MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong cuộc sống xã hội nói chung hoạt động luôn luôn được coi là một phương thức cơ bản của sự tồn tại của con người và nói chung cuộc sống của con người được bao gồm một dòng các hoạt động luôn luôn được kế tục lẫn nhau và hoạt động giáo dục cũng nằm trong dòng các họat động chung đó. Giáo dục đào tạo có thể được hiểu là hoạt động quản lý những tác động giáo dục và đào tạo, theo những mục tiêu xác định. Đó là hoạt động có tính mục đích, được tổ chức một cách khoa học của hiệu trưởng nhằm tổ chức chỉ đạo một cách khoa học các hoạt động giáo dục và đào tạo trong nhà trường, hướng vào đạt những mục tiêu đã định. Hoạt động quản lý được hình thành thông qua các con đường giao tiếp và hoạt động, bằng cách xây dựng nên cả một hệ thống các nhiệm vụ quản lý giáo dục đào tạo, tiến hành tổ chức cho chủ thể quản lý được tiếp xúc với đối tượng quản lý để họ có điều kiện thực hiện các hành động giải quyết hệ thống các nhiệm vụ đó một cách hiện thực, cảm tính, thông qua chính những việc làm của mình khi đã chú ý được đầy đủ các yếu tố động cơ, các phương tiện, các điều kiện thiết yếu của hoạt động, giao tiếp quản lý cần phải có. Cùng với hoạt động, giao tiếp và giao tiếp quản lý luôn luôn giữ vai trò quan trọng có tác dụng quy định sự phát triển những phẩm chất tâm lý của nhân cách ở từng chủ thể và còn là một phương thức của sự tồn tại người. Với ý nghĩa và tầm quan trọng của giao tiếp, giao tiếp quản lý trong cuộc sống nói chung, trong lĩnh vực giáo dục nói riêng, tôi nhận thấy vấn đề giao tiếp trong quản lý trường học hiện nay rất cần thiết. Do đó tôi chọn nghiên cứu đề tài: “Nâng cao hiệu quả giao tiếp trong quản lý ở các trường học hiện nay”
Trang 1MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 3
1 Lý do chọn đề tài 3
2 Mục đích nghiên cứu 4
3 Phương pháp nghiên cứu 4
Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIAO TIẾP QUẢN LÝ 5
1.1 Giao tiếp 5
1.2 Giao tiếp sư phạm 6
1.3 Giao tiếp quản lý 7
1.4 Đặc điểm của giao tiếp trong quản lý 7
1.5 Vai trò của giao tiếp trong quản lý 7
1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến giao tiếp trong quản lý 8
1.6.1 Các yếu tố chủ quan 8
1.6.1 Các yếu tố khách quan 9
1.7 Một số nguyên tắc giao tiếp trong quản lý 10
Chương 2 THỰC TRẠNG CỦA GIAO TIẾP VÀ GIAO TIẾP QUẢN LÝ Ở MỘT SỐ TRƯỜNG HỌC HIỆN NAY 11
Chương 3 BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIAO TIẾP QUẢN LÝ 14
3.1 Về phía người quản lý 14
3.2 Về phía đối tượng quản lý 18
Trang 2KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 20
1 Kết luận 20
2 Kiến nghị 20
Tài liệu tham khảo 22
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trong cuộc sống xã hội nói chung hoạt động luôn luôn đượccoi là một phương thức cơ bản của sự tồn tại của con người vànói chung cuộc sống của con người được bao gồm một dòng cáchoạt động luôn luôn được kế tục lẫn nhau và hoạt động giáodục cũng nằm trong dòng các họat động chung đó
Giáo dục- đào tạo có thể được hiểu là hoạt động quản lýnhững tác động giáo dục và đào tạo, theo những mục tiêu xácđịnh Đó là hoạt động có tính mục đích, được tổ chức một cáchkhoa học của hiệu trưởng nhằm tổ chức - chỉ đạo một cách khoahọc các hoạt động giáo dục và đào tạo trong nhà trường, hướngvào đạt những mục tiêu đã định
