Luận văn thạc sĩ chính trị học nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, phường (tiểu luận cao học)

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong điều kiện hiện nay, trước tình hình chính trị thế giới có nhiều biến động phức tạp cùng với sự tác động của cơ chế thị trường đã dẫn đến sự dao động tư tưởng của một bộ phận cán bộ, đảng viên, vấn đề nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị thực sự trở thành vấn đề cấp thiết, quan trọng trên mặt trận tư tưởng của Đảng ta. Nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị là một quá trình có quan hệ mật thiết với tất cả các yếu tố của hoạt động giáo dục. Vì vậy, Nghị quyết trung ương 5 (Khóa IX) về nhiệm vụ chủ yếu của công tác tư tưởng, lý luận trong tình hình mới và nghị quyết trung ương 5 (Khóa X) về công tác tư tưởng, lý luận, báo chí trước yêu cầu đổi mới, đã khẳng định: Cần đổi mới mạnh mẽ, chương trình, nội dung, phương pháp công tác giáo dục lý luận chính trị, coi trọng chất lượng và tính hiệu quả. Tổ chức học tập một cách nghiêm túc có hệ thống chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, chủ nghĩa yêu nước và truyền thống cách mạng của Đảng và dân tộc ta. Năng lực và trình độ lý luận chính trị của cán bộ chủ chốt ở cấp xã, phường có tác dụng quan trọng trong sự phát triển kinh tế, xã hội và an ninh trật tự ở địa phương, thúc đẩy sự phát triển chung cho toàn tỉnh. Trình độ lý luận chính trị đối với người cán bộ chủ chốt là yếu tố “then chốt” cho mọi hoạt động nhận thức và thực tiễn của họ. Cán bộ chủ chốt cấp xã, phường có nắm vững, hiểu biết sâu sắc lý luận chính trị mới nắm chắc các quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; qua đó vận dụng một cách sáng tạo vào tình hình cụ thể ở địa phương một cách đúng đắn. Trình độ lý luận chính trị còn giúp cho người cán bộ chủ chốt ở cơ sở tổng kết một cách có hiệu quả tình hình thực tiễn ở địa phương, qua đó rút ra những bài học kinh nghiệm, những kết luận quý giá góp phần vào việc sửa đổi, bổ sung và phát triển lý luận, đường lối, chính sách… của Đảng và Nhà nước. Như vậy, cán bộ lãnh đạo, quản lý nói chung, cán bộ chủ chốt cấp xã, phường nói riêng, để hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình thì phải có một trình độ nhất định, trong đó có trình độ lý luận chính trị. Từ những yêu cầu đó đòi hỏi đội ngũ cán bộ, đảng viên nói chung, cán bộ chủ chốt cấp xã, phường ở tỉnh Hậu Giang nói riêng không ngừng nâng cao về mọi mặt, trong đó có trình độ lý luận chính trị. Đứng trước yêu cầu và nhiệm vụ mới của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, phường trên địa bàn tỉnh Hậu Giang còn hạn chế về nhiều mặt như: bản lĩnh chính trị, trình độ nhận thức chính trị, năng lực quản lý, năng lực chỉ đạo hoạt động thực tiễn...nhiều cán bộ được đề bạt, bổ nhiệm nhưng chưa được qua đào tạo bày bản về chuyên môn cũng như trình độ lý luận chính trị. Do đó, khi xử lý công việc còn kinh nghiệm, giáo điều, chưa vận dụng đúng đường lối, chủ trương, quan điểm của Đảng vào thực tiễn của địa phương, cơ sở. Để khắc phục tình trạng trên, vấn đề có ý nghĩa cấp bách là phải tăng cường hơn nữa công tác giáo dục lý luận chính trị nhằm nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức cách mạng...cho họ trong quá trình chỉ đạo hoạt động thực tiễn ở cơ sở. Hậu Giang là một tỉnh mới thành lập được 10 năm cho nên công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên nói chung, đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, phường nói riêng được quan tâm và đẩy mạnh. Vì vậy số lượng cán bộ chủ chốt cấp xã, phường được nâng cao trình độ lý luận ngày càng tăng. Trên cơ sở đó giúp cho đội ngũ này có năng lực tư duy lý luận, khả năng tổng kết thực tiễn, vận dụng tốt đường lối, chủ trương và chính sách của Đảng và Nhà nước vào thực tiễn địa phương. Tuy nhiên, công tác giáo dục lý luận chính trị còn nhiều hạn chế như chậm đổi mới nội dung và phương pháp, hình thức, phương tiện; một số cán bộ chủ chốt cấp xã, phường chưa nhận thấy được tầm quan trọng của việc nâng cao trình độ lý luận chính trị cho nên đôi khi đi học chỉ mang tính hình thức, đối phó. Từ đó ảnh hưởng đến quá trình chỉ đạo thực tiễn của đội ngũ cán bộ này. Do vậy, việc tiếp tục nâng cao chất lượng công tác giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý nói chung, cán bộ chủ chốt cấp xã, phường ở tỉnh Hậu Giang nói riêng là yêu cầu vừa mang tính cấp thiết vừa là chiến lược lâu dài. Xuất phát từ những lí do trên, tôi chọn đề tài: “Nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, phường ở tỉnh Hậu Giang hiện nay” làm đề tài luận văn tốt nghiệp ngành Chính trị học chuyên ngành công tác tư tưởng. Đây cũng là vấn đề vừa có tính lý luận và vừa có tính thực tiễn cấp thiết.

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ, PHƯỜNG

Ở HẬU GIANG 8

1.1 Giáo dục và giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp

xã, phường 81.2 Chất lượng và tiêu chí đánh giá chất lượng giáo dục lý luậnchính trị cho cán bộ chủ chốt cấp xã, phường 181.3 Sự cần thiết phải nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trịcho cán bộ chủ chốt cấp xã, phường hiện nay 27

Chương 2: THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ, PHƯỜNG Ở TỈNH HẬU GIANG 35

2.1 Những nhân tố tác động đến chất lượng giáo dục lý luận chínhtrị cho cán bộ chủ chốt cấp xã, phường ở Hậu Giang 352.2 Thực trạng chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũcán bộ chủ chốt cấp xã, phường ở Hậu Giang 432.3 Những vấn đề đặt ra đối với giáo dục lý luận chính trị cho cán

bộ chủ chốt cấp xã, phường trên địa bàn tỉnh Hậu Giang 70

Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ, PHƯỜNG Ở HẬU GIANG HIỆN NAY 77

3.1 Quan điểm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trịcho cán bộ chủ chốt cấp xã, phường ở Hậu Giang hiện nay 773.2 Giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trịcho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, phường trên địa bàn tỉnhHậu Giang hiện nay 80

KẾT LUẬN 103 TÀI LIỆU THAM KHẢO 105

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Trình độ học vấn của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã,phường ở tỉnh Hậu Giang 40Biểu đồ 2.2 Thực trạng trình độ lý luận chính trị của cán bộ chủ chốtcấp xã, phường ở tỉnh Hậu Giang (2010 - 6/2014) 46Biểu đồ 2.3 Về trình độ lý luận chính trị của đội ngũ giảng viên, báo cáo viên50Biểu đồ 2.4 Nguyên nhân làm hạn chế chất lượng triển khai công tácgiáo dục lý luận chính trị 59Biểu đồ 2.5 Nguyên nhân của hạn chế trong giáo dục lý luận chính trị 70Biểu đồ 2.6 Ý thức học tập lý luận chính trị của đối tượng giáo dục 73

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong điều kiện hiện nay, trước tình hình chính trị thế giới có nhiềubiến động phức tạp cùng với sự tác động của cơ chế thị trường đã dẫn đến sựdao động tư tưởng của một bộ phận cán bộ, đảng viên, vấn đề nâng cao chấtlượng giáo dục lý luận chính trị thực sự trở thành vấn đề cấp thiết, quan trọngtrên mặt trận tư tưởng của Đảng ta Nâng cao chất lượng giáo dục lý luậnchính trị là một quá trình có quan hệ mật thiết với tất cả các yếu tố của hoạtđộng giáo dục Vì vậy, Nghị quyết trung ương 5 (Khóa IX) về nhiệm vụ chủyếu của công tác tư tưởng, lý luận trong tình hình mới và nghị quyết trungương 5 (Khóa X) về công tác tư tưởng, lý luận, báo chí trước yêu cầu đổi mới,

đã khẳng định: Cần đổi mới mạnh mẽ, chương trình, nội dung, phương phápcông tác giáo dục lý luận chính trị, coi trọng chất lượng và tính hiệu quả Tổchức học tập một cách nghiêm túc có hệ thống chủ nghĩa Mác – Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước,chủ nghĩa yêu nước và truyền thống cách mạng của Đảng và dân tộc ta

Năng lực và trình độ lý luận chính trị của cán bộ chủ chốt ở cấp xã,phường có tác dụng quan trọng trong sự phát triển kinh tế, xã hội và an ninhtrật tự ở địa phương, thúc đẩy sự phát triển chung cho toàn tỉnh Trình độ lýluận chính trị đối với người cán bộ chủ chốt là yếu tố “then chốt” cho mọihoạt động nhận thức và thực tiễn của họ Cán bộ chủ chốt cấp xã, phường cónắm vững, hiểu biết sâu sắc lý luận chính trị mới nắm chắc các quan điểm,đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; qua đó vận dụngmột cách sáng tạo vào tình hình cụ thể ở địa phương một cách đúng đắn.Trình độ lý luận chính trị còn giúp cho người cán bộ chủ chốt ở cơ sở tổng kếtmột cách có hiệu quả tình hình thực tiễn ở địa phương, qua đó rút ra nhữngbài học kinh nghiệm, những kết luận quý giá góp phần vào việc sửa đổi, bổ

sung và phát triển lý luận, đường lối, chính sách… của Đảng và Nhà nước.Như vậy, cán bộ lãnh đạo, quản lý nói chung, cán bộ chủ chốt cấp xã, phườngnói riêng, để hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình thì phải có một trình độ nhấtđịnh, trong đó có trình độ lý luận chính trị

Từ những yêu cầu đó đòi hỏi đội ngũ cán bộ, đảng viên nói chung, cán

bộ chủ chốt cấp xã, phường ở tỉnh Hậu Giang nói riêng không ngừng nângcao về mọi mặt, trong đó có trình độ lý luận chính trị

