SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓATRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH I SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM DẠY HỌC TÍCH HỢP TIẾNG ANH VÀO BÀI 8, 9, 10 - TẾ BÀO NHÂN THỰC - SINH HỌC 10 THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH I
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
DẠY HỌC TÍCH HỢP TIẾNG ANH VÀO BÀI 8, 9, 10 - TẾ BÀO NHÂN THỰC - SINH HỌC 10 THEO ĐỊNH HƯỚNG
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
Người thực hiện: Nguyễn Quốc Vương Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực môn: Sinh học
THANH HÓA NĂM 2019
1
Trang 32.4 Hiệu quả của SKNKN đối với hoạt động giáo dục, với bản 16
thân, đồng nghiệp và nhà trường
Trang 4nhằm chuẩn bị cho học sinh (HS) năng lực giải quyết các tình huống của cuộcsống và nghề nghiệp trong tương lai.
Bởi vậy, giáo viên (GV) không chỉ là người mang kiến thức cho học sinh
mà cần hình thành năng lực tự tìm kiếm, chiếm lĩnh kiến thức để đảm bảo cho
sự học tập, sáng tạo và lao động suốt đời Nghĩa là phải vận dụng được kiếnthức khoa học và phải sử dụng được ngoại ngữ giao tiếp nói chung và ngoại ngữchuyên ngành riêng, trong đó Tiếng Anh là ngoại ngữ phổ thông quan trọng làmột trong những ngôn ngữ chung của thế giới, có như vậy mới đáp ứng đượcyêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế của đất nước
Vì lí do đó Tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài “Dạy học tích hợp Tiếng Anh vào bài 8, 9, 10 - Tế bào nhân thực - Sinh học 10 theo định hướng phát triển năng lực học sinh”
1.2 Mục đích nghiên cứu.
1 Đối với giáo viên
- Vận dụng dạy học tích hợp, dạy học theo định hướng năng lực vào thực tiễn dạy học để thực hiện tốt mục tiêu, yêu cầu của ngành
- Góp phần khuyến khích việc tự học, tự bồi dưỡng và nâng cao trình độ Tiếng Anh
2 Đối với học sinh
- Thông qua các tiết học theo hình thức tích hợp Tiếng Anh và định hướngnăng lực của chuyên đề hình thành ở các em các năng lực chung và phát triểnnăng lực riêng, giúp các em học tập kiến thức một cách chủ động, hiệu quả hơn
- Bước đầu làm quen với Tiếng Anh chuyên ngành Sinh học, bổ sung thêmvốn từ vựng Tiếng Anh, đồng thời qua đó giúp học sinh hứng thú học tập mônSinh học
