Quản lý đội ngũ giáo viên trường THCS dịch vọng hậu, quận cầu giấy, thành phố hà nội theo tiếp cận văn hóa tổ chức

Do đó, tôi mạnh dạn chọn đề tài:“ Quản lý đội ngũ giáo viên trường THCS Dịch Vọng Hậu, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội theo tiếp cận văn hóa tổ chức” để nghiên cứu, tìm hiểu và từ đó đ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHẠM THỊ THANH HÀ

QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ DỊCH VỌNG HẬU,

QUẬN CẦU GIẤY, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

THEO TIẾP CẬN VĂN HÓA TỔ CHỨC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2020

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHẠM THỊ THANH HÀ

QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ DỊCH VỌNG HẬU,

QUẬN CẦU GIẤY, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

THEO TIẾP CẬN VĂN HÓA TỔ CHỨC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8.140114

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN THANH LÝ

HÀ NỘI - 2020

Đặc biệt, tác giả xin trân trọng cảm ơn TS Nguyễn Thanh Lý đã định

hướng, cung cấp kiến thức lý luận và thực tiễn đồng thời trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tác giả tận tình trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài

Tác giả xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, các đồng chí cán bộ, giáo viên trường THCS Dịch Vọng Hâu, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội đã nhiệt tình, tạo điều kiện về thời gian, cung cấp số liệu, đóng góp ý kiến giúp

đỡ, động viên tác giả hoàn thành luận văn

Mặc dù có nhiều cố gắng trong quá trình thực hiện đề tài, song những thiếu sót, khiếm khuyết trong luận văn là khó thể tránh khỏi Kính mong nhận được những ý kiến chỉ dẫn quý báu của thầy cô, các nhà khoa học trong hội đồng khoa học cùng các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, tháng 12 năm 2019

Tác giả

Phạm Thị Thanh Hà

ii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BGD&ĐT Bộ giáo dục và đào tạo

NTTHCS Nhà trường Trung học cơ sở

QLVHNTTHCS Quản lý văn hóa nhà trường Trung học cơ sở TCVHTC Tiếp cận văn hóa tổ chức

VHNTTHCSVN Văn hóa nhà trường Trung học cơ sở Việt Nam

iii

MỤC LỤC

Trang

Lời cảm ơn i

Danh mục các từ viết tắt ii

Danh mục các bảng vii

Danh mục các sơ đồ ix

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO TIẾP CẬN VĂN HÓA TỔ CHỨC 6

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu 6

1.1.1 Những nghiên cứu về quản lý đội ngũ giáo viên trường THCS 6

1.1.2 Những nghiên cứu về văn hoá tổ chức, văn hoá nhà trường 7

1.1.3 Những nghiên cứu về quản lý nhà trường theo tiếp cận văn hoá tổ chức 8

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài 9

1.2.1 Quản lý đội ngũ giáo viên 9

1.2.2 Văn hóa tổ chức và văn hóa tổ chức ở trường trung học cơ sở 12

1.2.3 Khái niệm quản lý đội ngũ giáo viên theo tiếp cận văn hóa tổ chức 18

1.3 Nhà trường Trung học cơ sở hiện nay 18

1.3.1 Vị trí, nhiệm vụ và quyền hạn của trường trung học cơ sở 18

1.3.2 Mục tiêu của giáo dục Trung học cơ sở 19

1.3.3 Những yêu cầu xây dựng văn hóa nhà trường trung học cơ sở hiện nay 21

1.4 Một số lý luận về quản lý đội ngũ và văn hóa tổ chức ở nhà trường trung học cơ sở 22

1.4.1 Tầm quan trọng của vấn đề quản lý đội ngũ giáo viên Trung học cơ sở theo tiếp cận văn hóa tổ chức hiện nay 22

1.4.2 Các giá trị cốt lõi trong việc quản lý đội ngũ giáo viên hiện nay 23

1.4.3 Hiệu trưởng trường trung học cơ sở và vấn đề quản lý đội ngũ giáo viên theo tiếp cận văn hóa tổ chức 24

iv

1.4.4 Lý thuyết phát triển nguồn nhân lực trong giáo dục hiện nay 28

1.5 Quản lý đội ngũ giáo viên theo tiếp cận văn hóa tổ chức ở trường trung học cơ sở 30

1.5.1 Bản chất của quản lý đội ngũ giáo viên theo tiếp cận văn hóa tổ chức 30

1.5.2 Nội dung quản lý đội ngũ giáo viên ở trường trung học cơ sở theo tiếp cận văn hóa tổ chức 30

1.6 Những yếu tố tác động đến quản lý đội ngũ giáo viên theo tiếp cận văn hóa tổ chức ở trường trung học cơ sở hiện nay 38

1.6.1 Yếu tố khách quan 39

1.6.2 Yếu tố chủ quan 40

Tiểu kết chương 1 42

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN THEO TIẾP CẬN VĂN HÓA TỔ CHỨC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ DỊCH VỌNG HẬU, QUẬN CẦU GIẤY, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 43

2.1 Khái quát tình hình kinh tế - xã hội, giáo dục và đào tạo ở quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội 43

2.1.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội 43

2.1.2 Tình hình giáo dục và đào tạo 45

2.1.3 Khái quát về trường Trung học cơ sở Dịch Vọng Hậu 46

2.2 Giới thiệu về khảo sát 47

2.2.1 Mục đích khảo sát 47

2.2.2 Nội dung khảo sát 47

2.2.3 Phương pháp khảo sát 47

2.2.4 Đối tượng khảo sát 48

2.3 Thực trạng đội ngũ giáo viên theo tiếp cận văn hóa tổ chức ở trường Trung học cơ sở Dịch Vọng Hậu 48

2.3.1 Về số lượng giáo viên 48

2.3.2 Về cơ cấu đội ngũ giáo viên 49

2.3.3 Về chất lượng đội ngũ giáo viên 50

2.5 Thực trạng quản lý đội ngũ giáo viên theo tiếp cận văn hóa tổ chức ở trường Trung học cơ sở Dịch Vọng Hậu 60

2.5.1 Thực trạng xây dựng quy hoạch đội ngũ giáo viên trung học

cơ sở theo tiếp cận văn hóa tổ chức 60 2.5.2 Thực trạng tuyển chọn đội ngũ giáo viên trung học cơ sở theo tiếp cận văn hóa tổ chức 61 2.5.3 Thực trạng sử dụng đội ngũ giáo viên trung học cơ sở theo tiếp cận văn hóa tổ chức 63 2.5.4 Thực trạng đánh giá đội ngũ giáo viên trung học cơ sở theo tiếp cận văn hóa tổ chức 65 2.5.5 Thực trạng đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên trung học

cơ sở theo tiếp cận văn hóa tổ chức 69 2.5.6 Thực trạng các chính sách đãi ngộ đối với đội ngũ giáo viên trung học cơ sở theo tiếp cận văn hóa tổ chức 72 2.5.7 Thực trạng xây dựng môi trường văn hóa, tạo động lực làm việc cho đội ngũ giáo viên 74

2.6 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý đội ngũ giáo viên ở trường Trung học cơ sở theo tiếp cận văn hóa tổ chức 75 2.7 Đánh giá chung thực trạng quản lý đội ngũ giáo viên trường Trung học cơ sở Dịch Vọng Hậu theo tiếp cận văn hóa tổ chức 77

2.7.1 Kết quả đạt được 77

vi

2.7.2 Tồn tại và nguyên nhân 77

Tiểu kết chương 2 79

CHƯƠNG 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ DỊCH VỌNG HẬU, QUẬN CẦU GIẤY, THÀNH PHỐ HÀ NỘI THEO TIẾP CẬN VĂN HÓA TỔ CHỨC 80

3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 80

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 80

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ 80

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 81

3.2 Nội dung các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên ở trường Trung học cơ sở Dịch Vọng Hậu theo tiếp cận văn hóa tổ chức 81

3.2.1 Biện pháp 1: Tổ chức nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên về phát triển đội ngũ giáo viên theo tiếp cận văn hóa tổ chức 82

3.2.2 Biện pháp 2: Ban giám hiệu chỉ đạo xây dựng kế hoạch phát triển đội ngũ giáo viên theo tiếp cận văn hóa tổ chức 84

3.2.3 Biện pháp 3: Tổ chức tập huấn, bồi dưỡng giáo viên trong mọi hoạt động của nhà trường theo tiếp cận văn hoá tổ chức 86

3.2.4 Biện pháp 4: Bố trí, sử dụng giáo viên phù hợp với năng lực nghề nghiệp và yêu cầu chuẩn hoá giáo viên hiện nay 89

3.2.5 Biện pháp 5: Phát triển môi trường tạo động lực cho giáo viên, đặc biệt tạo cơ chế hợp lý về lương và tạo cơ hội phát triển nghề nghiệp giáo viên 90

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 93

3.4 Khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp 94

Tiểu kết chương 3 97

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 98

TÀI LIỆU THAM KHẢO 100 PHỤ LỤC

vii

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Thống kê số lượng nhân sự tại trường THCS Dịch Vọng Hậu 49