Đứng trước yêu cầu và nhiệm vụ mới của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệphóa, hiện đại hóa đất nước, đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, phường trên địabàn tỉnh Hậu Giang còn hạn chế về nhiều mặt như: bản lĩnh chính trị, trình độnhận thức chính trị, năng lực quản lý, năng lực chỉ đạo hoạt động thựctiễn nhiều cán bộ được đề bạt, bổ nhiệm nhưng chưa được qua đào tạo bàybản về chuyên môn cũng như trình độ lý luận chính trị Do đó, khi xử lý côngviệc còn kinh nghiệm, giáo điều, chưa vận dụng đúng đường lối, chủ trương,quan điểm của Đảng vào thực tiễn của địa phương, cơ sở Để khắc phục tìnhtrạng trên, vấn đề có ý nghĩa cấp bách là phải tăng cường hơn nữa công tácgiáo dục lý luận chính trị nhằm nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đứccách mạng cho họ trong quá trình chỉ đạo hoạt động thực tiễn ở cơ sở

Hậu Giang là một tỉnh mới thành lập được 10 năm cho nên công tác giáodục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên nói chung, đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp

xã, phường nói riêng được quan tâm và đẩy mạnh Vì vậy số lượng cán bộ chủchốt cấp xã, phường được nâng cao trình độ lý luận ngày càng tăng Trên cơ sở đógiúp cho đội ngũ này có năng lực tư duy lý luận, khả năng tổng kết thực tiễn, vậndụng tốt đường lối, chủ trương và chính sách của Đảng và Nhà nước vào thực tiễnđịa phương Tuy nhiên, công tác giáo dục lý luận chính trị còn nhiều hạn chế nhưchậm đổi mới nội dung và phương pháp, hình thức, phương tiện; một số cán bộchủ chốt cấp xã, phường chưa nhận thấy được tầm quan trọng của việc nâng cao

trình độ lý luận chính trị cho nên đôi khi đi học chỉ mang tính hình thức, đối phó.

Từ đó ảnh hưởng đến quá trình chỉ đạo thực tiễn của đội ngũ cán bộ này

Do vậy, việc tiếp tục nâng cao chất lượng công tác giáo dục lý luậnchính trị cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý nói chung, cán bộ chủ chốt cấp

xã, phường ở tỉnh Hậu Giang nói riêng là yêu cầu vừa mang tính cấp thiết vừa

là chiến lược lâu dài Xuất phát từ những lí do trên, tôi chọn đề tài: “Nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp

xã, phường ở tỉnh Hậu Giang hiện nay” làm đề tài luận văn tốt nghiệp

ngành Chính trị học- chuyên ngành công tác tư tưởng Đây cũng là vấn đề vừa

có tính lý luận và vừa có tính thực tiễn cấp thiết

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Trong những năm gần đây, đã có nhiều công trình nghiên cứu, bài viếtcủa các tác giả giả dưới nhiều góc độ khác nhau về vấn đề này như:

- Các công trình nghiên cứu và bài viết:

+ Đào Duy Tùng (1985), Một số vấn đề về công tác tư tưởng Nxb giáokhoa Mác - Lênin, Hà Nội Sách gồm những bài nghiên cứu của tác giả vềcông tác tư tưởng của Đảng, trong đó, có nhiều nội dung về giáo dục lý luậnchính trị

+ Nguyễn Đức Bình (1999), “Xây dựng Đảng về tư tưởng chính trị”,Tạp chí cộng sản, (5) Tác giả đã khẳng định vai của Đảng Cộng sản Việttrong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt đã đạt được những thành tựu gì vànhững hạn chế, trong đó nêu lên bốn nguy cơ Đặc biệt nêu lên những biểuhiện về phai nhạt chủ nghĩa, phai nhạt mục tiêu cuối cùng, giảm sút niềm tin,

xà rời lập trường mácxít và những biểu hiện cho khunh hướng cơ hội chínhtrị Từ đó tác giả nêu lên những vấn đề cần tập trung trong công tác giáo dục

lý luận chính trị của Đảng hiện nay

+ Các tác giả: Nguyễn Phú Trọng (1999) “Tạo bước chuyển biến mớitrong học tập lý luận chính trị của cán bộ, đảng viên”, Tạp chí công sản, (11)

và Nguyễn Khoa Điềm (2004), “Nghiên cứu hơn nữa chất lượng và hiệu quảcông tác giáo dục lý luận chính trị trong tình hình mới”; Tạp chí thông tincông tác tư tưởng lý luận, (1), Ban tư tưởng văn hoá trung ương đã nêu lêntầm quan trọng của việc học tập của cán bộ, đảng viên, trong đó học tập lýluận chính trị có vị trí cực kỳ quan trọng, những nội dung của công tác giáodục lý luận chính trị; đồng thời nêu ra những giải pháp nhằm đảm bảo yêu cầu

và nhiệm vụ và công tác giáo dục lý luận chính trị trong tình hình mới

+ Các tác giả: Cao Duy Hạ, “về giảng viên lý luận chính trị”, ân dânngày 25/5/2005 và n Sáu, “Hội thi giảng viên dayh giỏi - hoạt động góp phầnđẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ ở trường chính trị”, báo Nhândân ra ngày 20-11-2005 đã nghiên cứu vai trò của đội ngũ giảng viên cáctrường chính trị tỉnh, thành phố qua đó nêu lên những vấn đề cần đổi mới nộidung, phương pháp giảng dạy và học, bổ sung quy chế đào tạo, bồi dưỡnggiảng viên…

- Các luận văn thạc sĩ và luận án tiến sĩ

+ Nguyễn Đình Trãi “Nghiên cứu năng lực tư duy lý luận cho cán bộgiảng dạy Mác - Lênin ở các trường chính trị tỉnh”, luận án tiến sĩ năm 2001.tác giả nghiên cứu đề xuất một số phương hướng giải pháp cơ bản nhằm nângcao năng lực tư duy lý luận và vai trò của năng lực tư duy lý luận cho đội ngũcán bộ giảng dạy lý luận Mác - Lênin ở các trường chính trị tỉnh; trên cơ sởlàm sáng tỏ phạm trù năng lực và vai trò của tư duy lý luận đối với công tácgiảng dạy lý luận chính trị ở các trường chính trị tỉnh

+ Nguyễn Thị Hồng Lê: “Nghiên cứu lý luận chính trị cho đội ngũ cán

bộ lãnh đạo chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh Hưng yên trong giai đoạn hiện nay”,luận văn thạc sĩ Triết học năm 2004 Tác giả đã đưa ra một số giải pháp chủ

yếu nhằm nâng cao trình độ lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủchốt cấp cơ sở trên cơ sở làm rõ bản chất, đặc trưng, tầm quan trọng của việcnâng cao trình độ lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp

cơ sở và từ thực trạng trình độ lý luận chính trị cũng như công tác đào tạonâng cao trình độ lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ này

Mặc dù có nhiều công trình nghiên cứu, bài viết đề cập đến vấn đề lýluận chính trị và sự cần thiết phải nâng cao trình độ lý luận chính trị nói chung,cán bộ lãnh đạo ở các cấp nói riêng cũng như là nghiên cứu về công tác giáodục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ, đảng viên Tuy nhiên, ở nhiều góc độkhác nhau, nhưng cho đến nay việc nghiên cứu vấn đề nâng cao chất lượngcông tác giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, phường

ở tỉnh Hậu Giang thì chưa có công trình nào đề cập đến Vì vậy việc nghiêncứu vấn đề này là cần thiết và có ý nghĩa to lớn nhằm khắc phục những hạn chếcủa công tác giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ nói chung, đội ngũcán bộ chủ chốt cấp xã phường nói riêng ở tỉnh Hậu Giang

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn chất lượng giáo dục lý luậnchính trị cho đội ngũ cán bộ cấp xã, phường ở tỉnh Hậu Giang , luận văn đề xuấtmột số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng công tác giáo dục lý luậnchính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, phường ở tỉnh Hậu Giang hiện nay

Ba là, đề xuất phương hướng và một số giải pháp cơ bản nhằm nângcao chất lượng công tác giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốtcấp xã, phường ở tỉnh Hậu Giang hiện nay.

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp

xã, phường ở tỉnh Hậu Giang

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu giáo dục lý luận chính trị cho cán bộchủ chốt cấp xã, phường ở tỉnh Hậu Giang từ năm 2010 đến nay

Cán bộ chủ chốt cấp xã, phường bao gồm: Bí thư, phó bí thư Đảng uỷ

xã, phường; Chủ tịch, phó chủ tịch Hội đồng nhân dân xã, phường; Chủ tịch,phó chủ tịch uỷ ban nhân dân xã, phường; Chủ tịch Mặt trận tổ quốc Việt Nam;

Bí thư Đoàn TNCSHCM; Chủ tịch Hội liên hiệp phủ nữ; Chủ tịch Hội cựuchiến binh; Trưởng công an xã, phường; Chỉ huy trưởng quân sự xã, phường

5 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận và thực tiễn

- Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng vềnghiên cứu và giáo dục lý luận chính trị

Mác Cơ sở thực tiễn của luận văn là thực trạng công tác giáo dục lý luậnchính trị cho cán bộ chủ chốt cấp xã, phường ở tỉnh Hậu Giang từ năm 2010đến nay Luận văn kế thừa có chọn lọc kết quả nghiên cứu khoa học của một

số luận văn, luận án, đề tài khoa học về công tác giáo dục lý luận chính trị chocán bộ, đảng viên

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Ngoài cơ sở lý luận đã nêu trên, luận văn sử dụng một số phương pháp

cụ thể như: lôgic- lịch sử; phân tích- tổng hợp; đối chiếu-so sánh; khảo sát

thực tiễn; phỏng vấn sâu; sư tầm tư liệu, tài liệu tại phòng đọc; phương pháptổng kết thực tiễn…

6 Cái mới của luận văn

- Góp phần làm rõ thêm cơ sở lý luận và thực tiễn của chất lượng công tácgiáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp xã, phường ở tỉnh Hậu Giang

- Xây dựng hệ thống tiêu chí để kiểm tra, đánh giá chất lượng công tácgiáo dục lý luận chính trị

- Trên cơ sở phân tích, đánh giá khách quan thực tiễn giáo dục lý luậnchính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, phường ở tỉnh Hậu Giang , đềtài đề xuất phương hướng và những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chấtlượng công tác giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã,phường ở tỉnh Hậu Giang hiện nay

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở để thống nhất nhận thức và cungcấp những luận cứ khoa học cho lãnh đạo các cấp và Trường Chính trị ở tỉnhHậu Giang đề ra những chủ trương, giải pháp tiếp tục nâng cao chất lượnggiáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, phường ở tỉnhHậu Giang hiện nay; cũng như gợi mở việc giáo dục lý luận chính trị cho cácđội tượng khác Ngoài ra, đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho việc nghiêncứu, học tập các vấn đề về giáo dục lý luận chính trị và có thể thàm khảo, ứngdụng trong công tác giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốtcấp xã, phường ở các địa phương khác

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văngồm 3 chương, 8 tiết

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

VỀ GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO CÁN BỘ CHỦ CHỐT

CẤP XÃ, PHƯỜNG Ở HẬU GIANG

1.1 Giáo dục và giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp xã, phường

1.1.1 Giáo dục và giáo dục lý luận chính trị

1.1.1.1 Khái niệm giáo dục

Hiện nay có rất nhiều quan niệm khác nhau về khái niệm giáo dục doxuất phát từ cách tiếp cận khác nhau, chẳng hạn như trong từ điển Tiếng Việt

khi coi giáo dục là một hoạt động thì nó được hiểu “là hoạt động nhằm tác động một cách có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất của một đối tượng nào đó, làm cho đối tượng ấy dần dần có được những phẩm chất và

năng lực như yêu cầu đặt ra” [60, tr.397].