- Biết khai thác nguồn kiến thức từ Internet
1.3 Đối tượng nghiên cứu
1 Đối tượng: Học sinh lớp 10 A10 và học sinh lớp 10 A12
Năm học 2016 - 2017
2 Đối tượng: Học sinh lớp 10 A7 và học sinh lớp 10 A8
Năm học 2018 – 2019
3 Địa điểm: Trường THPT Yên Định I
1.4 Phương pháp nghiên cứu
1 Nghiên cứu lý luận : Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến đề tài
2 Nghiên cứu thực tiễn: Soạn và thiết kế giáo án theo dạy học, tiến hành thực nghiệm
1.5 Những điểm mới của sáng kiến.
- Tích hợp từ và cụm từ tiếng Anh chuyên ngành sinh học vào bài dạy - Tạo điểm nhấn trong dạy học theo định hướng năng lực học sinh
2 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lí luận
Trang 5Những quan điểm và đường lối chỉ đạo của nhà nước về đổi mới giáodục nói chung và giáo dục trung học nói riêng được thể hiện trong nhiều vănbản, đặc biệt như: “Luật Giáo dục số 38/2005/QH11, điều 28” [3]
Nghị quyết số 44/NQ-CP, ngày 09/6/2014 Ban hành chương trình hànhđộng của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 29- NQ/TW ngày 04/11/2013 Hộinghị lần thứ tám Ban chấp hành Trung ương khóa XI về đổi mới căn bản, toàndiện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trongđiều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”[3]*
Những quan điểm và đường hướng chỉ đạo trên của nhà nước đã được toànngành đang được thực hiện ở nhiều cơ sở giáo dục trong cả nước
a Dạy học tích hợp
- Dạy học tích hợp có nghĩa là đưa những nội dung giáo dục có liên quanvào quá trình dạy các môn học như tích hợp giáo dục môi trường vào các mônSinh học, Địa lí, Công nghệ, tích hợp giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu vàophòng chống thiên tai vào môn Công nghệ
- “ Trong lĩnh vực khoa học giáo dục, khái niệm tích hợp dùng để chỉ tư tưởng giáo dục toàn diện, làm cho con người phát triển hài hòa, cân đối.” [4]*
- Dạy học tích hợp mang lại phát triển toàn diện năng lực của học sinh, làmột cách thức hữu hiệu trong việc truyền đạt được nhiều kiến thức mà không cóquá nhiều đầu môn học, phù hợp với xu thế tinh lọc kiến thức trong giáo dụcphổ thông hiện đại
b Dạy học theo định hướng phát triển năng lực:
- Chú trọng vào kết quả đầu ra, nhấn mạnh năng lực vận dụng kiến thức của học sinh
- Khái niệm năng lực được sử dụng như sau:
+ Năng lực liên quan đến bình diện mục tiêu của dạy học, mục tiêu dạy họcđược mô tả thông qua các năng lực được hình thành
- Trong các môn học, những nội dung và hoạt động cơ bản được liên kết với nhau nhằm hình thành nên các năng lực
+ Các năng lực chung cùng với các năng lực chuyên môn tạo thành nền tảng chung cho công việc giáo dục và dạy học
+ Năng lực hành động bao gồm 4 thành phần năng lực: Năng lực chuyên môn, năng lực phương pháp, năng lực xã hội, năng lực cá thể
Dạy học theo định hướng năng lực có hình thức tổ chức học tập đa dạng,chú ý đến các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học, đẩy mạnhsáng tạo, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học, sử dụng cácphương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực như: kỹ thuật động não, kỹ thuậtXYZ, kỹ thuật khăn trải bàn, kỹ thuật bể cá, kỹ thuật tranh luận - ủng hộ, kỹthuật lược đồ tư duy… mà trong đó dạy học tích hợp là một trong những hìnhthức có vai trò quan trọng của chương trình dạy học theo định hướng năng lực
Trong trang này, mục 2.1 có trích từ TLTK [3] và TLTK [4].
Trang 6Dạy học tích hợp theo định hướng phát triển năng lực phát huy tính tíchcực, sáng tạo, phát triển toàn diện cho học sinh đáp là xu thế giáo dục tiến bộcủa thế giới.
2.2 Thực trạng của vấn đề.
Trong quá trình giảng dạy tôi nhận thấy:
- Môn Tiếng anh có vai trò quan trọng đối với học sinh, sinh viên và nhữngngười đã đi làm trong xu thế hội nhập quốc tế, trong nghiên cứu khoa học, trongtìm kiếm việc làm Tuy nhiên việc học tập tốt được môn học này và vận dụng rathực tế xã hội cũng là một vấn đề lớn cần phải có sự quan tâm của giáo viên bộmôn và nhiều giáo viên khác nữa trong mỗi nhà trường
Vì vậy, dạy học tích hợp Tiếng Anh, dạy học theo định hướng năng lực sẽgóp phần tạo hứng thú, giúp học sinh chủ động học tập, tìm hiểu môn Sinh học,môn Tiếng Anh tốt hơn
2.3 Giải pháp và tổ chức thực hiện
Thiết kế xây dựng nội dung dạy - học tích hợp Tiếng Anh vào Sinh học
10 dựa trên sách giáo khoa (SGK) Sinh học 10 cơ bản của Bộ Giáo dục & Đào tạo và thuật ngữ Anh văn Sinh học từ các nguồn tài liệu tham khảo
Gồm các bước :
Bước 1 Xác định tên chuyên đề, thời lượng dạy - học, xác định nội dung
kiến thức môn học và kiến thức tích hợp
Bước 2 Xác định mục tiêu, định hướng năng lực.
