SKKN dạy học THEO dự án bài PEPTIT và PROTEIN môn hóa 12 để NÂNG CAO NHẬN THỨC của học SINH về BỆNH SUY DINH DƯỠNG KWASHIORKOR

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁTRƯỜNG THPT ĐÔNG SƠN I SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM DẠY HỌC THEO DỰ ÁN BÀI PEPTIT VÀ PROTEIN - MÔN HÓA 12 ĐỂ NÂNG CAO NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH VỀ BỆNH SUY DINH DƯỠ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT ĐÔNG SƠN I

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

DẠY HỌC THEO DỰ ÁN BÀI PEPTIT VÀ PROTEIN - MÔN HÓA 12

ĐỂ NÂNG CAO NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH VỀ

BỆNH SUY DINH DƯỠNG KWASHIORKOR

Người thực hiện: Trần Thị Hương Lan Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc lĩnh vực: Hóa học

THANH HOÁ NĂM 2018

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU. 2

1.1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 2

1.2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 2

1.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 2

1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2

1.4.1.Các phương pháp nghiên cứu lí thuyết: 2

1.4.2.Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn: 2

2 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 3

2.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM: 3

2.1.1 Dạy học theo dự án là gì 3

2.1.2 Bản chất của dạy học theo dự án 3

2.1.3 Mục tiêu của dạy học theo dự án là : 3

2.1.4 Tác dụng của dạy học theo dự án 3

2.1.5 Công cụ thực hiện học theo dự án 3

2.1.6 Quy trình tổ chức dạy học theo dự án 3

2.2.THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 4

2.3 GIẢI PHÁP ĐÃ SỬ DỤNG ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 4

2.4 HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC, BẢN THÂN, ĐỒNG NGHIỆP VÀ NHÀ TRƯỜNG 19

3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 20

3.1 KẾT LUẬN 20

3.2 KIẾN NGHỊ 20

TÀI LIỆU THAM KHẢO 21

DANH MỤC CÁC ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 22

1 MỞ ĐẦU.

1.1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI.

Sinh thời chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng dạy: “Học với hành phải đi đôi Học

mà không hành thì vô ích”, câu nói đó đã nói lên tầm quan trọng của sự gắn bó mậtthiết giữa lí luận và thực tiễn Dạy học theo dự án với mục đích gắn hoạt động dạyhọc với giải quyết vấn đề thực tiễn thực sự đã làm được điều đó

Trong quá trình dạy học môn Hóa học, dạy học theo dự án là một hình thứcdạy học trong đó người học thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kếthợp giữa lí thuyết và thực hành, có tạo ra các sản phẩm có thể giới thiệu Nhiệm vụnày được người học thực hiện với tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập, từviệc xác định mục đích, lập kế hoạch đến việc thực hiện dự án, kiểm tra, điềuchỉnh, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện

Hình thức dạy học theo dự án với các đặc trưng cơ bản là : Người học làtrung tâm của quá trình dạy học, dự án tập trung vào các mục tiêu học tập quantrọng gắn với các chuẩn, dự án được định hướng theo bộ câu hỏi khung của chươngtrình, dự án đòi hỏi các hình thức đa dạng thường xuyên, dự án có tính liên hệ thực

tế và người học thể hiện sự hiểu biết của mình thông qua sản phẩm và quá trìnhthực hiện

Với những lý do trên nên tôi đã chọn đề tài: « Dạy học theo dự án bài peptit

và protein – môn hóa 12 để nâng cao nhận thức của học sinh về bệnh suy dinh dưỡng Kwashiorkor”.

1.2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.

Đề tài này được thực hiện với mục đích vận dụng hình thức dạy học theo dự

án vào các bài học trong chương trình hóa phổ thông để giải quyết các vấn đề củathực tiễn Gắn kết nội dung học tập với cuộc sống thực tế

1.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.