Khi coi giáo dục là một danh từ thì nó được hiểu “là hệ thống các biện

pháp và cơ quan giảng dạy - giáo dục của một nước” [60, tr.397] Từ góc độ

giáo dục học, PGS.TS Phạm Viết Vượng đã xác định: về bản chất, giáo dục làquá trình truyền đạt và tiếp thu những kinh nghiệm lịch sử xã hội của các thế

hệ loài người; về hoạt động giáo dục là một quá trình tác động đến đối tượnggiáo dục để hình thành cho họ những phẩm chấy, nhân cách

Có thể nói rằng, khái niệm giáo dục bao hàm nhiều cách hiểu khác nhau:

- Thứ nhất là, giáo dục có thể hiểu là quá trình hình thành nhân cáchdưới ảnh hưởng của những tác động chủ quan và khách quan, có ý thức vàkhồn ý thức của cuộc sống, hoàn cảnh xã hội đối với các cá nhân Đó là quátrình xã hội hóa con người

- Thứ hai là, giáo dục có thể hiểu là hoạt động có mục đích của xã hội,với nhiều lực lượng giáo dục, tác động có kế hoạch, có hệ thống đến conngười để hình thành những phẩm chất, nhân cách (giáo dục xã hội).

- Thứ ba là, giáo dục được hiểu là quá trình tác động có kế hoạch, cónội dung và bằng phương pháp khoa học của các nhà sư phạm trong nhàtrường tới học sịnh nhằm giúp cho họ nhận thức, phát triển trí tuệ và hìnhthành những phẩm chất, nhân cách Đó là quá trình sư phạm Ở cấp độ này,giáo dục bao gồm: quá trình dạy học và quá trình giáo dục theo nghĩa hẹp

- Thứ tư là, giáo dục được hiểu là quá trình bồi dưỡng để hình thànhnhững phẩm chất đạo đức cụ thể, thông qua việc tổ chức cuộc sống, hoạt động

và giao lưu Ở cấp độ này, khái niệm giáo dục ngang hàng với khái niệm dạyhọc

Từ những cách hiểu trên ta có thể rút ra khái niệm giáo dục như sau:

Giáo dục là quá trình được tổ chức có ý thức, hướng tới mục đích khơi gợi những biến đổi nhận thức, năng lực, tình cản, thái độ của người dạy và người học theo hướng tích cực.

1.1.1.2 Khái niệm giáo dục lý luận chính trị

Theo Từ điển Tiếng Việt: Lý luận là hệ thống những tư tưởng đượckhái quát từ những kinh nghiệm thực tiễn, có tác dụng chỉ đạo thực tiễn Lýluận là những kiến thức được khái quát và hệ thống quá trong một số lĩnh vựcnào đó” [45, tr.544-545]

Từ điển Triết học đã định nghĩa: “Lý luận là hệ thống những tri thức đãđược khái quát, tạo ra một quan niệm hoàn chỉnh về các quy luật và mối liên

hệ cơ bản của hiện thực” [55,tr.341]

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã định nghĩa lý luận một cách rất đơngiản và dễ hiểu là “Đem thực tế trong lịch sử, trong kinh nghiệm, trong các cuộc

tranh đấu, xem xét, so sánh thật kỹ lưỡng rõ ràng, làm thành kết luận Rồi lạiđem nó chứng minh với thực tế Đó là lý luận chân chính” [38,tr.233].

Như vậy, về thực chất, lý luận chính là “hệ thống những tri thức đã được khái quát tạo ra một quan niệm hoàn chỉnh về các quy luật và mối liên

hệ cơ bản của hiện thực” [55,tr.341].

Hay nói một cách hoàn chỉnh, “lý luận là kinh nghiệm đã được kháiquát trong ý thức của con người; là toàn bộ những tri thức về thế giới kháchquan, là hệ thống tương đối độc lập của các tri thức có tác dụng trong lôgiccủa các khái niệm các lôgic khách quan của sự vật” [55,tr.342]

Vì vậy, lý luận không chỉ là sự mô tả hiện thực khách quan, là sự saochép giản đơn các kinh nghiệm thực tiễn, mà trên cơ sở phản ánh hiện thựccủa thực tiễn, nó phát hiện ra những quy luật vận động và dự báo những xuhướng, những vấn đề đặt ra cần giải quyết trong thực tiễn

Mặc dù có nhiều cách tiếp cận khác nhau về lý luận nhưng tất cả cácđiểm trên đều có điểm thống nhất ở chổ: Lý luận là sự khái quát những kinhnghiệm thực tiễn, là sự tổng hợp những tri thức về tự nhiên và xã hội đượctích luỹ trong quá trình hoạt động lịch sử của con người; phản ánh mối liên hệbản chất, mang tính quy luật của sự vật, hiện tượng trong một lĩnh vực nào đócủa hiện thực khách quan và có vai trò hướng dẫn thực tiễn

- Khái niệm chính trị

Chính trị theo tiếng Hylap là “polities” có nghĩa là những công việcliên quan đến thành bang, những công việc của quốc gia Trong đó việc cốtlỗi nhất, quan trọng nhất, thực chất nhất là tổ chức ra cơ quan cai trị (chínhphủ) và sau này từ thế kỷ XVI trở đi gọi là nhà nước [27, tr.7]

Theo V.I.Lênin: “Chính trị có tính khách quan của nó, không phụ thuộcvào những dự tính cá nhân này hay cá nhân khác, của đảng này hay đảng

khác” [31, tr.246] Chính trị thuộc kiến trúc thượng tầng, nó luôn tồn tại và

gắn liền với điều kiện lịch sử cụ thể, chính trị luôn luôn tìm cách dẫn dắt xãhội theo tư tưởng của giai cấp nắm quyền thống trị xã hội

Theo quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lênin: Chính trị là một hiện tượnglịch sử xuất hiện và tồn tại khi xã hội phân chia giai cấp và hình thành nhà nước

Như vậy, tuỳ theo cách tiếp cận mà có những quan niệm khác nhau về

chính trị, song theo nghĩa chung nhất: Chính trị là quan hệ các giai cấp, là hoạt động xoay quanh vấn đề giành, giữ và sử dụng duyền lực chính trị.

Từ góc độ tiếp cận khái niệm lý luận, khái niệm chính trị như đã trình

bày ở trên, có thể đưa ra một quan niệm về lý luận chính trị như sau: Lý luận chính trị là hệ thống các quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách của một chính đảng, một giai cấp nhằm giành, giữ và thực thi quyền lực nhà nước Như vậy lý luận của Chủ nghĩa Mác- Lênin là lý luận chính trị của giai cấp vô sản và chính đảng của nó- Đảng Cộng sản.

- Khái niệm giáo dục lý luận chính trị

Giáo dục lý luận chính trị nói chung là nhiệm vụ quan trọng của tất cảcác giai cấp cầm quyền Ở nước ta, hoạt động giáo dục lý luận chính trị đượcChủ tịch Hồ Chí Minh khởi xướng, định hướng và phát triển từ khi chưa cóĐảng Trải qua quá trình thực tiễn, giáo dục lý luận chính trị đã đóng vao trò

to lớn đối với những thắng lợi của cách mạng Việt Nam Vì thế nó luôn đượccác nhà khao học quan tâm nghiên cứu Hiện nay, có rất nhiều quan niệmkhác nhau về khái niệm giáo dục lý luận chính trị

Xem giáo dục lý luận chính trị là một quá trình đồng thời diễn ra hoạtđộng truyền bá và tiếp thu lý luận chính trị, Giáo trình Nguyên lý công tác tưtưởng của Khoa Tuyên truyền, Học viện Báo chí và tuyên truyề đưa ra kháiniệm như sau: “Giáo dục lý luận chính trị là quá trình truyền bá và tiếp thunhững nguyên lý lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,đường lối quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trong cán

bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân” [28,tr.99]

Tập bài giảng dành cho lớp bồi dưỡng cán bộ tuyên giáo cấp tỉnh, cấphuyện của Ban Tuyên giáo trung ương quan niệm giáo dục lý luận chính trị là

quá trình phổ biến, truyền bá một cách cơ bản , có hệ thống nềntảng tư tưởng, cương lĩnh, đường lối, quan điểm của Đảng, chínhsách, pháp luật của Nhà nước cho cán bộ, đảng viên và nhân dân.Nhiệm vụ cơ bản của giáo dục lý luận chính trị là nâng cao nhậnthức lý luận, qua đó xây dựng thế giới quan khoa học, nhân sinhquan cách mạng, phương pháp luận duy vật biện chứng, đạo đức,lối sống, tạo nên bản lĩnh chính trị, niềm tin vào mục tiêu lý tưởngcho cán bộ, đảng viên và nhân dân… [1, tr.184]

Khái niệm này nêu lên nội dung, đối tượng, đồng thời chỉ ra nhiệm vụ

cơ bản của giáo dục lý luận chính trị là xây dựng ở đối tượng thế giới quankhoa học, nhân sinh quan cách mạng, phương pháp duy vật biện chứng, đạođức, lối sống, bản lĩnh chính trị và niềm tin vững chắc vào mục tiêu lý tưởngcủa Đảng

Theo TS Đào Duy Quát, giáo dục lý luận chính trị

là việc truyền bá những nguyên lý của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng cho cán bộ, đảngviên, quần chúng nhân dân Đó là quá trình tác động vào đối tượnggiáo dục bằng cách trình bày, giải thích một cách khoa học nhữngkhái niệm, những quan điểm nhằm làm cho cán bộ, đảng viên vànhân dân nhận thức đúng đắn những nguyên lý của Chủ nghĩa Mác -Lênin, kiên đinh mục tiêu, lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủnghĩa xã hội, nhất trí cao với đường lối, quan điểm của Đảng, nângcao phẩm chất cách mạng và năng lực hoạt động thực tiễn của họ,hướng dẫn họ vận dụng những hiểu biết vào cuộc sống [47, tr.38]

Như vậy, giáo dục lý luận chính trị không chỉ được xem là hoạt độngthực tiễn nhằm hiện thực hóa nhận thức mà còn là hoạt động thực tiễn nhằmhiện thực hóa nhận thức lý luận chính trị.