Hoạt động quản lý được hình thành thông qua các con đường
giao tiếp và hoạt động, bằng cách xây dựng nên cả một hệ
thống các nhiệm vụ quản lý giáo dục- đào tạo, tiến hành tổchức cho chủ thể quản lý được tiếp xúc với đối tượng quản lý
để họ có điều kiện thực hiện các hành động giải quyết hệ thốngcác nhiệm vụ đó một cách hiện thực, cảm tính, thông qua chínhnhững việc làm của mình khi đã chú ý được đầy đủ các yếu tốđộng cơ, các phương tiện, các điều kiện thiết yếu của hoạtđộng, giao tiếp quản lý cần phải có
Cùng với hoạt động, giao tiếp và giao tiếp quản lý luôn luôngiữ vai trò quan trọng có tác dụng quy định sự phát triển nhữngphẩm chất tâm lý của nhân cách ở từng chủ thể và còn là mộtphương thức của sự tồn tại người Với ý nghĩa và tầm quantrọng của giao tiếp, giao tiếp quản lý trong cuộc sống nói
Trang 4chung, trong lĩnh vực giáo dục nói riêng, tôi nhận thấy vấn đềgiao tiếp trong quản lý trường học hiện nay rất cần thiết Do đó
tôi chọn nghiên cứu đề tài: “Nâng cao hiệu quả giao tiếp trong
quản lý ở các trường học hiện nay”
2 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng chung của giaotiếp trong quản lý ở các trường học hiện nay, tôi đề xuất cácbiện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giao tiếp trong quản lý ở cáctrường học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục
3 Phương pháp nghiên cứu
Thu thập tài liệu,
phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa tài liệu…
Trang 5Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIAO TIẾP QUẢN LÝ
1.1 Giao tiếp
Giao tiếp có thể được coi như là một phương thức tồn tạicủa con người, một điều kiện tâm lý cơ bản có tác dụng làmphát triển được các phẩm chất nhân cách, một loại quan hệ giữachủ thể với các chủ thể khác và là một loại hoạt động đặc biệt.Ngoài ra có thể hiểu giao tiếp chính là quá trình thiết lập vàvận hành nên các mối quan hệ hai chiều lẫn nhau về mặt tâm lýgiữa các chủ thể trong các hoạt động cùng nhau nhằm truyền bá
ý đồ tư tưởng, tình cảm cho nhau, gây ảnh hưởng cảm hoá lẫnnhau và để lại dấu ấn trong nhau
Có thể hiểu một cách khái quát hơn giao tiếp là sự tiếp xúctrao đổi thông tin giữa người và người thông qua ngôn ngữ, cửchỉ điệu bộ Như vậy trong giao tiếp được thể hiện ở ngôn ngữnói, ngôn ngữ viết và cử chỉ điệu bộ Đó chính là phương tiệngiao tiếp đặc trưng thông qua đó để biểu đạt, gởi gắm niềmtin
Tóm lại, giao tiếp là một khái niệm không thể được địnhnghĩa một cách duy nhất, đúng nhất hoặc tốt nhất Về cơ bản cóthể hiểu giao tiếp là chuyển giao, truyền dẫn hay trao đổi các ýkiến, các kiến thức, niềm tin hay thái độ của từng người Mộttrong những định nghĩa đầy đủ hơn cả về giao tiếp là củaWarren Weaver và Claude Shannon trong tác phẩm cổ điển toánhọc của giao tiếp Theo hai tác giả này thì "giao tiếp được sửdụng với một nghĩa rộng, bao gồm các tiến trình mà sự suy nghĩcủa người này có thể ảnh hưởng tới sự suy nghĩ của người khác
Trang 6Điều đó không chỉ xảy ra với ngôn ngữ viết cũng như nói màcòn thể hiện trong kịch, múa và trong mọi hành vi của conngười" Định nghĩa này nói lên sự tồn tại của con người qua cáccuộc trao đổi thông tin có ý nghĩa và sự trao đổi đó có ảnhhưởng nhất định tới hành vi ứng xử của họ.
