Mục tiêu tổng quát của của Nghị quyết được xác định đó là: “Giáo dục và đào tạo là giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGA SƠN
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG
SỐNG CHO HỌC SINH Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC NGA
THỦY NGA SƠN – THANH HÓA
Người thực hiện: Mai Thị Thanh Chức vụ : Hiệu trưởng
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Nga Thủy SKKN thuộc lĩnh vực: Quản lí
THANH HÓA, NĂM 2017
Trang 22 3 2 Xây dựng quy tắc ứng xử có văn hóa trong nhà trường 6
2 3 3 Nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống trong các 8môn học
2.3.4.Tổ chức giáo dục sức khỏe, hướng dẫn học sinh vui chơi 10đúng cách, phòng tránh tai nạn thương tích
2 3.5 Tổ chức tốt giáo dục kĩ năng sống thông qua các hoạt động 11Đội và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
2.3 6 Phối hợp với các lực lương ngoài nhà trường nâng cao chất 17lượng giáo dục kĩ năng sống cho học sinh
2 3.7 Tăng cường cơ sở vật chất tạo dựng môi trường giáo dục 18thân thiện
Trang 31 Mở đầu.
1.1 Lí do chọn đề tài.
Hiện nay, ngành Giáo dục và Đào tạo cả nước đang tiếp tục triển khaichương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hànhTrung ương Đảng (khóa XI) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo,đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế Mục tiêu tổng quát của của
Nghị quyết được xác định đó là: “Giáo dục và đào tạo là giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả”.[5]
Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ, đáp ứng nguồnnhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đáp ứngyêu cầu hội nhập quốc tế và nhu cầu phát triển của người học, giáo dục phổthông đã và đang được đổi mới mạnh mẽ theo bốn trụ cột của giáo dục thế kỉ
XXI, mà thực chất là cách tiếp cận kĩ năng sống; đó là: “Học để biết, Học để làm, Học để sống và Học để tự khẳng định mình ” [4]
Kĩ năng sống là những kĩ năng tâm lý – xã hội cơ bản giúp cho cá nhân
tồn tại và thích ứng trong cuộc sống, giúp cho cá nhân vững vàng trước cuộcsống có nhiều thách thức nhưng cũng nhiều cơ hội trong thực tại… Kĩ năng sốngđơn giản là tất cả điều cần thiết mà chúng ta phải biết để có được khả năng thíchứng với những thay đổi diễn ra hằng ngày trong cuộc sống Nhiều nghiên cứu đãcho phép đi đến kết luận là trong các yếu tố quyết định sự thành công của conngười, kỹ năng sống đóng góp đến khoảng 85% Vì vậy, kỹ năng sống sẽ là hànhtrang không thể thiếu Biết sống, làm việc, và thành đạt là ước mơ không quá xavời, là khát khao chính đáng của những ai biết trang bị cho mình những Kĩ năngsống cần thiết và hữu ích Kỹ năng sống tốt thúc đẩy thay đổi cách nhìn nhậnbản thân và thế giới, tạo dựng niềm tin, lòng tự trọng, thái độ tích cực và độnglực cho bản thân, tự mình quyết định số phận của mình Kỹ năng sống giúp giảiphóng và vận dụng năng lực tiềm tàng trong mỗi con người để hoàn thiện bảnthân, tránh suy nghĩ theo lối mòn và hành động theo thói quen trên hành trìnhbiến ước mơ thành hiện thực Quá trình hội nhập với thế giới đòi hỏi phải