Bảng 2.2: Thống kê bộ máy tổ chức tại trường THCS Dịch Vọng Hậu 50Bảng 2.3: Thống kê trình độ đào tạo tại trường THCS Dịch Vọng Hậu 51Bảng 2.4: Thống kê trình độ chuyên môn của nhân sự tại trường

THCS Dịch Vọng Hậu 51Bảng 2.5: Thống kê cơ sở vật chất tại trường THCS Dịch Vọng Hậu 52Bảng 2.6: Khảo sát mức độ hài lòng về cơ sở vật chất tại trường

THCS Dịch Vọng Hậu 55Bảng 2.7: Khảo sát nhận thức của Ban giám hiệu về tầm quan trọng của

việc quản lý đội ngũ giáo viên theo tiếp cận văn hóa tổ chức 56Bảng 2.8: Khảo sát Nhận thức về tính chủ động, tinh thần hợp tác và

chia sẻ trong công việc của đội ngũ giáo viên 58Bảng 2.9: Kết quả khảo sát về mức độ ảnh hưởng của đội ngũ giáo

viên trong việc xây dựng văn hóa tổ chức của nhà trường 59Bảng 2.10: Kết quả khảo sát thực trạng xây dựng quy hoạch đội ngũ

giáo viên theo tiếp cận văn hóa tổ chức 60Bảng 2.11: Kết quả khảo sát thực trạng tuyển chọn đội ngũ giáo viên

theo tiếp cận văn hóa tổ chức 62Bảng 2.12: Khảo sát thực trạng sử dụng đội ngũ giáo viên theo tiếp cận

văn hóa tổ chức 64Bảng 2.13: Khảo sát thực trạng đánh giá cán bộ lãnh đạo theo tiếp cận

văn hóa tổ chức 66Bảng 2.14: Khảo sát thực trạng đánh giá tổ trưởng theo tiếp cận văn

hóa tổ chức 67Bảng 2.15: Khảo sát thực trạng đánh giá giáo viên theo tiếp cận văn hóa

tổ chức 68Bảng 2.16: Khảo sát thực trạng đánh giá tổ chuyên môn theo tiếp cận

văn hóa tổ chức 69

viii

Bảng 2.17: Phân công thực hiện đào tạo và bồi dưỡng giáo viên tại

trường Trung học cơ sở Dịch Vọng Hậu 70Bảng 2.18: Bảng kế hoạch thực hiện đào tạo và bồi dưỡng giáo viên tại

trường Trung học cơ sở Dịch Vọng Hậu 70Bảng 2.19: Kết quả khảo sát công tác thực hiện đào tạo và bồi dưỡng

giáo viên tại trường THCS Dịch Vọng Hậu theo tiếp cận văn hóa tổ chức 71Bảng 2.20: Kết quả đánh giá mức độ hài lòng về chế độ đãi ngộ của đội

ngũ giáo viên theo hướng tiếp cận văn hóa tổ chức 73Bảng 2.21: Kết quả điều tra xây dựng môi trường làm việc văn hóa, tạo

động lực làm việc cho đội ngũ giáo viên 74Bảng 2.22: Khảo sát thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến đội ngũ giáo

viên theo tiếp cận văn hóa tổ chức 75Bảng 3.1: Kết quả mức độ cấp thiết của các biện pháp đề xuất 95Bảng 3.2: Đánh giá mức độ khả thi của các biện pháp đề xuất 96

ix

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1: Cơ cấu bộ máy tổ chức trường THCS Dịch Vọng Hậu 49

Sơ đồ 1.2 Mô hình sử dụng đội ngũ giáo viên 63

Sơ đồ 1.3: Những nguồn lực giúp hỗ trợ đãi ngộ cho đội ngũ giáo viên

Tại trường THCS Dịch Vọng Hậu 72

Sơ đồ 2.1: Mối quan hệ của các biện pháp đề xuất 94

và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng Nhu cầu đào tạo được nguồn nhân lực để phát triển kinh tế - xã hội đã đặt ra cho ngành giáo dục nhiều khó khăn

và thách thức Trước thực tế đó đòi hỏi ngành giáo dục cần phải có những đổi mới để đáp ứng được sự phát triển của đất nước

Giáo dục và đào tạo là bộ phận quan trọng trong sự nghiệp cách mạng của Đảng, nhà nước và của dân tộc Việt Nam, với những nhiệm vụ to lớn như: Nâng cao chất lượng theo yêu cầu chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa

và hội nhập quốc tế, phục vụ đắc lực sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Giáo dục luôn gắn liền với sự phát triển của con người trong đó trường Trung học cơ sở là môi trường rất quan trọng để học sinh được tham gia vào hoạt động học tập và là nơi để xây dựng và hình thành cho các em nền tảng của học vấn phổ thông; đồng thời tập dần các kỹ năng để các em chủ động trong việc nhận thức tri thức khoa học để vận dụng vào cuộc sống Trong nhà trường, các hoạt động của đội ngũ giáo viên giữ vị trí rất quan trọng bởi nó bao gồm hầu hết thời gian, khối lượng công việc của thầy và trò trong một năm học; nó làm nền tảng để thực hiện thành công mục tiêu giáo dục toàn diện của nhà trường; đồng thời quyết định kết quả đào tạo của nhà trường

Các nhà giáo dục trên thế giới cho rằng, để một trường học phát triển bền vững thì nhà trường cần có môi trường văn hóa khuyến khích tất cả mọi người làm việc, học tập, cống hiến sức lực và trí tuệ của bản thân cho nhà trường Khi có được một nền văn hóa như vậy thì nhà trường sẽ rất dễ dàng đạt được sứ mạng và các mục tiêu đã đặt ra Vì vậy văn hóa tổ chức của nhà trường

Trường Trung học cơ sở Dịch Vọng Hậu – quận Cầu Giấy - thành phố

Hà Nội mới được thành lập và đi vào hoạt động năm học 2014-2015 và là

trường đạt chuẩn quốc gia Với mục đích: “Vì một thế hệ trẻ ưu tú cho ngày

mai - Đào tạo những thế hệ công dân tương lai đáp ứng yêu cầu phát triển

và hội nhập của xã hội.” Trong những năm qua, trường đã và luôn cố gắng

mang đến cho học sinh cơ hội học tập, rèn luyện để phát triển toàn diện

về “Đức, Trí, Thể, Mĩ” trong một môi trường “Thân thiện - Hiện đại - Hội

nhập - Phát triển”, giúp học sinh tự tin bước vào cuộc sống và hội nhập thế

giới, từng bước nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện và đã đạt được nhiều thành tích trong các phong trào thi đua Song bên cạnh những thành công đã đạt được, vấn đề quản lý đội ngũ giáo viên vẫn còn có những hạn chế cần được quan tâm nghiên cứu để từng bước thích nghi, đáp ứng những yêu cầu

về đổi mới giáo dục

Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề quản lý đội ngũ giáo viên trong bối cảnh hiện nay và sự cần thiết phải xây dựng và phát triển một môi trường văn hóa lành mạnh, tích cực, nâng cao uy tín và thương hiệu của nhà trường, tạo động lực cho sự phát triển bền vững Do đó, tôi mạnh dạn chọn đề

tài:“ Quản lý đội ngũ giáo viên trường THCS Dịch Vọng Hậu, quận Cầu

Giấy, thành phố Hà Nội theo tiếp cận văn hóa tổ chức” để nghiên cứu, tìm

hiểu và từ đó đề xuất một số biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên mang tính khả thi, hiệu quả, hệ thống, phù hợp với thực tế hoạt động của nhà trường, qua đó góp phần nâng cao chất lượng quản lý nhà trường và chất lượng giáo

dục toàn diện cho học sinh trong điều kiện phát triển của nhà trường hiện nay

3

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và khảo sát thực trạng tiếp cận văn hóa tổ chức trong quản lý đội ngũ giáo viên ở trường THCS Dịch Vọng Hậu, luận văn sẽ đề xuất một số biện pháp quản lý giúp cho hoạt động quản lý đội ngũ giáo viên của nhà trường đạt hiệu quả

3 Khách thể, đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quản lý đội ngũ giáo viên trường trung học cơ sở theo tiếp cận văn hóa

tổ chức

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Trường THCS Dịch Vọng Hậu, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội

4 Câu hỏi nghiên cứu

- Thực trạng quản lý đội ngũ giáo viên của Ban giám hiệu ở trường THCS Dịch Vọng Hậu theo tiếp cận văn hóa tổ chức hiện nay như thế nào?

- Ban giám hiệu cần thực hiện những biện pháp nào nhằm nâng cao hiệu quả quản lý đội ngũ giáo viên ở trường THCS Dịch Vọng Hậu theo tiếp cận văn hóa tổ chức?