1.2 Giao tiếp sư phạm
Giao tiếp sư phạm được hiểu là quá trình thiết lập nên cácmối quan hệ hai chiều lẫn nhau về tâm lý giữa người giáo dụcvới người được giáo dục nhằm truyền đạt và lĩnh hội tri thứckhoa học, vốn sống, kỹ năng, kỹ xảo hoạt động Để từ đó tiếnhành xây nên những mối quan hệ sư phạm, thực hiện những tácđộng nhằm làm phát triển toàn diện, hài hoà những phẩm chấtnhân cách cho học sinh Thông qua việc thực hiện các nhiệm vụgiao tiếp khi nhà sư phạm đã thiết lập được các mối quan hệcần thiết đối với học sinh, có thể tạo ra được những điều kiệntâm lý thuận lợi để thực thi các tác động giáo dục- đào tạotrong nhà trường
Trong dạy học cũng như khi thực thi các loại hoạt động giáodục, hoạt động công ích- xã hội và các hoạt động ngoài giờ lênlớp khác, ở giáo viên sẽ biểu hiện ra những phong cách giaotiếp sư phạm muôn màu, muôn vẻ mà cụ thể như:
- Phong cách giao tiếp sư phạm mang tính chất dân chủ đượcthể hiện ở chỗ nhà sư phạm sẽ luôn luôn biết tỏ ra tôn trọngnhân cách học sinh, biết lắng nghe nguyện vọng ý kiến cá nhân,biết gần gũi than mật, biết giải quyết kịp thời các khó khănđược nảy sinh ra trong học tập cho các em
Trang 7- Phong cách giao tiếp sư phạm mang tính chất độc đoán thìtrong quá trình sư phạm, chủ thể luôn luôn chỉ biết chú trọngđến nội dung công việc, mà lại rất xem nhẹ những đặc điểmriêng tư trong từng nhân cách cử học sinh
- Phong cách sư phạm mang tính cách tự do thường đượclinh hoạt, tính cơ động, sự mềm dẻo khéo léo trong pháp xửthế, do đó phong cách này sẽ rất phù hợp với các điều kiện,hoàn cảnh giao tiếp với đặc điểm cá nhân của học sinh khi tiếnhành các tác động giáo dục- đào tạo trong nhà trường
1.3 Giao tiếp quản lý
Từ sự hiểu biết chung về giao tiếp và giao tiếp sư phạm đãnêu ở trên có thể hiểu được rằng giao tiếp quản lý chính là sựthiết lập nên những mối quan hệ hai chiều lẫn nhau về mặt tâm
lý giữa chủ thể quản lý với các chủ thể được quản lý nhằm giảiquyết hợp lý được những nhiệm vụ giao tiếp quản lý, làm cơ sởcho việc thực thi có hiệu quả những nhiệm vụ quản lý xác định.Trong thực tế có ba hình thức giao tiếp quản lý cơ bản đó làgiáo tiếp giữa người lãnh đạo với những người dưới quyền,giao tiếp giữa người lãnh đạo với nhau, giao tiếp giữa lãnh đạovới những người đồng sự gần gũi với mình
1.4 Đặc điểm của giao tiếp trong quản lý
• Mang tính chính thức, công việc
• Mục đích, nhiệm vụ giao tiếp được xác định từ trước
• Chủ thể giao tiếp có vị thế khác nhau, mang tính chất thứbậc
• Ngôn ngữ, uy tín, phong cách lãnh đạo đóng vai trò quyếtđịnh đến kết quả giao tiếp
Trang 81.5 Vai trò của giao tiếp trong quản lý
• Là phương tiện truyền đạt các mệnh lệnh, nhiệm vụ tớicấp dưới
• Là điều kiện quan trọng để thống nhất nhiệm vụ chonhóm, cá nhân
• Là phương tiện gây ảnh hưởng mạnh mẽ đến thái độ, tìnhcảm của cấp dưới đối với công việc và tổ chức
• Là phương tiện tạo ra những giá trị văn hoá ứng xử, địnhhướng hoạt động của các thành viên
1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến giao tiếp trong quản lý
1.6.1 Các yếu tố chủ quan
Trang 9Văn hóa
Phương ngữ
Quá trình giao
tiếp
Yếu tố khách quan
Mối quan hệ Quyền hạn
Trang 10• Thông tin giao tiếp cần sử dụng từ ngữ ngắn gọn phổbiến, thông dụng để người nhận hiểu được điều ta muốn truyềnđạt.
