Nam la bai vl d6i tugng di~u chinh cua n6 Nhu da

d~ c~p d6i tugng di~u chinh la nhan t6 khach quan quy~t dinh sv

hlnh thanh m9t nganh lu~t d9c l~p cling nhu cac d~c di~m rieng

cua nganh lu~t d6 D6i tugng di~u chinh cua nganh LHP la cac

quan h~ ca ban nhfit va quan tn;mg nhfit trong xa h()i, la nhung

quan h~ n~n tang rna chi khi nao xac dinh dugc huang di~u

chinh chung thl mai xac dinh dugc huang di~u chinh cac quan

h~ C\} th~ Qua vi~c di~u chinh cac quan h~ ca ban, quan trQng

nhfit trong cac linh vvc cua dcri s6ng xa h()i, nganh LHP hlnh

thlin nay va c6 nhfrng quy dinh cai ma hem, khuy~n khfch kinh doanh m9t each hi~u qua han Nha nuac gicr day chi c6 quy~n d~t

M9t vf d1,1 khac la quy~n bao chua Di~u 132 Hi~n phap nam 1992 quy dinh: "QuyJn biw chua cua hi cao ilu(lc bao dam Bt cao c6 thi tv biw chua ho~c nha nguai khac biw chua cho minh " D~n Hi~n phap nam 2013, quy~n nay da dugc sua d6i bai khoan 4

Di~u 31 nhu sau: "Nguai bi biit, tqm giu, tqm giam, khai t6, aiJu tra, truy t6, xet xu c6 quyJn tv biw chua, nha luqt su ho~c nguai khac bao chua" Nhu v~y quy~n bao chua cua ngucri dan da dugc quy dinh r()ng han dt nhi~u so vai truac day, khong nhfrng hi cao rna bfit cu ai k~ tu khi hi b~t, t~m giu, t~m giam cho d~n su6t qua trlnh t6 t1,1ng d~u c6 quy~n dugc bao chua ho~c nhcr lu~t su bao chua Nganh lu~t t6 t1,1ng hlnh sv, v6i B9 lu~t t6 t1,1ng hlnh sv ban

Nhu v~y, c6 th~ hlnh dung h~ th6ng phap lu~t Vi~t Nam nhu m9t kim tv thap Ian, trong d6 c6 nhi~u kim tv thap nho tuang ung vai cac nganh lu~t Trong m6i kim tv thap nho, cac QPPL cua nganh LHP dugc d~t a vi trf dinh thap, thi~t l~p cac nguyen t~c ca

phap lu~t Vi~t Nam la bai vl d6i tugng di~u chinh cua n6 Nhu da d~ c~p d6i tugng di~u chinh la nhan t6 khach quan quy~t dinh sv

cua nganh lu~t d6 D6i tugng di~u chinh cua nganh LHP la cac quan h~ ca ban nhfit va quan tn;mg nhfit trong xa h()i, la nhung quan h~ n~n tang rna chi khi nao xac dinh dugc huang di~u

h~ C\} th~ Qua vi~c di~u chinh cac quan h~ ca ban, quan trQng nhfit trong cac linh vvc cua dcri s6ng xa h()i, nganh LHP hlnh

M9t vf d1,1 khac la quy~n bao chua Di~u 132 Hi~n phap nam 1992 quy dinh: "QuyJn biw chua cua hi cao ilu(lc bao dam Bt cao c6 thi tv biw chua ho~c nha nguai khac biw chua cho minh " D~n Hi~n phap nam 2013, quy~n nay da dugc sua d6i bai khoan 4

kinh doanh CUa ngucri dan ben ngoai ph~m Vi CaC linh VVC cfim d6 M9t vf d1,1 khac la quy~n bao chua Di~u 132 Hi~n phap nam 1992 quy dinh: "QuyJn biw chua cua hi cao ilu(lc bao dam Bt cao c6 thi tv biw chua ho~c nha nguai khac biw chua cho minh " D~n Hi~n phap nam 2013, quy~n nay da dugc sua d6i bai khoan 4

Trang 31

CHUONG I- NHUNG KHAI NI£,M CO BAN CUA LUJT HI EN PHAP

th~mh nen nhfrng QPPL n~n tang, CO' ban rna cac QPPL cua cac

nganh lu~t khac phai din cu vao khi di~u chinh cac QHXH C\}

th~ CUa tung linh V\}'C

1.8 Vai tro ciia nganh lu~t hi~n phap trong xa h(}i

Trong qua trlnh hQc LHP, ngucri hQc c6 th~ tg hoi r~ng: hQc

LHP c6 fch lgi gi? Nhfrng ki~n thuc v~ LHP c6 th~ dugc su d1,1ng

nhu th~ nao va dem l<;li nhfrng lgi th~ gi cho ngucri sa hfru n6?

Cling c6 the c6 suy nghi cho r~ng trong khdu hi~u kha ph6 bi~n

"SBng va lam vi~c theo Hi~n phap va phap lu~t'' thi C\}ffi tir "SBng

va lam vi~c theo Hi~n phap" tuong dBi mo hB Dung la khi tham

gia VaO phdn 16n cac giao dich hang ngay, IDQi nguffi thucrng chi

d~ y d~n m()t s6 lo<;1i phap lu~t C\1 the nhu Dfm sg, Hinh sg,

Thuong m(;li, Hon nhan- gia dinh rna it aide y, vi~n d~n LHP

hay th~m chi Lu~t hanh chinh Tir d6 d~n t6i tinh tr<;1ng khong

phai ai cling nh~n thuc dugc vai tro va y nghia cua LHP

Di~u d6 qua th~t Ia dang ti~c! Tren thgc t~, nganh LHP c6 vai

tro h~t sue quan trQng trong dcri s6ng xa h9i va y nghia thgc ti~n

cua n6 la rfit 16n, th~ hi~n qua m()t s6 khia c<;1nh sau:

Thu nhdt, nganh LHP dugc sinh ra de ki~m ch~ quy~n lgc, t(;lo

khuon kh6 cho h0<;1t d(}ng cua cac CO' quan cong quy~n tir cfip cao

nhfrt t6i cfip thfrp nhfit trong b9 may nha nu6c B9 may nha nu6c

la m()t thi~t ch~ d~c bi~t, la chu the duy nhfit co quy~n lgc dBi v6i

toan xa h()i Lam vi~c trong cac CO' quan nha nu6c Ia nhfrng ngucri

n~m gifr chtrc V\}, quy~n h<;1n a cac cfip b~c, ph(;lm Vi khac nhau va

tf\}'c ti~p n~m gifr, thi hanh quy~n lgc nha nu6c Trong khi d6,

quy~n lgc nha nu6c l<;1i la m()t thu quy~n lgc d~c bi~t, la thu quy~n

lgc duy nhfit c6 hi~u lgc tren toan b() ph<;1m vi lanh th6, dugc ban

hanh phap lu~t d~ ap d~t y chi len IDQi dBi tugng trong xa h()i va y

chi d6 dugc bao dam thi hanh b~ng b() may cuang ch~ cua nha

nu6c Quy~n lgc nha nu6c cling la co sa dS nguoi n~m gifr n6

do(;lt dugc nhfrng gia tri to 16n khac nhu tiSn tai, danh VQng, cac

th~mh nen nhfrng QPPL n~n tang, CO' ban rna cac QPPL cua cac nganh lu~t khac phai din cu vao khi di~u chinh cac QHXH C\}

Trong qua trlnh hQc LHP, ngucri hQc c6 th~ tg hoi r~ng: hQc LHP c6 fch lgi gi? Nhfrng ki~n thuc v~ LHP c6 th~ dugc su d1,1ng nhu th~ nao va dem l<;li nhfrng lgi th~ gi cho ngucri sa hfru n6?

