Vai trò của sự kiện, vấn đề báo chí đối với hoạt động quản lý, lãnh đạo

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Quản lý và lãnh đạo là hai yếu tố quyết định đến sự phát triển hay thụt lùi của xã hội loài người. Đất nước ngày càng phát triển là đo có sự quản lý, lãnh đạo đúng đắn, hợp lý. Và trong sự quản lý, lãnh đạo xã hội ấy báo chí đóng một vai trò không hề nhỏ. Trong xã hội ngày nay thì việc báo chí tham gia vào hoạt động quản lý, lãnh đạo xã hội càng thể hiện rõ ràng hơn bao giờ hết. Có thể nói rằng trong thời gian qua, Báo chí Việt Nam đã đóng góp tiếng nới quan trọng với Nhà nước cũng như các vấn đề xã hội. Báo chí đã thực sự thể hiện vai trò và ưu thế của một binh chủng tiên phong trong công tác tư tưởng, định hướng dư luận xã hội. Một trong những chức năng được báo chí nước ta phản ánh và đề cập tương đối thành công trong thời gian qua đó là chức năng tham gia quản lý, lãnh đạo xã hội. Chức năng này thực chất là theo dõi , kiểm tra, đánh giá quá trình thực hiện chủ trương, chính sách, kịp thời phát hiện những nơi làm đúng, làm hay để biểu dương, khích lệ và tổng kết kinh nghiệm thực tiễn; đồng thời phát hiện những nơi làm sai, vi phạm chủ trương, chính sách, pháp luật để phê bình, xử phạt. Đó là lí do, tôi chọn làm đề tài “Vai trò của sự kiện, vấn đề báo chí đối với hoạt động quản lý, lãnh đạo”. Với đề tài này, chúng tôi sẽ nghiên cứu, phân tích và tìm hiểu vai trò, đặc điểm của vấn đề, sự kiện được báo chí đưa tin đối với hoạt động quản lý, lãnh đạo. Từ đó tìm ra những ưu điểm và vạch ra những hạn chế cần khắc phục giúp cho báo chí thực hiện một cách tốt nhất những vai trò và nhiệm vụ của mình. Đề tài này hướng đến phân tích và đưa ra những đặc điểm cơ bản nhất về cách thức báo chí tác động tới hoạt động quản lý, lãnh đao.

Mục lục

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Quản lý và lãnh đạo là hai yếu tố quyết định đến sự phát triển hay thụt lùicủa xã hội loài người Đất nước ngày càng phát triển là đo có sự quản lý, lãnhđạo đúng đắn, hợp lý Và trong sự quản lý, lãnh đạo xã hội ấy báo chí đóng mộtvai trò không hề nhỏ Trong xã hội ngày nay thì việc báo chí tham gia vào hoạtđộng quản lý, lãnh đạo xã hội càng thể hiện rõ ràng hơn bao giờ hết

Có thể nói rằng trong thời gian qua, Báo chí Việt Nam đã đóng góp tiếngnới quan trọng với Nhà nước cũng như các vấn đề xã hội Báo chí đã thực sự thểhiện vai trò và ưu thế của một binh chủng tiên phong trong công tác tư tưởng,định hướng dư luận xã hội Một trong những chức năng được báo chí nước taphản ánh và đề cập tương đối thành công trong thời gian qua đó là chức năngtham gia quản lý, lãnh đạo xã hội Chức năng này thực chất là theo dõi , kiểmtra, đánh giá quá trình thực hiện chủ trương, chính sách, kịp thời phát hiệnnhững nơi làm đúng, làm hay để biểu dương, khích lệ và tổng kết kinh nghiệmthực tiễn; đồng thời phát hiện những nơi làm sai, vi phạm chủ trương, chínhsách, pháp luật để phê bình, xử phạt

Đó là lí do, tôi chọn làm đề tài “Vai trò của sự kiện, vấn đề báo chí đối với hoạt động quản lý, lãnh đạo” Với đề tài này, chúng tôi sẽ nghiên cứu, phân tích

và tìm hiểu vai trò, đặc điểm của vấn đề, sự kiện được báo chí đưa tin đối vớihoạt động quản lý, lãnh đạo Từ đó tìm ra những ưu điểm và vạch ra những hạnchế cần khắc phục giúp cho báo chí thực hiện một cách tốt nhất những vai trò vànhiệm vụ của mình

Đề tài này hướng đến phân tích và đưa ra những đặc điểm cơ bản nhất vềcách thức báo chí tác động tới hoạt động quản lý, lãnh đao.