5 Giả thuyết nghiên cứu

Sau năm năm thành lập và phát triển, đội ngũ giáo viên trường THCS Dịch Vọng Hậu đã có những bước phát triển vượt bậc về chất lượng và số lượng Tuy nhiên, để đáp ứng được những nhiệm vụ yêu cầu đổi mới giáo dục liên tục kèm theo sự phát triển của kinh tế xã hội địa phương, ĐNGV nhà trường cần không ngừng nâng cao, hoàn thiện bản thân

Văn hóa nhà trường là một dạng của văn hóa tổ chức và là một trong những tiêu chí để đánh giá hiệu quả nhà trường Trong quá trình quản lý đội ngũ giáo viên ở trường THCS Dịch Vọng Hậu, nếu CBQL thực hiện các giải pháp quản lý không chỉ tuân thủ vào các qui định, các thủ tục hành chính mà còn biết

4

dựa vào văn hóa nhà trường, xem nó như mục tiêu để xây dựng nhà trường và là công cụ để quản lý thì sẽ nâng cao được hiệu quả của nhà trường

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý đội ngũ giáo viên theo tiếp cận văn hóa tổ chức ở trường trung học cơ sở

- Nghiên cứu thực trạng quản lý đội ngũ giáo viên theo tiếp cận văn hóa

- Về thời gian nghiên cứu: Từ tháng 8/ 2018 – tháng 12/2019

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Tổng kết, hồi cứu các công trình nghiên cứu về quản lý đội ngũ theo tiếp cận văn hóa tổ chức, quản lý đội ngũ giáo viên THCS và xây dựng văn hóa tổ chức, từ đó đưa ra khung lý luận cho luận văn

- Nghiên cứu các văn bản, chủ trương chính sách, đường lối của Đảng

và Nhà nước, các tài liệu liên quan đến vấn đề xây dựng văn hóa tổ chức

trong nhà trường

8.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

+ Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

Xây dựng hệ thống câu hỏi điều tra dành cho CBQL, GV, HS với mục đích chủ yếu là thu thập các số liệu, thông tin về thực trạng quản lý đội ngũ giáo viên theo tiếp cận văn hóa tổ chức, các biểu hiện và các hoạt động ảnh hưởng đến vấn đề nghiên cứu cũng như kiểm chứng tính khả thi, cấp thiết của các biện pháp đề xuất trong đề tài

5

+ Phương pháp phỏng vấn

Tác giả tiến hành trao đổi trực tiếp với CBQL, GV nhà trường nhằm tìm hiểu kỹ hơn về đội ngũ giáo viên và quản lý đội ngũ giáo viên theo tiếp cận văn hóa nhà trường

+ Phương pháp xử lý số liệu

Bằng một số thuật toán của toán học thống kê áp dụng trong nghiên cứu giáo dục, phương pháp này được sử dụng với mục đích xử lý các kết quả điều tra, phân tích kết quả nghiên cứu, đồng thời để đánh giá mức độ tin cậy của phương pháp điều tra

+ Phương pháp chuyên gia

Tác giả tiến hành gặp gỡ với CBQL nhà trường, một số giảng viên là chuyên gia quản lý giáo dục nhằm trao đổi, xin ý kiến đóng góp về cơ sở lý luận của đề tài và kiểm chứng mức độ khả thi, cấp thiết và phương hướng thực hiện các biện pháp được đề xuất trong đề tài

9 Những đóng góp của đề tài

- Hệ thống hóa các lý thuyết quản lý đội ngũ giáo viên theo tiếp cận văn hóa tổ chức ở trường trung học cơ sở

- Đưa ra các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên ở trường trung học cơ

sở Dịch Vọng Hậu theo quan điểm tiếp cận văn hóa tổ chức

10 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Kiến nghị, Mục tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý đội ngũ giáo viên trường trung học

cơ sở theo tiếp cận văn hóa tổ chức

Chương 2: Thực trạng quản lý đội ngũ giáo viên theo tiếp cận văn hóa

tổ chức ở trường Trung học cơ sở Dịch Vọng Hậu, quận Cầu Giấy, thành phố

Hà Nội

Chương 3: Các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên trường THCS Dịch

Vọng Hậu, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội theo tiếp cận văn hóa tổ chức

6

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO TIẾP CẬN VĂN HÓA TỔ CHỨC

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Quản lý giáo dục là một bộ phận quan trọng của hệ thống quản lý xã hội đã hình thành dưới mọi chế độ xã hội từ lâu Trong lý luận quản lý giáo dục, khái niệm quản lý giáo dục được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau Trong đó, nếu hiểu “giáo dục” là các hoạt động diễn ra trong xã hội nói chung thì “quản lý giáo dục” là quản lý mọi hoạt động giáo dục trong xã hội Trong

đó, quản lý đội ngũ giáo viên là một thành tố cực kỳ quan trọng, ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả trong quá trình quản lý giáo dục

1.1.1 Những nghiên cứu về quản lý đội ngũ giáo viên trường THCS

Ở Việt Nam, lý luận về quản lý đội ngũ giáo viên, một thành phần của quản lý giáo dục rất phổ biến trong những năm gần đây Từ trước đến nay có nhiều đề tài nghiên cứu về việc quản lý đội ngũ giáo viên trường học nói chung và trường Trung học cơ sở nói riêng

Nghiên cứu về phát triển đội ngũ có một số nghiên cứu nổi bật như Quản

lý đội ngũ giảng viên đại học: góc nhìn tự chủ và trách nhiệm xã hội của tác giả Phạm Văn Thuần [24] Nghiên cứu này tuy dành cho đội ngũ giảng viên đại học nhưng có đề cập đến một số lí luận về quản lý nhân sự và quản lý đội ngũ cũng như mô hình quản lý đội ngũ mà tác giả có thể tham khảo

Một số luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý giáo dục

có những tác giả nghiên cứu cùng hướng với đề tài như: Đề tài “Quản lý đội ngũ giáo viên ở trường Trung học cơ sở Kim Đồng, thành phố Hạ Long nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục trong giai đoạn hiện nay” của tác giả Nguyễn Thị Thu Lương [17] Đề tài đã đưa ra các biện pháp nhằm quản lý đội ngũ giáo viên trường trung học cơ sở dựa trên thực trạng

1.1.2 Những nghiên cứu về văn hoá tổ chức, văn hoá nhà trường

Hiện nay, các quốc gia đều rất chú trọng đến việc xây dựng văn hóa nhà trường Bên cạnh việc tổ chức lại nội dung, công tác đánh giá, công tác giảng dạy thì việc có một nền văn hóa nhà trường lành mạnh, hiệu quả sẽ giúp cuộc cải cách giáo dục gặt hái nhiều thành công Các quan niệm về văn hóa nhà trường phổ thông được hiểu hết sức phong phú thông qua những công trình nghiên cứu về quản lý nhà trường theo tiếp cận văn hóa tổ chức hay văn hóa nhà trường trên thế giới và trong nước

Đã có tương đối nhiều công trình nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nước nghiên cứu về đề tài này Văn hóa nhà trường đã được nhắc đến đến trong các nghiên cứu gần đây về quản lý giáo dục trong nhà trường Chẳng hạn:

- Trần Kiểm (2008), Những vấn đề cơ bản của Khoa học quản lý giáo

dục, Nhà xuất bản Đại học sư phạm [14] Trong đó, tác giả nghiên cứu các

vấn đề cơ bản của văn hóa tổ chức vào giáo dục và quản lý giáo dục

- Tác giả Nguyễn Thị Thanh Nga có luận văn “Tiếp cận văn hóa tổ

chức trong hoạt động dạy học ở trường tiểu học Suối Hoa, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh [21] đã nghiên cứu lý luận, khảo sát thực trạng quản lý

hoạt động dạy học theo tiếp cận văn hóa tổ chức từ đó đề xuất các biện pháp quản lý giúp hoạt động dạy học của nhà trường đạt hiệu quả

8

- Cuốn sách Quản lý văn hóa nhà trường của tác giả Nguyễn Thị Mỹ

Lộc và Nguyễn Vũ Bích Hiền [16] đã hệ thống lại các vấn đề cơ bản của văn hóa tổ chức cũng như VHNT, đưa ra gợi ý và hướng vận dụng trong xây dựng VHNT ở Việt Nam Cuốn sách mang lại những kiến thức chung nhất về văn hóa nhà trường, đồng thời gợi mở những hướng tiếp cận nghiên cứu về văn hóa nhà trường nói chung và văn hóa nhà trường ở Việt Nam nói riêng

Tác giả Nguyễn Thanh Lý có luận án “Quản lý văn hoá tổ chức của các đại học ở Việt Nam” [18] với nhiệm vụ nghiên cứu là hình thành và phát triển văn hóa tổ chức đặc thù với giá trị cốt lõi là sự cộng tác, hợp tác của các đại học ở Việt Nam Luận án đã hệ thống hóa các khái niệm liên quan đến quản lý văn hóa tổ chức của các đại học ở Việt Nam (hay văn hóa đại học – một thiết chế đại học gồm nhiều trường đại học thành viên), Đưa ra các thành tố cấu thành VHTC của ĐH, đề cập quy trình quản lý VHTC của ĐH trong bối cảnh hiện nay Mô tả và đánh giá được thực trạng quản lý VHTC của ĐHQGHN theo khung giá trị của Quinn và Cameron Và đề xuất các giải pháp quản lý VHTC cho ĐH ở Việt Nam hiện nay

Tác giả Nguyễn Thị Thanh Nga có luận văn “Tiếp cận văn hóa tổ chức

trong hoạt động dạy học ở trường tiểu học Suối Hoa, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh [21] đã nghiên cứu lý luận, khảo sát thực trạng quản lý hoạt