GS, TS Dương Xuân Ngọc cho rằng:

Giáo dục lý luận chính trị là hoạt động nhận thức, vận dụng và pháttriển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh,đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước nhằm hìnhthành thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cộng sản, phươngpháp tư duy và phương pháp làm việc biện chứng, khoa học gópphần nâng cao và phát huy tính tích cực chính trị - xã hội của cácchủ thể chính trị trong xã hội trong hoạt động thực tiễn [43, tr.332] Trong khái niệm này, đối tượng của giáo dục không chỉ đơn thuần chịu

sự tác động của chủ thể giáo dục một cách thụ động mà còn là chủ thể tự giáodục trong việc tiếp nhận, lĩnh hội tri thức một cách chủ động Hơn nữa, hoạtđộng giáo dục lý luận chính trị không chỉ nhằm nâng cao nhận thức, kỹ năngvận dụng sáng tạo, tính tích cực hành động chính trị thực tiễn cho đối tượng màcho cả chính chủ thể của hoạt động này

Các khái niệm trên ở những góc độ tiếp cận khác nhau đã đề cập đếncác yếu tố chủ thể, đối tượng, nội dung, mục tiêu, nhiệm vụ của giáo dục lýluận chính trị, riêng GS,TS Dương Xuân Ngọc đặc biệt nhấn mạnh yếu tố đốitượng Quan niệm này chỉ rõ vai trò chủ động, tích cực sáng tạo của đối tượn

và cái đích cần đạt đến là thay đổi nhận thức, thái độ, hành vi của cả chủ thể

và đối tượng giáo dục lý luận chính trị theo hướng tích cực Đây là cơ sở khoahọc cho việc đổi mới quá trình giáo dục lý luận chính trị hiện nay theo hướngtích cực

Tuy các nhà khoa học có cách hiểu khác nhau nhưng nhìn chung, giáodục lý luận chính trị có những đặc điểm chung như sau:

Giáo dục lý luận chính trị là một hoạt động mà chủ thể giáo dục làĐảng, Nhà nước, trực tiếp là đội ngũ cán bộ giảng dạy lý luận chính trị, báocáo viên trong hệ thống giáo dục của Đảng và Nhà nước và đối tượng là: cán

bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân

Mục đích của giáo dục lý luận chính trị nhằm trang bị thế giới quankhoa học, nhân sinh quan cộng sản, phương pháp tư duy, phương pháp làmviệc biện chứng cho đối tượng

Nội dung của giáo dục lý luận chính trị là chủ nghĩa Mác - Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luậtcủa Nhà nước

Phương pháp giáo dục lý luận chính trị là phương pháp sư phạm, tức làcác truyền thụ kiến thức và giáo dục đối tượng của chủ thể giáo dục lý luậnchính trị

Do đó, giáo dục lý luận chính trị là hoạt động truyền bá những nguyên

lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân nhằm giúp họ nắm vững và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào trong thực tiễn đời sống xã hội.

1.1.2 Cán bộ chủ chốt cấp xã, phường và giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp xã, phường

1.1.2.1 Khái niệm cán bộ chủ chốt cấp xã, phường

- Khái niệm cán bộ

Theo Khoản 1, Điều 4 Luật Cán bộ, công chức quy định:

Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữchức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản ViệtNam, Nhà nước, tổ chức chính trị xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực

thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã, thànhphố trực thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởnglương từ ngân sách nhà nước [48, tr.2].

- Khái niệm cán bộ xã, phường, thị trấn

Theo Khoản 3, Điều 4 Luật Cán bộ, công chức quy định:

Cán bộ xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã) là công dânViệt Nam, được bầu cử giữ chức vụ theo nhiệm kỳ trong Thường trực Hộiđồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy, người đứngđầu tổ chức chính trị - xã hội; công chức cấp xã là công dân Việt Nam đượctuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc Ủy ban nhândân cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước [48, tr.2]

- Khái niệm cán bộ chủ chốt cấp xã

Cán bộ chủ chốt là những người đứng đầu quan trọng nhất, có chức

vụ cao nhất trong một tập thể, có quyền ra những quyết định về chủ trương,

có trách nhiệm và quyền điều hành một tập thể, một đơn vị, một tổ chức đểthực hiện những nhiệm vụ của tập thể hoặc tổ chức ấy, thậm chí có thể chiphối, dẫn dắt toàn bộ hoạt động của một tổ chức nhất định [8, tr.98]

Có thể hiểu cán bộ chủ chốt là những người giữ cương vị lãnh đạo hayquản lý cao nhất trong hệ thống bộ máy đảng, chính quyền, lực lượng vũtrang, mặt trận và các đoàn thể chính trị - xã hội ở xã, có tác dụng chính, chiphối việc chấp hành chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luậtcủa Nhà nước thông qua việc lãnh đạo và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ kinh

tế - xã hội trên địa bàn nông thôn mà họ phụ trách [51, tr.34].

Theo quan niệm trên, đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã hiện nay baogồm: Bí thư Đảng uỷ xã; Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã; Chủ tịch Uỷ bannhân dân xã; Trưởng công an xã; Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự xã;Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc xã; Bí thư Đoàn Thanh niên xã; Chủ tịch Hội nôngdân xã; Chủ tịch Hội liên hiệp phụ nữ xã; Chủ tịch Hội cựu chiến binh xã

Theo Nghị định số 92/2009/NĐ-CP ngày 22 tháng 10 năm 2009 của

Chính Phủ về cán bộ, công chức xã, phường, thị trấn, trong 10 chức danh chủ

chốt nêu trên có 8 chức danh thuộc cán bộ chuyên trách cấp xã, riêng 2 chứcdanh Trưởng Công an và Chỉ huy trưởng Quân sự thuộc công chức cấp xã Haichức danh này tuy là thành viên của Ủy ban nhân dân cấp xã nhưng có vai tròquan trọng, thường được cơ cấu là cấp ủy cơ sở, có nơi là Thường vụ đảng ủy cơ

sở, do vậy xét về mặt Đảng thì họ là người giữ vai trò lãnh đạo chủ chốt

1.1.2.2 Khái niệm giáo dục lý luận chính trị cho cán

bộ chủ chốt cấp xã, phường

Giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp xã, phường là mộtnội dung quan trọng góp phần đào tạo nên những con người vừa hồng, vừachuyên, là yêu cầu khách quan để củng cố và phát triển phẩm chất chính trị tưtưởng cách mạng Giáo dục lý luận chính trị tác động trực tiếp đến tư tưởng,tình cảm, đạo đức và khả năng vận dụng tri thức đã học sao cho phù hợp vớithực tiễn của địa phương Điều này càng trở nên quan trọng khi mà tình hìnhtrong nước và thế giới đang có nhiều diễn biến phức tạp, xuất hiện nhiều vấn

đề của con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta cần được làm sáng tỏ vềmăt lý luận; nhận diện đâu là chiêu bài của các thế lực thù địch trong quátrình thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình” Vì vậy, việc giáo dục lýluận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp xã, phường để phục vụ yêu cầu thựctiễn các mạng là một yêu cầu cấp thiết hiện nay

Từ những khái niệm nêu ở những phần trên, ta có thể hiểu khái niệmgiáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp xã, phường như sau:

Giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp xã, phường là hoạt động truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh; đường lối chủ trương của Đảng; chính sách, pháp luật của Nhà nước nhằm hình thành thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cách mạng, vận dụng tốt phương pháp tư duy

biện chứng và phương pháp hành động khoa học, góp phần phát huy tính tích cực của cán bộ chủ chốt cấp xã, phường trong việc xây dựng và phát triển địa phương.

1.1.2.3 Các yếu tố cấu thành hoạt động giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp xã, phường ở Hậu Giang

Giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp xã, phường chịu tácđộng trực tiếp của các yếu tố nội tại của hệ thống (Chủ thể thông qua chươngtrình, nội dung, phương pháp, hình thức, phương tiện, phương pháp tác độngđến cán bộ chủ chốt cấp xã phường) và tác động gián tiếp đến môi trườngkhách quan (tự nhiên, kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội)

- Chủ thể giáo dục lý luận chính trị

Trên địa bàn tỉnh Hậu Giang có nhiều chủ thể tham gia giáo dục lý luậnchính trị cho cán bộ chủ chốt cấp xã, phường Có thể chia ra làm 2 nhóm lãnhđạo, quản lý

Một là, cấp ủy và Chính quyền ở xã, phừơng và cơ quan Ban Tuyêngiáo và Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện

Hai là, đội ngũ giảng viên, báo cáo viên cấp huyện - những người trựctiếp truyền đạt lý luận chính trị đến cán bộ chủ chốt cấp xã, phường

- Nội dung chương trình giáo dục lý luận chính trị

Đó là chủ nghĩa Mac – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; quan điểm,đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước; chủ nghĩa yêu nước

và truyền thống cách mạng của dân tộc ta

- Phương pháp giáo dục lý luận chính trị

Trong hoạt động giáo dục lý luận chính trị, chủ thể có thể dùng nhiềuphương pháp khác nhau: phương pháp độc thoại, phương pháp đối thoại,phương pháp trực quan, phương pháp nêu gương

- Hình thức giáo dục lý luận chính trị

Khi đã có nội dung chương trình giáo dục lý luận chính trị, vấn đề cònlại là lực chọn hình thức để triển khai Đây là công việc không kém phần quantrọng góp phần nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị Tùy vào từngthời điểm, từng đối tượng mà lựa chọn hình thức tổ chức triển khai nội dunggiáo dục lý luận chính trị Bao gồm các hình thức như: các lớp học tập lýluận, hội nghị, sinh hoạt chính trị, báo cáo thời sự, báo cáo chuyên đề lý luậnchính trị, sử dụng đĩa DVD Trong đó, chúng ta thấy có cả hình thức truyềnthống và hiện đại

- Phương tiện giáo dục lý luận chính trị

Cơ sở vật chất phục vụ giáo dục lý luận chính trị bao gồm: phòng làmviệc, nghiên cứu của cán bộ, giảng viên, phòng học, thư viện, phòng học máytính, các thiết bị hỗ trợ giảng dạy như máy chiếu, màn hình chiếu, micro, cácphương tiện khác như: bảng, phấn, bút dạ, giấy A4…, đặc biệt là giáo trình và

đề cương bài giảng Ngoài ra còn có các điều kiện về ăn, ở, sinh hoạt…Nhữngđiều kiện đó sẽ tạo nên một môi trường thuận lợi giúp họ phấn khởi tự tin dạy

- Khái niệm chất lượng

Theo từ điển Bách khoa Việt Nam “Chất lượng là một phạm trù triết học biểu thị những thuộc tính bản chất của sự vật, chỉ rõ nó là cái gì, tính ổn định tương đối của sự vật phân biệt nó với sự vật khác” [54, tr.34].