Thuong m(;li, Hon nhan- gia dinh rna it aide y, vi~n d~n LHP hay th~m chi Lu~t hanh chinh Tir d6 d~n t6i tinh tr<;1ng khong phai ai cling nh~n thuc dugc vai tro va y nghia cua LHP

khuon kh6 cho h0<;1t d(}ng cua cac CO' quan cong quy~n tir cfip cao nhfrt t6i cfip thfrp nhfit trong b9 may nha nu6c B9 may nha nu6c

la m()t thi~t ch~ d~c bi~t, la chu the duy nhfit co quy~n lgc dBi v6i toan xa h()i Lam vi~c trong cac CO' quan nha nu6c Ia nhfrng ngucri

lgc duy nhfit c6 hi~u lgc tren toan b() ph<;1m vi lanh th6, dugc ban hanh phap lu~t d~ ap d~t y chi len IDQi dBi tugng trong xa h()i va y

chi d6 dugc bao dam thi hanh b~ng b() may cuang ch~ cua nha nu6c Quy~n lgc nha nu6c cling la co sa dS nguoi n~m gifr n6

Trong qua trlnh hQc LHP, ngucri hQc c6 th~ tg hoi r~ng: hQc LHP c6 fch lgi gi? Nhfrng ki~n thuc v~ LHP c6 th~ dugc su d1,1ng nhu th~ nao va dem l<;li nhfrng lgi th~ gi cho ngucri sa hfru n6?

Trong qua trlnh hQc LHP, ngucri hQc c6 th~ tg hoi r~ng: hQc LHP c6 fch lgi gi? Nhfrng ki~n thuc v~ LHP c6 th~ dugc su d1,1ng nhu th~ nao va dem l<;li nhfrng lgi th~ gi cho ngucri sa hfru n6? Cling c6 the c6 suy nghi cho r~ng trong khdu hi~u kha ph6 bi~n

Trang 32

GIAO TRINH LU~T HIEN PHAP Vli;:T NAM

gia tri v~t chclt ho~c phi v~t chclt Chfnh vl v~y, khi quySn ll)'c

duqc n~m gifr va thvc thi bai con nguai thl n6 luon c6 xu huang

tha hoa va hi lt;tm dvng Sl)' tha hoa cua ngum n~m gifr quySn ll)'c

tclt y~u dftn toi Sl)' tha hoa cua CO' quan nha nuoc va b() may nha

nu6c, khi d6 lqi fch chung rna nha nu6c phai bao v~ se hi tbn ht;ti

trucrc Sl)' xam lcln cua lqi fch ca nhan

LHP hi~n dt;ti c6 nhi~m V\1 kiSm ch~ SlJ tha hoa d6 cua quySn

ll)'c b~ng vi~c d~t ra cac "chufin ml)'c" rna vi~c thl)'c hi~n quySn ll)'c

nha nucrc, cho du bai bclt kl chu th@ nao cling phai tuan thu Nhln

vao cac nh6m d6i tuqng diSu chinh cua nganh LHP nhu dS c~p a

ti@u mvc 1.1 c6 th@ thcly r5 diSu d6 Qua vi~c diSu chinh nh6m

QHXH d~u tien, nganh LHP xac l~p nhfrng gia tri trong tirng Hnh

Vl)'C rna bQ may nha nucrc noi Chung va CaC CO' quan nha nucrc noi

rieng phai lcly lam dinh huang trong vi~c ban hanh chfnh sach,

phap lu~t trong tirng Hnh vvc cv thS D~c bi~t, khi diSu chinh Hnh

vvc chfnh tri, nganh LHP thi~t l~p nen nhfrng gia tri nSn tang rna

vi~c tb chuc thl)'c hi~n quySn ll)'c nha nucrc a Vi~t Nam phai noi

theo, vf dv dan chu, phap quySn, ton trQng quySn con ngum, blnh

d~ng, doan k~t giua cac dan t9c v.v Qua vi~c diSu chinh nhom

QHXH thu hai, nganh LHP ghi nh~n nhfrng quySn ca ban cua

nguffi dan rna nha nucrc noi Chung Va cac CO' quan nha nUOC noi

rieng khong nhfrng khong dugc vi pht;tm rna con phai bao dam va

bao v~ Qua vi~c diSu chinh nh6m QHXH thu ba, nganh LHP

thi~t l~p nen chinh thS b9 may nha nucrc rna trucrc tien Ia dinh ro

vi trf, chuc nang, pht;tm vi thfim quySn cua cac CO' quan trong b9

may nha nucrc tir trung ucrng tcri dia phucrng cling nhu nguyen t~c

va each thUC hot;tt d()ng cua tung CO' quan trong b() may nha nucrc,

bao dam cac CO' quan khong c6 Sl)' ch6ng cheo vS chuc nang,

nhi~m vv, quySn ht;tn dS c6 thS hot;tt d()ng m()tcach hi~u qua

Thu hai, nganh LHP bao v~ cac quySn CO' ban cua nguai dan

trucrc Sl)' xam pht;tm tir phfa CO' quan cong quySn va xa h()i

duqc n~m gifr va thvc thi bai con nguai thl n6 luon c6 xu huang tha hoa va hi lt;tm dvng Sl)' tha hoa cua ngum n~m gifr quySn ll)'c tclt y~u dftn toi Sl)' tha hoa cua CO' quan nha nuoc va b() may nha nu6c, khi d6 lqi fch chung rna nha nu6c phai bao v~ se hi tbn ht;ti trucrc Sl)' xam lcln cua lqi fch ca nhan

ll)'c b~ng vi~c d~t ra cac "chufin ml)'c" rna vi~c thl)'c hi~n quySn ll)'c nha nucrc, cho du bai bclt kl chu th@ nao cling phai tuan thu Nhln vao cac nh6m d6i tuqng diSu chinh cua nganh LHP nhu dS c~p a

ti@u mvc 1.1 c6 th@ thcly r5 diSu d6 Qua vi~c diSu chinh nh6m QHXH d~u tien, nganh LHP xac l~p nhfrng gia tri trong tirng Hnh Vl)'C rna bQ may nha nucrc noi Chung va CaC CO' quan nha nucrc noi rieng phai lcly lam dinh huang trong vi~c ban hanh chfnh sach, phap lu~t trong tirng Hnh vvc cv thS D~c bi~t, khi diSu chinh Hnh vvc chfnh tri, nganh LHP thi~t l~p nen nhfrng gia tri nSn tang rna

vi~c tb chuc thl)'c hi~n quySn ll)'c nha nucrc a Vi~t Nam phai noi theo, vf dv dan chu, phap quySn, ton trQng quySn con ngum, blnh