nângcao chất lượng nguồn nhân lực, ngoài kiến thức chuyên môn, yêu cầu về các kỹnăng sống ngày càng trở nên quan trọng Thiếu kỹ năng sống con người dễ hànhđộng tiêu cực, nông nổi Giáo dục cần trang bị cho người học những kỹ năngthiết yếu như ý thức về bản thân, làm chủ bản thân, đồng cảm, tôn trọng ngườikhác, biết cách hợp tác và giải quyết hợp lý các mâu thuẫn, xung đột Nghiêncứu gần đây về sự phát triển của não trẻ cho thấy rằng khả năng giao tiếp vớimọi người, khả năng biết tự kiểm soát, thể hiện các cảm giác của mình, biết cáchứng xử phù hợp với các yêu cầu, biết giải quyết các vấn đề cơ bản một cách tựlập có những ảnh hưởng rất quan trọng đối với kết quả học tập của trẻ tại trường
Trang 4Kỹ năng sống chính là nhịp cầu giúp con người biến kiến thức thành thái
độ, hành vi và thói quen tích cực, lành mạnh Do đó, việc dạy trẻ kĩ năng sống làđiều rất cần thiết đặc biệt với trẻ tiểu học vì các em chính là chủ nhân tương laicủa đất nước, là những người sẽ quyết định sự phát triển của đất nước trongnhững năm tới Nếu không có kĩ năng sống các em sẽ không thể thực hiện tốttrách nhiệm đối với bản thân, gia đình, cộng đồng và đất nước Lứa tuổi học sinh
là lứa tuổi đang hình thành những giá trị nhân cách, giàu ước mơ, ham hiểu biếtthích tìm tòi, khám phá song còn thiếu hiểu biết sâu sắc về xã hội, còn thiếu kinhnghiệm sống, dễ bị lôi kéo kích động… Đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập quốc
tế và cơ chế thị trường hiện nay, thế hệ trẻ hiện nay thường xuyên chịu tác độngđan xen của những yếu tố tích cực và tiêu cực Nếu không được giáo dục kĩ năngsống, nếu thiếu kĩ năng sống các em dễ bị lôi kéo vào những hành vi tiêu cựcbạo lực, vào lối sống ích kỉ, thực dụng, dễ bị phát triển lệch lạc về nhân cách.Khi bắt đầu đi học cũng là lúc trẻ bắt đầu tiếp xúc với xã hội rất cần hoàn thiện
và phát triển các kĩ năng sống cho riêng mình Chính những kĩ năng sống các emtiếp nhận được những năm đầu tiên đi học sẽ theo các em suốt cả cuộc sống saunày Ngay từ Tiểu học các em đã có những kĩ năng tốt, cuộc sống sau này sẽrộng mở với các em hơn Nếu ngược lại, sau này các em sẽ rất khó khăn để sửachữa những kĩ năng sống không tốt và gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống.[3]
Nhận thức rõ tầm quan trọng và sự cần thiết của việc giáo dục kĩ năngsống cho học sinh phổ thông nói chung, học sinh Tiểu học nói riêng, trong quátrình chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ năm học, tôi đã mạnh dạn đi sâu nghiên cứu:
“Một số biện pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ở trường Tiểu học Nga Thủy, Nga Sơn, Thanh Hóa”.
ra kết luận và khuyến nghị cần thiết
2.3 Đối tượng nghiên cứu:
- Học sinh trường tiểu học Nga Thủy, Nga Sơn, Thanh Hóa
2.4 Phương pháp nghiên cứu:
2.4.1 Phương pháp nghiên cứu lí thuyết
- Tìm hiểu các khái niệm, thuật ngữ có liên quan
- Nghiên cứu các văn bản, nghị quyêt, các tài liệu có liên quan đến sáng kiến kinh nghiệm
2.4.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
- Phương pháp quan sát
Trang 5- Phương pháp phỏng vấn.