động dạy học theo tiếp cận văn hóa tổ chức từ đó đề xuất các biện pháp quản

lý giúp hoạt động dạy học của nhà trường đạt hiệu quả

1.1.3 Những nghiên cứu về quản lý nhà trường theo tiếp cận văn hoá tổ chức

Nhìn chung, các nghiên cứu nói trên tập trung vào hai hướng cơ bản: thứ nhất, quản lý đội ngũ giáo viên trong các hoạt động dạy học và các hoạt động khác của nhà trường Thứ hai, nghiên cứu và đưa ra các vấn đề về văn hóa tổ chức, văn hóa nhà trường, vận dụng vào điều kiện thực tế của trường mình

Tuy nhiên, những đề tài nghiên cứu về quản lý đội ngũ giáo viên theo tiếp cận văn hóa tổ chức trong môi trường giáo dục chưa nhiều Một số đề tài tiêu biểu như:

9

- Tác giả Lê Thị Ngọc Thúy có Luận án “Quản lý nhà trường tiểu học

Việt Nam theo tiếp cận văn hóa tổ chức” [26] đã cung cấp một số cơ sở lý

luận của việc quản lý nhà trường tiểu học Việt Nam theo tiếp cận văn hóa tổ chức cũng như thực tiễn của việc quản lý nhà trường tiểu học Việt Nam theo hướng tiếp cận văn hóa Đặc biệt, Luận án xây dựng được các tiêu chí đánh giá văn hóa nhà trường tiểu học hiệu quả và các giải pháp quản lý dựa vào tiêu chí trong quản lý giáo dục ở cấp trường

- Tác giả Nguyễn Quang Quy có luận văn “Quản lý hoạt động chuyên

môn theo hướng tiếp cận giá trị hợp tác và chia sẻ tại trường THCS Ngũ Lão, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng” [23] đã đưa ra một số giải pháp quản lý hoạt động chuyên môn mang tính khả thi, hiệu quả, hệ thống,

từ đó nâng cao chất lượng quản lý nhà trường và chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về quản lý nhà trường theo tiếp cận văn hóa tổ chức tuy nhiên các nghiên cứu về quản lý đội ngũ giáo viên theo tiếp cận văn hóa tổ chức tại cấp độ cụ thể như trường Trung học cơ sở còn hạn chế Đây cũng là lí do mà tác giả chọn đề tài nghiên cứu quản lý đội ngũ giáo viên theo tiếp cận văn hóa tổ chức ở trường Trung học cơ sở Dịch Vọng Hậu, quận Cầu Giấy, Hà Nội

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Quản lý đội ngũ giáo viên

Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì: “Quản lý là sự tác động có định

10

hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [16] Tác giả định nghĩa hoạt động quản lý: Là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng), kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra

Với những phân tích trên, có thể hiểu quản lý theo nghĩa chung nhất

như sau: Quản lý là hoạt động của chủ thể quản lý tác động vào khách thể

quản lý theo cơ chế quản lý nhất định nhằm đạt được mục tiêu đề ra và đảm bảo cho tổ chức ổn định, phát triển lâu dài

1.2.1.2 Đội ngũ giáo viên

Có nhiều quan niệm và những định nghĩa khác nhau về đội ngũ Ngày nay, khái niệm đội ngũ được dùng cho các tổ chức trong xã hội một cách rộng rãi như đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, đội ngũ giáo viên, đội ngũ kỹ thuật đều tập trung theo cách hiểu đó là: Khối đông người có chung chức năng, tập hợp lại hoạt động thành một lực lượng

Khái niệm đội ngũ có xuất phát từ khái niệm nguồn nhân lực Nguồn nhân lực có thể được định nghĩa là tổng thể khả năng lao động của khu vực, tức là nguồn lao động, những người lao động có khả năng, trình độ được chuẩn bị sẵn sàng tham gia vào một công việc nào đó trong xã hội Đội ngũ của một tổ chức thực chất là nguồn nhân lực của tổ chức đó

Đội ngũ giáo viên là những giáo viên dạy ở các cơ sở giáo dục: mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông và dạy nghề trong hệ thống giáo dục đất nước

Đội ngũ giáo viên trung học cơ sở là những giáo viên dạy ở cấp trung học cơ sở bao gồm cả trung học cơ sở công lập và ngoài công lập

Theo thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/03/2011 về việc ban hành điều lệ trường trung học cơ sở, trung học phổ thông và trường phổ thông

có nhiều cấp học, chương IV, điều 30: “Giáo viên trường trung học là người

11

làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, gồm: Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, giáo viên bộ môn, giáo viên làm công tác Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, giáo viên làm tổng phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong

Hồ Chí Minh, giáo viên làm công tác tư vấn cho học sinh.”

Từ những định nghĩa nêu trên, có thể quan niệm: đội ngũ giáo viên là

một tập hợp người làm nghề dạy học – giáo dục được tập hợp thành một lực lượng, có đủ tiêu chuẩn đạo đức, chuyên môn và nghiệp vụ, có nhiệm vụ thực hiện các công việc nhằm đạt được mục tiêu giáo dục đã đề ra

1.2.1.3 Quản lý đội ngũ giáo viên ở trường trung học cơ sở

Hoạt động quản lý bao gồm bốn chức năng: kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra Mỗi chức năng đóng vai trò riêng, tạo thành chu trình khép kín của hoạt động quản lý Các chức năng này có mối quan hệ mật thiết, tác động qua lại và hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình thực hiện mục tiêu của tổ chức Các chức năng này nếu thống nhất và được đồng bộ với nhau sẽ tạo động lực phát triển của mọi lĩnh vực Ngược lại, khi chúng mâu thuẫn với nhau sẽ xuất hiện sự cản trở, không đồng nhất, giảm hiệu quả hoạt động vì mục tiêu chung

Quản lý, xây dựng đội ngũ là các hoạt động lên kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo

và kiểm tra nhằm tạo ra hiệu quả của mỗi thành viên và hiệu quả chung của tổ chức, gắn với việc không ngừng tăng lên về số lượng và chất lượng của đội ngũ Quản lý đội ngũ giáo viên là hoạt động nhằm tạo ra một đội ngũ giáo viên có phẩm chất đạo đức, đủ về số lượng, đạt về chất lượng để đảm nhận thực hiện các hoạt động giáo dục trong nhà trường một cách toàn diện và hiệu quả

Quản lý đội ngũ giáo viên một mặt có ý nghĩa củng cố, ổn định đội ngũ hiện có, mặt khác còn định hướng cho việc xây dựng về số lượng, cơ cấu và nâng cao chất lượng cho đội ngũ trong giai đoạn hiện nay cũng như lâu dài Quản lý đội ngũ giáo viên không chỉ với mục tiêu trình độ giáo viên, nghề nghiệp được nâng cao, mà còn là mong muốn thỏa mãn của cá nhân, sự trung

12

thành, tận tâm của người giáo viên đối với nhà trường cùng bầu không khí làm việc thoải mái, lành mạnh Quản lý hoạt động của từng cá nhân giáo viên, nhân viên có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển của toàn bộ máy Ngược lại, đội ngũ tập thể giáo viên phát triển sẽ là nền tảng thuận lợi hỗ trợ cho cá nhân phát triển tốt hơn

Quản lý đội ngũ giáo viên ở trường trung học cơ sở nhằm đáp ứng chuẩn nghề nghiệp trong bối cảnh đổi mới giáo dục là công việc không đơn giản, cần được tiến hành có kế hoạch dài hơi, đặc biệt trong điều kiện hiện nay đội ngũ vẫn còn chưa đủ về số lượng, chất lượng còn hạn chế và không đồng bộ

Như vậy, quản lý đội ngũ giáo viên trung học cơ sở là xây dựng đội ngũ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, loại hình và nâng cao chất lượng theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học cơ sở nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển giáo dục

1.2.2 Văn hóa tổ chức và văn hóa tổ chức ở trường trung học cơ sở

1.2.2.1 Văn hóa tổ chức

Khái niệm “văn hóa tổ chức” được phân tích từ hai khái niệm “văn hóa” và “tổ chức” Khi kết hợp thành khái niệm “văn hóa tổ chức” thực tế được tồn tại dưới định nghĩa khác nhau Khái niệm về văn hóa tổ chức cũng

đa dạng và phong phú, sau đây là một số khái niệm về văn hóa tổ chức mang tính phổ biến:

Theo Wikipedia: Văn hóa tổ chức được xem như là nhận thức được tồn tại trong nhận thức của tổ chức, không phải tồn tại trong một cá nhân

Theo tác giả Michel Amiel, Francis Bonnet trong tác phẩm Quản lý hành chính – Lý thuyết thực hành (2000) định nghĩa: “Văn hóa tổ chức là toàn

bộ các giá trị, niềm tin, truyền thống và thói quen có khả năng quy định hành

vi của mỗi thành viên trong tổ chức, ngày càng phong phú thêm và có thể thay đổi theo thời gian, mang lại cho tổ chức một bản sắc riêng” [28]

13

Tác giả Edgar Schein định nghĩa: “Văn hóa tổ chức bao gồm những nhu cầu văn hóa, ngôn ngữ chung, khái niệm được chia sẻ, những ranh giới tổ chức được xác định, các phương pháp để lựa chọn thành viên tổ chức, phương pháp phân bổ quyền lực, sức mạnh, vị trí và các nguồn lực, các chuẩn mực để giải quyết những mối quan hệ tình cảm giữa các cá nhân với nhau, các tiêu chí để thưởng phạt, các cách thức để đối mặt với những sự việc không dự báo

trước được và có tính căng thẳng” [31]