2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Cùng với sự phát triển không ngừng của báo chí nhiều công trình khoa học

đã nghiên cứu về đề tài vai trò, chức năng của báo chí Tuy nhiên vẫn còn khá íttài liệu liên quan đến việc nghiên cứu sâu về chức năng tham gia hoạt động quản

lý, lãnh đạo của báo chí Dù vậy nhưng những tài liệu đó đã giúp chúng tôi cócái nhìn tổng quan hữu ích về các vai trò, chức năng của báo chí, là phần quantrọng đã giúp tôi có được phương hướng vững chắc để kế thừa và khai thác đềtài theo trải nghiệm thực tế cũng như theo quan điểm riêng của chúng tôi

Với tiểu luận này, tôi mong muốn đưa đến một cái nhìn vừa khái quát, toàndiện trong đề tài báo chí tác động đến hoạt động quản lý, lãnh đạo

3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.2 Nhiệm vụ

Để đạt được mục đích nghiên cứu đề tài, tiểu luận sẽ khảo sát những nộidung cơ bản có liên quan đến lý luận về vai trò của báo chí đối với hoạt độngquản lý, lãnh đạo

4. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những lý luận liên quan đến vai trò củabáo chí đối với hoạt động quản lý, lãnh đạo và những vấn đề, những sự kiệnđược báo chí phản ánh thể hiện được đề tài nêu trên.

5. Phương pháp nghiên cứu

Trước hết, tôi sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các đường lối, chính sách của Đảng và nhà nước về công

tác tư tưởng và báo chí cùng những kiến thức cơ bản về cơ sở lí luận báo chítruyền thông

Sử dụng phương pháp quy nạp khái quát đặc điểm, đặc trưng về vai trò củabáo chí đối với hoạt động quản lý, lãnh đạo và phương pháp diễn dịch để lí giảinhững luận cứ, luận chứng, luận điểm

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Tiểu luận mong muốn có những đóng góp nhất định trong việc bổ sung vàhoàn thiện hơn về cơ sở khoa học và lý luận trong đề tài vai trò của vấn đề, sựkiện báo chí đối với hoạt động quản lý, lãnh đạo

Những vấn đề đúc rút ra được từ tiểu luận hy vọng sẽ trở thành nguồn tưliệu tham khảo có hệ thống giúp ích cho những nhà nghiên cứu, nhà quản lý,những người đang hoạt động trong lĩnh vực báo chí truyền thông Đồng thời cóthể dùng làm tư liệu để các giảng viên, sinh viên những ngành học liên quantham khảo

7. Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài tiệu tham khảo, đề tài được triển khaithành ba chương:

Chương 1: Những khái niệm chung

Chương 2: Vai trò của vấn đề, sự kiện báo chí trong hoạt động quản lý, lãnhđạo

Chương 3: Thực tế báo chí tham gia vào hoạt động quản lỹ, lãnh đạo xã hộitrong những năm gần đây

PHẦN NỘI DUNG Chương I: NHỮNG KHÁI NIỆM CHUNG

1.1. Khái niệm lãnh đạo

Lãnh đạo là một trong những khái niệm quan trọng nhất trong khoa học

về tổ chức - nhân sự Đó là một quá trình ảnh hưởng mang tính xã hội trong đólãnh đạo tìm kiếm sự tham gia tự nguyện của cấp dưới nhằm đạt mục tiêu của tổchức Lãnh đạo là quá trình gây ảnh hưởng và dẫn đắt hành vi của cá nhân haynhóm người nhằm hướng tới mục tiêu của tổ chức Môn nhân sự hiện đại đề caovai trò của lãnh đạo nên đối tượng này càng được nghiên cứu kỹ lưỡng hơn

Lãnh đạo được miêu tả là 'một quá trình ảnh hưởng xã hội cái mà mộtngười có thể tìm kiếm sự giúp đỡ và hỗ trợ của những người khác nhằm đạtđược thành công cho một mục tiêu chung" Tất nhiên cũng xuất hiện nhiều cách

lí giải khác sâu hơn

Có thể hiểu lãnh đạo là chỉ đường, vạch lối, nhìn xa trông rộng, hướng tớimục tiêu cuối cùng; là đề ra chủ chương, đường lối, nguyên lý, sách lược Lãnhđạo quan tâm đến những vấn đề chiến lược, những mục tiêu lâu dài và có thểgắn với các khía cạnh trừu tượng của cuộc sống Lãnh đạo dùng biện pháp độngviên, thuyết phục, gây ảnh hưởng dựa vào đạo lý là chính, tác động đến ý thứccủa con người

