SKKN biện pháp nâng cao hiệu quả giải dạng toán tìm hai số khi biết tổng và hiệu của hai số đó cho học sinh lớp 4

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓAPHÒNG GD& ĐT THỌ XUÂN G SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢI DẠNG TOÁN “TÌM HAI SỐ KHI BIẾT TỔNG VÀ HIỆU CỦA HAI SỐ ĐÓ” CHO HỌC SINH LỚP

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GD& ĐT THỌ XUÂN

G

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢI DẠNG TOÁN “TÌM HAI SỐ KHI BIẾT TỔNG VÀ HIỆU CỦA HAI SỐ ĐÓ” CHO HỌC

SINH LỚP 4

Người thực hiện: Phạm Văn Hùng Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Nam Giang – Thọ Xuân

SKKN thuộc lĩn vực (môn): Toán

THANH HÓA NĂM 2017

MỤC LỤC

Trang

2.3.1 Bồi dưỡng niềm đam mê, hứng thú cho học sinh

2.3.5 Mở rộng phát triển thêm một số cách giải dạng toán

“Tìm hai số khi biết tổng và hiệu của hai số đó” cho học sinh Trang 14

1 MỞ ĐẦU 1.1- Lí do chọn đề tài.

Đôi vơi mỗi ngươi giao viên nhất la giao viên tiêu hoc, viêc ̣ phat triên va bôi dương nhưng hoc sinh yêu thich va hoc giỏi toan la môṭtrong nhưng nhiêṃ

vu quan trong Vi muôn hoc tôt môn Toan ơ cac lơp trên thi ngay từ đâu cấp hoc, cac em phai co kiên thưc vưng chắc vê môn toan Chinh vi vây,̣ viêc ̣ nâng cao kiên thưc giải toan cho học sinh phai đươc tiên hanh thương xuyên, liên tuc va ngay từ lơp 1, lơp 2, lơp 3 Trong chương trinh môn Toan lơp 4 co nhiêu dang toan đòi hỏi tư duy sang tao tri tuê,̣ren luyêṇ ki năng tinh toan, nhâṇ biêt so sanh phân tich tông hơp cua hoc sinh va đòi hỏi phat triên oc tư duy sang tao cua cac

em Cac em phai biêt dưa vao môi quan hê ̣giưa cac dư kiên,̣ giưa cai đã cho va cai phai tim trong điêu kiêṇ cua bai toan Nhưng đôi vơi hoc sinh lơp 4 viêc ̣ nhâṇ biêt bai toan đê tim ra cach giai cac bai toan mơi dang tìm hai số nói chung, dạng bài “Tìm hai số khi số khi biết tổng và hiệu hai số đó” la môṭviêc ̣ lam kho khăn Vâỵ lam thê nao đê hoc sinh nhâṇ dang va co phương phap giai đung, giai nhanh

va hiêu sâu dang toan nay đo la điêu ma tôi suy nghi va tim cach giai quyêt

Muc đich cua qua trinh day hoc ơ bâc ̣ Tiêu hoc la nhằm cung cấp tơi hoc sinh nhưng kiên thưc cơ ban toan thê vê tư nhiên va xã hôị Nhằm giup hoc sinh từng bươc hinh thanh nhân cach, từ đo trang bi cho hoc sinh cac phương phap ban đâu vê hoat đông ̣ nhâṇ thưc va hoat đông ̣ thưc tiễn Muc tiêu đo đươc thưc hiêṇ thông qua viêc ̣ day hoc cac môn va thưc hiêṇ theo đinh hương yêu câu giao duc, nhằm trang bi cho trẻ nhưng kiên thưc, kỹ năng cân thiêt đê trẻ tiêp tuc hoc