Có thể khái quát chung: “Văn hóa tổ chức là một tập hợp các chuẩn mực, các giá trị, niềm tin và hành vi ứng xử của một tổ chức tạo nên sự khác biệt của các thành viên của tổ chức này với các thành viên của tổ chức khác Văn hóa tổ chức ảnh hưởng đến đời sống vật chất và tinh thần của một tổ chức Nó biểu hiện đầu tiên trong tầm nhìn, sứ mệnh, mục tiêu, triết lý, những giá trị, phong cách quản lý, lãnh đạo…, tâm lý, không khí làm việc Thể hiện thành một hệ thống các chuẩn mực, những giá trị, niềm tin và quy tắc ứng xử được xem là phù hợp và được mọi người trong tổ chức đồng thuận”

Các đặc thù đặc trưng của văn hóa tổ chức:

* Sự tự quản của các thành viên trong tổ chức (trách nhiệm, cách

ứng xử, phong cách làm việc, ): Đặc tính này thường không thể hiện dưới dạng văn bản mà được thể hiện qua các hoạt động, hành vi ứng xử của từng thành viên

* Các cơ chế tổ chức (các quy tắc, quy chế, điều lệ, ): Đặc điểm này

mang tính phổ biến và có lịch sử hình thành lâu đời Thường hầu hết các tổ chức đều xây dựng những thứ này dưới dạng văn bản

* Sự hỗ trợ của lãnh đạo đối với nhân viên: Đặc điểm này phụ thuộc

vào phong cách của từng lãnh đạo và mức độ đạt yêu cầu của từng thành viên trong tổ chức Việc lãnh đạo quan tâm hỏi han công việc và đời sống khi nhân viên khi gặp tình cảnh khó khăn bản chất là yếu tố tâm lý, sẽ có ảnh hưởng tốt cho công việc và tăng cường gắn bó của thành viên

14

* Xung đột và phương pháp giải quyết xung đột: không một tổ chức

nào không tránh khỏi những xung đột Người lãnh đạo cần mạnh dạn đối diện với những xung đột, chịu đựng những áp lực của xung đột đó Từ đó dựa trên những nguyên tắc, quy chế và kinh nghiệm của bản thân để giải quyết

* Sự đoàn kết, tinh thần trong tổ chức: Đây là đặc điểm rất quan

trọng vì nếu không có sự đoàn kết thì tổ chức sẽ phát triển rất khó khăn vì các hoạt động của tổ chức luôn bị các phe phái chống đối, tranh cãi Xây dựng đoàn kết là mục tiêu khó, đòi hỏi kinh nghiệm, kỹ năng và mối quan tâm của người lãnh đạo xuất phát từ khâu tuyển dụng, xây dựng cơ cấu, quy chế đến

kế hoạch hành động

* Sự đánh giá xem xét và khen thưởng: Khen thưởng và kỷ luật là hai

hình thức tạo động lực làm việc, giúp tổ chức phát triển Tuy nhiên, để thưởng phạt đúng cần có quy chế rõ ràng Khen thưởng và kỷ luật rất cần thiết để xây dựng và phát triển tổ chức, cần tránh qua loa hình thức

Ngoài những tính chất cơ bản trên, văn hóa tổ chức còn được hình thành từ những yếu tố khác như: vai trò của người lãnh đạo, cách ứng xử của các thành viên, thái độ, hành vi phối hợp và hợp tác trong công việc…

Nhìn chung, văn hóa tổ chức là những yếu tố vô hình tác động trực tiếp tới ứng xử hàng ngày tại nơi làm việc Văn hóa tổ chức tự nó không phải là một quá trình lựa chọn ngẫu nhiên, mà là một quá trình xây dựng tích cực với

sự tham gia của tất cả thành viên trong tổ chức Văn hóa tổ chức truyền bá ý thức, giá trị tới các thành viên trong tổ chức, hình thành nên sự cam kết chung

vì những mục tiêu và giá trị của tổ chức lớn hơn lợi ích của từng cá nhân Văn hóa tổ chức giúp ổn định bộ máy, nó là chất kết dính, giúp tổ chức đối với việc quản lý bằng cách đưa ra những chuẩn mực, định hướng cho hành vi của các thành viên Văn hóa tổ chức tạo nên những đặc điểm riêng biệt của tổ chức đó, khác biệt so với tổ chức khác

15

1.2.2.2 Văn hóa tổ chức trường trung học cơ sở

Nhà trường là một tổ chức với những đặc trưng riêng đi liền với chức năng, nhiệm vụ đặc thù của mình Văn hóa tổ chức trường trung học cơ sở gắn kết chặt chẽ với các đặc điểm của văn hóa nhà trường

Xét về bản chất, mỗi nhà trường là một tổ chức sự nghiệp Nhà trường thuộc hệ trung học cơ sở được gọi là một tổ chức giáo dục theo Luật Giáo dục hiện hành Đó là một hệ thống với những cơ cấu, chuẩn mực, nguyên tắc hoạt động, những giá trị, điểm mạnh và điểm yếu riêng do những con người thuộc nhiều thế hệ xây dựng Với tư cách là một tổ chức, mỗi nhà trường đều tồn tại một nền văn hóa nhất định

Theo tác giả Schein (1983), Deal và Peterson cho rằng: “Văn hóa nhà trường là một tổ hợp bao gồm những tiêu chuẩn, quy phạm, giá trị, niềm tin, nghi

lễ, những biểu tượng và sự kiện đã diễn ra tạo nên “nét riêng” của trường” [27]

Các chuẩn mực, giá trị, niềm tin, truyền thống và các lễ nghi đó được hình thành cùng với thời gian khi các nhà quản lý, giáo viên, học sinh, phụ huynh cùng nhau làm việc, cùng nhau giải quyết những khó khăn, phối hợp

và hành động cùng nhau

Kent D Peterson and Terrence E Deal định nghĩa “Văn hóa nhà trường giúp định hình suy nghĩ, cảm xúc và hành động của con người trong nhà trường… tạo cho nhà trường sự khác biệt” [29]

Như vậy, văn hoá nhà trường là hệ thống những giá trị, chuẩn mực, niềm tin, và truyền thống hình thành trong quá trình phát triển nhà trường, được các thành viên trong nhà trường thừa nhận, làm theo, hình thành nên bản sắc riêng của mỗi tổ chức sư phạm

Văn hóa nhà trường được thể hiện ở hầu hết các nội dung quản lý nhà trường, từ tầm nhìn, sứ mệnh, triết lý, mục tiêu, giá trị, bầu không khí tâm lý, tác phong, phong cách, thái độ, chuẩn mực của người cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên được coi là tốt đẹp và được mọi thành viên trong nhà trường tin tưởng chấp nhận

- Văn hóa nhà trường tốt hướng tới chuẩn chất lượng cao

Như vậy, bất kỳ nhà trường nào cũng có những nét văn hóa riêng của mình Văn hóa đó có thể được hình thành tự phát, hoặc là kết quả của cả một quá trình xây dựng lâu dài có mục tiêu rõ ràng của quản lý nhà trường cũng như sự thống nhất của đội ngũ sư phạm Nhà trường cần ý thức rõ những điểm mạnh để phát huy và những điểm chưa mạnh để khắc phục, vươn tới những mục tiêu giáo dục đặt ra

Những hình thái và cấp độ thể hiện của văn hoá nhà trường: Văn hoá nhà trường giống như tảng băng có phần nổi, phần chìm

Sứ mệnh, tầm nhìn của nhà trường

Logo, biểu trưng, phù hiệu, bài hát truyền thống của nhà trường

Văn hóa truyền thống của nhà trường

Không khí lớp học

Kỉ luật, nề nếp của nhà trường

Hoạt động của giáo viên trong nhà trường

Hoạt động của học sinh nhà trường

* Các yếu tố phần chìm của văn hóa nhà trường là những yếu tố không trực tiếp nhận ra, nhìn thấy được mà phải tham gia hoạt động ở trong nhà trường mới nhận thất Các yếu tố phần chìm của văn hóa nhà trường bao gồm:

- Mong muốn, nhu cầu cá nhân của từng thành viên nhà trường;

- Sự phân bổ quyền lực trong nhà trường;

- Các giá trị được coi trọng của nhà trường như: sự đổi mới sáng tạo, sự hợp tác;

- Các giá trị trong mối quan hệ giữa các thành viên trong nhà trường: sự chân thật, sự tôn trọng, tin tưởng và cởi mở…

Trường trung học cơ sở là đơn vị tổ chức sự nghiệp, một bậc trong hệ thống giáo dục ở Việt Nam với những đặc trưng riêng Do đó văn hóa tổ chức nhà trường trung học cơ sở được thể hiện trong cách thức quản lý, vận hành

18

tương ứng với các hoạt động của trường trung học cơ sở nhằm mục tiêu hình thành một tập thể chất lượng cao với những giá trị tốt đẹp