Chức năng của lãnh đạo thường được hiểu gồm có: xác định phươnghướng, mục tiêu lâu dài (cả trung hạn và dài hạn), lựa chọn chủ trương chiếnlược, điều hòa phối hợp các mối quan hệ và động viên thuyết phục con người.Theo các nghiên cứu của lý thuyết lãnh đạo hiện đại, Quyền lực lãnh đạo

có thể hình thành từ 4 nguồn quyền năng:

1 Do chức vụ, địa vị

2 Do chuyên môn

3 Do tố chất, quyền uy bẩm sinh

4 Do hệ thống đem lại

Tuy nhiên, trong một xã hội văn minh, càng ngày quyền lực do chức vụ, địa

vị đem lại càng giảm Các bậc thang diễn biến của các quyền lực xã hội đượcbiết đến là Phong kiến => Quận sự trị vì => Kỹ trị => Kinh tế trị => Luật trị.Trong xã hội tiến triển ở bậc càng cao, quyền lực đơn thuần do chức vụ đem lạicàng phải ít đi và lãnh đạo càng phải chú ý đến quần chúng mà mình muốn tậphợp hoặc dưới mình hơn

1.2. Khái niệm quản lý

Thuật ngữ “quản lý” thường được hiểu theo những cách khác nhau tuỳ theogóc độ khoa học khác nhau cũng như cách tiếp cận của người nghiên cứu Quản

lý là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học xã hội và khoa học tựnhiên Mỗi lĩnh vực khoa học có định nghĩa về quản lý dưới góc độ riêng củamình và nó phát triển ngày càng sâu rộng trong mọi hoạt động của đời sống xãhội

Theo quan niệm của C.MÁC: “Bất kỳ lao động xã hội trực tiếp hay laođộng chung nào đó mà được tiến hành tuân theo một quy mô tương đối lớn đềucần có sự quản lý ở mức độ nhiều hay ít nhằm phối hợp những hoạt động cánhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ

cơ thể sản xuất, sự vận động này khác với sự vận động của các cơ quan độc lậpcủa cơ thể đó Một nhạc công tự điều khiển mình, nhưng một dàn nhạc phải cónhạc trưởng”(Các Mác – Ph Ăng ghen, toàn tập, tập 23, trang 23) Tức theoMác quản lý là nhằm phối hợp các lao động đơn lẻ để đạt được cái thống nhất

của toàn bộ quá trình sản xuất Ở đây Mác đã tiếp cận khái niệm quản lý từ góc

độ mục đích của quản lý

Theo quan niệm của các nhà khoa học nghiên cứu về quản lý hiện nay:Quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển các quá trình xã hội và hành vi hoạtđộng của con người để chúng phát triển phù hợp với quy luật, đạt tới mục đích

đã đề ra và đúng với ý trí của người quản lý

Theo cách hiểu này thì quản lý là việc tổ chức, chỉ đạo các hoạt động của

xã hội nhằm đạt được một mục đích của người quản lý Theo cách tiếp cận này,quản lý đã nói rõ lên cách thức quản lý và mục đích quản lý

Như vậy, theo cách hiểu chung nhất thì quản lý là sự tác động của chủ thểquản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý Việc tác độngtheo cách nào còn tuỳ thuộc vào các góc độ khoa học khác nhau ,các lĩnh vựckhác nhau cũng như cách tiếp cận của người nghiên cứu

Chức năng quản lý bao gồm các việc: xây dựng kế hoạch (bao gồm cả xácđịnh mục tiêu cụ thể, chế định kế hoạch, quy định tiêu chuẩn đánh giá và thể chếhóa), sắp xếp tổ chức (bố trí tổ chức, phối hợp nhân sự, phân công công việc ),chỉ đạo, điều hành (hướng dẫn, động viên, ), kiểm soát (bảo đảm hoàn thànhmục tiêu, quản lý kết quả, sửa chữa sai sót nếu có)

1.3 Sự kiện, vấn đề báo chí

Sự kiện, vấn đề là một trong những đối tượng phản ảnh của báo chí

Có thể định nghĩa sự kiện là một bước định hình chính xác trong khônggian và thời gian của quá trình xã hội (có nghĩa là xác định được, có sự khởi đầu

và kết thúc rõ ràng) Các hiện tượng thiên nhiên, kể cả những biến cố địa chấtđều được gọi là sự kiện Nhưng với báo chí, các sự kiện có ý nghĩa quan trọngthường nặng về những hoạt động của con người với những mục tiêu và kết quảxác định, ảnh hưởng đến các quá trình xã hội này khác, hoặc là những sự kiệnnằm trong các quá trình đó Những sự kiện như vậy, chúng ta đều biết thườngnảy sinh từ các tình huống chính trị - xã hội; các trạng thái kinh tế, đạo đức và