QHXH thu hai, nganh LHP ghi nh~n nhfrng quySn ca ban cua nguffi dan rna nha nucrc noi Chung Va cac CO' quan nha nUOC noi rieng khong nhfrng khong dugc vi pht;tm rna con phai bao dam va bao v~ Qua vi~c diSu chinh nh6m QHXH thu ba, nganh LHP

vi trf, chuc nang, pht;tm vi thfim quySn cua cac CO' quan trong b9 may nha nucrc tir trung ucrng tcri dia phucrng cling nhu nguyen t~c

va each thUC hot;tt d()ng cua tung CO' quan trong b() may nha nucrc, bao dam cac CO' quan khong c6 Sl)' ch6ng cheo vS chuc nang,

Thu hai, nganh LHP bao v~ cac quySn CO' ban cua nguai dan trucrc Sl)' xam pht;tm tir phfa CO' quan cong quySn va xa h()i

Trang 33

CHUONG I- NHC!NG KHAI NI£,M CO BAN CUA LUJT HIEN PHAP

Chi~m m9t ph~n quan tn;mg trong h~ th6ng nganh LHP Ia ch~

d!nh ve quyen ca bfm cua nguoi dan V6i ch~ d!nh nay, nganh

LHP xac l~p ph~m vi cac quyen ca ban rna nguoi dan duqc

huang, vf dv quyen tv do kinh doanh, tv do ngon lu~n, tv do di

l~i, c6 lu~t su bao chua v.v Tuang ung v6i cac quyen d6, nganh

LHP An dinh cho nha nu6c n6i chung va tfrt ca cac ca quan trong

bQ may nha nUOC n6i rieng nghia V\1 ton trQng, bao V~ Va bao

dam M6i ca quan nha nu6c ti.r trung uang d~n dia phuang d€u

phai thVC hi~n nghia V\1 nay ffiQt each phu hqp VOi chtrc nang,

nhi~m VlJ, quy6n h~n cua minh Nganh LHP cfing thi~t l~p cac

nguyen t~c lam tieu chf cho vi~c thvc hi~n nghia vv tOn trQng,

bao v~ va bao dam quy6n ca ban rna n~u vi ph~m thl ca quan

nha nu6c se hi coi la vi hi~n

N6i m9t each ng~ gQn, nganh LHP bu9c vi~c thvc thi quy6n Ivc

nha nu6c tuan thu nhfrng gia tri nhfrt dinh nhu dan chu, blnh dkg,

phap quy6n, dinh huang XHCN, ton trQng quy6n con nguoi v.v

Sv hi~u bi~t v6 nganh LHP 6' khfa c~nh nay c6 y nghia thvc ti€n

cao d6i v6i mQi d6i tuqng trong xa h()i D6i v6i can b9 lam vi~c

trong b9 may nha nu6c, sv hi~u bi~t nganh LHP giup hQ n~m r6

each thuc v~n hanh cua cac ca quan trong b9 may nha nuoc, hi~u

r6 phl;llll vi chuc nang, nhi~m vv, quy6n h~n cua cac ca quan n_ha

nu6c cfing nhu nhfrng gia tri rna cac ca quan nha nu6c phai ton

trQng va tuan thu HQ cfing se bi~t duqc each thuc ti~n hanh cong

vi~c vira bao dam lqi fch cua nha nu6c, vi.ra ton trQng y chf va

quy6n lqi cua nguai dan C6 th~ n6i khong th~ n~m giu, thvc thi

nhi~m V\}, quy6n h~n trong bQ may nha nUOC ffiQt each CO hi~u

qua n~u khong c6 sv hi~u bi~t v6 nganh LHP D6i v6i nguoi dan

trong xa h()i, n~u n~m duqc ban chfrt ki6m ch~ quy6n h,rc cua

nganh LHP se c6 kha nang nhln nh~n va giai thich m9t each thfru

dao nhfrng hi~n tuqng xay ra trong doi s6ng chfnh tri Hi~u bi~t

sau s~c v6 nganh LHP cling giup nguoi dan tr6' nen tg tin han

d!nh ve quyen ca bfm cua nguoi dan V6i ch~ d!nh nay, nganh LHP xac l~p ph~m vi cac quyen ca ban rna nguoi dan duqc huang, vf dv quyen tv do kinh doanh, tv do ngon lu~n, tv do di

l~i, c6 lu~t su bao chua v.v Tuang ung v6i cac quyen d6, nganh LHP An dinh cho nha nu6c n6i chung va tfrt ca cac ca quan trong

bQ may nha nUOC n6i rieng nghia V\1 ton trQng, bao V~ Va bao dam M6i ca quan nha nu6c ti.r trung uang d~n dia phuang d€u phai thVC hi~n nghia V\1 nay ffiQt each phu hqp VOi chtrc nang,

nhi~m VlJ, quy6n h~n cua minh Nganh LHP cfing thi~t l~p cac nguyen t~c lam tieu chf cho vi~c thvc hi~n nghia vv tOn trQng, bao v~ va bao dam quy6n ca ban rna n~u vi ph~m thl ca quan nha nu6c se hi coi la vi hi~n

N6i m9t each ng~ gQn, nganh LHP bu9c vi~c thvc thi quy6n Ivc nha nu6c tuan thu nhfrng gia tri nhfrt dinh nhu dan chu, blnh dkg, phap quy6n, dinh huang XHCN, ton trQng quy6n con nguoi v.v

Sv hi~u bi~t v6 nganh LHP 6' khfa c~nh nay c6 y nghia thvc ti€n cao d6i v6i mQi d6i tuqng trong xa h()i D6i v6i can b9 lam vi~c

trong b9 may nha nu6c, sv hi~u bi~t nganh LHP giup hQ n~m r6 each thuc v~n hanh cua cac ca quan trong b9 may nha nuoc, hi~u

r6 phl;llll vi chuc nang, nhi~m vv, quy6n h~n cua cac ca quan n_ha nu6c cfing nhu nhfrng gia tri rna cac ca quan nha nu6c phai ton trQng va tuan thu HQ cfing se bi~t duqc each thuc ti~n hanh cong

vi~c vira bao dam lqi fch cua nha nu6c, vi.ra ton trQng y chf va quy6n lqi cua nguai dan C6 th~ n6i khong th~ n~m giu, thvc thi nhi~m V\}, quy6n h~n trong bQ may nha nUOC ffiQt each CO hi~u

qua n~u khong c6 sv hi~u bi~t v6 nganh LHP D6i v6i nguoi dan trong xa h()i, n~u n~m duqc ban chfrt ki6m ch~ quy6n h,rc cua nganh LHP se c6 kha nang nhln nh~n va giai thich m9t each thfru dao nhfrng hi~n tuqng xay ra trong doi s6ng chfnh tri Hi~u bi~t