1.2.3 Khái niệm quản lý đội ngũ giáo viên theo tiếp cận văn hóa tổ chức

Quản lý đội ngũ giáo viên theo tiếp cận văn hóa tổ chức bản chất chính

là hoạt động quản lý gồm bốn chức năng “kế” – “tổ” – “đạo” – “kiểm”

nhằm mục tiêu xây dựng đội ngũ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, loại hình và nâng cao chất lượng giáo viên trung học cơ sở để đáp ứng nhu cầu phát triển giáo dục Tuy nhiên, phương thức triển khai các hoạt động này dựa trên những giá trị văn hóa đặc trưng riêng của từng đơn vị, ở đây là trường trung học cơ sở Những giá trị truyền thống, chuẩn mực, niềm tin tạo nên bản sắc riêng của mỗi nhà trường là cơ sở để đội ngũ quản lý triển khai các hoạt động của mình, không chỉ gìn giữ những giá trị tốt đẹp sẵn có mà còn nâng cao, phát triển và tạo ra những giá trị có ý nghĩa sâu sắc hơn nữa trong sự nghiệp phát triển giáo dục

1.3 Nhà trường Trung học cơ sở hiện nay

1.3.1 Vị trí, nhiệm vụ và quyền hạn của trường trung học cơ sở

Trung học cơ sở là một bậc trong hệ thống giáo dục tại Việt Nam (cấp II), trên Tiểu học và dưới Trung học phổ thông Trung học cơ sở thông thường kéo dài bốn năm (từ lớp sáu đến lớp chín) Độ tuổi học sinh ở trường trung học cơ sở thông thường là từ mười một tuổi đến mười lăm tuổi Trường Trung học cơ sở được phân bố tại từng đơn vị xã, phường, thị trấn Tuy nhiên thực tế, vẫn có một số khu vực không có trường THCS Đó thường là các xã ở những khu vực vùng sâu, vùng xa hoặc ngoài hải đảo Theo quy định trong Luật Ngân sách Nhà nước, quản lý đầu tư xây dựng trường Trung học cơ

sở thuộc thẩm quyền của chính quyền cấp quận, huyện

Trường trung học cơ sở là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục quốc dân, là bậc học giúp học sinh củng cố đối với những kiến thức cơ

19

bản ban đầu đã được học từ cấp tiểu học Nhà trường trung học cơ sở là nơi chuẩn bị hành trang thiết yếu, cơ bản cho các em trở thành những công dân Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3/2011, về việc Điều lệ trường trung học cơ sở, phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học Theo đó, nhiệm vụ và quyền hạn của trường THCS là một trong những nội dung trọng tâm và được quy định tại Điều 3 Điều lệ trường trung học cơ sở, phổ thông và trường phổ thông ban hành kèm theo Thông tư 12/2011/TT-BGDĐT Cụ thể gồm những nội dung:

- Tổ chức giảng dạy và học tập theo mục tiêu được ban hành bởi Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo

- Quản lý đội ngũ giáo viên, nhân viên theo quy định luật pháp

- Tuyển sinh học sinh, quản lý học sinh theo quy định của Bộ giáo dục

- Thực hiện kế hoạch giáo dục theo phạm vi phân công

- Phối hợp với gia đình, tổ chức và các nguồn lực hợp lý trong hoạt động giáo dục

- Quản lý, sử dụng trang thiết bị, cơ sở vật chất theo quy định ban hành

- Bố trí tổ chức cho đội ngũ giáo viên, học sinh tham gia các hoạt động

xã hội

- Triển khai nhiệm vụ về kiểm định chất lượng giáo dục

1.3.2 Mục tiêu của giáo dục Trung học cơ sở

Nghị quyết Trung Ương II khoá VIII xác định: Giáo dục - Đào tạo là quốc sách hàng đầu, là nhân tố quyết định tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội Phát triển giáo dục là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân và toàn xã hội Trong đó, đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục là lực lượng giữ vai trò quyết định trong việc bảo đảm chất lượng giáo dục Những năm qua, Nhà nước luôn quan tâm xây dựng và phát triển đội ngũ giáo dục để hướng tới

20

mục tiêu chuẩn hoá, bảo đảm đủ về số lượng, đạt về chất lượng, đặc biệt nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống và lương tâm nghề nghiệp nhằm đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao trong công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Điều 29 Luật Giáo dục số 43/2019/QH19 ngày 14/6/2019 – Mục tiêu của giáo dục phổ thông:

“Giáo dục trung học cơ sở nhằm củng cố và phát triển kết quả của giáo dục tiểu học; bảo đảm cho học sinh có học vấn phổ thông nền tảng, hiểu biết cần thiết tối thiểu về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học trung học phổ thông hoặc chương trình giáo dục nghề nghiệp”

Như vậy, giáo dục trung học cơ sở là cấp học nối tiếp cấp học tiểu học, đây là cấp học tạo sự liên thông và đảm bảo tính đồng bộ kết nối trong hệ thống giáo dục quốc dân Giáo dục trung học cơ sở không chỉ nhằm mục tiêu học lên cấp trung học phổ thông mà còn phải chuẩn bị cho sự phân luồng sau khi học sinh học xong cấp trung học cơ sở; có học vấn phổ thông ở trình độ

cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học trung học phổ thông, trung cấp, học nghề hoặc tham gia vào hoạt động sản xuất Vì vật giáo dục trung học cơ sở phải đảm bảo cho học sinh có những giá trị đạo đức và những kiến thức phổ thông cơ bản về tự nhiên xã hội, gắn bó với cuộc sống cộng đồng và thực tế địa phương, có kỹ năng vận dụng những kiến thức đã học để giải quyết những vấn đề thường ngày trong cuộc sống

Giáo dục trung học cơ sở với mục tiêu bảo đảm cho học sinh những hiểu biết cơ bản về tiếng Việt, các môn học như toán, lịch sử dân tộc và kiến thức khác về khoa học xã hội, tự nhiên, pháp luật, tin học, ngoại ngữ; có những hiểu biết tối thiểu về kỹ thuật và định hướng nghề nghiệp Do đó giáo dục trung học cơ sở là nhu cầu tất yếu đối với mọi tầng lớp dân cư, đặc biệt là nhóm thanh thiếu niên

21

1.3.3 Những yêu cầu xây dựng văn hóa nhà trường trung học cơ sở hiện nay

Xây dựng văn hóa nhà trường nhằm nâng cao chất lượng giáo dục cần tính đến nhiều yếu tố Trước hết cần hiểu rõ một nhà trường có chất lượng giáo dục tốt là nhà trường như thế nào, từ đó xác định các cơ sở cho việc chọn lựa các giá trị, tiêu chí trong nhà trường Các giá trị, niềm tin sẽ quyết định đến việc xây dựng các chuẩn mực cũng như việc xác định các yêu cầu xây dựng văn hóa nhà trường

Để làm căn cứ cho việc phát triển văn hóa nhà trường nhằm nâng cao chất lượng giáo dục có thể lấy mô hình một nhà trường thành công làm cơ sở xác lập các giá trị nền tảng của nhà trường Một nhà trường thành công hiện nay cần đáp ứng các tiêu chí cơ bản, đó là dạy học hướng vào học sinh, “lấy học sinh làm trung tâm”; chương trình học đảm bảo tính khoa học, giáo viên

có phương pháp giảng dạy tích cực, kích thích học sinh tự học, khuyến khích trao đổi chia sẻ kinh nghiệm với nhau Bên cạnh đó, nhà trường cần đẩy mạnh, cổ vũ tinh thần hợp tác, kĩ năng làm việc nhóm; đẩy mạnh bồi dưỡng, nâng cao chuyên môn cho đội ngũ giáo viên Mặt khác, hiệu trưởng cần chia

sẻ vai trò lãnh đạo Ngoài ra, nhà trường cần nuôi dưỡng năng lực giải quyết vấn đề một cách sáng tạo cho giáo viên, nhân viên và học sinh; xây dựng mối quan hệ thân thiện, hỗ trợ, gần gũi với cộng đồng

Tóm lại, để xây dựng và phát triển văn hóa nhà trường trung học cơ sở hiện nay cần thực hiện những yêu cầu sau:

- Phát triển tính dân chủ, lành mạnh trong trường trung học cơ sở

- Phát triển văn hóa quản lí chuyên nghiệp và chuẩn mực trong nhà

trường: Phát triển văn hóa quản lí trong nhà trường chính là phát triển các nội

dung quản lí của người quản lí hay lãnh đạo trong nhà trường Nội dung chính bao gồm xây dựng chiến lược, sứ mạng, tầm nhìn, quản lí hoạt động chuyên môn, quản lí truyền thông, các mối quan hệ bên trong và ngoài nhà trường, quản lí môi trường sư phạm, cảnh quan nhà trường

22

- Phát triển văn hóa giảng dạy tích cực của giáo viên trung học cơ sở:

bao gồm phát triển về phẩm chất, đạo đức; năng lực giảng dạy và giáo dục; năng lực nghiên cứu khoa học; khả năng đổi mới và sáng tạo của giảng viên

- Phát triển văn hóa học tập tích cực và sáng tạo của học sinh: phát triển

những nội dung trong hoạt động học tập và rèn luyện của học sinh với mục tiêu xây dựng được một môi trường học tập an toàn, hiệu quả, chất lượng