ơ bâc ̣ Trung hoc hay cho công viêc ̣ lao đông ̣ cua trẻ sau nay

Trong các môn hoc ở Tiểu học, môn Toan đong vai trò quan trong, no cung cấp nhưng kiên thưc cơ ban vê sô hoc, cac yêu tô hinh hoc, đo đai lương, giai toan, môn Toan Tiêu hoc thông nhất không chia thanh các phân môn khac Bên canh đo kha năng giao duc cua môn Toan rất phong phu còn giup hoc sinh phat triên tư duy, kha năng suy luân,̣ trau dôi tri nhơ, giai quyêt vấn đê co căn cư khoa hoc, chinh xac No còn giup hoc sinh phat triên tri thông minh, tư duy đôc ̣ lâp ̣ sang tao, kich thich oc tò mò, tư kham pha va ren luyêṇ môṭphong cach lam viêc ̣ khoa hoc Yêu câu đo rất cân thiêt cho moi ngươi, gop phân giao duc ý chi, đưc tinh tôt chiu kho, nhẫn nai, cân cù trong hoc tâp ̣

La môṭgiao viên đang trưc tiêp giang day hoc sinh Tiêu hoc, ban thân tôi nhâṇ thấy trong chương trình giáo duc Tiêu hoc hiêṇ nay, môn Toan cùng vơi cac môn hoc khac trong nha trương Tiêu hoc co nhưng vai trò̀ góp phân quan trong đao tao nên nhưng con ngươi phat triên toan diêṇ Thưc tê nhưng năm gân đây, viêc ̣ day hoc Toan trong cac nha trương Tiêu hoc đã̃ có nhưng bươc cai tiên

vê phương pháp, nôịdung và hình thưc day hoc

Trong nhưng năm hoc qua, ban thân tôi đươc giao nhiêṃ vu trưc tiêp day hoc sinh lơp 4, tôi luôn luôn trăn trở đi sâu tìm hiêu cho mình nhưng vấn đề khó trong giảng dạy Thực tế cho thấ́y khi giảng dạy có rấ́t nhiều học sinh nắm li thuyêt môṭcach may moc nhưng khi vâṇ dung vao thưc hanh thì găp ̣ nhiêu lúng túng khó khăn Va tôi nhâṇ thấy trong chương trình Toán ơ bâc ̣ Tiêu hoc các bài toán về tìm hai số nói chung, bài toán dạng “Tìm hai số khi số khi biết tổng và hiệu hai số đó” nói riêng trơ thành môṭchu đê quan trong trong chương trình lơp

4 Và các bài toán vê tìm hai số luôn luôn xuất hiêṇ trong các kì kiểm tra định

kỳ Vì thê, viêc ̣ giai thành thao các bài toán vê tìm hai số là môṭyêu câu rấ́t cần thiết đôi vơi tất ca cac em hoc sinh ơ cuôi bâc ̣ Tiêu hoc Do đó viêc ̣ day va hoc như thê nao đê hoc sinh nắm chắc kiên thưc, vâṇ dung kiên thưc đo hoc đê lam toan từ dễ đên kho, từ đơn gian đên phưc tap môṭcach linh hoat, chu đông ̣ Va môṭđiêu quan trong nưa la tao cho hoc sinh lò̀ng đam mê hoc toan Đê gop phân giup hoc sinh lớp 4 nhâṇ ra va khắc phuc nhưng sai lâm thương mắc phai, khắc sâu kiên thưc, kỹ năng cơ ban trong viêc ̣ giải cac bai toan liên quan đến dạng

“Tìm hai số khi số khi biết tổng và hiệu hai số đó” Xuấ́t phát từ̀ những vÊn đề

trên nên tôi chọn đề tài: Biện pháp nâng cao hiệu quả giải dạng toán “Tìm hai

số khi biết tổng và hiệu của hai số đó” cho sinh lớp 4 Có khảo sát, kiểm tra

đánh giá ở trường Tiểu học

1.2 Mục đích nghiên cứu.

Trong môn Toán ở Tiểu học nói chung và môn Toán 4 nói riêng có rấ́t nhiều dạng toán có lời văn đi suốt trong quá trình học tập của học sinh Những dạng toán này đi từ̀ đơn giản đến phức tạp như:

Bài toán đơn: Bài toán có dấ́u trúc đơn giản dễ̃ hiểu và khi giải chỉ có 1 phép tính (cộng, trừ̀, nhân, chia)

Bài toán hợp: Bài toán bao gồm các loại toán đơn, khi giải có từ̀ hai phép tính trở lên, có liên quan đến nhau