Theo Từ điển tiếng Việt “Chất lượng là cấu tạo nên bản chất, giá trị của một con người, một sự vật, sự việc Đánh giá chất lượng sản phẩm Nâng cao chất lượng giảng dạy” [60, tr.34].

Từ cách nhìn khác nhau, mỗi nhóm người hay mỗi người cũng có thểhiểu nhiều cách khác nhau về chất lượng giáo dục Chẳng hạn như: giáo dụcviệc đánh giá chất lượng học tập bằng mức đọ mà học sinh nắm vững các kỹnăng, phương pháp và thái độ học tập của các cá nhân Học sinh có thể đánhgiá chất lượng học tập bằng việc nắm vững kiến thức và vận dụng vào bài tậpthực hành các bài tậ, bài kiểm tra, bài thi Cha mẹ học sinh đánh giá chấtlượng bằng điểm số kiểm tra - thi, xếp loại Người sử dụng sản phẩm đào tạothì đành giá chất lượng bằng khả năng hoàn thành nhiệm vụ được giao, khảnăng thích ứng với môi trường

Nhìn từ tiêu chí giáo dục thì chất lượng giáo dục được quy về chấtlượng hoạt động của người học Chất lượng đó phải đáp ứng được các yêu cầu

về mục tiêu của cá nhân và yêu cầu xã hội đặt ra cho giáo dục

PGS.TS, Nguyễn Văn Đản (Trường Đại học sư phạm Hà Nội), chấtlượng giáo dục là những lợi ích, giá trị mà kết quả học tập đem lại cho cấnhân và xã hội, trước mắt và lâu dài Khái niệm trên được đút kết từ nhữnggóc độ khác nhau Dưới góc độ quản lý chất lượng, thì chất lượng giáo dục làngười học vừa cần phải nắm được các kiến thức kỹ năng, phương pháp chuẩnmực, thái độ sau quá trình học; đáp ứng các yêu cầu khi tham gia học tậpcũng như đáp ứng những yêu cầu trong công tác thực tiễn

Hoặc theo TS Tô Bá Vượng (Viện Chiến lược và Chương trình giáodục) chất lượng giáo dục là chất lượng con người được đào tạo từ các hoạtđộng giáo dục Chất lượng ở đây phải được hiểu theo hai mặt của một vấn đề:cái phẩm chất của con người gắn liền với đòi hỏi của xã hội Theo quan niệmhiện đại, chất lượng giáo dục phải đảm bảo hai thuộc tính cơ bản: tính toàndiện và tính phát triển

Dựa trên một số khái niệm trên, có thể hiểu khái niệm chất lượng, chấtlượng giáo dục như sau:

Chất lượng là sự phù hợp một cách tốt nhất với các yêu cầu và mụcđích của người sử dụng

Chất lượng giáo dục là quá trình có thể đảm bảo cho đối tượng giáo dụcđạt mục tiếu của chương trình, đáp ứng được yêu cầu và góp phần vào sự pháttriển của xã hội.

- Khái niệm chất lượng giáo dục lý luận chính trị

Một sản phẩm hay một món hàng nào đó mà những thuộc tính của nó đápứng được yêu cầu của con người thì chúng ta có thể khẳng định sản phẩm đó,món hàng đó có chất lượng Một con người cụ thể có những đức tính hướng đếngiá trị Chân - Thiện - Mỹ sẽ tạo nên uy tín, danh dự, được mọi người yêuthương, tôn trong đó là một người tốt, có ích cho xã hội, cho cộng đồng

Bên cạnh chất lượng được nhìn nhận ở góc độ đơn lẻ, một cá nhân, một

sự vật, sự việc, nó còn được thể hiện góc độ một hệ thống cấu trúc hoàn chỉnhbao gồm nhiều yếu tố hợp thành Giáo dục lý luận chính trị cán bộ chủ chốtcấp xã, phường là một hoạt động mang tính chất hệ thống hợp bởi nhiều yếutố: chủ thê, khách thể, nội dung chương trình, hình thức, phương pháp,phương tiện Vậy chất lương của hoạt động này là chất lượng của hệ thống,chất lượng của các yếu tô cấu thành

Vậy chất lượng giáo dục lý luận chính trị là tổng hợp chất lượng của chủ thể, đối tượng, nội dung chương trình, hình thức, phương tiện và hiệu quả của nó

1.2.2 Tiêu chí đánh giá chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp xã, phường

1.2.2.1 Nhóm tiêu chí về chủ thể giáo dục lý luận chính trị

Chất lượng đội ngũ giảng viên, báo cáo viên

Để đánh giá chất lượng giáo dục lý luận chính trị, trước hết, chúng taphải căn cứ vào chất lượng đội ngũ giảng viên và báo cáo viên, đây là chủ thểtrực tiếp tham gia vào hoạt động giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủchốt cấp xã, phường Vì đây là khâu đầu tiện thực hiện truyền bá hệ ý thức

của giai cấp công nhân cũng như đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng

và Nhà nước ta Đây là công việc đòi hỏi tính chuyên môn cao và sự am hiểuthực tiễn cuộc sống Để tạo ra sản phẩm có chất lượng, đòi hỏi đội ngũ giảngviên, báo cáo viên phải có chất lượng

Vì vậy, về yêu cầu đối với đội ngũ này, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ:Muốn huấn luyện thợ rèn, thợ nguội thì người huấn luyện phải thạo nghề rèn,nghề nguội Người huấn luyện của đoàn thể phải làm kiểu mẫu về mọi mặt: tưtưởng, đạo đức, lối làm việc

Vậy câu hỏi đặt ra là một đội ngũ giảng viên, báo cáo viên như thế nàomới được xem là có chất lượng? Một lý lẻ rất bình thường đó là đội ngũnhững người làm giảng viên, báo cáo viên phải hội đủ hai điều kiện “đức” và

“tài” Vậy nội hàm của hai điều kiện đó là gì?

Thứ nhất, đó là “tài” của đội ngũ giảng viên, báo cáo viên Tài ở đâyđược thể hiện đó là người giảng viên, báo cáo viên phải vững vàng về chuyênmôn, nghiệp vụ Tức là không chỉ nắm vững tri thức lý luận chính trị mà cònphải có biết vận dụng các phương pháp truyền đạt có hiệu quả, đặc biệt làphải biết vận dụng phương pháp sao cho phù hợp với đối tượng Mặt khác đòihỏi ở đội ngũ nãy phải có kinh nghiệm thực tiễn, trong đó quan trọng lànhững kinh nghiệm được rút ra từ cơ sở, có như thế mới làm cho bài giảng,bài báo cáo của mình sinh động, hấp dẫn và thiết thực đối với đối tượng ở cơ

sở, đặc biệt là đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, phường Hay nói khác đi, độingũ giảng viên, báo cáo viên phải có khả năng chuyên môn đa dạng

Hai là, đội ngũ giảng viên, báo cáo viên phải có phẩm chất chính trị tưtưởng tốt Đây là một điều kiện vô cùng quan trọng Bởi vì dù người giảngviên, báo cáo viên có tài giỏi đến đâu, nếu như họ có vấn đề về đạo đức thì lờinói của họ sẽ không thuyết phục người nghe

Phẩm chất chính trị tư tưởng của đội ngũ giảng viên, báo cáo viên đượcthể hiện ở sự kiên định lập trường của giai cấp công nhân, tin tưởng vào sự

lãnh đạo của Đảng ta; đó là phẩm chất đạo đức cách mạng, trong đó phải kểđến đạo đức nghề nghiệp Điều này được thể hiện ở tinh thần thái độ khi soạnbài báo cáo; thái độ tận tâm khi truyền đạt giúp chó khách thể dễ hiểu, cóphương pháp học tập tốt.

Ngoài ra, để duy trì và nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trịcòn đòi hỏi phải đảm bảo tính liên tục trong đội ngũ giảng viên, báo cáo viên.Chỉ có như vậy mới giữ vững tính kế tục, ổn định về chuyên môn Vì thế, bêncạnh đội ngũ giáo viên có kinh nghiệm, những nhà khoa học đầu đàn, phải có

cả những lớp giảng viên trẻ Đây chính lạ hàng ngũ kế cận, đảm bảo tính lie’ntục trong đội ngũ cán bộ giảng viên

1.2.2.2 Nhóm tiêu chí về chất lượng nội dung chương trình, phương pháp giáo dục lý luận chính trị

Chất lượng nội dung chương trình giáo dục lý luận chính trị

Nội dung giáo dục lý luận chính trị ở cơ sở nói chung, cấp xã, phườngnói riêng thường đó là tri thức lý luận khoa học như Chủ nghĩa Mác - Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh và những nội dung mang tính chất chỉ đạo thống nhất từTrung ương đến địa phương Như vậy những nội dung tri thức lý luận chính trị

và đường lối, quan điểm và chính sách, pháp của Đảng, Nhà nước ta đã là đúngđắn Vậy khâu đánh giá chất lượng nội dung chương trình giáo dục lý luậnchính trị không phải nằm ở bản chất nội dung của nó mà là sự vận dụng,chuyển tại nội dung đó đến đối tượng như thế nào sao cho phù hợp với đốitượng Điều này được lý giải một cách dễ hiểu, ở mỗi địa phương khác nhau,cán bộ chủ chốt ở mỗi xã, phường khác nhau, nhiệm vụ chính trị cũng khácnhau, vì vậy một nội dung giáo dục được đánh giá là có chất lượng khi nó đượcchuyển hóa găn với nhiệm vụ chính trị của địa phương, phù hợp với trình độnhận thức của đối tượng và các thực hiện những nội dung đó ở xã, phường nhưthế nào Mặt khác nội dung đó phải mang tính cập nhật thông tin mới và gắnvới thực tiễn Có như vậy mới mang tính thiết thực, hấp dẫn người nghe