- Phát triển văn hóa ứng xử lành mạnh trong nhà trường: VHNT một

phần được đánh giá qua mối quan hệ ứng xử của các thành viên trong nhà trường và môi trường sư phạm của nhà trường Những mối quan hệ đó tạo nên văn hóa ứng xử trong nhà trường Phát triển văn hóa ứng xử trong nhà trường là duy trì những yếu tố tích cực trong các mối quan hệ giữa các thành viên trong nhà trường

- Phát triển cảnh quan xây dựng môi trường sư phạm hiện đại, an toàn:

Phát triển một môi trường nhà trường đầy đủ tiện nghi về cơ sở vật chất và an toàn tạo nên một môi trường học tập tiêu chuẩn Lãnh đạo nhà trường cần tiến hành xây dựng hệ thống cơ sở vật chất đạt chuẩn theo quy định, một môi trường cảnh quan an toàn, sạch đẹp

- Phát triển các giá trị văn hóa cốt lõi trong trường trung học cơ sở:

cần xác định rõ đâu là giá trị văn hóa đặc trưng, cốt lõi để xây dựng và phát triển yếu tố đó trở thành hệ giá trị xuyên suốt của nhà trường

1.4 Một số lý luận về quản lý đội ngũ và văn hóa tổ chức ở nhà trường trung học cơ sở

1.4.1 Tầm quan trọng của vấn đề quản lý đội ngũ giáo viên Trung học cơ

sở theo tiếp cận văn hóa tổ chức hiện nay

Trường học với tư cách là một đơn vị giáo dục cơ sở, mang tính giáo dục và xã hội, trực tiếp đào tạo thế hệ trẻ, là tế bào chủ chốt của bất kỳ hệ thống giáo dục nào tại mọi khu vực Trong đó, phát triển đội ngũ giáo viên

23

trong nhà trường luôn là vấn đề chiến lược của mỗi đất nước vì đội ngũ giáo viên mang yếu tố tiên quyết quyết định chất lượng giáo dục Đó là nguồn duy nhất đào tạo nguồn nhân lực có khả năng thực hiện mọi kế hoạch cho tương lai, đặc biệt thế kỷ hai mươi mốt được xem là thế kỷ của công nghệ thông tin

- kinh tế tri thức Vì thế, nâng cao chất lượng giáo viên được xem là khâu trọng tâm trong công cuộc đổi mới từ cơ bản đến toàn diện giáo dục, đặc biệt

là giáo dục trung học cơ sở

Giáo viên được coi là đối tượng then chốt của cải cách, đổi mới giáo dục Bởi không có giáo viên giỏi về năng lực chuyên môn và có phẩm chất đạo đức tốt thì không thể có nền giáo dục đạt yêu cầu

Văn hóa nhà trường có vai trò quan trọng trong việc phát huy tối đa hiệu quả các nguồn nhân lực, đoàn kết nội bộ được duy trì Một môi trường văn hóa thuận lợi sẽ phát huy được sức mạnh tập thể, chất lượng các mặt được nâng cao, các hệ giá trị nhà trường được củng cố nhằm mục đích đảm bảo các mục tiêu giáo dục đề ra

Bởi vậy, quản lý đội ngũ giáo viên trung học cơ sở với mục tiêu xây dựng một đội ngũ đủ năng lực đáp ứng được những yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay theo hướng tiếp cận văn hóa nhằm nâng cao chất lượng giáo dục là nhiệm vụ trọng tâm, then chốt đối với cán bộ quản lý nhà trường

1.4.2 Các giá trị cốt lõi trong việc quản lý đội ngũ giáo viên hiện nay

Quản lý đội ngũ giáo viên trung học cơ sở là quá trình cán bộ quản lý tác động đến đội ngũ giáo viên để tổ chức và phối hợp các hoạt động của họ trong quá trình giáo dục học sinh theo mục tiêu giáo dục Trong mỗi trường trung học cơ sở, giá trị cốt lõi đối với công tác quản lý đội ngũ giáo viên, nhân viên là việc xây dựng đội ngũ này thành một tập thể đoàn kết, tạo nên sức mạnh tập thể, giúp đỡ và thi đua với nhau giữa các thành viên, bao gồm

cả sự động viên, cổ vũ, chia sẻ với nhau về mặt tinh thần trong nội bộ đội ngũ giáo viên Đội ngũ giáo viên phải phát huy được tài năng sư phạm, tính

24

sáng tạo của mỗi cá nhân; làm cho mỗi giáo viên hài lòng, có mong muốn gắn bó với nhà trường, thấy được sự phát triển của cá nhân đi liền với sự phát triển của tổ chức Chất lượng, kết quả lao động của đội ngũ giáo viên trung học cơ sở phụ thuộc chủ yếu vào sự thành thạo, sáng tạo và tinh thông

về chuyên môn của họ

Chất lượng của mỗi giáo viên, nhân viên sẽ tạo nên sự vững mạnh về chất lượng của cả đội ngũ nhà trường Mỗi giáo viên vừa chịu trách nhiệm trong một công đoạn cụ thể trong việc giáo dục học sinh, vừa chịu trách nhiệm giáo dục toàn diện cho nên nhất thiết phải có sự phối hợp đồng bộ, nhịp nhàng trong lao động của đội ngũ giáo viên Đội ngũ giáo viên phải có

sự đồng tâm, cùng làm, cùng chung vai gánh vác trách nhiệm, cùng chia sẻ những thành quả trong quá trình lao động sư phạm, đạt được những tiêu chuẩn về năng lực sư phạm và phẩm chất đạo đức

1.4.3 Hiệu trưởng trường trung học cơ sở và vấn đề quản lý đội ngũ giáo viên theo tiếp cận văn hóa tổ chức

Hiệu trưởng trường trung học cơ sở là người được Đảng và Nhà nước giao cho trọng trách quản lý nhà trường theo phương thức quản lý nhà nước

và thực hiện đồng bộ tất cả các nội dung định hướng chiến lược phát triển giáo dục đào tạo trong sự vận hành chung của hệ thống giáo dục quốc dân

Trong giai đoạn hiện nay- giai đoạn cách mạng khoa học- kỹ thuật đang phát triển như vũ bão, quá trình toàn cầu hoá đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn thế giới, khoa học công nghệ- thông tin phát triển mạnh mẽ, mọi thành tựu đều đã và đang được vận dụng sâu rộng trong các lĩnh vực khác nhau, nhằm phục vụ tốt hơn cuộc sống của con người thì đội ngũ cán bộ quản lý phải không ngừng học hỏi, bồi dưỡng và tự nghiên cứu về nhiều mặt nhằm nâng cao trình độ hiểu biết chung và chuyên môn nghiệp vụ Họ là những con người trí tuệ, đầy nghị lực, ý chí và quyết tâm cao

Hiệu trưởng là người đứng đầu của nhà trường, đại diện cho nhà trường

25

về pháp lý, có trách nhiệm và có thẩm quyền cao nhất về mọi mặt trong nhà trường Hiệu trưởng là tác nhân điều hoà, điều hành tổ chức nhân lực trong nhà trường, là người dìu dắt và điều khiển công việc của tập thể để đạt được những mục tiêu mong muốn Hiệu trưởng là người kết hợp các mối quan hệ của cộng đồng xã hội để huy động và sử dụng tài lực - vật lực vào quá trình thực hiện mục tiêu giáo dục Hiệu trưởng là hạt nhân của quá trình đổi mới quản lý giáo dục trung học cơ sở thời kỳ công nghiệp hoá- hiện đại hoá đất nước Nhiệm vụ của trường thực hiện đến mức độ nào, phần lớn tuỳ thuộc vào người hiệu trưởng

Trường trung học cơ sở là nơi trực tiếp hình thành những kiến thức cơ bản ban đầu đã được học từ cấp tiểu học, là nơi chuẩn bị hành trang thiết yếu, cơ bản cho các em trở thành những công dân Việt Nam xã hội chủ nghĩa, vì thế vai trò của người đứng đầu nhà trường là rất quan trọng, nhiệm

vụ của người hiệu trưởng là rất nặng nề Hiệu trưởng không chỉ chăm lo đến

sự ổn định của nhà trường mà còn là hạt nhân của sự đổi mới phát triển, đảm bảo cho nhà trường luôn luôn ở thế cân bằng động so với môi trường xã hội Hiệu trưởng không chỉ quản lý tốt tất cả hoạt động trong nhà trường mà còn phải giải quyết những mối quan hệ đa dạng trong tập thể và xây dựng mối quan hệ tích cực giữa tổ chức với cộng đồng xã hội, tạo môi trường và điều kiện thuận lợi cho sự phát triển không ngừng, bền vững của nhà trường Hiệu quả quản lý trường trung học cơ sở được đánh giá bằng kết quả thực hiện các mục tiêu đề ra và kết quả đó là thước đo năng lực thực hiện nhiệm

vụ được giao của người hiệu trưởng Nếu không có năng lực quản lý thì người hiệu trưởng không thể hoàn thành được nhiệm vụ của mình và những mục tiêu đã đề ra khó có thể trở thành hiện thực Do đó, nâng cao năng lực quản lý của hiệu trưởng trường trung học cơ sở là nhân tố chủ yếu quyết định hiệu quả quản lý nhà trường