Đề tài này trong phạm vi nghiên cứu cò̀n hạn chế, tôi chỉ xin trình bày việc một số biện pháp nâng cao hiệu quả giải dạng toán "Tìm hai số khi biết tổng và hiệu của hai số đó" Với mục đích

- Tìm hiểu việc dạy toán có lời văn ở lớp 4

- Tìm nguyên nhân học sinh thường mắ́c lỗ̃i khi giải toán dạng "Tìm hai số khi biết tổng và hiệu của hai số đó"

- Đưa ra một số biện pháp giúp giáo viên và học sinh khắ́c phục những khó khăn trong quá trình dạy và học giải toán có lời văn dạng "Tìm hai số khi biết tổng và hiệu của hai số đó"

- Đóng góp một số ý́ kiến nhằ̀m phát huy trí lực của học sinh, hệ thống các kiến thức cơ bản để giải toán, hình thành và rèn luyện kỹ̃ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễ̃n

- Phương pháp giải các bài minh hoạ; các bài tự luyện về dạng toán "Tìm hai số khi biết tổng và hiệu của hai số đó"

- Dạy giải bài toán dạng “Tìm hai số khi số khi biết tổng và hiệu hai số đó” học sinh dễ̃ hiểu và nhớ lâu về dạng toán, cách giải bài toán, qua đó góp phần gây hứng thú học tập môn Toán cho học sinh, một môn học được coi là khô

khan, hóc búa Từ̀ đó giúp các em lĩnh hội được tri thức, củng cố và khắ́c sâu tri thức môn học thức

Cụ thể:

+ Đọc hiểu - phân tích - tóm tắ́t bài toán

+ Nhận biết dấu hiêụ đăc ̣ trưng nhất về dạng toán

+ Trình bày bài giải gồm câu lời giải + phép tính + đáp số

+ Tìm lời giải phù̀ hợp cho bài toán bằ̀ng nhiều cách khác nhau

+ Hình thành quy trình chung vê hương dẫn học sinh vâṇ dung dấu hiêụ nhâṇ biết dang toán, phương phap giai đăc ̣ trưng của dang toán

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

- Đối tượng : Học sinh khối 4, đặc biệt là học sinh lớp 4A

- Tài liệu : + Sách giáo khoa Toán 4

+ Sách giáo viên Toán 4

+ Chuẩn kiến thức kĩ năng Toán lớp 4

+ Vở bài tập Toán của học sinh lớp 4

+ Các phương pháp dạy học Toán ở Tiểu học

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

Để thực hiện đề tài này, tôi đã̃ sử dụng các phương pháp sau :

a.Phương pháp điều tra: Giáo viên thường bước đầu tìm hiểu thông tin về

học sinh như hoàn cảnh gia đình, năng khiếu, năng lực học tập của các em Tìm hiểu thực trạng, trao đổi thông qua dự giờ, khảo sát chấ́t lượng của học sinh Thông qua đó giáo viên lên kế hoach, biện pháp thực hiện

b Phương pháp trực quan: Giáo viên tổ chức, hướng dẫ̃n học sinh hoạt

động trực tiếp bằ̀ng trực quan trên các hình ảnh, hiện tượng, vật cụ thể, sơ đồ đoạn thắ́ng để dựa vào đó nắ́m bắ́t được kiến thức, kĩ năng của môn Toán

c Phương pháp gợi mở vấn đáp: Là phương pháp sử dụng một hệ thống

các câu hỏ̉i để hướng dẫ̃n học sinh suy nghĩ, lần lượt trả lời từ̀ng câu hỏ̉i, từ̀ng bước dần đến kết luận cần thiết, giúp học sinh tự mình tìm ra kiến thức mới

d Phương pháp phân tích tổng hợp: Phương pháp này dù̀ng lời nói để giải

thích, kết hợp với các phương tiện trực quan để hỗ̃ trợ cho việc giải thích

e Phương pháp thực hành luyện tập: Là phương pháp dạy học liên quan

đến hoạt động thực hành luyện tập các kiến thức, kĩ năng của môn học, Chiếm 60% tổng thời gian dạy học Toán Vì vậy phương pháp này được thường xuyên

sử dụng trong dạy học Toán ở Tiểu học

- Làm trên bảng lớp

- Luyện tập Toán trong vở

- Làm trong phiếu học tập

1.5 Những điểm mới của đề tài.

Sau quá trình nghiên cứu, khảo sát thực tế áp dụng vào giảng dạy tại lớp mình chủ nhiệm, chấ́t lượng giải toán của học sinh có sự tiến bộ rõ rệt Kết quả