- Phương pháp điều tra
- Phương pháp phân tích và tổng hợp kinh nghiệm
Kĩ năng sống là những trải nghiệm có hiệu quả nhất, giúp giải quyết hoặcđáp ứng các nhu cầu cụ thể trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của conngười Kĩ năng sống bao gồm cả hành vi vận động của cơ thể và tư duy trong bộnão của con người Kĩ năng sống có thể hình thành một cách tự nhiên, thông quagiáo dục hoặc rèn luyện của con người
Vậy vì sao phải rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh ? Vì khi trẻ bắt đầu
đi học tiểu học, các em được học thêm những điều chưa hề có trong sáu nămđầu đời Các em chuyển từ hoạt động vui chơi sang hoạt động chủ đạo là học,chắc chắn trẻ không tránh khỏi bỡ ngỡ vì thế phải chuẩn bị cho các em tâm thếsẵn sàng đi học Việc rèn kĩ năng sống cho học sinh tiểu học cũng được bắt đầu
từ những buổi đầu các em đến trường Đối với học sinh tiểu học việc hình thànhcác kĩ năng cơ bản trong học tập và sinh hoạt là vô cùng quan trọng, ảnh hưởngđến quá trình hình thành và phát triển nhân cách sau này của các em
Đặc điểm nhân cách của trẻ tiểu học gồm có: tính cách, nhu cầu, nhậnthức, tình cảm, sự phát triển của năng khiếu Sự nhận thức của trẻ ảnh hưởng rấtlớn đến phát triển nhân cách, ảnh hưởng đến sự hình thành và rèn luyện kỹ năngsống Sự nhận thức đúng đắn sẽ giúp trẻ có được kiến thức vận dụng trong cuộcsống, sinh hoạt, giao tiếp, ứng xử phù hợp với yêu cầu chuẩn mực xã hội Mộtđặc điểm quan trọng trong lứa tuổi tiểu học là tính hay bắt chước Tính bắt
chước là con dao "hai lưỡi", vì trẻ em bắt chước cái tốt cũng nhiều, cái xấu cũng
lắm Những tính cách, hành vi xung quanh là môi trường ảnh hưởng trực tiếpđến tính cách, hành vi ứng xử của trẻ Ở trường, các em thường bắt chước những
cử chỉ, tác phong của thầy giáo, cô giáo mình và các hành vi ứng xử của bạn bè,tập thể nhóm bạn, tổ, lớp Chính vì vậy, hoạt động tập thể cũng ảnh hưởngkhông ít đến việc hình thành, phát triển nhân cách, rèn luyện kỹ năng sống củatrẻ
Trong giai đoạn hiện nay, Việt Nam đang hội nhập với các nước trên thếgiới từng bước phát triển vươn lên Những mặt tốt của xã hội được phát triểnmạnh song những vẫn đề mặt trái của xã hội cũng xuất hiện nhiều ảnh hưởngđến sự tồn tại, phát triển của mỗi tập thể, cá nhân trong đó có một bộ phận làhọc sinh tiểu học Theo guồng quay của xã hội, một số gia đình bố mẹ chỉ mải lođến làm kinh tế, quên mất gia đình là chiếc nôi của trẻ, quên đi cần tạo sự đầm
ấm trong gia đình, người lớn phải gương mẫu, quan tâm dạy dỗ trẻ Một số giađình phó mặc việc dạy dỗ trẻ cho nhà trường Cũng có nhiều gia đình có điều
Trang 6kiện kinh tế, quá chiều chuộng con dẫn đến trẻ thiếu sự sáng tạo, luôn ỷ lại, phụthuộc vào người lớn; mỗi khi gặp tình huống trong thực tế lúng túng không biết
xử lí thế nào, hạn chế trong việc tự bảo vệ bản thân mình
Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh là giáo dục cho các em có cách sốngtích cực trong xã hội hiện đại, là xây dựng hoặc thay đổi ở các em các hành vitheo hướng tích cực phù hợp với mục tiêu phát triển toàn diện nhân cách ngườihọc trên cơ sở giúp học sinh có tri thức, thái độ và kĩ năng phù hợp Bên cạnhhọc các môn văn hóa, nếu trẻ được chú ý giáo dục đạo đức, được rèn kỹ năngsống, biết phân biệt cái tốt, cái xấu, biết từ chối cám dỗ, biết ứng xử, biết tựquyết định đúng trong một số tình huống thì chính trẻ sẽ là người tác động tốtđến gia đình và xã hội.[6]