Nói tóm lại, nội dung chương trình giáo dục lý luận chính trị được coi

là đảm bảo chất lượng, là phù hợp phải được thể hiện đầy đủ trên các mặt:

Một là, sự phù hợp về nội dung giáo dục với trình độ của đối tượng Đây

là yêu cầu hết sức quan trọng trong giáo dục lý luận chính trị Vì vậy, phải căn

cứ vào từng loại đối tượng, tức là phải xem trình độ văn hóa, thói quen sinhhoạt, trình độ giác ngộ, kinh nghiệm đấu tranh, lòng ham muốn, tính quầnchúng…để định ra yêu cầu, nội dung, phương pháp truyền đạt phù hợp

Hai là, sự phù hợp của nội dung còn là tính khoa học trong việc kết cấunội dung hợp lý Sự hợp lý đó được thể hiện ở tính lôgic của chương trình, sựphù hợp về nội dung với thời gian chuyển tải của mỗi phần trong chương trình

Ba là, nội dung phải mang tính thực tiễn Đây là điều quan trọng nhất,

vì đối tượng là cán bộ chủ chốt cấp xã, phường Lý luận phải gắn với thựctiễn có như thế mới thu hút sự tập trung của đối tượng và từ đó có thể vậndụng được vào những tình huống khác trong thực tiễn ở địa phương

Phương pháp giáo dục lý luận chính trị

Một phương pháp giáo dục được coi là tốt, đạt hiệu quả phải được thểhiện trên tất cả các mặt sau:

Phải phù hợp với trình độ, khả năng tiếp thu của người học, giúp ngườihọc tiếp thu một cách dễ dàng, hiểu biết sâu sắc những nội dung cơ bản củabài giảng Trong thực tế giảng dạy, có tình trạng giảng viên có kiến thức sâurộng nhưng khi truyền đạt thì không hiệu quả do hạn chế trong phương phápgiảng dạy Do đó, có phương pháp giảng dạy tốt, phù hợp với đối tượng học

sẽ quyết định rất nhiều đến chất lượng giiáo dục đào tạo

Phải kích thích, phát huy được tính năng động, sáng tạo của người học,phải luôn đặt người học trước tình huống có vấn đề, buộc người học phảiđộng não, năng lực trong tư duy, phải tham gia thật sự trong quá trình học tập.Điều đó đòi hỏi, người giảng viên không chỉ sử dụng phương pháp thuyếttrình mà còn vận dụng phương pháp dạy học tích cực

Phải giúp người học không những nắm được những tri thức mới, cơbản mà còn hình thành được phương pháp làm việc, cách tư duy độc lập trongnghiên cứu và trong công tác sau này.

1.2.2.3 Nhóm tiêu chí về đối tượng

- Tiêu chí về nhận thức của đối tượng về lý luận chính trị

+ Mức độ hiểu biết về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước

Do đó, để đánh giá chất lượng giáo dục lý luận chính trị của cán bộ chủchốt cấp xã, phường phải đánh giá mức độ hiểu biết về chủ nghĩa Mác - Lênin,quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nướccủa cán bộ chủ chốt cấp xã, phường, xem đối tượng này có nắm được cơ sở lýluận và thực tiễn, tính khoa học, tính cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin,đường lối, chính sách của Đảng, có khả năng tích lũy kiến thức, kinh nghiệmtổng kết thực tiễn hay không

+ Mức độ hiểu biết về truyền thống chính trị của dân tộc

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Dân ta phải biết sử ta Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam” Thông qua việc nâng cao chất lượng giáo dục

lý luận chính trị thể hiện ở việc người học hiểu biết sâu rộng về truyền thốngchính trị của dân tộc, những kiến thức lịch sử dân tộc, về chủ trương, đườnglối, chính sách của Đảng và Nhà nước qua các thời kỳ

+ Mức độ hiểu biết về tình hình chính trị và quan hệ chính trị quốc tế

Trong một thế giới hội nhập như hiện nay, với những biến động lớn vềkinh tế, chính trị, xã hội trên thế giới và khu vực đã và đang làm nảy sinhnhiều vấn đề phức tạp Có những vấn đề đơn giản nhận thức được bằng trựcgiác nhưng có những vấn đề đòi hỏi phải có sự khái quát, phân tích bằng tưduy lý luận thì mới có thể nhận thức và giải quyết được Do đó, người cán bộchủ chốt cấp xã, phường phải thể hiện bản lĩnh của mình, nắm bắt kịp thời

tình hình chính trị và quan hệ quộc tế để có những phù hợp và vận dụng sángtạo đường lối, chinhsacsh của Đảng vào thực tiễn địa phương.

- Tiêu chí về thái độ, niềm tin của đối tượng đối với nội dung giáo dục

lý luận chính trị

+ Mức độ quan tâm đến lĩnh vực chính trị

Tiêu chí đánh giá chất lượng giáo đục lý luận chính trị không thể khôngnói đến việc quan tâm đến lính vực chính trị của người học Học tập là mộtquá trình nhận thức đặc biệt của người học Người học vừa chịu sự tác độngcủa người dạy, đồng thời là chủ thể của quá trình nhận thức, do vậy động cơcủa người học có ý nghĩa rất lớn đối với hoạt động nhận thức của học Nếukhông có sự quan tâm đến lĩnh vực chính trị thì không có sự đam mê tìm hiểu

từ đó sẽ không nắm vững được kiến thức để áp dụng vào thực tiễn cuộc sống

+ Mức độ quan tâm của đối tượng đến tình yêu quên hương đất nước, lòng tự tôn dân tộc.

Là một bộ phân công tác tư tưởng của Đảng, giáo dục lý luận chính trịphải góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần tự tôn dân tộc chođối tượng học Giúp người học thấm nhuần những giá trị cao đẹp, truyềnthống quý báu của dân tộc, kế thừa và phát triển truyền thống đó trong sựnghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

+ Mức độ tin tưởng vào học thuyết Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Đảng ta, do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập và lãnh đạo đã kết hợp mộtcách nhuần nhuyễn giữa chủ nghĩa Mác - Lênin, phong trào công nhân vớichủ nghĩa yêu nước Trong suốt quá trình lãnh đạo, Đảng ta luôn lấy chủnghĩa Mác - Lênin, tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ namcho hành động của mình Điều đó được Đảng ta khẳng định rõ trong Cươnglĩnh tháng 2/1930 và sau này trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời

kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội được thông qua tại Đại hội đại biểu toàn quốc

lần thứ VII (6/1991) Do đó để đánh giá chất lượng giáo dục lý luận chính trịphải nêu lên sự tin tưởng tuyệt đối vào chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng HồChí Minh và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta của đội ngũ cán bộchủ chốt cấp xã, phường.

+ Mức độ kiên định lập trường tư tưởng của đối tượng trước các tình huống chính trị diễn ra trong nước và trên thế giới.

Trước những diễn biến phức tạp của tình hình chính trị trong nước vàtrên thế giới đòi hỏi giáo dục lý luận chính trị phải rèn luyện cho đội ngũ cán

bộ chủ chốt cấp xã, phường có bản lĩnh chính trị vững vàng và kiên định.Kiên quyết đấu tranh, phê phán những quan điểm sai trái, phủ nhận chủ nghĩaMác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và chủ nghĩa xã hội, làm thất bại mọi âm

mưu “diễn biến hòa bình” của những thế lực thù địch, bảo vệ thành công chủ

nghĩa xã hội ở nước ta

- Nhóm tiêu chí về tính tích cực của đối tượng tham gia vào đời sống chính trị xã hội.

+ Mức độ tham gia vào các hoạt động chính trị xã hội

Giáo dục lý luận chính trị tác động trực tiếp đến tư tưởng, tình cảm, đạođức và khả năng thực hành công việc của mỗi người trong thực tiễn cuộc sống,giúp họ khắc phục những tư tưởng lạc hậu, nâng cao trình độ chính trị, tinhthần tự giác và tích cực thàm gia vào các hoạt động chính trị, xã hội, xác địnhđúng công cơ thái độ làm việc theo đúng chức trách, nhiệm vụ của từng người

+ Mức độ tham gia vào phong trào thi đua thực hiện nhiệm vụ chính trị

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy: Thi đua là yêu nước, yêu nước là thiđua, thi đua tạo thành sức mạnh lớn góp phần hoàn thành tốt mọi nhiệm vụđược giao Đối với nội dung này, chất lượng giáo dục lý luận chính trị thểhiện ở cán bộ chủ chốt tích cực tham gia các phong trào thi đua thực hiện cácnhiệm vụ chính trị ở đị phương

+ Mức độ sẵn sàng và hoàn thành nhiệm vụ được tổ chức phân công

Một trong những tiêu chí để đánh giá người cán bộ chủ chốt là tinhthần, thái độ tự giác, ý thức kỷ luật, chấp hành nội quy, quy chế đã đề ra cũngnhư sẵn sàng nhận và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vuj được giao của ngườihọc Là tấm gương cho cán bộ, đảng viên và quần chúng noi theo, đào tạo cho

họ thành những nhân tố điển hình, gương mẫu đi đầu trong mọi hoạt động,xững đáng là đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam

1.2.2.4 Nhóm tiêu chí về sử dụng kinh phí, hình thức, phương tiện vật chất trong hoạt động giáo dục lý luận chính trị

Chất lượng giáo dục lý luận chính trị thể hiện ở sự quan tâm đầu tư vềkinh phí đối với công tác tư tưởng nói chung và công tác giáo dục lý luậnchính tị nói riêng

Chất lượng giáo dục lý luận chính trị cần phải đáp ứng xu thế của thờiđại thông tin Đó là việc đổi mới theo hướng ứng dụng những thành tựu tiêntiến của khoa học - công nghệ mà trực tiếp là công nghệ thông tin hiện đại Cóthể nói, với nhiều ưu thế nổi trội, nhất là ưu thế về phạm vi tác động rộng lớn

và nhanh nhạy, ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại vào tất cả các lính vựccủa đời sống xã hội nói chung và của công tác giáo dục lý luận chính trị nóiriêng là xu thế tất yếu đã và đang thực thi ở nhiều mức độ khác nhai nhằmtăng cường và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động

Để dạt dược những đòi hỏi trên, hệ thống cơ sở vật chất phải đáp ứngyêu cầu của công tác dạy và học Do đó, cần có những đầu tư, chi phí nhấtđịnh Ngoài ra, không thể không nói đến kinh phí sử dụng để nâng cao chấtlượng đội ngũ làm công tác giảng dạy lý luận chính trị, bao gồm cả việc đàotạo, chế độ đãi ngộ, đảm bảo mức sống