đó chính là một số đóng góp mới của đề tài :

- Bồi dưỡng niềm đam mê, hứng thú, tính cẩn thận cho học sinh khi học giải toán có lời văn

- Rèn học sinh phân tích bài toán và nhận dạng bài toán

- Rèn luyện học sinh cách trình bày bài giải

- Mở rộng phát triển thêm một số cách giải dạng toán “Tìm hai số khi biết tổng và hiệu của hai số đó” cho học sinh

2 NÔỊDUNG 2.1 Cơ sở lí luận.

Toán hoc có vi trí rất quan trong phù hơp vơi cuôc ̣ sông thưc tiễn đo cũng

la công cu cân thiêt cho cac môn hoc khac va đê giup hoc sinh nhâṇ thưc thê giơi xung quanh, đê hoat đông ̣ co hiêụ qua trong thưc tiễn Khả năng giáo dục nhiều mặt của môn toán rấ́t to lớn, nó có khả năng phát triên tư duy lôgic, phat triên tri tuê.̣No co vai trò̀ to lơn trong viêc ̣ ren luyêṇ phương phap suy nghi, phương phap suy luân,̣ phương phap giai quyêt vấn đê co suy luân,̣ co khoa hoc toan diên,̣ chinh xac, co nhiêu tac dung phat triên tri thông minh, tư duy độc lập sáng tạo, linh hoạt góp phần giáo dục ý́ trí nhẫ̃n nại, ý́ trí vươt kho khăn day la lam thê nao đê giơ day - hoc toan co hiêụ qua cao, hoc sinh đươc phat triên tinh tich cưc, chu đông ̣ sang tao trong viêc ̣ chiêm linh kiên thưc toan hoc Vi vâỵ giao viên phai co phương phap day hoc như thê nao? Đê truyên đat kiên thưc va kha năng hoc bô ̣môn này tơi hoc sinh tiêu hoc

Trong thực tế giảng dạy, cac phương phap day hoc bao giơ cũng phai xuất phat từ vi tri muc đich va nhiêṃ vu muc tiêu giao duc cua môn toan ơ bai hoc noi chung va trong giơ day toan lơp 4 noi riêng No không phai la cach thưc truyên thu kiên thức toan hoc, ren kỹ năng giai toan ma la phương tiêṇ tinh vi đê tô chưc hoat đông ̣ nhâṇ thưc tich cưc, đôc ̣ lâp ̣ va giao duc phong cach lam viêc ̣ môṭcach khoa hoc, hiêụ qua cho hoc sinh tưc la day cach hoc Do vâỵ giao viên phai đôi mơi phương phap va cac hình thưc day hoc để nâng cao hiệu quả daỵ - học

Do đặc điểm tâm sinh lý́ học sinh tiểu học la dễ nhơ nhưng mau quên, sư tâp ̣ trung chú ý trong giơ hoc toan chưa cao, tri nhơ chưa bên vưng, thich hoc nhưng chong chan Vì vâỵ giáo viên phai làm thê nào đê khắc sâu kiên thưc cho hoc sinh va tao ra không khi sẵn sang hoc tâp,̣ chu đông ̣ tich cưc trong viêc ̣ tiêp thu kiên thưc cho cac em

Xuất phát từ cuộc sống hiện tại, đổi mới của nền kinh tế, xã̃ hôi,̣ văn hóa, thông tin đò̀i hỏi con ngươi phai co ban linh dam nghi, dam lam, năng đông,̣ chu đông ̣ sang tao co kha năng đê giai quyêt vấn đê Đê đap ưng cac yêu câu trên trong giang day noi chung, trong day hoc Toan noi riêng cân phai vâṇ dung linh hoat cac phương phap day hoc đê nâng cao hiêụ qua day - hoc