Trang 34

GIAO TRINH LUAT HIEN PHAP VI.t;:T NAM

trong ca.c giao dich v6i CO' quan nha nu6c N gum dan se hi@u

duqc gi6i h~n quy~n va lqi fch cua mlnh t6i dau va CO' quan nha

nu6c phai lam gl d@ ton trQng va khong vi ph~m cac quy~n va lqi

ich cua hQ D(lc bi~t, hQ se c6 kha nang phan xet dugc S\I dung sai

trong m6i ho~t d(>ng cua cac CO' quan nha nu6c dga tren cac quy

dinh cua nganh LHP va tinh th~n dan chu, phap quy~n, qua d6

bUQC cac CO' quan nha nUOC va ngu(ri n~m gifr quy~n lgc trong cac

CO' quan nha nUOC phai hanh XU m(>t each dung d~n Va thgc S\J VI

lqi ich cua nhan dan

C6 th@ n6i, nganh LHP vua Ia nganh lu~t cua nhung ngum cai

tri, vua la nganh lu~t cua nhung nguai mong moi b(> may nha

nUOC phai ho~t d(>ng mQt each dung d~n, th\IC S\J phl,lC Vl,l nhan

dan Va phl,lC Vl,l xa h(>i

Hi@u m(>t each dan gian, chfnh tri la llnh V\JC t6 chuc thgc hi~n

quy~n lgc nha nu6c Tdt ca cac ho~t d(>ng lien quan tm vi~c n~m

giu, su d1,1ng hay tac d(>ng t6i vi~c thgc hi~n quy~n lgc nha nu6c

d~u duqc g9i la ho~t d(>ng chfnh tri Ho~t d(>ng chfnh tri dung

nghia chi c6 th@ duqc thgc hi~n tf\Ic ti~p bcri cac ccr quan nha

nu6c Cac ho~t d(>ng cua cac CO' quan nha nu6c nhu ban hanh

phap lu~t, thi hanh phap lu~t, xet xu, ban b6 tlnh tr~ng gi6i

nghiem, d(lt ra cac thu thu~, xu ph~t nhfrng hanh vi vi ph~m v~

thu~, tuyen b6 tlnh tr~ng chi~n tranh hay hoa blnh, d~n nhung ho~t

d(>ng nhu t6 chuc b~u cu, ldy y ki€n nhan dan v~ dg thao cac van

ban phap lu~t v v d~u Ia nhfrng ho~t d(>ng chfnh tri Oic chu th@

khac trong xa h(>i, nhu dang chfnh tri, t6 chuc xa h(>i, nguai dan

d~u c6 th@ c6 cac ho~t d(>ng mang tfnh chdt chfnh tri khi tac d(>ng

len vi~c n~m giu, su d1,1ng, thgc hi~n quy~n lgc nha nu6c Khi

dang chfnh tri ban hanh m(>t chfnh sach nao d6 v~ phat tri~n kinh

t€ - Xii h(>i, gi6i thi~U nguai trng CU CaC chtrc Vl,l trong bQ may nha

nu6c, khi cac t6 chuc xa h(>i t6 chuc g6p y vao cac van ban cua

trong ca.c giao dich v6i CO' quan nha nu6c N gum dan se hi@u duqc gi6i h~n quy~n va lqi fch cua mlnh t6i dau va CO' quan nha nu6c phai lam gl d@ ton trQng va khong vi ph~m cac quy~n va lqi ich cua hQ D(lc bi~t, hQ se c6 kha nang phan xet dugc S\I dung sai trong m6i ho~t d(>ng cua cac CO' quan nha nu6c dga tren cac quy dinh cua nganh LHP va tinh th~n dan chu, phap quy~n, qua d6 bUQC cac CO' quan nha nUOC va ngu(ri n~m gifr quy~n lgc trong cac CO' quan nha nUOC phai hanh XU m(>t each dung d~n Va thgc S\J VI lqi ich cua nhan dan

C6 th@ n6i, nganh LHP vua Ia nganh lu~t cua nhung ngum cai tri, vua la nganh lu~t cua nhung nguai mong moi b(> may nha nUOC phai ho~t d(>ng mQt each dung d~n, th\IC S\J phl,lC Vl,l nhan

Hi@u m(>t each dan gian, chfnh tri la llnh V\JC t6 chuc thgc hi~n quy~n lgc nha nu6c Tdt ca cac ho~t d(>ng lien quan tm vi~c n~m

d~u duqc g9i la ho~t d(>ng chfnh tri Ho~t d(>ng chfnh tri dung nghia chi c6 th@ duqc thgc hi~n tf\Ic ti~p bcri cac ccr quan nha nu6c Cac ho~t d(>ng cua cac CO' quan nha nu6c nhu ban hanh phap lu~t, thi hanh phap lu~t, xet xu, ban b6 tlnh tr~ng gi6i

d(>ng nhu t6 chuc b~u cu, ldy y ki€n nhan dan v~ dg thao cac van ban phap lu~t v v d~u Ia nhfrng ho~t d(>ng chfnh tri Oic chu th@

d~u c6 th@ c6 cac ho~t d(>ng mang tfnh chdt chfnh tri khi tac d(>ng len vi~c n~m giu, su d1,1ng, thgc hi~n quy~n lgc nha nu6c Khi dang chfnh tri ban hanh m(>t chfnh sach nao d6 v~ phat tri~n kinh t€ - Xii h(>i, gi6i thi~U nguai trng CU CaC chtrc Vl,l trong bQ may nha nu6c, khi cac t6 chuc xa h(>i t6 chuc g6p y vao cac van ban cua

d(>ng nhu t6 chuc b~u cu, ldy y ki€n nhan dan v~ dg thao cac van ban phap lu~t v v d~u Ia nhfrng ho~t d(>ng chfnh tri Oic chu th@

nghiem, d(lt ra cac thu thu~, xu ph~t nhfrng hanh vi vi ph~m v~ thu~, tuyen b6 tlnh tr~ng chi~n tranh hay hoa blnh, d~n nhung ho~t

d(>ng nhu t6 chuc b~u cu, ldy y ki€n nhan dan v~ dg thao cac van ban phap lu~t v v d~u Ia nhfrng ho~t d(>ng chfnh tri Oic chu th@ khac trong xa h(>i, nhu dang chfnh tri, t6 chuc xa h(>i, nguai dan

Trang 35

CHUONG I- NHUNG KHAI Nlf!,M CO BAN CUA LUJT HIEN PHAP

nha nu6c, khi ngucri dan di bfm cu ngucri d~i di~n cua mlnh trong

cac ca quan nha nu6c d~u la cac ho~t d()ng mang tfnh chfit chfnh

tri Nhu v~y, chfnh tri la linh v1Jc lien quan tm m()t diu hoi cu6i

cling: quy~n 1\Ic nha nu6c dugc n~m giu va t6 chuc th\Ic hi~n nhu

th~ nao trong xa h()i? Day la cau hoi h~ trQng nhfit d6i vm bfit ld

xa h()i nao Cach thtrc rna quy~n 1\IC nha nUOC dUQ'C th\IC hi~n CO

quan h~ tm CUQC s6ng CUa tfit ca IDQi nguffi

Qua phan tfch a cac mvc tren day, c6 th~ thfty LHP c6 quan h~

m~t thi~t v6i chfnh tri Cac nh6m QHXH rna nganh LHP di~u

chinh d~U lien quan tf\IC ti~p a cac IDUC d() khac nhau d6i VOi vi~c

th\Ic hi~n quy~n h.rc nha nu6c Muc d9 tac d()ng tf1Jc ti~p nhftt Ht

khi nganh LHP di~u chinh cac m6i quan h~ ca ban, quan trQng

nhftt trong linh V\IC chfnh tri va tf> chtrc, ho~t d()ng CUa bQ may

nha nu6c B&ng vi~c di~u chinh nay, nganh LHP d~t ra nhfrng tieu

chf t6i cao cho vi~c th\Ic hi~n quy~n l1Jc nha nu6c tren toan b9

lanh th6 nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam, d6ng thai tf1Jc ti~p quy