những trạng thái khác của xã hội Phần lớn các bài thông tin có mục đích làmsáng tỏ sự kiện Nhiệm vụ quan trọng nhất của phóng viên - thông tin viên lànhanh chóng thông báo cho bạn đọc những sự kiện quan trọng đang diễn ra, địađiểm và thời gian diễn ra sự kiện Thiếu các bản tin về những hoạt động, sựkiện, biến cố đang diễn ra thì không có thông tin báo chí Chúng là “món ănhàng ngày” của báo chí Nhưng điều đó không có nghĩa là các sự kiện khôngđược phản ánh trong tư liệu của các thể loại phân tích và nghệ thuật chính luận.Trong những bài viết dạng này chúng trở thành đối tượng của hoạt động đi sâunghiên cứu hoặc là đốì tượng của hoạt động tư duy chính luận - nghệ thuật.Điều này được tiến hành trước hết nhằm phát hiện ý nghĩa, tính cấp thiết,nguyên nhân và các hậu quả có thể xảy đến với chúng.

Mối quan hệ giữa sự kiện, vấn đề báo chí – dư luận xã hội với hoạt độngquản lý, lãnh đạo xã hội

Báo chí là trung tâm của phương tiện truyền thông đại chúng Báo chí thểhiện rõ nhất tính chất của quá trình truyền thông: tính đại chúng, tính công khai,phương tiện cung cấp thông tin phong phú, về cơ bản là có tính định kì Báo chíhoạt động theo nguyên tắc mô hình truyền thông của Laswell gồm: Nguồn (nhàbáo, cơ quan báo chí), thông điệp (từ bài báo, chương trình), kênh truyền (cácphương tiện kĩ thuật chuyên biệt ), đích (công chúng báo chí), phản hồi (thôngtin đi ngược từ công chúng trở lại nguồn) và nhiễu (những yếu tố ảnh hưởng đếnquá trình truyền thông và thông điệp)

Dư luận xã hội là sự phản ánh tâm trạng xã hội của nhân dân nói chung vềnhững vấn đề liên quan đến lợi ích xã hội, những lợi ích thường có tính cấpbách, nó là sự quan tâm của nhân dân nói chung, được phản ánh trong sự đánhgiá của họ, dư luận xã hội dựa trên các quan hệ xã hội đang tồn tại Con đườnghình thành dư luận xã hội bao gồm:

- Báo chí / các phương tiện truyền thông đại chúng cung cấp thông tin cho côngchúng

- Các nhóm xã hội thảo luận về thông tin, tạo nên sự tương tác ý kiến

- Tạo nên sự đánh giá chung

- Dẫn đến hành động chung

Mối quan hệ giữa báo chí với việc hình thành và thể hiện dư luận xã hội

có tính chất biện chứng Một mặt báo chí thoả mãn những nhu cầu ngày càngtăng của công chúng, mặt khác, bản thân công chúng lại đặt ra các yêu cầu mớiđối với hoạt động của hệ thống báo chí Sự trưởng thành trong mối quan hệ ấythể hiện tính tích cực chính trị - xã hội của bản thân hệ thống báo chí và củacông chúng báo chí Báo chí vừa thể hiện dư luận xã hội, định hướng dư luận xãhội, vừa chịu sự tác động mạnh của dư luận xã hội

Kết cấu lợi ích là hạt nhân của dư luận xã hội Đó cũng là nguyên nhânsâu xa của chức năng tham gia vào hoạt động quản lý, lãnh đạo của báo chí.Không phải mọi sự kiện, vấn đề xã hội đều được dư luận xã hội phản ánh Chủ

đề của dư luận xã hội chỉ có thể là những vấn đề lợi ích có tính cấp bách Khi lợiích bị ảnh hưởng thì dư luận xã hội sẽ lên tiếng phản biện

Như vậy, có thể kết luận rằng giữa báo chí – dư luận xã hội - chức năngquản lý, lành đạo xã hội có quan hệ biện chứng với nhau

Chương II: VAI TRÒ CỦA VẤN ĐỀ, SỰ KIỆN BÁO CHÍ TRONG HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ, LÃNH ĐẠO XÃ HỘI