1.3 Sự cần thiết phải nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp xã, phường hiện nay

1.3.1 Xuất phát từ vị trí, vai trò của đội ngũ cán

bộ chủ chốt cấp xã, phường trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn

Như chúng ta đã biết, xã, phường là nơi hiện thực hóa đường lối, chủtrương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước ta Thực hiện thành cônghay thất bại phụ thuộc rất lớn vào sự vận dụng sáng tạo của đội ngũ cán bộchủ chốt cấp xã, phường Cho nên, đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, phường cóvai trò quan trọng như sau:

Một là, như Chủ tịch Hồ Chí Minh nói họ phải thật sự trở thành cầu

nối giữa Đảng, Nhà nước với quần chúng nhân dân; phải là người mang chủtrương, chính sách của Đảng và Nhà nước giải thích cho dân hiểu và tổ chứccho dân thực hiện Đồng thời phải phản ánh đầy đủ tâm tư, nguyện vọng, ýkiến của dân cho Đản, Nhà nước Trên cơ sở đó, giúp Đảng, Nhà nước điềuchỉnh, sửa đổi đưa ra đường lối chính sách cho phù hợp

Hai là, cán bộ chủ chốt cấp xã, phường vừa là người đứng ra tổ chức

triển khai các đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước tronghoạt động thực tiễn, đồng thời phải vạch ra các phương hướng, kế hoạch pháttriển cụ thể, phù hợp với đặc thù của địa phương

Ba là, bên cạnh việc vạch ra định hướng và tổ chức hoạt động thưc tiễn

ở địa phương, cán bộ chủ chốt cấp xã, phường phải gánh vác nhiệm vụ nặng

nề hơn đó là phải đảm bảo đời sống vật chất, tinh thần cho hàng vạn, hàngtriệu con người

Với vị trí, vai trò quan trọng đó, cán bộ chủ chốt cấp xã, phường phảithực hiện chức năng, nhiệm vụ sau:

- Tuyên truyền, quán triệt sâu sắc đường lối chính sách của Đảng, Nhànước trong quần chúng nhân dân, động viên giáo dục thuyết phục quần chúngnhân dân thực hiện đúng đắn đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước.

- Tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhànước trong hoạt động thực tiễn một cách có hiệu quả; đẩy mạnh phát triểnkinh tế và hoạt động trên tất cả các lĩnh vực y tế, văn hóa, giáo dục, từng bướccải thiện, nâng cao đời sống vật chất, tinh thân cho nhân dân

- Củng cố, giữ vững mỗi quan hệ giữa Đảng, Nhà nước với quần chúngnhân dân, phát huy tính tích cực tự giác, năng động, sáng tạo của quần chúngnhân dân trên cơ sở thực hiện đúng đắn quy chế dân chủ ở cơ sở

Để thực hiện những nhiệm vụ đó đòi hỏi người cán bộ chủ chốt cấp

xã, phường phải có trình độ học vấn, trình độ lý luận chính trị nhất định.Chỉ trên cơ sở nền tảng tri thức đó, đội ngũ cán bộ này mới có khả năngquán triệt, nắm vững đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhànước, để giải thích, động viên, thuyết phục, tổ chức cho quần chúng thựchiện Và cao hơn nữa là vận dụng một cách sáng tạo những đường lối, chủtrương đó vào địa phương mình nhằm đạt hiệu quả cao, thúc đẩy phongtrào địa phương phát triển

Do đó, để thực hiện chức năng và hoạn thành nhiệm vụ của mình, độingũ cán bộ chủ chốt cấp xã, phường phải được rèn luyện, nâng cao trình độ lýluận chính trị, qua đó mới có thể nắm bắt, phản ánh đúng đắn quy luật pháttriển của thời đại; vận dụng chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng mộtcách có hiệu quả và đề ra những quyết sách đúng, phù hợp với điều kiện cụthể ở địa bàn mình phụ trách

Phát huy vai trò của mình, cán bộ chủ chốt cấp cơ sở đã góp phần thựchiện tốt chính sách tam nông do Đảng ta đề ra Là một nước có thế mạnh vềnông nghiệp cho nên có nhiều thuận lợi cho việc vận dụng sáng tạo chính sáchtam nông vào thực Kết quả là đưa thành tựu khoa học kỹ thuật vào lĩnh vực

nông nghiệp, nâng cao năng suất xuất góp phần ổn định và nâng cao chấtlượng cuộc sống dân cư, nâng cao ý thức của người dân để hoàn thành các chỉtiêu xây dựng nông thôn mới Cơ sở hạ tầng nông thôn ở nhiêu nơi được xâydựng khang trang hơn, giao thông nông thôn được nâng cấp; đời sống vật chất

và tinh thần của quân chúng nhân dân được nâng lên rõ rệt Tuy nhiên, trongquá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn trong thời gianqua vẫn còn nhiều hạn chế: đó là nhận thức của một số cán bộ, đảng viên, quầnchúng nhân dân về đường lối công nghiệp hóa, hiên đại hóa nông nghiệp nôngthôn còn nhiều hạn chế; mục tiêu của việc thực hiện đường lối ấy là nâng cao ýthức của người dân trong học tập, lao động sản xuất để có cuộc sống tốt đẹphơn, chứ không đơn thuần là xây dựng đầy đủ cơ sở vật chất; mặc dù, xã nôngthôn mới có tăng nhưng rất chậm, có nơi chạy theo thành tích, mặc dù cónhững tiêu chuẩn chưa đạt nhưng vẫn cố gắng hoàn thiện ở mức tương đối đểđạt được xã nông thôn mới; trình độ học vấn, trình độ lý luận chính trị của độingũ cán bộ chủ chốt cấp cấp cơ sở không đồng đều nên trong quá trình tuyêntruyền và thực hiện chính sách tam nông ở những địa phương có sự chêch lệchtrong nhận thức và kết quả thực hiện; trình độ của cán bộ, đảng viên, quầnchúng nhân dân cũng thấp và không đồng đều cho nên gặp rất nhiều khó khăntrong quá trình thực hiện Vì vậy, vấn đề nâng cao trình độ, trong đó đặc biệt làtrình độ lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở nói chung, cấp

xã, phường nói riêng là rất cần thiết và cấp bách Và vấn đề nâng cao chấtlượng giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp xã, phường trên địabàn tỉnh càng trở nên quan trọng, có ý nghĩa thiết thực góp phần nâng cao nănglực quán triệt và tổ chức thực hiện đường lối công nghiệp hóa, hiện đại hóanông nghiệp, nông thôn; góp phần nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên,quần chúng nhân dân ở các xã, phường về đường lối và chính sách của Đảng

và Nhà nước Từ đó thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị của từng địaphương nói riêng, sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước nói chung

Thực tế cho thấy, năng lực và trình độ lý luận chính trị của đội ngũ cán

bộ chủ chốt cấp xã, phường có tác động to lớn trong quá trình lãnh đạo pháttriển kinh tế, xã hội và an ninh trật tự ở địa phương, thúc đẩy phát triển chungcho cả huyện, tỉnh vùng và cả nước Trình độ lý luận chính trị đối với ngườicán bộ chủ chốt cấp xã, phường là yếu tố “then chốt” cho mọi hoạt động vànhận thức thực tiễn của họ Cán bộ chủ chốt có nắm vững và hiểu biết sâu sắc

lý luận chính trị mới nắm chắc các quan điểm, đường lối, chủ trương, chínhsách của Đảng và Nhà nước, mới vận dụng một cách sáng tạo vào tình hình

cụ thể ở địa phương, từ đó rút ra những bào học kinh nghiệm, những kết luậngóp phần vào việc sửa đổi, bổ sung, phát triển lý luận, đường lối, chủ trương,chính sách của Đảng và Nhà nước Để hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình thìcán bộ lãnh đạo, quản lý nói chung, cán bộ chủ chốt cấp xã, phường nói riêngphải có trình độ, trong đó trình độ lý luận chính trị là không thể thiếu được

Do đó, để thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóanông nghiệp, nông thôn thì mỗi cán bộ chủ chốt phải rèn luyện nâng cao trình

độ lý luận chính trị Qua đó mới có thể nắm bắt, phản ánh đúng đắn quy luậtphát triển của thời đại; vận dụng chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng

và Nhà nước một cách có hiệu quả và đề ra quyết sách đúng, phù hợp với điềukiện cụ thể ở địa phường mình phụ trách

1.3.2 Xuất phát từ yêu cầu của cuộc đấu tranh trên mặt trận

tư tưởng, chống lại các quan điểm xuyên tạc, tư tưởng sai trái của các thế lực thù địch

Trên mặt trận tư tưởng, diễn biến ngày càng phức tạp hơn Bởi mô hìnhchủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ, chấm dứt chiến tranh lạnh, chủnghĩa xã hội tạm thời lâm vào thoái trào Lợi dụng cơ hội này, các thế lựcchống cộng tuyền truyền đả kích vào quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội, vàonền tảng tư tưởng của Đảng ta mà chúng ta đã và đang xây dựng thông qua

chiến lược “diễn biến hòa bình”; chiến lược “Diễn biến hoà bình” do các thế

lực thù địch phản động hướng về Việt Nam tập trung vào việc công kích nóixấu Đảng, lợi dụng các chiêu bài “dân chủ, nhân quyền, tự do tín ngưỡng”nhằm khoét sâu các mâu thuẫn của các tầng lớp nhân dân đối với Đảng và Nhànước Lợi dụng một số hiện tượng tha hoá, biến chất, tiêu cực, tham nhũng củamột bộ phận cán bộ, đảng viên để nâng quan điểm lên nhằm hạ uy tín của Đảng

và nhà nước tiến tới làm mất lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.Mặt trái của kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế tác động đến ý thứccủa một bộ phận cán bộ, đảng viên dẫn đến tâm lý coi trọng và tuyệt đối hoácác lợi ích vật chất, lối sống thực dụng, đề cao các giá trị của Mỹ và phươngTây, hạ thấp các giá trị, bản sắc văn hoá truyền thống của dân tộc