dinh each thuc t6 chuc quy~n l1Jc nha nu6c, vi trf, chuc nang,

ph~m vi th~m quy~n cua cac ca quan trong b() may nha nu6c nhu

Qu6c h()i, UBTVQH, Chu tich nu6c, Chfnh phu, toa an, vi~n ki~m

sat, chfnh quy~n dia phuang v.v Khi di~u chinh cac m6i quan h~

CO' ban nhftt Va quan tfQng nhftt trong CaC linh VlJC khac CUa dcri

s6ng xa h()i, nganh LHP thi~t l~p cac chfnh sach dinh huang ca

ban d~ cac ho~t d()ng th\IC hi~n quy~n l\fC nha nu6c cua cac CO

quan nha nu6c cv th~ phai noi theo Khi di~u chinh m6i quan h~

ca ban giua nha nu6c va ngucri dan, nganh LHP quy dinh cac

quy~n tlJ do ca ban cua ngm)'i dan rna cac ca quan nha nu6c a tftt

Ca cac cftp CO nghia V\1 cong nh~n, ton trQng, bao dam va bao V~

Vi nhung le tren, LHP c6 th~ dugc gQi la nganh lu~t cua cac

dinh ch~ chfnh trj, la "khu6n m~u cua dan chu", v6i ham y nganh

LHP thi~t l~p nen nhung khu6n kh6 t6i cao rna vi~c thlJc hi~n

nha nu6c, khi ngucri dan di bfm cu ngucri d~i di~n cua mlnh trong cac ca quan nha nu6c d~u la cac ho~t d()ng mang tfnh chfit chfnh tri Nhu v~y, chfnh tri la linh v1Jc lien quan tm m()t diu hoi cu6i cling: quy~n 1\Ic nha nu6c dugc n~m giu va t6 chuc th\Ic hi~n nhu

xa h()i nao Cach thtrc rna quy~n 1\IC nha nUOC dUQ'C th\IC hi~n CO quan h~ tm CUQC s6ng CUa tfit ca IDQi nguffi

khi nganh LHP di~u chinh cac m6i quan h~ ca ban, quan trQng nhftt trong linh V\IC chfnh tri va tf> chtrc, ho~t d()ng CUa bQ may

nha nu6c B&ng vi~c di~u chinh nay, nganh LHP d~t ra nhfrng tieu chf t6i cao cho vi~c th\Ic hi~n quy~n l1Jc nha nu6c tren toan b9

lanh th6 nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam, d6ng thai tf1Jc ti~p quy dinh each thuc t6 chuc quy~n l1Jc nha nu6c, vi trf, chuc nang,

ph~m vi th~m quy~n cua cac ca quan trong b() may nha nu6c nhu Qu6c h()i, UBTVQH, Chu tich nu6c, Chfnh phu, toa an, vi~n ki~m

CO' ban nhftt Va quan tfQng nhftt trong CaC linh VlJC khac CUa dcri s6ng xa h()i, nganh LHP thi~t l~p cac chfnh sach dinh huang ca

Vi nhung le tren, LHP c6 th~ dugc gQi la nganh lu~t cua cac dinh ch~ chfnh trj, la "khu6n m~u cua dan chu", v6i ham y nganh LHP thi~t l~p nen nhung khu6n kh6 t6i cao rna vi~c thlJc hi~n

Qua phan tfch a cac mvc tren day, c6 th~ thfty LHP c6 quan h~ m~t thi~t v6i chfnh tri Cac nh6m QHXH rna nganh LHP di~u

Trang 36

GIAO TRINH UL§.T HIEN PHAP Vl"€T NAM

· ·

-quy~n lvc nha nu6c (quy~n h,rc chfnh tri), do du boi b~t ki ca quan

nao trong b9 may nha nu6c, d~u phai tuan thu N6i each kluk,

LHP la nganh lu~t di€u chinh chfnh tri

Cling c~n th~y r~ng cac nganh lu~t khac trong h9 th6ng phap

lu~t Vi~t Nam d~u ft nhi~u lien quan tt"'Yi chinh tri, chi ft la khi cac

van bim phap lu~t cua nganh lu~t d6 duqc ban hanh, sua a6i va

tlu;rc thi Tuy nhien, m6i quan h~ ci1a chung ct6i v{ri chfnh tri

khong 111JC ti~p nhu cua nganh LHP, bai le cac quan h~ cua cac

nganh lu~t khac nhu dan sv, hlnh sv, lao d9ng, kinh t~ kh6ng phai

la cac m6i quan h~ dinh hlnh each thtrc thvc hi~n quysn h,.rc nha

nu6'c Clk nganh lu~t khac nhu hanh chfnh, t6 t1,mg hlnh sv, t6

tl,lng dan S\f V.V CO d6i tuqng dif:u cbinh la cac hOZ!t OQng chfnh

tri song cac m6i quan h~ cua cac nganh lu~t nay chi n~m trong

m9t phZ!m vi nh~t dinh ctl.a vi~c d) chuc thvc hi~n quy€:n lvc nha

nu6c chu khong lien quan t{ri nhung m6i quan h~ chfnh tr! c6t 15i

va bao quat nh~t nhu cua nganh LHP

Chfnh vi v~y, hQC LHP Ia hQC lu~t cua S\f quan tri qu6c gia,

hQC lu~t cua S\f t\f do Va bao dam t\]' do trong xa h(}i

2 KHOA HQC LUAT HIEN PHAP

2.1 Dfii hrQDg nghien cU'U ciia khoa hqc lu~t hi~n phap

N6i t6i m9t nganh khoa h9c tuc la n6i t6i t~p hqp t~t ca tri

thuc dU<;YC hlnh thanh qua qua trinh nghien CUu m(}t d6i tuqng nao

d6 Nhu v~y, n~u nganh lu~t c6 d6i tuqng di~u chinh thl khoa h9c

phap li c6 d6i tuqng nghien cliu

N6i m9t each chung nh~t, d6i tuqng nghien CUu cua khoa hQC

nghien cll'u t~t ca cac v~n d~ lien quan t6i nganh LHP Mvc dfch

cua khoa h9c LHP la lam sang to t~t ca tri thuc lien quan t6i

nganh LHP va tu d6 xay d\mg dugc cac ch~ dinh, quy ph::.tm LHP

phu hqp v6i tung thai ki phat tri~n cua lich su

lu~t Vi~t Nam d~u ft nhi~u lien quan tt"'Yi chinh tri, chi ft la khi cac van bim phap lu~t cua nganh lu~t d6 duqc ban hanh, sua a6i va tlu;rc thi Tuy nhien, m6i quan h~ ci1a chung ct6i v{ri chfnh tri khong 111JC ti~p nhu cua nganh LHP, bai le cac quan h~ cua cac nganh lu~t khac nhu dan sv, hlnh sv, lao d9ng, kinh t~ kh6ng phai

tl,lng dan S\f V.V CO d6i tuqng dif:u cbinh la cac hOZ!t OQng chfnh tri song cac m6i quan h~ cua cac nganh lu~t nay chi n~m trong m9t phZ!m vi nh~t dinh ctl.a vi~c d) chuc thvc hi~n quy€:n lvc nha

Chfnh vi v~y, hQC LHP Ia hQC lu~t cua S\f quan tri qu6c gia, hQC lu~t cua S\f t\f do Va bao dam t\]' do trong xa h(}i