2.2 Thực trạng việc rèn kỹ năng sống cho học sinh ở trường Tiểu học Nga Thủy, Nga Sơn, Thanh Hóa.
Về phía nhà trường:
Năm học 2016-2017, nhà trường có 14 lớp với tổng số 381 học sinh Trường đãđược công nhận trường chuẩn Quốc gia mức độ 2 Nhiều năm liền trường đatdanh hiệu Tập thể Lao động Xuất sắc và Tập thể Lao động Tiên tiến cấp huyện.Trong hoạt động chuyên môn, nhà trường thường xuyên nghiên cứu, cải tiếnnâng cao chất lượng giảng dạy theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh,không ngừng đổi mới PPDH phù hợp với nội dung chương trình Và đặc biệt
chú trọng đến việc "Rèn kỹ năng sống" cho học sinh Nhà trường coi đây là
một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu trong việc thực hiện mục tiêu giáodục Chính vì thế ngay sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa nội dung giáo dục
kỹ năng sống lồng ghép vào các môn học và hoạt động giáo dục ngoài giờ lênlớp, nhà trường tiến hành triển khai đồng bộ đến toàn thể cán bộ giáo viên vềviệc tăng cường rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh Đẩy mạnh thực hiệnphong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” Yêu cầumỗi thầy, cô giáo cần tâm huyết, trách nhiệm hơn trong việc giáo dục đạo đức,nhân cách cho học sinh Mỗi giáo viên trong nhà trường không chỉ nâng cao chấtlượng chuyên môn nghiệp vụ, mà còn thường xuyên quan tâm đến đời sống, tâm
tư tình cảm của học sinh Yêu cầu là như vậy nhưng kết quả của việc rèn kĩ năngsống cho HS chưa thực sự đáp ứng với yêu cầu của xã hội hiện nay
Về phía giáo viên:
- Một bộ phận giáo viên chưa thực sự quan tâm đến việc giáo dục kỹ năng sống chohọc sinh mà chỉ chú trọng truyền thụ kiến thức ở sách giáo khoa nên chưa đầu tưthời gian tìm tòi nghiên cứu các hình thức và phương pháp tổ chức cho các hoạtđộng rèn kĩ năng sống nên chưa tạo được sự hứng thú học tập cho học sinh
- Vẫn còn một bộ phận GV chưa nắm chắc về nội dung giáo dục kĩ năng sống theotừng khối lớp, chưa biết vận dụng từ những kế hoạch định hướng chung của nhàtrường để đưa vào kế hoạch cụ thể rèn kĩ năng sống cho học sinh của lớp mình
- Giáo viên thường tập trung lo lắng cho những em có những vấn đề về hành vi
và khả năng tập trung kém Những học sinh này thường không có khả năng chờđến lượt, không biết chú ý lắng nghe và không biết làm việc theo nhóm, điều
Trang 7này làm cho HS không thể tập trung lĩnh hội những điều giáo viên dạy Vì vậy,giáo viên phải tốn rất nhiều thời gian đầu tư để giúp HS có được những kĩ năngsống.
Về phía học sinh:
- Học sinh chỉ chú trọng học kiến thức, khả năng ứng phó với các tình huốngtrong cuộc sống kém, tính tự tin ít, tự ti nhiều, thường nóng nảy, gây gổ lẫnnhau
- Một bộ phận học sinh học tập thụ động, chủ yếu chỉ nghe và làm theo thầy cô giáo, ít sáng tạo, tính tự giác chưa cao, lười hoạt động
- Kỹ năng giao tiếp hạn chế, vẫn còn hiện tượng nói tục, chửi bậy ở một số học sinh
Về phía phụ huynh:
- Đa số phụ huynh cho rằng con em mình chỉ cần học giỏi kiến thức.Có phụhuynh nóng vội trong việc dạy con; họ chỉ chú trọng đến việc dạy con mình biếtđọc, biết viết, hoặc biết làm toán mà không cần quan tâm đến việc con học được
kĩ năng sống nào khi đến trường
- Phụ huynh học sinh chỉ khuyến khích các con tìm tòi kiến thức mà quênhướng cho con em mình làm tốt hoạt động đoàn thể, hoạt động xã hội và cáchứng xử trong gia đình
- Một bộ phận phụ huynh giao tiếp trong gia đình vẫn còn hạn chế, xưng hôchưa chuẩn mực nên các em bắt chước xưng hô chưa đúng Đồng thời có phụhuynh chiều chuộng con cái khiến trẻ không có kĩ năng tự phục vụ, phụ huynhchỉ chú ý đến khâu chăm con ăn uống mà không chú ý đến dạy con mình cần
ăn, uống như thế nào, sử dụng những đồ dùng, vật dụng trong ăn uống thế nàocho đúng? Và vì sao chúng ta cần những đồ dùng, vật dụng đó? Những đồ dùng
đó để làm gì?