Trước những biến đổi mạnh mẽ và sâu sắc của nền kinh tế thị trường,một bộ phận cán bộ, đảng viên, trong đó có cán bộ chủ chốt có tư tưởng daođộng, mất phương hướng dẫn đến nhận thức mơ hồ, lệch lạc về chủ nghĩa xãhội, chủ nghĩa cộng sản; về vai trò và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân,

về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

Muốn khắc phục tình trạng suy giảm niềm tin trong điều kiện đổi mớitoàn diện, Đảng phải tăng cường giáo dục, làm cho cán bộ chủ chốt nóichung, cán bộ chủ chốt cấp xã, phường nói riêng hiểu đúng chủ nghĩa Mác -Lênin và những vấn đề bổ sung, phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin trước yêucầu của thời cuộc; hiểu và nắm vững nội dung kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa Trung thành với chủ nghĩa Mác - Lênin chính là vận dụngsáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện và hoàn cảnh cụ thể của cáchmạng Việt Nam Từ đó nâng cao niềm tin vào lý tưởng cộng sản, nâng caosức đề kháng chống diễn biến hòa bình

1.3.3 Xuất phát tự thực trạng chất lượng công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp xã, phường trên địa bàn tỉnh Hậu Giang

Cũng như các hoạt động khác, công tác giáo dục lý luận chính trị doĐảng ta tiến hành tự bản thân nó đòi hỏi phải trong thời gian qua, nhờ sự nổlực của các cấp ủy đảng, nâng cao giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủchốt cấp xã, phường trên địa bàn tỉnh thu được những thành quả đáng khích

lệ Nó góp phần hình thành ở đối tượng thế giới quan, phương pháp luậnđúng đắn, củng cố niềm tin, lý tưởng cộng sản, bản lĩnh chính trị vững vàngtrước mọi hoàn cảnh Kết quả là: đại đa số cán bộ chủ chốt cấp xã nhận thứcđược vai trò tầm quan trọng của quá trình nâng cao chất lượng giáo dục lýluận chính trị, tích cực học tập đê nâng cao trình độ lý luận chính trị; vữngtin vào lý tưởng cộng sản, cố khả năng vận dụng sảng tạo đường lối củaĐảng và Chính sách, pháp luật của Nhà nước, sẵn sàng tham gia vào côngcuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Tuy nhiêngiáo dục lý luận chính trị vẫn còn nhiều bất cập Đó là nội dung, chươngtrình, phương pháp, hình thức, phương tiện giáo dục chậm đổi mói, chưatheo kịp trình độ phát triển và yêu cầu xã hội Nội dung chương trình chưamang quá nhiều, thời lượng triển khai thì quá ít dẫn đến quá tải; lý luận chưagắn với thực tiễn; chưa có nhiều chương trình mang tính chuyên sâu chotừng lĩnh vực Hình thức, phương tiện giáo dục lý luận chính trị còn đơnđiệu, nghèo nàn, lạc hậu thiết hấp dẫn một số giảng viên, báo cáo viênphẩm chất, năng lực và trình độ hạn chế, phương pháp chưa đổi mới, ít gấyhứng thù cho đối tượng trong quá trình triển khai công tác giáo dục lý luậnchính trị Vì thế có không không ít cán bộ chủ chốt học đối phó, học cho quachuyện, lên lớp cốt để điểm danh, thi cử thì tìm cách chạy chọt để đạt và hệquả là giáo dục lý luận chính trị chưa được dược như chúng ta kỳ vọng

Chính vì lẻ đó cho nên, việc nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trịcho cán bộ nói chung, cán bộ chủ chốt nói riêng đã trở thành nhu cầu cấpbách, cần thiết trong công cuộc đổi mới hiện nay

Tóm lại: việc đẩy mạnh hoạt động nâng cao chất lượng giáo dục lý luậnchính trị trong tình hình hiện nay chính là quán triệt và vaanh dụng đúng đắncác quan điểm và tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về đào tạo, bồi dưỡngkiến thức lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp xã, phường trong bối cảnhcủa nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế Từ nhận thức đúng đắn đếnvận dụng sáng tạo các quan điểm, tư tưởng Hồ Chí Minh trong hoàn cảnhthực tiễn chắc chắn sẽ dẫn đến tính hiệu quả của công tác giáo dục lý luậnchính trị Điều đó càng có ý nghĩa hơn khi nó góp phần đẩy lùi các nguy cơnhư: chệch hướng xã hội chủ nghĩa; tụt hậu xa hơn về kinh tế; “diễn biến hòabình” và tệ quan liêu, lãng phí, tham nhũng trong bộ máy nhà nước Quá trìnhkhông ngừng nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục lý luận chính trị trongtình hình hiện nay cũng góp phần vào việc thực hiện mục tiêu dân giàu, nướcmạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh

Từ thực tế đó đặt ra yêu cầu khách quan của nâng cao chất lượng giáodục lý chính trị cho cán bộ chủ chốt trong tình hình hiện nay là cần thiết vàcấp bách

Tiểu kết Chương 1

Có thể nói, nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho cán bộchủ chốt cấp xã, phường hiện nay là một đòi hỏi khách quan xuất phát từ thựctiễn và hội nhập đời sống kinh tế - xã hội, từ yêu cầu của nhiệm vụ cách mạngtrong thời kỳ mới và từ chính nhu cầu tự thân của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp

xã, phường Việc nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị đòi hỏi phải

có một cơ chế, chính sách thực sự đổi mới và phù hợp thuận lợi cho cả chủ

thể và đối tượng giáo dục lý luận chính trị, đồng thời những yêu cầu về cơ sởvật chất phải đảm bảo luôn được đổi mới về phương pháp Phương tiện hiệnđại trong giảng dạy Từ đó giúp cho chủ thể sử dụng có thể sáng tạo khi lựachọn các hình thức giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp xã,phường nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của các hình thức, tạo nên sự tácđộng mạnh mẽ và sâu rộng đến nhận thức và hành động của đội ngũ cán bộ,đảng viên hiện nay.

Chương 2 THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ, PHƯỜNG Ở TỈNH HẬU GIANG

2.1 Những nhân tố tác động đến chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp xã, phường ở Hậu Giang

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh Hậu Giang

2.1.1.1 Đặc điểm tự nhiên

Tỉnh Hậu Giang được tách ra từ tỉnh Cần Thơ theo Nghị quyết số22/2003QH11 ngày 26/11/2003 của Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩaViệt Nam và Nghị định số 5/2002/NĐ-CP ngày 02/01/2004 của Thủ tướng chínhphủ Diện tích tự nhiên là 160.058,69 ha Ba tộc người Kinh, Khmer, Hoa của tỉnhHậu Giang có truyền thống đoàn kết, cần cù lao động sáng tạo kiến thiết quêhương, đem đến sự da dạng về văn hóa, tín ngưỡng, phong tục, tập quán

Bản đồ 2.1 Địa giới hành chính tỉnh Hậu Giang

Theo kết quả điều tra ngày 01/04/2009, dân số tỉnh Hậu Giang là756.625 người Đến nay dân số của tỉnh khoảng 800.000 người, mật độ 497ng/km2 Mức tăng từ 1,07 - 1,11%/năm Sự gia tăng dân chủ yếu là tăng cơhọc, dân thành thị là 132.406 người, chiếm 17% Số dân sống dựa vào nôngnghiệp chiếm 41,4% Dân số sống bằng nghề phi nông nghiệp là 58,6%.

Tỉnh Hậu Giang hiện có 7 đơn vị hành chính, gồm 5 huyện 01 thị xã và

01 thành phố gồm: huyện Phụng Hiệp, huyện Long Mỹ, huyện Vị Thủy,huyện Châu Thành, huyện Châu Thành A, thị xã Ngã Bảy và thành phố VịThanh Trong 7 đơn vị hành chính gồm có 74 xã, phường, thị trấn

Đây là một tỉnh nằm ở trung tâm đồng bằng sông Cửu Long, giữa mộtmạng lưới sông ngòi, kênh rạch chằng chịt như: sông Hậu, sông Cần Thơ,sông Cái Tư, kênh Quản Lộ, kênh Phụng Hiệp, kênh Xà No, sông Cái Sắn Các tuyến đường lớn chạy qua tỉnh là quốc lộ 1A, quốc lộ 61, quốc lộ 61Bthuận tiện nối liền các mạch giao thông với các tỉnh đồng bằng sông CửuLong nên có khả năng giao lưu và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội các tỉnhvùng Nam Sông Hậu và cả vùng đồng bằng sông Cửu Long Đặc biệt tuyến

đường bộ nối thị xã Vị Thanh, thị trấn Một Ngàn và thành phố Cần Thơ, làcầu nối quan trọng giữa thành phố Cần Thơ với tỉnh Kiên Giang và Bạc Liêu.

Từ đặc điểm về tự nhiên, vị trí địa lý trên địa bàn tỉnh đã tạo điều kiệnthuận lợi cho việc nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũcán bộ, đảng viên nói chung, cán bộ chủ chốt cấp cơ sở nói riêng Với lại giápvới nhiều địa phương đã có bề dày lịch sử phát triển như Cần Thơ, KiênGiang, Bạc Liêu sẽ có tác động tích cực đến mọi hoạt động của Tỉnh, trong

đó có giáo dục lý luận chính trị Đồng thời tỉnh cũng kế thừa những thành tựugiáo dục lý luận chính trị sau khi tách ra từ Cần Thơ

Tuy nhiên, vị trí địa lý cũng gây khó khăn đến chất lượng giao dục lýluận chính trị địa bàn: Do địa bạn rộng, sông ngòi nhiều nên đi lại khó khănnên ảnh hưởng đến chất lượng tuyên truyền để nâng cao nhận thức cho cán bộchủ chốt cấp xã, phường Bên cạnh việc kế thừa những mặt tích cực còn có cảnhững tư tưởng bảo thủ , lạc hậu, ảnh hưởng tư duy của nền sản xuất nhỏ,manh mún, nhỏ lẻ vì vậy con người còn thụ động, bỡ ngỡ trong tiến trình pháttriển nền kinh tế hàng hóa, chưa thật sự nhạy bén, tiếp thu cái mới; chủ yếudựa vào kinh nghiệm thực tiễn tích lũy được để giải quyết những vấn đề ở địaphương, chưa thật sự thấy được sự cần thiết nâng cao trình độ, đặc biệt làtrình độ lý luận chính trị Tất cả điều đó có tác động tiêu cực trong quá trìnhnâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị trên địa bàn tỉnh

2.1.1.2 Về tình hình phát triển kinh tế – xã hội

Tăng trưởng kinh tế đạt mức bình quân khá cao Giai đoạn 2001-200510,04 % đến giai đoạn 2005-2010 đạt 12,44% Từ nqwm 2011 đến nay, bìnhquân dạt trên 13% Thu nhập bình quân đâu người tăng từ 421 USD năm

2005 đến năm 2010 là 860 USD (Cả nước 1168USD); năm 2012 là 920 USD

Là một tỉnh mới 10 năm tuổi, được sự quan tâm đầu tư của Chính phủ,cùng với sự nổ lực của cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân, trong