2 KHOA HQC LUAT HIEN PHAP 2.1 Dfii hrQDg nghien cU'U ciia khoa hqc lu~t hi~n phap

thuc dU<;YC hlnh thanh qua qua trinh nghien CUu m(}t d6i tuqng nao d6 Nhu v~y, n~u nganh lu~t c6 d6i tuqng di~u chinh thl khoa h9c phap li c6 d6i tuqng nghien cliu

nghien cll'u t~t ca cac v~n d~ lien quan t6i nganh LHP Mvc dfch cua khoa h9c LHP la lam sang to t~t ca tri thuc lien quan t6i nganh LHP va tu d6 xay d\mg dugc cac ch~ dinh, quy ph::.tm LHP phu hqp v6i tung thai ki phat tri~n cua lich su

Trang 37

CHUONG I- NHiJNG KHAI NI£M CO BAN CUA LUJT HIEN PHAP

d g6c d() tuong d6i C\l th~ khoa h9c LHP t~p trung nghien

ciru m()t s6 nh6m d6i tugng sau:

- Cac vAn d~ li lu~ v~ nganh LHP;

- Cac quan di~m tu tuong, chinh sach, mo hinh t5 chuc, ho~t

d()ng lam n~n tang hinh thanh cac ch€ dinh, quy dinh C\l th~ cua

nganhLHP;

- Cac ch€ dinh, quy dinh C\l th~ cua nganh LHP trong tirng giai

do~n lich sir;

- Th\}'C tien ap d\}ng, thi hanh cac ch€ dinh, quy dinh C\l th~

cua nganh LHP trong tirng giai do~ lich sir

Khoa h9c LHP Vi~t Nam nghien ciru nganh LHP Vi~t Nam

tir hai g6c d():

- V~ thai gian: Khoa h9c LHP nghien ciru nganh LHP khong

nhfrng trong th\}'C t~ rna Ca trong qua trinh lich SU cling nhtr

tuong lai TAt nhien, cac nghien ciru v~ nganh LHP trong tuong

lai la nhung nghien ciru mang tinh d\l' bao S\l' phat tri~n cua

nganh lu~t nay

-V~ khong gian: Khoa h9c LHP nghien ciru khong chi nganh

LHP Vi~t Nam rna con nghien c(ru nganh lu~t nay trong S\l' so

sanh v6i nganh LHP cua cac qu6c gia khac tren th€ gim

Phuong phap nghien cuu Ia cac each thuc, bi~n phap rna m()t

nganh khoa hQC ap d\}ng d~ tim ki€m va XU li cac thong tin lien

quan t6i d6i tugng nghien ciru nh~m d~t dugc tri thuc v~ d6i

tugng nghien ciru Khoa h9c LHP Ia m()t mon khoa h9c xa h()i

cho nen khoa hQC nay cling SU d\}ng nhfrng phuong phap nghien

CUu ph5 bi€n cua cac khoa hQC xa h(}i, bao gf>m cac phuong phap

nhu phuong phap duy v~t bi~n chung, lich sir, mo ta, phan tfch, so

sanh, th6ng ke

d g6c d() tuong d6i C\l th~ khoa h9c LHP t~p trung nghien ciru m()t s6 nh6m d6i tugng sau:

- Cac quan di~m tu tuong, chinh sach, mo hinh t5 chuc, ho~t d()ng lam n~n tang hinh thanh cac ch€ dinh, quy dinh C\l th~ cua nganhLHP;

- Cac ch€ dinh, quy dinh C\l th~ cua nganh LHP trong tirng giai do~n lich sir;

Khoa h9c LHP Vi~t Nam nghien ciru nganh LHP Vi~t Nam tir hai g6c d():

-V~ thai gian: Khoa h9c LHP nghien ciru nganh LHP khong nhfrng trong th\}'C t~ rna Ca trong qua trinh lich SU cling nhtr tuong lai TAt nhien, cac nghien ciru v~ nganh LHP trong tuong lai la nhung nghien ciru mang tinh d\l' bao S\l' phat tri~n cua nganh lu~t nay

-V~ khong gian: Khoa h9c LHP nghien ciru khong chi nganh LHP Vi~t Nam rna con nghien c(ru nganh lu~t nay trong S\l' so sanh v6i nganh LHP cua cac qu6c gia khac tren th€ gim

Phuong phap nghien cuu Ia cac each thuc, bi~n phap rna m()t nganh khoa hQC ap d\}ng d~ tim ki€m va XU li cac thong tin lien quan t6i d6i tugng nghien ciru nh~m d~t dugc tri thuc v~ d6i tugng nghien ciru Khoa h9c LHP Ia m()t mon khoa h9c xa h()i cho nen khoa hQC nay cling SU d\}ng nhfrng phuong phap nghien CUu ph5 bi€n cua cac khoa hQC xa h(}i, bao gf>m cac phuong phap nhu phuong phap duy v~t bi~n chung, lich sir, mo ta, phan tfch, so sanh, th6ng ke

- V~ thai gian: Khoa h9c LHP nghien ciru nganh LHP khong nhfrng trong th\}'C t~ rna Ca trong qua trinh lich SU cling nhtr tuong lai TAt nhien, cac nghien ciru v~ nganh LHP trong tuong lai la nhung nghien ciru mang tinh d\l' bao S\l' phat tri~n cua nganh lu~t nay

- Th\}'C tien ap d\}ng, thi hanh cac ch€ dinh, quy dinh C\l th~ cua nganh LHP trong tirng giai do~ lich sir

-V~ thai gian: Khoa h9c LHP nghien ciru nganh LHP khong nhfrng trong th\}'C t~ rna Ca trong qua trinh lich SU cling nhtr tuong lai TAt nhien, cac nghien ciru v~ nganh LHP trong tuong lai la nhung nghien ciru mang tinh d\l' bao S\l' phat tri~n cua nganh lu~t nay

Trang 38

GIAO TRiNH LUAT HIEN PHAP VIJ;;T NAM

Ben qmh d.c phuang phap neu tren, khoa h9c LHP cling su

d1,mg phuang phap nghien CUu d~c thu CUa cac khoa hQC phap li,

d6 Ia phuang phap lu~t h9c kinh diSn B&ng phuang phap nay,

nguai nghien CUu t~p trung phan tich, lam ro cac QPPL, cac chS

dinh tir cac ngu6n lu~t cua nganh LHP cua Vi~t Nam va cac nuac,

d~c bi~t Ia trong m6i lien h~ giua chung dS lam ro tu tuang, n9i

dung cua LHP diSu chinh vS m9t v.in dS q1 thS nao d6

2.3 H~ th6ng khoa hqc lu~t hi~n phap

NSu h~ th6ng nganh LHP bao g6m t6ng thS cac QPPL cua

nganh LHP thl h~ th6ng khoa h9c LHP bao g6m t6ng thS tri thuc

c6 dugc cua khoa h9c LHP khi nghien ctiu nganh LHP, dugc s~p

xSp m9t each c6 h~ th6ng theo cac d6i tugng nghien ctiu C\1 thS

cua n6, bao g6m:

- Tri thuc vS cac v.in dS li lu~n cua nganh LHP;

- Tri thuc vS cac chS dinh, quy dinh C\1 thS cua nganh LHP,

bao g6m ca tri thuc vs cac quan diSm, tu tuang, chinh sach, mo

hl.nh t6 chuc, ho~;~.t d()ng c6 lien quan;