Hiêṇ nay toan nganh giao duc noi chung va giao duc Tiêu hoc noi riêng đang thưc hiêṇ yêu câu đôi mơi phương phap day hoc theo hương phat huy tinh

tinh cưc cua hoc sinh lam cho hoat đông ̣ day trên lơp "nhẹ nhàng, tư nhiên, hiêụ

quả" Để đat đươc yêu câu đo giao viên phai co phương phap va hình thưc day

hoc đê nâng cao hiêụ qua cho hoc sinh, vừa phù hơp vơi đăc ̣ điêm tâm sinh li cua lưa tuôi Tiêu hoc và trình đô ̣nhâṇ thưc cua hoc sinh

2.2 Thực trạng của đề tài.

Môn Toan la môṭmôn hoc đông hanh vơi cac em theo suôt ca qua trinh hoc tâp,̣ no co tâm quan trong rất lơn trong cuôc ̣ sông hang ngay cua cac em La môṭ môn hoc giup hoc sinh ren luyêṇ năng lưc suy nghi va phat triên tri tuê.̣Đôi vơi

hoc sinh tiêu hoc thi tư duy trưc quan va hinh tương chiêm ưu thê hơn Nhâṇ thưc cua cac em chu yêu la nhâṇ thưc trưc quan cam tinh Cac em linh hôịkiên thưc, quy tắc, khai niêṃ toan hoc va thưc hanh thao tac đêu dưa trên bai toan mẫu cu thê, diễn đat bằng lơi lẽ đơn gian Kha năng phân tich, tông hơp lam ro môi quan hê ̣giưa kiên thưc nay vơi kiên thưc khac trong qua trinh linh hôịkiên thưc mơi cũng như trong qua trinh thưc hanh chưa sâu sắc Năng lưc phan đoan, suy luâṇ còn thấp Nhưng đên giai đoan lơp 4,5 cac em đã co sư phat triên manh mẽ vê tư duy trừu tương Đăc ̣ điêm nay la cơ sơ thuâṇ thuâṇ lơi đê hinh thanh khai niêṃ toan hoc mơi

Dạng toán “Tìm hai số khi biết tổng và hiệu của hai số đó” la loai toan còn mơi đôi vơi cac em Đê phù hơp vơi tư duy trưc quan cua lưa tuôi, viêc ̣ hinh thanh khai niêṃ tìm hai số bằ̀ng trực quan, sơ đồ đoạn thẳng va cac phep tinh phai trai qua nhiêu bươc khac nhau trong đo chu yêu la dưa vao phep đo đai lương, trươc hêt la sô đo đô ̣dai Trong thưc tê giang day cua phân lơn giao viên, tôi nhâṇ thấy viêc ̣ hoc sinh tư chiêm linh nôịdung kiên thưc môṭcach chu đông ̣

va phat huy tinh tich cưc cua minh trong qua trinh hoc còn han chê

Qua dự giờ thăm lớp, trao đổi một số kinh nghiệm với các đồng chí giáo viên trong khối 4,5, qua tìm hiểu sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, qua kinh nghiệm thực tế giảng dạy môn Toan noi chung va dạng bài “Tìm hai số khi biết tổng và hiệu của hai số” nói riêng, tôi nhận thấ́y:

*Đối với giao viên: Các hình thức tổ chức hoạt động học tập trong giờ toán

cò̀n đơn điệu, việc sử dụng đồ dù̀ng trong dạy học toán chưa cao, phương pháp dạy học chưa hợp lý́, lô gíc, dẫ̃n đến các em học sinh n¾m bài học chưa sâu, nên kết quả học tập của các em có phần dừ̀ng tại chỗ̃, chưa phát huy hết khả năng của mình Sở dĩ có tình trạng trên là do bản thân mỗ̃i đồng chí giáo viên chưa thấ́y hết ý́ nghĩa, tác dụng vai trò̀ của thầy trong giờ học toán Mà đặc biệt

là một số giáo viên khi dạy học toán chưa gắ́n liền hoạt động dạy học với ứng dụng thực tiễ̃n, chưa tạo ra điều hấ́p dẫ̃n để học sinh hứng thú học tập