Bước 3 Lập bảng mô tả các mức độ nhận thức kiến thức và biên soạn câu
hỏi, PHT dùng trong giảng dạy chuyên đề theo định hướng năng lực
Bước 4 Thiết kế tiến trình dạy - học và tiến hành thực nghiệm sư
phạm Bước 5 Kiểm tra đánh giá hiệu quả quá trình dạy - học thực
nghiệm Các bước trên được tiến hành thực hiện cụ thể như sau:
TẾ BÀO NHÂN THỰC (EUKARYOTE)
Bài 8, 9, 10 Thời lượng: 2 tiết
I Nội dung
1.1 Nội dung 1
Cấu trúc tế bào nhân thực bao gồm:
Cấu trúc và chức năng các bào quan và thành phần cơ bản của tế bào:
I Nhân tế bào II Ri bôxôm III Lưới nội chất IV Bộ máy gôn gi
V Ti thể VI Lục lạp VII Một số bào quan khác VIII Khung xương tế bào IX Màng sinh chất X Các cấu trúc bên ngoài màng sinh chất [1]
1.2 Nội dung 2
Thuật ngữ Anh văn Sinh học trong chuyên đề: Tế bào nhân thực
Trong trong này mục I 1.1 Nội dung 1 có trích từ TLTK [1].
Trang 74 TB nhân thực Eukaryote
10 TB chưa biệt hóa Unspecialized cell
21 Lưới nội chất hạt Rough endoplasmic reticulum
22 Lưới nội chất trơn Smooth endoplasmic reticulum
- Phân biệt được sự khác nhau giữa tế bào nhân thực và tế bào nhân sơ
Trong trang này, mục 1.2 có trích từ TLTK [3] và TLTK [4].
Trang 8- Biết được một số thuật ngữ Tiếng Anh chuyên ngành Sinh học
2.2 Kĩ năng: - Quan sát, làm việc với SGK, hợp tác làm việc theo nhóm 2.3 Thái độ: - Nghiêm túc trong quá trình học tập, tích cực trong học tập.
- Cũng cố thế giới quan khoa học khi biết tế bào là đơn vị cấu trúc, đơn
vị chức năng của các cơ thể sinh vật, biết quý trọng sự sống
- Hình thành được các phẩm chất: Yêu gia đình, quê hương, Đất nước
- Tính tự lập, tự tin, tự chủ và có tinh thần vượt khó vươn lên
2.4 Định hướng năng lực được hình thành:
- Năng lực chung: Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lựcgiao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực sử dụng ngôn ngữ
- Năng lực chuyên biệt: Năng lực sử dụng ngôn ngữ kỹ thuật chuyên ngành
III Bảng mô tả các mức độ nhận thức kiến thức và câu hỏi, PHT dùng trong giảng dạy chuyên đề theo định hướng năng lực.
1 Bảng mô tả mức độ nhận thức
Chủ đề Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao
Tế bào - Nêu lên được - Mô tả được - So sánh được - Nêu lên đượcnhân các thành phần cấu trúc, chức những điểm các thành phầnthực cấu tạo tế bào năng của các khác với tế cấu tạo tế bào bằng
- Nêu được hình thành phần cấu bào nhân sơ, Tiếng Anhdạng các bào tạo tế bào sự khác nhau - Phân tích đượcquan - Phân biệt được giữa tế bào Mối quan hệ giữa
cấu trúc và cấu động vật và tế Nhân, Ribôxôm,tạo là khác nhau bào thực vật Lưới nội chất, Bộ
- Nêu rõ được - Giải thích thí máy gôngichất khuếch tán nghiệm nhân - Dịch được đoạn
và không bản vô tính ếch ngắn Tiếng Anhkhuếch tán được (SGK) chuyên ngành Sinhqua màng sinh - Giải thích hiện học
đứt đuôi
3 Định hướng năng lực được hình thành
- Năng lực chung: Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực giaotiếp, năng lực hợp tác, năng lực sử dụng ngôn ngữ
- Năng lực chuyên biệt: làm quen và sử dụng ngôn ngữ kỹ thuật chuyên ngành
- ( Tiếng Anh chuyên ngành Sinh học)
2 Biên soạn câu hỏi, phiếu học tập (PHT) minh họa từng mức độ nhận thức về kiến thức và kĩ năng, năng lực trong tiến trình giảng dạy
2.1 Hệ thống câu hỏi dạy ở tiết
1 a Câu hỏi nhận biết Câu 1 Quan sát hình sau kết hợp SGK cho biết các bào quan cấu tạo tế
bào? Các bào quan riêng của tế bào động vật, thực vật?