Đề tài này sẽ vận dụng hình thức dạy học theo dự án để thiết kế giáo án trongcác bài học: Peptit và Protein (Bài 13, trang 69, SGK nâng cao Hóa học 12) và tiếnhành thực nghiệm với học sinh lớp 12 tại trường THPT Đông Sơn I

1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

1.4.1.Các phương pháp nghiên cứu lí thuyết: Tham khảo tài liệu, sách báo, mạng

intenet Phân tích, tổng hợp khái quát hóa các nguồn tài liệu để xây dựng cơ sở líthuyết và nội dung của sáng kiến kinh nghiệm

1.4.2.Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phương pháp quan sát, phương

pháp thực nghiệm sư phạm, phương pháp xử lí số liệu bằng thống kê toán học

2 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:

Theo “Dạy học dự án - từ lí luận đến thực tiễn” của các tác giả Trịnh Văn Biểu - Phan Đồng Châu Thủy - Trịnh Lê Hồng Phương:

2.1.1 Dạy học theo dự án là gì?

Là một phương pháp dạy học, người học thực hiện nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành và có sản phẩm để giới thiệu.

2.1.2 Bản chất của dạy học theo dự án

Học sinh được giải quyết một bài tập tình huống gắn với thực tiễn

Học sinh tự lực giải quyết vấn đề và tạo ra những sản phẩm thực tế

2.1.3 Mục tiêu của dạy học theo dự án là

Hướng tới các vấn đề của thực tiễn; Gắn kết nội dung học tập với cuộc sống

thực tế Phát triển kĩ năng phát hiện và giải quyết vấn đề, kĩ năng tư duy, kĩ nănglàm việc nhóm, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng sử dụng CNTT Học sinh được làm việc

độc lập để tạo ra sản phẩm thực tế.

2.1.4 Tác dụng của dạy học theo dự án

Làm cho nội dung học tập trở nên có ý nghĩa hơn Tạo ra môi trường thuận lợicho học sinh rèn luyện và phát triển Phát huy tính tích cực, tự lực, chủ động, sángtạo của học sinh Học sinh phát triển kĩ năng giao tiếp, làm việc nhóm

2.1.5 Công cụ thực hiện học theo dự án

Bộ câu hỏi định hướng:

Câu hỏi khái quát: Giới thiệu khái quát những ý tưởng xuyên suốt môn học hoặc bài học (Tên dự án)

Câu hỏi bài học: Là những câu hỏi mở có liên hệ trực tiếp với dự án hoặc bài học cụ thể (Những nội dung chính của dự án)

Câu hỏi nội dung: Có liên quan đến các định nghĩa hoặc nhớ lại thông tin như:

ai, cái gì, ở đâu, và khi nào? (nội dung chi tiết)

2.1.6 Quy trình tổ chức dạy học theo dự án (4 công đoạn)

Chuẩn bị:

Xác định tên dự án Xác định mục Cùng với giáo viên thống nhất tiêu

tiêu của dự án Xây dựng bộ câu hỏi chí đánh giá Hình thành nhóm làm

định hướng Thiết kế nhiệm vụ thực việc để xây dựng dự án Xây dựng

hiện dự án cho học sinh Chuẩn bị tài kế hoạch ( phân công công việc,

liệu hỗ trợ phân phối thời gian ) Chuẩn bị

nguồn thông tin tin cậy

Thực hiện:

Theo dõi, đánh giá học sinh trong

suốt quá trình thực hiện dự án Liên

hệ các cơ sở thực tiễn Chuẩn bị các

cơ sở vật chất, điều kiện thực hiện

Các nhóm thực hiện nhiệm vụ đãphân công Xây dựng phiếu phỏngvấn, thu thập thông tin Xây dựngsản phẩm (báo cáo / triển lãm)

Phản hồi thông tin cho giáo viên

và các nhóm khác

Tổng hợp:

Theo dõi, đánh giá học sinh trong Các nhóm hoàn thành sản phẩm

giai đoạn cuối của quá trình thực Chuẩn bị tiến hành giới thiệu sản

hiện dự án Bước đầu thông qua sản phẩm

phẩm của các nhóm

Đánh giá:

Chuẩn bị các cơ sở vật chất cho buổi Giới thiệu sản phẩm Tự đánh giá

báo cáo Theo dõi đánh giá sản phẩm sản phẩm Đánh giá sản phẩm của

của các nhóm các nhóm theo các tiêu chí

2.2.THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Trong những năm gần đây, vấn đề dạy và học môn hoá học đã và đang đổimới và là một trong những môn có chuyển biến mạnh mẽ về đổi mới phương phápdạy học và hình thức dạy học Chương trình sách giáo khoa hoá học mới có nhiềuđổi mới về mục tiêu, cấu trúc, sự đổi mới này rất thích hợp cho giáo viên giảng dạy

bộ môn hoá học cho học sinh Vì vậy việc sử dụng các hình thức dạy học tích cực

đã và đang là xu hướng mà các giáo viên phải thường xuyên vận dụng trong quátrình giảng dạy