* Đố́i vớ́i học sinh:

+ Tư duy của học sinh cò̀n mang tính trực quan là chủ yếu

+ Không biết phân tích đề bài để nhận đúng dạng toán

+ Không biết tóm tắ́t bài toán, lúng túng khi nêu câu lời giải, có khi học sinh nêu lại câu hỏ̉i của bài toán Không hiểu thuật ngữ toán học khi biết trung bình cộng hai số, hoặc biết chu vi của hình chữ nhật nên làm phép tính gì để tìm tổng hai số, dẫ̃n đến nói sai, viết sai phép tính, sai đơn vị, viết sai đáp số

+ Một số em làm đúng nhưng khi cô hỏ̉i lại không biết trả lời Chứng tỏ̉ các

em chưa nắ́m vững cách giải bài toán có lời văn

NhËn thøc của các em chưa cao đặc biệt là các em cò̀n ham chơi chưa chú ý́ học tập, phần nữa qua điều tra, tìm hiểu về học sinh, về gia đình của các

em cho thấ́y: do điều kiện kinh tế, một số phụ huynh đi làm ăn xa để con em mình ở với ông bà nên thiếu phần quan tâm đến việc học hành, cũ̃ng có một số phụ huynh phó mặc con mình cho giáo viên Từ̀ đó dẫ̃n đến trình độ đại trµ của lớp có phần hạn chế so với các bạn cù̀ng độ tuổi ở thị xã̃, thành phố Các em

chưa nắ́m được các bước cơ bản chung để giải một bài toán, chưa kiên trì trong giải toán

*Kết quả̉ của thực trạng:

Qua quá trình giảng dạy, dự giờ thăm lớp và khảo sát thực tế chấ́t lưọng học sinh, đồng thời tìm hiểu nội dung chương trình toán lớp 4, Từ̀ thực tế chấ́m bài thì nhìn chung chấ́t lượng về giải toán có lời văn của các em rấ́t thấ́p Để năm bắ́t tình hình chấ́t lượng thực tế của học sinh, tôi ra đề khảo sát chấ́t lượng

về phần giải toán dạng bài “Tìm hai số khi số khi biết tổng và hiệu hai số đó” cho cả lớp như sau:

Đề bài:

Bài 1: Hai tổ nhặt giấ́y vụn để gây quỹ̃ lớp được tấ́t cả là 50kg Tính ra tổ 1 nhặt được ít hơn tổ 2 là 6 kg Hỏ̉i mỗ̃i tổ nhặt được bao nhiêu kilôgam giấ́y vụn? Bài 2: Sân trường em hình chữ nhật có nửa chu vi 180m chiều rộng kém chiều dài 20m Tính diện tích sân trường đó

Hình thức kiểm tra: Học sinh đọc kỹ̃ đề bài phân tích đề Toán, làm bài giải vào giấ́y, có tóm tắ́t bài toán, trình bày cách giải cụ thể

*Kết quả khảo sát:

Viết đúng câu Viết đúng phép Viết đúng đáp Giải đúng cả

Từ̀ những thực trạng trên, để dạy giải toán có lời văn cho học sinh đạt kết quả cao hơn, tôi đã̃ nghiên cứu đưa ra một số giải pháp, biện pháp sau nhằ̀m giúp các em nắ́m vững các bước giải toán để các em có thể giải được các bài toán trong chương trình lớp 4 mà các em gặp

2.3 - Các biện pháp thực hiện.

2.3.1 Bồi dưỡng niềm đam mê, hứng thú cho học sinh khi học giải toán

có lời văn.