Trang 9Hình 1 Cấu tạo tế bào động vật và tế bào thực vật.
Các hình ảnh từ [4]
b Mức độ thông hiểu
Câu 2 Quan sát hình ảnh, kết hợp SGK hãy hoàn thành PHT.
PHIẾU HỌC TẬP số 1 (Thời gian: 15 phút)
Tìm hiểu cấu trúc và chức năng các bào quan của tế bào
Trang 10Hình 4 Cấu trúc Ti thể
Các hình ảnh từ [4]* c
Vận dụng thấp
Hình 5 Cấu trúc Lưới nội chất
Câu 3 Thí nghiệm nhân bản vô tính giữa 2 loài ếch A và B (SGK Sinh 10
cơ bản trang 37) tiến hành như thế nào, các ếch con mang đặc điểm loài nào?Thí nghiệm cho biết chức năng của nhân tế bào là gì?
d Vận dụng cao
Câu 4 Hãy chỉ ra mối quan hệ giữa nhân tế bào, ribôxôm, lưới nội chất, bộ
máy gôngi ?
Câu 5 a Em hãy đọc tên các thành phần, bào quan sau bằng tiếng anh:
Nhân tế bào, Ti thể, Lưới nội chất, bộ máy gôngi?
b Dịch đoạn sau: “Eukayotes are the cells that have helped organismsadvance to new levels of specialization” [4]*
Gợi ý trả lời: (Các câu hỏi được thiết kế thành PHT số 2 và gợi ý trả lời
có ở hộp kiến thức phần VI Thiết kế tiến trình dạy học tiết 1)
2.2 Hệ thống câu hỏi, PHT dạy ở tiết 2
Các nội dung V, VI, VII, VIII, IX, X, SGK Sinh học 10 cơ bản
a Cấp độ thông hiểu
Câu 1 Quan sát hình ảnh và kết hợp với SGK, hoàn thành PHT.
PHIẾU HỌC TẬP số 3 ( Thời gian: 15 phút )
Tìm hiểu cấu trúc và chức năng các bào quan của tế bào
Trang 11Hình 6 Cấu trúc Lục lap Hình 7 Cấu trúc màng sinh chất.
Các hình ảnh từ [4]
b Cấp độ vận dụng
Câu 2 Tại sao đa sô lá các loài cây có màu xanh? Vì sao khi lá già thì
không còn màu xanh nữa?
Câu 3 Làm thế nào mà nòng nọc của ếch có thể đứt đuôi để thành ếch
được?
Câu 4 Tại sao gọi màng sinh chất có cấu trúc theo mô hình khảm động? Câu 5 Tại sao nói màng sinh chất có tính bán thấm?
Câu 6 Em hãy đọc tên các thành phần, bào quan sau bằng tiếng anh: Lục
lạp, không bào, lizôxôm, màng sinh chất, thành tế bào?
Câu 7 Dịch đoạn sau
: “(1)All organisms are made of cells, a cell is the structural and functional
unit of organs, and therefore cells are organisms;
(2) and cell are capable of self- reproduction and come only from
preexisting cells.” [4]*
Gợi ý trả lời: (Các câu hỏi được thiết kế thành PHT số 4, gợi ý trả lời có ở
hộp kiến thức phầnVI.Trong phần thiết kế tiến trình dạy học tiết 2)
IV Thiết kế tiến trình dạy học
Trong trang này, hình 6, 7 và mục b câu 7 có trích từ TLTK [4].