- Tri thuc vS thvc ti~n ap dl,lng, thi hanh cac chS dinh, quy

dinh C\1 thS cua nganh LHP

Do thvc ti~n cua nganh LHP luon c6 sv v~n d()ng, nganh

LHP cling luon cfin c6 sv b6 sung, thay d6i cho phu hgp DS dap

ung yeu cfiu d6, h~ th6ng tri thuc cua khoa h9c LHP, ben c~;~.nh

nh6m tri thuc da dugc khimg dinh va c6 tinh 6n dinh cao, cling

luon dugc b6 sung tri thuc mai phu hgp vai tl.nh hl.nh C6 thS n6i

h~ th6ng khoa h9c LHP la m<)t thvc thS luon dugc b6 sung va

phat triSn

2.4 MBi lien h~ gifra khoa hqc lu~t hi~n phap va cac nganh

khoa hqc phap li khac

Do nganh LHP c6 m6i lien h~ ch~t che vai cac nganh lu~t

khac trong h~ th6ng phap lu~t Vi~t Nam nen khoa h9c LHP cling

Ben qmh d.c phuang phap neu tren, khoa h9c LHP cling su d1,mg phuang phap nghien CUu d~c thu CUa cac khoa hQC phap li,

d6 Ia phuang phap lu~t h9c kinh diSn B&ng phuang phap nay, nguai nghien CUu t~p trung phan tich, lam ro cac QPPL, cac chS dinh tir cac ngu6n lu~t cua nganh LHP cua Vi~t Nam va cac nuac,

d~c bi~t Ia trong m6i lien h~ giua chung dS lam ro tu tuang, n9i dung cua LHP diSu chinh vS m9t v.in dS q1 thS nao d6

NSu h~ th6ng nganh LHP bao g6m t6ng thS cac QPPL cua nganh LHP thl h~ th6ng khoa h9c LHP bao g6m t6ng thS tri thuc

cua n6, bao g6m:

- Tri thuc vS cac chS dinh, quy dinh C\1 thS cua nganh LHP, bao g6m ca tri thuc vs cac quan diSm, tu tuang, chinh sach, mo hl.nh t6 chuc, ho~;~.t d()ng c6 lien quan;

- Tri thuc vS thvc ti~n ap dl,lng, thi hanh cac chS dinh, quy dinh C\1 thS cua nganh LHP

Do thvc ti~n cua nganh LHP luon c6 sv v~n d()ng, nganh LHP cling luon cfin c6 sv b6 sung, thay d6i cho phu hgp DS dap ung yeu cfiu d6, h~ th6ng tri thuc cua khoa h9c LHP, ben c~;~.nh

nh6m tri thuc da dugc khimg dinh va c6 tinh 6n dinh cao, cling luon dugc b6 sung tri thuc mai phu hgp vai tl.nh hl.nh C6 thS n6i

h~ th6ng khoa h9c LHP la m<)t thvc thS luon dugc b6 sung va phat triSn

2.4 MBi lien h~ gifra khoa hqc lu~t hi~n phap va cac nganh khoa hqc phap li khac

cua n6, bao g6m:

Trang 39

CHUONG I- NHUNG KHAI NL/;M CO BAN CUA LUJT HIEN PHAP

co m6i quan h~ ch~t che v6i cac nganh khoa hQc phap If khac

KiSn thuc cua khoa hQC LHP thucmg la CCY sa If lu~n d~ hlnh thanh

va phat tri~n kiSn thuc cua cac nganh khoa hQC phap li nghien Clru

cac nganh lu~t Cl,l th~ M6i quan h~ nay thvc ra n~m trong m()t quy

lu~t chung cua lu~t hQc D6i tuqng di~u chinh cua nganh LHP la

cac QHXH n~n tang, ca ban va quan trQng lam CCY sa hlnh thanh

cac QHXH Cl,l th~ la d6i tuqng di~u chinh cua cac nganh lu~t khac

trong h~ th6ng phap lu~t Vi~t Nam Do do, vi~c nghien cl:ru d~

hlnh thanh QPPL di~u chinh cac QHXH n~n tang, CCY ban va quan

trQng nhfit cling Ia ca sa d~ nghien cl:ru hlnh thanh cac QPPL di~u

chinh cac QHXH Cl,l th~ dva tren cac QHXH n~n tang, CCY ban va

quan trQng do Vf d1,1, khi nghien cuu d~ xay dvng B() lu~t hlnh

SlJ, cac nha khoa hQC phap li phai tham khao tri thUC CUa khoa

hQC LHP v~ cac quy~n dan SlJ CCY ban cua nguai dan, d~c bi~t la

cac quy~n dan SlJ CCY ban da duqc quy dinh trong HiSn phap; khi

nghien cuu xay dvng B() lu~t t6 tl,lng hlnh SlJ, tfit ySu phai tham

khao tri thuc cua khoa hQC LHP v~ cac quy~n CCY ban cua nguai

dan trong IInh VlJC tu phap cling nhu cac cong trlnh nghien Clru

cua khoa hQc LHP v~ nguyen t~c t6 chuc, ho:;tt d()ng cua T AND

va VKSND v v 0 chi~u nguqc l:;ti, kiSn thuc cua cac nganh

khoa h9c phap If khac gop phfrn b6 sung va lam ro han kiSn thuc

cua khoa h9c LHP, vf dv kiSn thuc cua khoa hyc lu~t t6 t1,1ng

hlnh sv se gop phfrn b6 sung cho khoa hQc LHP v~ muc d() bao

dam cac quy~n CCY ban hiSn djnh cua nguai dan trong IInh VlJC t6

t1,1ng hlnh SlJ

Ngoai m6i quan h~ ch~t che v6i cac khoa hQC phap If nghien

cl:ru cac nganh lu~t C\l th~, khoa hQc LHP cling co m6i quan h~

m~t thiSt v6i khoa hQc nghien c(ru If lu~n chung v~ nha nu6c va

phap lu~t Tren thgc tS, kiSn thuc cua khoa h9c If lu~n chung v~

nha nUOC Va phap lu~t dong vai tro lam CCY sa If lu~n Chung, cung

dp cac khai ni~m nguf>n CCY ban cho cac nganh khoa hQC phap If

va phat tri~n kiSn thuc cua cac nganh khoa hQC phap li nghien Clru cac nganh lu~t Cl,l th~ M6i quan h~ nay thvc ra n~m trong m()t quy

lu~t chung cua lu~t hQc D6i tuqng di~u chinh cua nganh LHP la cac QHXH n~n tang, ca ban va quan trQng lam CCY sa hlnh thanh cac QHXH Cl,l th~ la d6i tuqng di~u chinh cua cac nganh lu~t khac trong h~ th6ng phap lu~t Vi~t Nam Do do, vi~c nghien cl:ru d~

hlnh thanh QPPL di~u chinh cac QHXH n~n tang, CCY ban va quan trQng nhfit cling Ia ca sa d~ nghien cl:ru hlnh thanh cac QPPL di~u

quan trQng do Vf d1,1, khi nghien cuu d~ xay dvng B() lu~t hlnh SlJ, cac nha khoa hQC phap li phai tham khao tri thUC CUa khoa hQC LHP v~ cac quy~n dan SlJ CCY ban cua nguai dan, d~c bi~t la cac quy~n dan SlJ CCY ban da duqc quy dinh trong HiSn phap; khi nghien cuu xay dvng B() lu~t t6 tl,lng hlnh SlJ, tfit ySu phai tham khao tri thuc cua khoa hQC LHP v~ cac quy~n CCY ban cua nguai dan trong IInh VlJC tu phap cling nhu cac cong trlnh nghien Clru cua khoa hQc LHP v~ nguyen t~c t6 chuc, ho:;tt d()ng cua T AND

va VKSND v v 0 chi~u nguqc l:;ti, kiSn thuc cua cac nganh khoa h9c phap If khac gop phfrn b6 sung va lam ro han kiSn thuc cua khoa h9c LHP, vf dv kiSn thuc cua khoa hyc lu~t t6 t1,1ng hlnh sv se gop phfrn b6 sung cho khoa hQc LHP v~ muc d() bao dam cac quy~n CCY ban hiSn djnh cua nguai dan trong IInh VlJC t6 t1,1ng hlnh SlJ