Tóm lại: Nguyên nhân về cơ bản vẫn là do các em còn thiếu hụt kĩ năng sống.
Để xác minh điều đó, khi dự giờ, tôi tiến hành khảo sát qua quan sát học sinhthực hành thảo luận nhóm cũng như quan sát các em chơi trò chơi ở học sinhkhối lớp 3,4, 5 thu được kết quả như sau:
Tổng số học sinh được khảo sát : 230 em
Mức độ đạt được
L
Kĩ năng giao tiếp 50 21.7 65 28.3 70 30.4 45 19.5
Kĩ năng phòng chống tai nan thương 55 23.9 70 30.4 65 28.3 40 17.4
tích.
Kĩ năng xử lý tình huống 45 19.5 68 29.6 75 32.6 42 18.2
Kĩ năng thể hiện sự tự tin 43 18.7 72 31.3 76 33.0 39 16.9
Kĩ năng tự phục vụ… 60 26.0 65 28.3 70 30.4 35 15.2
Trang 8Qua thống kê khảo sát đã cho thấy số học sinh có kỹ năng sống ở mức độtốt và khá còn chiếm tỷ lệ thấp, số học sinh có kỹ năng sống chưa đạt yêu cầuchiếm tỷ lệ cao.
2.3 Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục kí năng sống cho học sinh ở trường Tiểu học Nga Thủy, Nga Sơn, Thanh Hóa.
2.3.1 Tuyên truyền nâng cao nhận thức trong cán bộ giáo viên về giáo dục
kĩ năng sống.
- Triển khai đầy đủ các văn bản, hướng dẫn của Sở GD & ĐT Thanh Hóa,Phòng GD & ĐT Nga Sơn về thực hiện giáo dục kĩ năng sống tại các cơ sở giáodục phổ thông
- Thông qua sinh hoạt chuyên môn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thể hiện ở các nội dung sau :
+ Kĩ năng sống thúc đẩy sự phát triển cá nhân và xã hội
+ Giáo dục kĩ năng sống là yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ
+ Giáo dục kĩ năng sống nhằm thực hiện yêu cầu đổi mới giáo dục phổthông
+ Đội ngũ giáo viên là bộ phận không thể thiếu trong quá trình giáo dục vàrèn luyện kĩ năng sống cho học sinh
- Tiếp tục nâng cao nhận thức trong đội ngũ để giáo viên xác định giáodục kĩ năng sống là một trong 5 nội dung chủ yếu của phong trào thi đua“ Xâydựng trường học thân thiên, học sinh tích cực.”
Tóm lại : Đây là một nội dung hết sức quan trọng Bởi vì, có tuyên truyền
tốt thì mỗi giáo viên mới ý thức được trách nhiệm cũng như vai trò của mìnhtrong giáo dục kĩ năng sống cho học sinh đạt hiệu quả, mới giúp học sinh nhậnthức đúng và hành động đúng, từ đó các em mới tự giác trong học tập và rènluyện, hình thành và phát triển nhân cách tốt Giáo dục kĩ năng sống chỉ thật sự