Trang 121 Phương pháp và kĩ thuật dạy học
- Phương pháp dạy học: Theo nhóm, nêu vấn đề, nghiên cứu SGK tìm tòi
bộ phận, phân tích giảng giải
- Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật làm việc nhóm, động não, tranh luận ủng hộ - phản đối
2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
Câu 1 Quan sát hình sau kết hợp SGK cho biết các bào quan cấu tạo tế bào?
Các bào quan riêng của tế bào động vật, thực vật?
HS trả lời:
I Nhân tế bào; II Ri bô xôm; III Lưới nội chất; IV Bộ máy gôn gi; V Ti thể
VI Lục lạp; VII Một số bào quan khác; VIII.Khung xương tế bào
IX Màng sinh chất; X Các cấu trúc bên ngoài màng sinh chất
- Sau đó GV thông báo cho HS biết mục tiêu của chuyên đề, thời gian, cách thứcdạy học và yêu cầu các em nghiêm túc, vui vẻ thực hiện
Hoạt động 1.
Tìm hiểu cấu trúc và chức năng các bào quan của tế bào
(Hình thức tổ chức dạy học : Nhóm / Toàn lớp / Cá nhân)
GV: Chia lớp thành 4 nhóm
Sau đó chiếu (Hình 3, 4, 5) giao nhiệm vụ học tâp cho các nhóm:
Câu 2 Quan sát hình ảnh (Hình 3, 4, 5) và kết hợp SGK và hoàn thành PHT sau:
PHIẾU HỌC TẬP số 1 (Thời gian: 15 phút)
Tìm hiểu cấu trúc và chức năng các bào quan của tế bào
I Nhân tế bào
II Ri bô xôm III
Lưới nội chất IV
Bộ máy gôngi V
Ti thể
- HS: Cùng nhau thảo luận HS: Báo cáo, các nhóm nhận xét cho nhau
- GV: Nhận xét sự hoạt động các nhóm và chốt lại các kiến thức Cho điểmmột số em hoạt động tốt
Trang 13TỜ NGUỒN PHIẾU HỌC TẬP 1 (Thời gian: 15 phút)
Cấu trúc và chức năng các bào quan của tế bào [1]
quan
Phần lớn hình cầu đường kính 5µm,-Lưu giữ thông tin di truyền
I Nhân tế được bao bọc bởi màng của loài trên bộ NST 2n
bào - Cell kép lipit và prôtêin, bên trong - Là trung tâm điều hành, giámNucleus là dịch nhân chứa chất nhiễm sát điều khiển mọi hoạt động
sắc (NST) và nhân con của TB
Bào quan không có màng bao - Tổng hợp prôtêin cho TB.bọc, cấu tạo từ một số rARN
II Ribôxôm và nhiều loại prôtêin khác
Ribosome nhau, cấu trúc gồm 2 tiểu phần
một hạt lớn và một hạt bé
- Trong TB có nhiều Ribôxôm tới
- Là một hệ thống màng bêntrong TB tạo nên hệ thống cácống và xoang dẹp thông vớiIII Lưới nhau
- Lưới nội chất hạt (Rough - Lưới nội chất hạt: tổng hợpnội chất endoplasmic reticulum) có prôtêin cho tế bào…
Endoplasmic- các hạt ribôxôm - Lưới nội chất trơn: tổng hợpreculum - Lưới nội chất (Smooth lipit, chuyển hóa đường, phân
endoplasmic reticulum) hủy các chất độc hại đối với TBtrơn, không có các hạt
Ribôxôm, có nhiều loại enzim…
IV Bộ máy Là chồng túi màng dẹp - Lắp ráp, đóng gói và phângôngi cái nọ tách biệt cái kia phối sản phẩm của TB…Golgi body
Có 2 lớp màng bao bọc, màng - Cung cấp năng lượng ATPtrong gấp khúc tạo thành các cho TB
V Ti thể mào trên đó c nhiều enzim hô - Tạo các chất trung gian cho
hấp, bên trong chất nền có quá trình tổng hợp các chấtMitochondrion chứa ADN và ribôxôm… của TB.