– Nguyên tắc lịch sự:
• Thông điệp lịch sự giúp củng cố thêm các mối quan
hệ, nó xuất phát từ thái độ chân tình
+ Nguyên tắc chính xác:
• Thông tin cần được kiểm tra kĩ các con số, dữ kiện và
từ ngữ ngắn gọn
Trang 11Chương 2 THỰC TRẠNG CỦA GIAO TIẾP VÀ GIAO TIẾP QUẢN LÝ Ở MỘT SỐ TRƯỜNG HỌC HIỆN NAY
Sự hình thành và phát triển của xã hội loài người từ trướcđến nay là nhờ quá trình giao tiếp với nhau Như vậy giao tiếpđóng vai trò rất quan trọng trong đời sống, sinh hoạt, công tác
và học tập của mỗi chúng ta
Nhờ giao tiếp được diễn ra giúp cho việc thiết lập nên cácmối quan hệ với mọi người, giúp chúng ta nhận biết mình phảilàm gì ? làm như thế nào? Làm bằng phương tiện gì? Trongđiều kiện ra sao? Cũng như phải tiếp xúc với ai? ở đâu? nhằm
để làm gì? Và bằng cách nào để có thể tiến hành giải quyếtđược các nhiệm vụ giao tiếp một cách tối ưu
Trong thực tế cuộc sống hằng ngày, trong công tác, tronggiảng dạy và học tập cũng còn tuỳ thuộc vào điều kiện hoàncảnh cụ thể về tâm trạng vui, buồn trong quan hệ giao tiếp màthể hiện giao tiếp nhẹ nhàng, lịch sự, văn minh và có văn hoá hoặc ngược lại
Mục đích giao tiếp của giáo viên là cung cấp kiến thức chohọc sinh do đó giáo viên phải thông qua cơ quan phát âm củamình cũng như các cơ quan khác để truyền tải những gì mìnhđịnh nói, giáo viên phải sử dụng ngôn ngữ, tiếng nói, chữ viếtcũng như các hình thức nghe nhìn hoặc các học cụ khác đểtruyền tải các kiến thức, ý tưởng
Bên cạnh đó, với tư cách là người nhận học sinh sẽ nghe,suy diễn, đánh giá, tiếp thu và có thể ghi chép vào vở nhữngđiều giáo viên viết trên bảng, cũng có những động tác thể hiện
sự kinh ngạc hay lúng túng hoặc thậm chí là không tán thành từ
Trang 12phía học sinh Ví dụ, nếu nhận được những phản hồi cho rằngbài giảng quá buồn tẻ hoặc khó hiểu thì giáo viên phảichuyển sang hướng khác để học sinh dể hiểu, tiếp thu nhanh vàbài giảng sinh động hấp dẫn hơn Ngược lại, nếu không thật sựquan sát đầy đủ lớp học thì giáo viên sẽ không nhận ra phảnứng của học sinh và do đó không tự điều chỉnh mình Như vậy,người giáo viên đã không thực hiện quá trình giao tiếp mà chỉtruyền tải một cách áp đặt.
Do đó, công tác quản lý nói chung, quản lý nhà trường nóiriêng là hết sức quan trọng đó là những công việc của nhàtrường mà người cán bộ quản lý thực hiện những chức năngquản lý để thực hiện các nhiệm vụ công tác của mình và đóchính là những hoạt động có ý thức, có kế hoạch và hướng đíchcủa chủ thể quản lý tác động tới hoạt động của nhà trườngnhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ mà tiêu điểm là quátrình dạy và học Ngoài các hoạt động dạy học, giáo dục, cáchoạt động phục vụ cộng đồng; quản lý giáo viên, nhân viên vàhọc sinh; quản lý sử dụng đất đai, trường sở, trang thiết bị vàtài chính theo quy định của pháp luật; quản lý huy động, phốihợp các lực lượng trong cộng đồng thực hiện các hoạt độnggiáo dục
Để thực hiện có hiệu quả mục tiêu này, người cán bộ quản lýcần phải thực hiện tốt vai trò giao tiếp nói chung và giao tiếptrong quản lý của mình và nội dung của những quan hệ giaotiếp này hoàn toàn được quy định bởi tính đạo đức, tính pháp lý
và hành chính Và phẩm chất nhân cách của người cán bộ quản
Trang 13định nội dung cũng như hình thức biểu hiện của giao tiếp, giaotiếp quản lý trong các nhà trường.