có hiệu quả khi người thầy có tâm huyết, sự kiên nhẫn và phải có thời gian
2.3.2 Xây dựng quy tắc ứng xử có văn hoá trong nhà trường.
Để xác lập quy tắc, quy định hành vi ứng xử trong nhà trường, thiết lậpmối quan hệ giữaThầy –Thầy; Thầy – Trò; Trò – Trò; Giáo viên – Phụ huynhthân thiện, gần gũi, chúng tôi xác định quy tắc ứng xử, xưng hô có văn hoá trongnhà trường là một phần của “lễ” “Tiên học lễ, hậu học văn” Muốn hành lễ phải
có những quy tắc, phép tắc ứng xử phù hợp Để làm được điều này, vai trò củanhà trường rất quan trọng Chính nhà trường sẽ quyết định vấn đề này Chào nhưthế nào? thưa như thế nào? xưng hô ra sao ?….Nhà trường sẽ lựa chọn và quyđịnh dựa trên những chuẩn mực chung về đạo đức của xã hội
Muốn học sinh giao tiếp và ứng xử có văn hoá, trước hết thầy, cô giáo phảigương mẫu, phải chuẩn mực trong từng lời nói, cử chỉ trước học sinh.Trong giaotiếp với mọi người phải gần gũi, thân thiện vì mỗi lời thầy cô giáo có tác độngtrực tiếp đến học sinh nhất là học sinh tiểu học các em rất dễ bắt chước làm theo.Đối với trẻ tiểu học, ngoài cha mẹ, thầy cô giáo có vị trí hết sức quan trọng và
Trang 9có sức tác động rất lớn đối với trẻ Có thể nói rằng hình ảnh các thầy cô giáo ởtiểu học là hình ảnh khó phai mờ nhất trong tâm trí học sinh Đối với học sinhtiểu học, người giáo viên là thần tượng, là tấm gương soi lớn nhất, là lí tưởngnhất Học trò tiểu học là một bản sao của các thầy cô giáo Trong rất nhiềutrường hợp điều thầy nói là chân lí, điều thầy làm là chuẩn mực Học sinh tiểuhọc rất tin vào lời dặn dò, vào việc làm của giáo viên hơn cả điều in trong sách,hơn cả điều cha mẹ dặn dò khuyên nhủ Vì vậy, nhà trường đã phát động phong
trào “Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương sáng cho học sinh noi theo’’.
Nhà trường yêu cầu mỗi giáo viên có thái độ trung thực, thẳng thắn trongcách đối xử với học sinh, phải công bằng và đặc biệt khi đứng trước học sinh,giáo viên phải thực sự gương mẫu từ cách ăn mặc đến cử chỉ, lời nói
Việc xây dựng chuẩn mực về lời nói, hành vi trong giao tiếp, ứng xử mộtcách mẫu mực trong trường học được đơn vị chúng tôi coi trọng và quy định cụthể như sau:
* Xưng hô giữa các đồng nghiệp trong nhà trường: GV trong giao tiếp xưng hô thầy/cô + tên, khi cần phải giới thiệu thì thầy / cô + tên+ chức danh
* Xưng hô giữa giáo viên với học sinh : Dùng cách xưng hô phổ biến nhấtbiểu hiện mối quan hệ xã hội giữa hai chủ thể giao tiếp trong quá trình dạy học
là : “Thầy”, “Cô” – “Em”
* Xưng hô giữa học sinh với học sinh: ngay tuần đầu của năm học, chúngtôi cho học sinh học tập nội quy trường, lớp trong đó có nội dung quy định xưng
hô trong giao tiếp giữa học sinh với nhau như sau: học sinh học lớp lớn xưng vớicác em lớp nhỏ hơn mình là anh/chị Nếu cùng khối lớp xưng là bạn/ mình/ hoặcgọi tên Nếu lớp nhỏ hơn thì xưng bằng em.Trong giao tiếp phải luôn có cử chỉthân thiện, sử dụng “Lời hay, ý đẹp”, không nói tục, chửi bậy Phải đoàn kết bạn
bè, quan tâm giúp đỡ nhau cùng tiến bộ, giữ bình tĩnh trong giao tiếp, khi cóvướng mắc, thấy những biều hiện khác thường phải thưa với thầy/ cô để giảiquyết Nghiêm cấm mọi hành vi trêu chọc, gây gỗ, đánh nhau làm mất đoàn kếttrong và ngoài nhà trường
Chúng tôi giao nhiệm vụ rèn luyện cách xưng hô, ứng xử văn minh, lịch
sự trong giao tiếp đối với học sinh là một nhiệm vụ của mỗi giáo viên, đặc biệt
là giáo viên chủ nhiệm Điều này không tách rời bài giảng, bởi khi dạy học, giáoviên không chỉ dạy kiến thức mà còn phải giáo dục nhân cách cho học sinhnhằm đảm bảo mục tiêu đào tạo thế hệ trẻ thành những con người giỏi về nănglực, tốt về đạo đức
Phát động các tổ chức đoàn thể như đoàn thanh niên, công đoàn, Đội thiếuniên thực hiện nghiêm túc quy tắc ứng xử văn minh, lịch sự trong nhà trường
Thực hiện phong trào “Nói lời hay, làm việc tốt” trong học sinh.