Ngoai m6i quan h~ ch~t che v6i cac khoa hQC phap If nghien cl:ru cac nganh lu~t C\l th~, khoa hQc LHP cling co m6i quan h~

co m6i quan h~ ch~t che v6i cac nganh khoa hQc phap If khac KiSn thuc cua khoa hQC LHP thucmg la CCY sa If lu~n d~ hlnh thanh

Ngoai m6i quan h~ ch~t che v6i cac khoa hQC phap If nghien cl:ru cac nganh lu~t C\l th~, khoa hQc LHP cling co m6i quan h~ m~t thiSt v6i khoa hQc nghien c(ru If lu~n chung v~ nha nu6c va

Trang 40

GIAO TRINH LUAT HIEN PHAP VII';:T NAM

nghien Clru cac nganh lu~t Cl) thS, trong d6 c6 nganh LHP Cac

khai ni~m nhu d6i tuqng diSu chinh, phuang phap diSu chinh, h~

th6ng nganh lu~t, QPPL, ch~ d!nh phap lu~t v.v dSu la cac khai

ni~m ngu6n cua lu~t hQC duqc nghien Clru va phat triSn bai khoa

hQc lf lu~n chung vS nha nu6c va phap lu~t Cac khai ni~m nay

duqc SU dl,lng ffiQt each thf>ng nhftt trong cac nganh khoa hQC phap

lf Cl) thS va qua d6 bao dam SlJ th6ng nhftt trong kho tang tri thuc

cua khoa hQc phap lf Vi~t Nam

2.5 Khoa hqc lu~t hi~n phap Vi~t Nam va khoa hqc lu~t

hi~n phap cua th~ giOi

M6i qu6c gia hi~n d:;ti tren th~ gi6i dSu c6 nganh LHP rieng

DiSu d6 cfing c6 nghia 1a m6i qu6c gia dSu c6 khoa hQc LHP cua

minh Tftt nhien, bS day 1ich su cua khoa hQc LHP a m6i qu6c gia

la khac nhau do diSu ki~n hoan canh 1ich su, chfnh tri kinh t~

van hoa khac nhau C6 nhfrng qu6c gia hlnh thanh nSn dan chu tir

sam va do d6 da c6 khoa hQc LHP tir rftt lau, vf dl,l Anh Qu6c,

Hoa Ky, Phap, Due; a nhfrng qu6c gia dang phat triSn xuftt hi~n

khoa hQc LHP a giai do:;tn mu<)n han, chu y~u g~n v6i phong trao

giai ph6ng dan t<)c va dan chu hoa

d Vi~t Nam, khoa hQc LHP b~t d~u duqc hlnh thanh trong

giai do:;tn gianh d<)c 1~p dan t<)c ( 1946) rna san phfim Ia vi~c ban

hanh Hi~n phap nam 1946 Trong giai do:;tn dftu tranh th6ng nhftt

dftt nu6c cho t6i tru6c d6i m6i ( 1954 - 1986), khoa hQc LHP cua

Vi~t Nam ch!u anh huang toan di~n bm quan diSm Mac - Lenin

cua kh6i cac nu6c XHCN dung d~u 1a Lien X6 cfi KS tir sau d6i

m6i cho t6i nay, khoa hQc LHP cua Vi~t Nam du c6 bS day con

khiem t6n song cang ngay cang c6 nhiSu S\f h9i nh~p v6i khoa

hQc LHP hi~n d:;ti tren th~ gi6i Ngay cang c6 nhiSu cong trlnh

khoa hQC nghien Clru va truy~n tai cac thanh tlJU tinh hoa CUa kho

tang tri thuc khoa hQc LHP hi~n d:;ti dS ung dvng m<)t each phil

hqp trong di~u ki~n cua Vi~t Nam, vf dv cac khfa c:;tnh Cl) thS, chi

nghien Clru cac nganh lu~t Cl) thS, trong d6 c6 nganh LHP Cac khai ni~m nhu d6i tuqng diSu chinh, phuang phap diSu chinh, h~

th6ng nganh lu~t, QPPL, ch~ d!nh phap lu~t v.v dSu la cac khai ni~m ngu6n cua lu~t hQC duqc nghien Clru va phat triSn bai khoa hQc lf lu~n chung vS nha nu6c va phap lu~t Cac khai ni~m nay duqc SU dl,lng ffiQt each thf>ng nhftt trong cac nganh khoa hQC phap

lf Cl) thS va qua d6 bao dam SlJ th6ng nhftt trong kho tang tri thuc cua khoa hQc phap lf Vi~t Nam

2.5 Khoa hqc lu~t hi~n phap Vi~t Nam va khoa hqc lu~t hi~n phap cua th~ giOi

DiSu d6 cfing c6 nghia 1a m6i qu6c gia dSu c6 khoa hQc LHP cua minh Tftt nhien, bS day 1ich su cua khoa hQc LHP a m6i qu6c gia

van hoa khac nhau C6 nhfrng qu6c gia hlnh thanh nSn dan chu tir sam va do d6 da c6 khoa hQc LHP tir rftt lau, vf dl,l Anh Qu6c, Hoa Ky, Phap, Due; a nhfrng qu6c gia dang phat triSn xuftt hi~n

khoa hQc LHP a giai do:;tn mu<)n han, chu y~u g~n v6i phong trao giai ph6ng dan t<)c va dan chu hoa

d Vi~t Nam, khoa hQc LHP b~t d~u duqc hlnh thanh trong giai do:;tn gianh d<)c 1~p dan t<)c ( 1946) rna san phfim Ia vi~c ban hanh Hi~n phap nam 1946 Trong giai do:;tn dftu tranh th6ng nhftt

Vi~t Nam ch!u anh huang toan di~n bm quan diSm Mac - Lenin cua kh6i cac nu6c XHCN dung d~u 1a Lien X6 cfi KS tir sau d6i m6i cho t6i nay, khoa hQc LHP cua Vi~t Nam du c6 bS day con khiem t6n song cang ngay cang c6 nhiSu S\f h9i nh~p v6i khoa

hQc LHP hi~n d:;ti tren th~ gi6i Ngay cang c6 nhiSu cong trlnh khoa hQC nghien Clru va truy~n tai cac thanh tlJU tinh hoa CUa kho tang tri thuc khoa hQc LHP hi~n d:;ti dS ung dvng m<)t each phil hqp trong di~u ki~n cua Vi~t Nam, vf dv cac khfa c:;tnh Cl) thS, chi

Định dạng
Số trang	340
Dung lượng	31,42 MB