- Trong quá trình dạy học tôi luôn chú trọng hướng dẫ̃n và cho học sinh sử dụng đồ dù̀ng học tập, bởi khi đó các em sẽ̃ tự tay mình thực hiện trên vật thật,

vì vậy các em sẽ̃ tìm ra đáp số của bài toán một cách nhanh nhấ́t

- Tổ chức các hình thức học tập sinh động như trò̀ chơi, đưa bài toán lồng vào trong các mẩu chuyện, rồi đọc cho các em nghe, khuyến khích các em tìm

ra cách giải

- Hình thành nhóm đôi bạn cù̀ng tiến để các em giúp đỡ, động viên nhau trong học tập.Từ̀ những việc làm trên, tôi đã̃ nhận thấ́y có sự thay đổi rõ rệt trong thái độ của các em đối với môn học Các em đã̃ yêu thích môn toán và thực sự muốn thử sức mình qua những bài toán có lời văn

- Sử dụng linh hoạt nhiều hình thức và phương pháp dạy học, trong giờ học giáo viên cần tránh nói nhiều và làm việc thay học sinh Nhấ́t là lúc chữa bài tập, cần để học sinh tham gia tự đánh giá kết quả học tập của bạn và của bản thân

-Hình thành thói quen bắ́t trước tấ́m gương tốt của các bạn học cù̀ng lớp thông qua các tiết sinh hoạt tập thể, giáo viên tổ chức cho các em vui chơi và không nên lạm dụng tiết sinh hoạt tập thể để làm hình thức trách phạt học sinh Trong giờ học những nội dung mới giáo viên tổ chức cho học sinh chơi nhiều trò̀ chơi sáng tạo, qua đó giúp học sinh tự lĩnh hội kiến thức một cách tích cực

Để rèn tính cẩn thận trong tính toán cho học sinh đò̀i hỏ̉i giáo viên trong khi dạy phải hết sức tỉ mỉ, hướng dẫ̃n cho học sinh cách phân tích đề bài và cách vẽ̃ sơ đồ đoạn thẳng, sau đến quá trình giải phải cẩn thận thì mới tập được cho các em kĩ năng giải toán thành thạo, chính xác Những chi tiết dù̀ rấ́t nhỏ̉ nhưng nếu giáo viên chú ý́ sửa sai thường xuyên, uốn nắ́n kịp thời thì dần dần trở thành thói quen, tạo ý́ thức tốt cho các em giải toán Khi làm toán phải thực hiện từ̀ng bước, nhắ́c nhở nhiều lần sẽ̃ giúp học sinh hình thành khả năng giải toán Trong lúc học sinh làm bài giáo viên quan sát và nhắ́c nhở, giúp đỡ những em cò̀n lúng túng, những em thường hay làm bài sai

2.3.2 Dạy tốt bài “Tìm hai số khi biết tổng và hiệu của hai số đó”(tiết 37

trang 47 SGK toán 4)

Muốn cho học sinh nắ́m vững dạng toán này, trước hết phải dạy tốt chương trình toán chính khóa Dạng bài toán “Tìm hai số khi biết tổng và hiệu của hai số đó” được dạy trong 3 tiết, ngay sau tiết “Tính chấ́t kết hợp của phép cộng”, trong đó một tiết bài mới và 2 tiết luyện tập Các bài toán chủ yếu dạng đơn giản giúp các em làm quen với dạng toán này Với một dạng toán “rộng” như thế mà được học trong 3 tiết thì thật là quá ít Chính vì vậy mà giáo viên cần phải giúp học sinh nắ́m được các bước giải dạng toán này

Đầu tiên phải giúp học sinh nắ́m chắ́c khái niệm nhận biết đâu là “tổng hai số” đâu là “hiệu hai số” Đây là khái niệm mới, hơi trừ̀u tượng mà lại phát biểu theo nhiều cách nói khác nhau:

Bài toán: Tổng của hai số là 70 Hiệu của hai số là 10 Tìm hai số đó.

(Có thể nói cách khác: Số lớn và số bé cộng lại là 70 số lớn hơn số bé là 10 Tìm hai số đó?)

Ở tiết đầu tiên của dạng toán này, giáo viên cần giúp các em nắ́m được thứ

tự bước giải như sau:

Bước 1: Đọc và tìm hiểu đề.