Tóm lại: Để học sinh thực hiện tốt các quy tắc ứng xử, trước hết đội ngũ
giáo viên phải nhận thức đúng và thực hiện tốt, phải là tấm gương sáng cho họcsinh noi theo Trong quá trình chỉ đạo các hoạt động giáo dục trong nhà trường,chúng tôi luôn có kế hoạch cụ thể, bám sát vào nhiệm vụ của ngành và điều kiện
Trang 10cụ thể của nhà trường Thông qua các buổi sinh hoạt chuyên môn, toạ đàm, hộithảo chúng tôi đã làm cho giáo viên nhận thức được hình ảnh của người thầy
là một chuẩn mực về đạo đức, tác phong, lối sống Người giáo viên phải biết tựhào về nghề nghiệp của mình, xây dựng cho mình tình cảm yêu nghề, mến trẻ,say mê công việc khắc phục mọi khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ và để xứng
đáng như lời dạy của cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng: Người thầy giáo phải
“khuôn vàng, thước ngọc” là “Tấm gương cho học sinh noi theo”.
2.3.3 Nâng cao chất lượng giáo dục kĩ năng sống trong các môn học
Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong nhà trường được thực hiện thôngqua dạy các môn học Tiếng Việt, Đạo đức, Tự nhiên và Xã hội (khối 1,2,3) Khoahọc ( lớp 4,5) nhưng không phải lồng ghép, tích hợp thêm kĩ năng sống vào nộidung các môn học mà đó là việc sử dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy họctích cực để tạo điều kiện, cơ hội cho học sinh được thực hành, trải nghiệm kĩnăng sống trong quá trình học tập Để thực hiện tốt được điều này, chúng tôi đãtiến hành thực hiện như sau:
Nội dung giáo dục kỹ năng sống được chúng tôi chỉ đạo đưa vào sinh hoạt
tổ chuyên môn ngay từ đầu năm học Yêu cầu giáo viên đi sâu thảo luận, traođổi kinh nghiệm trong việc vận dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực
có tác dụng giáo dục kĩ năng sống để cùng nhau vận dụng
Để giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong các môn học: Tiếng Việt; Đạođức; Khoa học ( lớp 4,5); TN và XH ( lớp 1,2,3) có hiệu quả thì giáo viên phải
có sự đầu tư trong việc xây dựng kế hoạch bài học, đồng thời đòi hỏi người quản
lí phải giám sát chặt chẽ việc thực hiện các quy định về giáo dục kĩ năng sốngtrong các môn học của giáo viên thông qua việc kí duyệt kế hoạch bài học và dựgiờ thăm lớp
Trong chương trình môn Tiếng Việt có nhiều bài học có thể giáo dục kĩnăng sống cho các em, đó là các kĩ năng giao tiếp xã hội, như: Viết tự thuật, Lậpdanh sách học sinh, Lập thời khóa biểu, Viết thiệp chúc Tết, Viết thư, Điền vàogiấy tờ in sẵn, Viết đơn, làm báo cáo hoạt động, Làm biên bản cuộc họp, Làmbiên bản vụ việc, Làm biên bản vụ việc Giới thiệu địa phương, Kể chuyện đượcchứng kiến hoặc tham gia, được lồng cụ thể qua các tình huống giao tiếp Đểhình thành những kiến thức và rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh qua mônTiếng Việt, BGH chúng tôi đã chỉ đạo giáo viên cần phải vận dụng nhiềuphương pháp dạy phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh như:Thực hành giao tiếp, trò chơi học tập, phương pháp nêu và giải quyết vấn đề,phương pháp tổ chức hoạt động nhóm, phương pháp hỏi đáp, Thông qua cáchoạt động học tập, được phát huy trải nghiệm, rèn kĩ năng hợp tác, bày tỏ ý kiến
cá nhân, đóng vai, Học sinh có được cơ hội rèn luyện, thực hành nhiều kĩ năngsống cần thiết
Việc giáo dục kĩ năng sống trong môn Tiếng Việt ở Tiểu học nhằm giúp họcsinh bước đầu hình thành và rèn luyện cho học sinh các kĩ năng sống cần thiết,phù hợp với lứa tuổi, giúp các em nhận biết được những giá trị tốt đẹp trong
Trang 11cuộc sống, biết tự nhìn nhận, đánh giá đúng về bản thân để các em tự tin, tựtrọng và không ngừng vươn lên trong cuộc sống; biết ứng xử phù hợp trong cácmối quan hệ với người thân, với cộng đồng và với môi trường tự nhiên; biếtsống tích cực, chủ động trong mọi điều kiện, hoàn cảnh.