2.1 Báo chí - diễn đàn thể hiện tính giám sát hoạt động quản lý, lãnh đạo xã

hội

Tính đến ngày 25/12/2014, cả nước có 838 cơ quan báo chí

in với 1.111 ấn phẩm báo chí (trong đó các cơ quan Trung ương

có 86 báo in và 507 tạp chí; địa phương có 113 báo in và 132tạp chí); 67 đài phát thanh, truyền hình Trung ương và địaphương; trong đó có 02 đài quốc gia, 01 đài truyền hình kỹthuật số, 64 đài phát thanh, truyền hình địa phương; 90 báo vàtạp chí điện tử, 215 trang tin điện tử tổng hợp của các cơ quanbáo chí Điều này vừa thể hiện sự tăng nhanh quy mô của hệ thống báo chínước ta, vừa khẳng định chủ trương phát triển diễn đàn của xã hội cả về chiềurộng lẫn chiều sâu

Báo chí thông truyền thông tin đến công chúng một cách đều đặn và giántiếp Nó vừa phải hướng đến các đối tượng công chúng nói chung, vừa phảiquan tâm tới nhu cầu thông tin của các nhóm công chúng cụ thể Hoạt động củabáo chí luôn chịu sự tác động từ hai phía: phía các thiết chế xã hội mà nó làmcông cụ (báo chí là công cụ tuyên truyền của bộ máy chính quyền), phía thứ hai

là từ công chúng báo chí

Vấn đề, sự kiện báo chí đưa tin thực hiện chức quản lý, lãnh đạo xã hộitrước hết ở việc cung cấp thông tin chân thực, khách quan theo cả hai chiều.Tính chân thực khách quan chính là điểm mấu chốt trong việc đưa ra nhữngđánh giá đúng đắn dư luận xã hội Một mặt, với khả năng thông tin nhanh nhạy,chính xác, báo chí là phương tiện tối ưu để truyền tải đến công chúng đường lối,chính sách, hướng dẫn về phương thức, tính chất hoạt động của Nhà nước và các

tổ chức xã hội Mặt khác, báo chí phản ánh đời sống hiện thực với những “phản

ứng” của xã hội một cách kịp thời và chân thực Sự định hướng dư luận của báochí thể hiện qua việc đăng tải các bài bình luận, phân tích và giải thích các chủtrương, chính sách của Đảng và Nhà nước để quần chúng hiểu, động viên và tổchức họ áp dụng các chính sách đó vào thực tế đời sống Báo chí tham gia vàoviệc kiểm tra các cơ quan TW, địa phương, các tổ chức, cá nhân trong xã hộitrong việc thực hiện các quy định của luật pháp và các quy ước văn hoá xã hộicủa đời sống nhân dân Hoạt động này đòi hỏi báo chí phải phát hiện kịp thờinhững sai lầm, khuyết điểm, những khó khăn, cản trở trong việc tổ chức và thựchiện các quy tắc xã hội Kết qủa hoạt động kiểm tra, giám sát của báo chí lànguồn thông tin quan trọng để giúp các cơ quan có thẩm quyền kịp thời uốn nắn

và có những biện pháp điều chỉnh thích hợp Vấn đề quan trọng đặt ra cho báochí cách mạng trong kiểm tra, giám sát là chỉ ra các sai lầm, khuyết điểm trên cơ

sở xây dựng theo chiều hướng tốt đẹp, tích cực, chứ không phải là phủ nhậnhoặc đánh đổ Đó cũng là ý nghĩa của tinh thần Phản biện trên báo chí “Phảiphê bình với tinh thần thành khẩn, xây dựng (trị bệnh cứu người) Chớ phê bìnhlung tung, không chịu trách nhiệm ( Hồ Chí Minh, toàn tập, Nxb Sự thật, HàNội 1989)

Báo chí là diễn đàn của nhân dân và sự quản lý, lãnh đạo của dư luận xãhội được thể hiện ngày càng sâu sắc trên báo chí Nhân dân có thể phát biểu ýkiến, nguyện vọng của mình về các vấn đề trong đời sống xã hội Sự dân chủtrong hoạt động báo chí một phần là do sự dân chủ trong trình bày ý kiến củacông chúng Thông qua báo chí, quần chúng thể hiện sự giám sát và phản biện

xã hội của mình Trên cơ sở ý kiến nhân dân, lập trường chính trị và sự am hiểucác lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá - xã hội của nhà báo, tờ báo, tính giám sát

và phản biện của báo chí cao hơn, sâu sắc, hiệu quả và có tác động mạnh mẽhơn Vì vậy, điều quan trọng là báo chí phải tạo được niềm tin đối với côngchúng, niềm tin đối với sự trung thực, khách quan, dũng cảm và tiến bộ Để làmđược điều này, báo chí cần phải góp phần tăng cường dân chủ hoá các mặt đời