Người quản lý giáo dục dù ở cấp nào cũng đều phải gánh vác những

26

trách nhiệm nặng nề Họ là người đứng đầu và phải chịu trách nhiệm về toàn

bộ hoạt động của tổ chức Do đặc điểm riêng của một tổ chức sư phạm, người hiệu trưởng phải đảm nhận trách nhiệm không những của nhà quản lý mà còn của nhà quản lý tổ chức sư phạm Nếu phân tích cụ thể chi tiết thì người hiệu trưởng phải đảm nhiệm những trọng trách sau:

- Là một nhà sư phạm: Người hiệu trưởng phải hiểu biết về lĩnh vực chuyên môn giảng dạy và giáo dục, đồng thời phải có sự sáng tạo để thực hiện công việc và để hướng dẫn, giúp đỡ, kiểm tra những người dưới quyền Hiệu trưởng phải là một giáo viên giỏi về phương pháp dạy học và

về một môn học nào đó

- Là một nhà văn hoá: Nhà trường không chỉ làm nhiệm vụ cung cấp kiến thức khoa học đơn thuần cho học sinh mà còn đóng vai trò quyết định trong việc hình thành nhân cách, hệ thống giá trị cho học sinh Người giáo viên phải là người duy trì và phát triển các định hướng giá trị của cộng đồng, của dân tộc Người hiệu trưởng phải chỉ đạo và là một mẫu hiểu biết

về các giá trị đó

- Là nhà hoạt động xã hội: Người hiệu trưởng có trách nhiệm khẳng định chức năng xã hội của giáo dục, là cầu nối giữa giáo dục và xã hội Do đó, người hiệu trưởng phải tham gia các hoạt động xã hội với tư cách là người đại diện cho các cơ quan giáo dục, cho nhà trường nhằm thực hiện nhiệm vụ xã hội của nhà trường, làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục

- Là nhà hành chính: Nhà trường là một bộ phận của xã hội Hiệu trưởng phải thực hiện các nghĩa vụ được pháp luật quy định cho hoạt động của nhà trường, thực thi các hoạt động quản lý nhà trường trên cơ sở luật pháp nhà nước, các văn bản có quy phạm pháp luật của các cơ quan quản lý hữu quan

- Là nhà quản trị kinh doanh: Người hiệu trưởng phải biết sử dụng một cách có hiệu quả nhất các nguồn lực được cung ứng, đồng thời cũng phải biết cách khai thác thêm các nguồn lực để phục vụ cho hoạt động của nhà trường

27

- Là nhà cải cách giáo dục: Với sự tiến bộ không ngừng của khoa học công nghệ có rất nhiều thách thức và yêu cầu đòi hỏi giáo dục phải không ngừng đổi mới theo Người hiệu trưởng phải có tư tưởng đổi mới hoạt động

sư phạm và những hoạt động quản lý của mình để nâng cao hiệu quả giáo dục, hiệu quả đào tạo và hiệu quả công tác

Chỉ thị 40- CT/TW của Ban Bí thư TW Đảng đã đề ra: “ Tiến hành rà soát, sắp xếp lại đội ngũ nhà giáo, CBQL giáo dục để có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng bảo đảm đủ số lượng và cân đối về cơ cấu; nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, đạo đức cho đội ngũ nhà giáo, CBQL giáo dục”

Thực tế cũng đã khẳng định: Muốn xây dựng trường trung học cơ sở tiên tiến cần phải bồi dưỡng hiệu trưởng trở thành cánh chim đầu đàn của đội ngũ giáo viên Hiệu trưởng trường THCS có vai trò quan trọng đối với sự nghiệp giáo dục THPT Những chủ trương phương hướng đúng đắn của ngành trở thành hiện thực sinh động thông qua năng lực tổ chức thực hiện của người hiệu trưởng

Về vai trò của người hiệu trưởng đối với quản lý đội ngũ giáo viên theo tiếp cận văn hóa tổ chức, hiệu trưởng là người lãnh đạo tạo lập ra văn hóa nhà trường, có vai trò quan trọng trong việc hình thành các chuẩn mực, các giá trị cốt lõi, niềm tin của nhà trường

Để lãnh đạo xây dựng và phát triển văn hóa tổ chức lành mạnh, tích cực trong nhà trường, hiệu trưởng cần thực hiện các biện pháp sau đây:

- Xây dựng, chia sẻ tầm nhìn, sứ mạng của nhà trường với tất cả cán

bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh trong trường; chia sẻ quyền lực, mạnh dạn trao quyền cho giáo viên, trong đó đề cao vai trò lãnh đạo hoạt động dạy

và học của mỗi giáo viên;

- Tạo dựng bầu không khí tâm lý cởi mở, dân chủ và nhân văn để mọi người đều được tôn trọng, luôn được coi trọng và có cơ hội để thể hiện, phát

28

triển khả năng của mình, quan tâm đến nhu cầu, mong muốn, nguyện vọng của giáo viên và học sinh, có biện pháp giúp họ giải quyết kịp thời những khó khăn, vướng mắc trong công tác giảng dạy và giáo dục; khuyến khích tinh thần làm việc hợp tác, kĩ năng làm việc nhóm; xây dựng cơ chế giám sát, đánh giá, khen thưởng hợp lý thúc đẩy mọi người nỗ lực làm việc

- Thúc đẩy sự đối thoại, tăng cường trao đổi chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm với cán bộ, giáo viên và nhân viên trong trường trên tinh thần lắng nghe, thấu hiểu

- Coi trọng việc đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn để không ngừng phát triển đội ngũ, tăng cường dự giờ, trao đổi với giáo viên đứng lớp về cách dạy

và học, thường xuyên rút kinh nghiệm chuyên môn, nâng cao chất lượng giảng dạy và giáo dục

- Khuyến khích và tích cực ủng hộ sự đổi mới, sự sáng tạo để giáo viên phát huy tối đa khả năng của họ, tạo điều kiện để mỗi học sinh đều có cơ hội thể hiện khả năng, năng lực của bản thân, đồng thời xác lập cơ chế đánh giá, thi đua khen thưởng hợp lý đối với cán bộ, giáo viên trong trường

- Khuyến khích phụ huynh và cộng đồng tham gia vào hoạt động giáo dục của nhà trường, giúp phụ huynh hiểu rõ vai trò và trách nhiệm của họ trong việc phối kết hợp với nhà trường nhằm giáo dục toàn diện cho học sinh

- Tăng cường bồi dưỡng kỹ năng giao tiếp, suy nghĩ để học hỏi, đổi mới công tác quản lý và nâng cao uy tín của bản thân

1.4.4 Lý thuyết phát triển nguồn nhân lực trong giáo dục hiện nay

Phát triển nguồn nhân lực gắn với sự hoàn thiện, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực được biểu hiện ở việc nâng cao trình độ giáo dục quốc dân, trình độ chuyên môn, kỹ thuật, sức khỏe, thể lực, ý thức, đạo đức của các nhân lực xã hội Phát triển nguồn nhân lực là tạo ra sự phát triển bền vững về hiệu năng của cá nhân và hiệu quả của tổ chức, không ngừng tăng lên về chất

29

lượng và số lượng của đội ngũ cũng như chất lượng sống Theo lý thuyết quản

lý nguồn nhân lực, phát triển đội ngũ bao gồm 03 vấn đề:

- Thứ nhất là xây dựng đội ngũ, bao gồm: quy hoạch, tuyển dụng, sắp xếp, bố trí

- Thứ hai là sử dụng đội ngũ đó bao gồm triển khai việc thực hiện các quy định về chức năng, nhiệm vụ của đội ngũ, đánh giá, sàng lọc

- Thứ ba là tạo môi trường thuận lợi cho đội ngũ phát huy tiềm năng của họ, thực hiện tốt chế độ, chính sách đối với đội ngũ giáo viên, chú ý đến công tác bồi dưỡng đội ngũ, thưởng phạt rõ ràng, tạo điều kiện cho giáo viên phát triển [9]

Tư tưởng chỉ đạo về phát triển nguồn nhân lực của cán bộ quản lý trong các đơn vị giáo dục như sau:

- Lấy phát triển bền vững của con người làm trung tâm

- Mỗi con người là một cá nhân độc lập làm chủ quá trình lao động của mình

- Lấy lợi ích của người lao động là nguyên tắc cơ bản của quản lý lao động

- Đảm bảo môi trường dân chủ thuận lợi cho tiến hành giao lưu đồng thuận

- Có chính sách giải phóng và phát huy tiềm năng của người lao động đảm bảo hiệu quả người lao động

- Phát triển nguồn nhân lực phải bám sát thị trường lao động

Phát triển nguồn nhân lực được biểu hiện cơ bản là gia tăng giá trị cho con người trên các mặt: đạo đức, trí tuệ, kỹ năng, tâm hồn, thể lực, làm cho con người trở thành những người lao động có năng lực và phẩm chất mới và cao hơn Phát triển nguồn nhân lực bằng con đường giáo dục và đào tạo là nhằm đào tạo nhân lực có kiến thức, kỹ năng và thái độ

Phát triển nguồn nhân lực bao gồm việc phát triển sinh thể, nhân cách

và xây dựng môi trường xã hội

Phát triển nguồn nhân lực và tăng trưởng nguồn nhân lực có mối quan

hệ với nhau Song Phát triển nguồn nhân lực có vai trò và ý nghĩa quyết định hơn so với tăng trưởng nguồn nhân lực