Ở môn Đạo đức, chương trình môn đạo bao gồm một hệ thống các chuẩnmực hành vi đạo đức và pháp luật xã hội cơ bản phù hợp với lứa tuổi học sinhTiểu học trong các mối quan hệ của các em với bản thân, với người khác, vớicông việc, với cộng đồng, đất nước, nhân loại và với môi trường tự nhiên Bảnthân nội dung môn Đạo đức đã chứa đựng nhiều nội dung liên quan đến kĩ năngsống như: kĩ năng giao tiếp, ứng xử (với ông bà, cha mẹ, anh chị em, bạn bè,thầy cô giáo và mọi người xung quanh); kĩ năng bày tỏ ý kiến của bản thân, kĩnăng ra quyết định và giải quyết vấn đề phù hợp với lứa tuổi (trong các tìnhhuống đạo đức ở gia đình, nhà trường và xã hội); kĩ năng giữ gìn vệ sinh cánhân, kĩ năng tự phục vụ và quản lí thời gian, kĩ năng thu thập và xử lí thông tin
về các vấn đề trong thực tiễn đời sống ở nhà trường, ở cộng đồng có liên quanđến chuẩn mực hành vi đạo đức,
Khả năng giáo dục kĩ năng sống của môn Đạo đức không những thể hiện
ở nội dung môn học mà còn được thể hiện ở phương pháp dạy học đặc trưng củamôn học Để các chuẩn mực đạo đức, pháp luật xã hội trở thành tình cảm, niềmtin, hành vi và thói quen của học sinh thì yêu cầu giáo viên phải sử dụng cácphương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực, học sinh sẽ được tạo cơ hội để thựchành, trải nghiệm nhiều kĩ năng sống cần thiết, phù hợp với lứa tuổi Qua việcgiáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong môn đạo đức, giúp các em biết sống vàứng xử phù hợp trong các mối quan hệ với người thân trong gia đình, với thầy
cô, bạn bè và những người xung quanh; với cộng đồng, quê hương đất nước vớimôi trường tự nhiên Từ đó, giúp các em bước đầu biết sống tích cực, chủ động,
có mục đích, có kế hoạch, tự trong, tự tin, có kỉ luật biết hợp tác,giản dị, tiếtkiệm, gọn gàng, ngăn nắp, vệ sinh, nói lời đẹp, biết chăm sóc bố mẹ, ông bà,giúp đỡ, chia sẻ với bạn…
Do các đặc trưng trên nên có thể khẳng định Đạo đức là môn học có vai trò
to lớn trong việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học
Ở môn Tự nhiên và xã hội (Lớp 1,2&3) hay môn Khoa học (Lớp 4&5) giúphọc sinh tìm hiểu các kiến thức khoa học đơn giản, cơ bản về con người và sứckhỏe, về tự nhiên, con người với thế giới tự nhiên; chú trọng đến việc hình thành
và phát triển các kĩ năng như quan sát, dự đoán, nêu thắc mắc, đặt câu hỏi, tìmkiếm thông tin, phân tích, so sánh để giải đáp thắc mắc, đặc biệt chú trọng đến
kĩ năng vận dụng kiến thức để ứng xử thích hợp trong cuộc sống
Với những đặc điểm về đối tượng và phương pháp nghiên cứu như vậy,môn Tự nhiên và xã hội hay môn Khoa học ở Tiểu học có khả năng lớn tronggiáo dục kĩ năng sống cho học sinh Giáo dục kĩ năng sống là mục tiêu quantrọng trong dạy học môn Tự nhiên và xã hội hay môn Khoa học Thực hiện tốtgiáo dục kĩ năng sống trong dạy học môn này sẽ góp phần chuyển kiến thức