- Hình dạng đa dạng - Tự sinh sản ra ti thể cho TB
- Có đến 1000 ti thể / TB
- GV chuyển sang hoạt động tiếp theo
Hoạt động 2.
Phân tích nâng cao mức độ nhận thức và lồng nghép thuật
ngữ Anh văn Sinh học.
Trong trang này, đáp án PHT số 1, dựa vào TLTK [1], [4].
Trang 14( Hình thức tổ chức dạy học Cá nhân / nhóm/ Toàn lớp)
GV: Nêu các vấn đề thông qua các câu hỏi, bài tập Trong PHT số 2 PHT
số 2 HOÀN THÀNH CÁC BÀI TẬP SAU ( thời gian: 8 phút)
Câu 3 Thí nghiệm nhân bản vô tính giữa 2 loài ếch A, B (SGK sinh 10 cơ bản
trang 37) tiến hành như thế nào, các ếch con mang đặc điểm loài nào? Thí nghiệm cho biết chức năng của nhân tế bào là gì?
d Vận dụng cao
Câu 4 Hãy chỉ ra mối quan hệ giữa nhân tế bào, ribôxôm, lưới nội chất,
bộ máy gôngi ?
Câu 5 a Em hãy đọc tên các thành phần, bào quan sau bằng Tiếng Anh: Nhân
tế bào, Ti thể, Bộ máy gôngi, Lưới nội chất?
b Dịch đoạn sau: “Eukayotes are the cells that have helped organisms
advance to new levels of specialization” [4]
- HS: Cùng nhau thảo luận
- HS: Báo cáo, các nhóm nhận xét cho nhau
- GV: Nhận xét sự hoạt động các nhóm và chốt lại các kiến thức, cho điểm những cá nhân tiêu biểu
Hộp kiến thức cho hoạt động 2 PHT số 2 Câu 3 Tế bào trứng ếch loài A phá hủy nhân, còn lại “vỏ” (màng, tế bào
chất, các bào quan), lấy nhân (2n) tế bào sinh dưỡng loài B chuyển vào
“vỏ” tạo tế bào tái tổ hợp → phát triển thành phôi → các ếch con mang
đặc điểm của loài B
- Lưu giữ thông tin di truyền của loài trên bộ NST 2n
Câu 4 Nhân có ADN phiên mã ARN được sử dụng tổng hợp prôtêin nhờ
ribôxôm nằm trên lưới nội chất hạt → bộ máy gôngi hoàn chỉnh sảnphẩm, đóng gói, phân phối đến các nơi trong TB hoặc tiết ra ngoài
Câu 5 a Các thành phần, bào quan: Nhân tế bào, Ti thể, Bộ máy gôngi,
Lưới nội chất đọc theo Tiếng Anh lần lượt như sau:
- Cell nucleus, Mitochondria, Golgi body, Endoplasmic reticulum
b Dịch đoạn: “Eukayotes are the cells that have helped organisms advance to
new levels of specialization” [4] như sau:
“ Những tế bào nhân thực là những tế bào mà đã giúp cho các tổ chức sống
tiến bộ lên những cấp bậc chuyên biệt hóa mới” [4]
Hoạt động 3 Cũng cố và nhiệm vụ về nhà
a Củng cố: GV yêu cầu các em xem lại các kiến thức đã học ở trên
b Nhiệm vụ về nhà: làm bài tập, chuẩn bị bài mới và một số thuật ngữ Anh vănSinh học như: Lục lap, Không bào, Lizôxôm, Màng sinh chất, thành tế bào?
3.2 TIẾT 2.
Hoạt động 1 Tìm hiểu cấu trúc và chức năng các bào quan của tế bào
(Hình thức tổ chức dạy học: Cá nhân / Nhóm / Toàn lớp)
Trong trang này, trong PHT số 2 câu 5b có trích từ TLTK [4].