Thực tế trong ngành giáo dục trường hợp một số cán bộquản lý trường học khi giao tiếp với cấp dưới sử dụng ngôn ngữcòn nặng nề, cứng nhắc, thiếu cử chỉ nhẹ nhàng, vui vẻ hoặc tỏ
ra không thật sự quan tâm thân thiện với cấp dưới và đồngnghiệp Đôi khi còn bộc lộ tính nóng nảy quát nạt, áp đặt, cửaquyền với cấp dưới nếu có những công việc chưa kịp hoànthành hoặc không vừa ý Từ đó tạo ra không khí nặng nề căngthẳng trong hội đồng sư phạm nhà trường
Khi giao tiếp còn tỏ ra thiếu tôn trọng hoặc khi tiến hànhphê bình cấp dưới không đúng nơi, đúng chổ, thiếu tế nhị, gâytâm lý căng thẳng dể dẫn đến mặc cảm và gây hiểu lầm lẫnnhau, hiện tượng mất dân chủ, bằng mặt không bằng lòng vẫncòn xảy ra trong các trường học
Trang 14Chương 3 BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIAO TIẾP QUẢN LÝ
3.1 Về phía người quản lý
Để việc giao tiếp giữa người quản lý và người được quản lýdiễn ra một cách tốt đẹp và thu được hiệu quả như mong muốn.Đòi hỏi người quản lý phải lưu ý thực hiện một số biện phápsau:
- Khi tiếp xúc với cấp dưới phải tạo ra được sự thiện cảm ởchổ phải thể hiện là người có tấm lòng vị tha, trong sáng vàngay thẳng không thiên vị Trong giao tiếp thể hiện được sự tếnhị, nhẹ nhàng, lịch sự có văn hoá và những cử chỉ vui vẻ hoàđồng tạo ra tâm lý gần gủi, thân mật với nhau trong sinh hoạt
và trong công việc
+ Hãy niềm nở và lịch thiệp
+ Hãy tươi cười với mọi người
+ Hãy cố gắng duy trì tinh thần phấn khởi của mình và củanhững người xung quanh
+ Hãy chào hỏi đồng nghiệp khi đến nơi làm việc, có cáchxưng hô phù hợp để duy trì quan hệ công tác bình thường và kỷ luậtlao động tốt
+ Hãy biểu hiện lòng chân thành với mọi người Hãy đến vớinhân viên bằng tấm lòng, chú trọng tính văn hóa, nhân văn trongquản lý
+ Vô tư, không vụ lợi Phải thật thà vì mục đích giáo dục
Trang 15- Phải thường xuyên quan tâm đến tâm tư tình cảm và điềukiện hoàn cảnh gia đình, biết tên từng người, nơi ở .của cácđối tượng đang tiếp xúc với mình Ngoài ra phải biết động viên,giúp đỡ về tinh thần lẫn vật chất tạo điều kiện thuận lợi cho cấpdưới yên tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ.
- Thể hiện được sự công tâm dân chủ trong công việc, biếtchăm chú lắng nghe ý kiến đóng góp của cấp dưới và tôn trọngnhững ý kiến đó dù đúng hay sai và điều quan trọng là phải làmthế nào để kích thích để họ thấy được rằng lãnh đạo và tập thểrất cần và tin tưởng vào khả năng chuyên môn của họ để họphấn khởi, tích cực tham gia ý kiến về bản thân và công việcmột cách đầy đủ
- Hãy lắng nghe ý kiến của mọi người Việc lắng nghe ý kiếncủa cấp dưới có nhiều tác dụng Nhờ đó, nhà quản lý biết đượctình hình hoạt động của đơn vị; Biết được tâm tư, nguyện vọngcủa quần chúng để kịp thời điều chỉnh hoạt động quản lý; Biếtđược mức độ chính xác và hợp lý của những quyết định Từ đónhà quản lý có thể khai thác, phát huy sức mạnh trí tuệ của tậpthể, khuyến khích tính tích cực sáng tạo của cấp dưới
- Biết giao nhiệm vụ cho cấp dưới một cách lịch thiệp
- Hãy chú ý đến công việc của cấp dưới Cần thấy được thànhtích của từng người trong công tác và khen ngợi họ Điều đượckhen phải đúng là điều người đó đã làm Nên đa dạng hóa phầnthưởng: bằng tiền, hiện vật, kỳ nghỉ, đề bạt bổ nhiệm…tùy theođiều kiện
- Đừng bao giờ quên lời hứa