Đây là bước quan trọng, học sinh không thể bỏ̉ qua được, phải rèn cho học sinh tránh thói quen là vừ̀a đọc đề xong hoặc chưa hiểu kĩ để bài đã̃ vội vàng thực hiện bài giải Như vậy sẽ̃ không thể tránh khỏ̉i sự bế tắ́c trong khi giải bài tập, dẫ̃n đến tình trạng không biết ghi lời giải như thế nào cho phù̀ hợp Vì vậy bước đầu tiên tôi đã̃ rèn cho học sinh là đọc kĩ đề bài, xác định được cái đã̃ cho

và cái phải tìm

+ 2 HS đọc to bài toán, cả lớp đọc thầm và phân tích dữ liệu của bài toán + HS đàm thọai với nhau qua các câu hỏ̉i:

Bài toán cho biết gì ? (tổng của 2 số là 70, hiệu của 2 số là 10)

Bài toán yêu cầu gì ? (tìm 2 số đó)

Bước 2: Tóm tắ́t bài toán.

Đây là kết quả ban đầu của bước 1 bằ̀ng những lược trình đơn giản bài toán được tóm tắ́t một cách ngắ́n gọn đúng, đủ, làm nổi bật mối quan hệ giữa cái đã̃

cho và cái phải tìm và cũ̃ng là bước rấ́t quan trọng giúp học sinh xác định được yêu cầu của bài ra và để thực hiện các bước giải tiếp theo

Các bài toán có lời văn ở lớp 4 có thể tóm tắ́t bằ̀ng sơ đồ đoạn thẳng hoặc tóm tắ́t bằ̀ng chữ cái và dấ́u

+ GV hướng dẫ̃n HS vẽ̃ sơ đồ đoạn thẳng: Biểu thị số lớn bằ̀ng đoạn thẳng dài, số bé bằ̀ng một đoạn thẳng ngắ́n hơn

?

Số lớn

Số bé

?

Bước 3 : Phân tích các đại lượng có liên quan để tìm cách giải.

( GV hướng dẫ̃n HS giải bài toán dựa trên sơ đồ)

Để phân tích đề toán cần phải đọc kĩ đầu bài toán, đây là bước nghiên cứu

để giúp học sinh có ý́ nghĩ ban đầu về ý́ nghĩa bài toán, nắ́m được nội dung bài toán và đặc điểm cần chú ý́ đến câu hỏ̉i của bài không nên vội nhẩm tính khi chưa đọc kĩ đầu bài, mà xây dựng thiết lập mối quan hệ giữa các số đã̃ cho của bài toán, tìm cách diễ̃n đạt nội dung của bài bằ̀ng ngôn ngữ kí hiệu toán học ngắ́n gọn bằ̀ng cách tóm tắ́t điều kiện bài toán hoặc minh hoạ bằ̀ng sơ đồ đoạn thẳng Lập kế hoạch và giải, suy nghĩ xem để trả lời các câu hỏ̉i của bài toán:

“Cần biết những gì? Phải thực hiện phép tính gì? Phép tính đó có thể trả lời được câu hỏ̉i của bài toán không ?…” Trên cơ sở đó nhận đúng dạng bài toán rồi lập kế hoạch, trình tự để giải toán

Cụ thể hướng dẫ̃n học sinh như sau:

+ GV dù̀ng thước che đi "đoạn 10" ở số lớn và hỏ̉i: nếu bớt 10 đơn vị ở số lớn thì 2 số này sẽ̃ như thế nào với nhau? (2 số sẽ̃ bằ̀ng nhau)

+ Vậy 2 lần số bé bằ̀ng bao nhiêu đơn vị? ( 70 - 10 = 60)

+ Ta tìm số bé bằ̀ng cách nào? ( 60 : 2 = 30)

Vậy số lớn sẽ̃ bằ̀ng bao nhiêu đơn vị ? ( 30 + 10 = 40 hoặc 70 - 30 = 40) Như vậy ta giải bài toán trên qua những bước nào?

- Tìm 2 lần số bé

- Tìm số bé

- Tìm số lớn

Bước 4: Thực hiện kế hoạch giải và thử lại.

Tóm tắt

?

Bài giải

Hai lần số bé là:

70-10 =60

Số bé là :

60 : 2=30