Tuy nhiên, hình thức dạy học theo dự án đang còn khá mới, lạ cho cả giáoviên và học sinh vì các lí do sau: Không phù hợp trong bài dạy kiến thức lý thuyết,chỉ có thể áp dụng với những nội dung nhất định, trong những điều kiện cho phép,đòi hỏi nhiều thời gian, đòi hỏi có sự chuẩn bị và lên kế hoạch thật chu đáo,phương tiện vật chất và tài chính phù hợp

Vì vậy nên dạy học theo dự án mặc dù có rất nhiều ưu điểm nhưng ít được sửdụng Với đề tài này tôi mong muốn với cách tiếp cận hình thức dạy học này trongbài học peptit - protein sẽ giúp tôi và các đồng nghiệp của mình có thêm kinhnghiệm khi xây dựng và thực hiện hình thức dạy học này, để hình thức dạy học tíchcực này được sử dụng một cách phổ biến hơn

2.3 GIẢI PHÁP ĐÃ SỬ DỤNG ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.

Sau đây tôi xin đề xuất cách vận dụng hình thức dạy học theo dự án để thiết

kế giáo án trong các bài học: Peptit và Protein (Bài 13, trang 69, SGK nâng caoHóa học 12) để hướng học sinh tới các vấn đề của thực tiễn

GIÁO ÁN DẠY HỌC THEO DỰ ÁN: PEPTIT VÀ PROTEIN MÔN HÓA 12

A Mục tiêu của dự án

1 Kiến thức:

Nêu khái niệm peptit - protein và vai trò của chúng trong cơ thể sinh vật

2 Kĩ năng:

Học sinh tiến hành được các thí nghiệm liên quan đến bài học

Quan sát và giải thích các hiện tượng xảy ra trong thí nghiệm và trong đờisống Phát triển kĩ năng tư duy, kĩ năng giải quyết vấn đề, kĩ năng làm việc nhóm

3 Thái độ:

Nâng cao nhận thức của học sinh về việc sử dụng protein trong khẩu phần ănhàng ngày để phòng bệnh suy dinh dưỡng protein Tuyên truyền cho mọi ngườihiểu rõ tầm quan trọng của bệnh suy dinh dưỡng thể phù ( Kwashiorkor ) góp phầnđẩy mạnh công tác giáo dục sức khỏe cho các bà mẹ, chú trọng giáo dục dinhdưỡng

4 Các năng lực cần hướng tới:

a Năng lực tự học:

Học sinh xác định được mục tiêu của chủ đề:

b Năng lực l p và thực hi n được kế hoạch học t p chủ đề: ập và thực hiện được kế hoạch học tập chủ đề: ện được kế hoạch học tập chủ đề: ập và thực hiện được kế hoạch học tập chủ đề:

1 2 tiết Nghiên cứu sách giáo khoa, tìm hiểu trên mạng Học sinh

internet và thực tiễn để tìm hiểu về các nội nghiên

Nêu khái niệm, phân loại peptit, tính chất của liệu theopeptit và ứng dụng của peptit nhóm

Nêu khái niệm, phân loại, tính chất của protein

và vai trò của protein đối với cơ thể

Nguồn protein trong thực phẩm, nhu cầuprotein của cơ thể

Nâng cao nhận thức của học sinh về cách sửdụng protein trong khẩu phần ăn hàng ngày để Bản inphòng bệnh suy dinh dưỡng thể phù (Kwash- và file

iorkor)Biện pháp cụ thể để tuyên truyền cho mọi ngườihiểu rõ tầm quan trọng của bệnh suy dinhdưỡng thể phù (Kwashiorkor) góp phần đẩymạnh công tác giáo dục sức khỏe cho các bà

mẹ, chú trọng giáo dục dinh dưỡng

trình

chiếu,

c Năng lực giải quyết vấn đề:

Thảo luận và đưa ra biện pháp cụ thể để tuyên truyền cho mọi người hiểu rõtầm quan trọng của bệnh suy dinh dưỡng protein (Kwashiorkor) góp phần đẩymạnh công tác giáo dục sức khỏe cho các bà mẹ, chú trọng giáo dục dinh dưỡng

d Năng lực giao tiếp:

Học sinh rèn luyện được khả năng thuyết trình, bày tỏ ý kiến khi tranh luận,tuyên truyền…

e Năng lực hợp tác:

Có năng lực hợp tác giữa: học sinh - học sinh, học sinh - giáo viên

f Năng lực sử dụng CNTT và truyền thông (ICT):

Học sinh có khả năng khai thác mạng internet để tìm hiểu các thông tintrong các chủ đề

g Năng lực sử dụng ngôn ngữ

Thông qua tranh luận để hoàn thiện về ngôn ngữ nói, viết Cách trình bàybáo cáo, đọc hiểu các văn bản, tài liệu…Sử dụng các thuật ngữ khoa học: peptit,protein, bệnh Kwashiorkor

h Năng lực tính toán:

Tính được số đồng phân peptit Tính toán số liệu trong các phiếu điều

tra B Kế hoạch dạy học

1 Xây dựng bộ câu hỏi định hướng:

1.1 Câu hỏi khái quát.

- Tìm hiểu về peptit và protein, vai trò của chúng trong chế độ dinh dưỡng hàng ngày

1.2.Câu hỏi bài học.

- Khái niệm (KN), phân loại peptit, tính chất của peptit, ứng dụng của peptit

- KN, phân loại, tính chất của protein và vai trò của protein đối với cơ thể

- Nguồn protein trong thực phẩm, nhu cầu protein của cơ thể.

- Biện pháp cụ thể để tuyên truyền cho mọi người hiểu rõ tầm quan trọng củabệnh Kwashiorkor góp phần đẩy mạnh công tác giáo dục sức khỏe cho các bà

mẹ, chú trọng giáo dục dinh dưỡng cho bản thân và cộng đồng

1.3 Câu hỏi nội dung.

- Nêu: KN, cách phân loại peptit, tính chất của peptit

- Nêu: Ứng dụng của peptit

- Nêu: KN, phân loại, tính chất của protein

- Nêu vai trò của protein đối với cơ thể

- Nguồn protein trong thực phẩm, nhu cầu protein của cơ thể

- Tìm hiểu về bệnh suy dinh dưỡng thể phù ( Kwashiorkor): Nguyên nhân và cách khắc phục

- Điều tra về cách sử dụng thực phẩm trong bữa ăn hàng ngày của cộng đồng nơi mình sinh sống

- Tìm biện pháp cụ thể để tuyên truyền cho mọi người hiểu rõ tầm quan trọngcủa bệnh suy dinh dưỡng thể phù ( Kwashiorkor ) góp phần đẩy mạnh côngtác giáo dục sức khỏe cho các bà mẹ, chú trọng giáo dục dinh dưỡng

2.Thiết kế hoạt động cho học sinh

Nhóm Nhiệm vụ Phương Phương tiện Thời Sản phẩm

kiến

1 Khái niệm, Nghiên cứu SGK hóa 12 3 ngày File trình

cấu tạo, danh tài liệu nâng cao chiếu củapháp tính Tìm hiểu tư Máy tính kết chủ đềchất, ứng dụng liệu trên In- nối Internet

của peptit ternet

2 Khái niệm, Nghiên cứu SGK hóa 12 3 ngày File trình

cấu trúc, tính tài liệu nâng cao chiếu củachất vai trò Tìm hiểu tư Máy tính kết chủ đềcủa protein liệu trên In- nối Internet

ternet

3 Vai trò của Nghiên cứu SGK hóa 12 3 ngày File trình

protein trong tài liệu nâng cao chiếu của

khẩu phần ăn Tìm hiểu tư Máy tính kết chủ đề

liệu trên In- nối Internetternet

4 Cách sử dụng Phỏng vấn, Phiếu phỏng 3 ngày File trình

protein trong phát phiếu vấn, máy ghi chiếu củakhẩu phần ăn điều tra, âm, Máy tính chủ đềhàng ngày của nghiên cứu kết nối Inter-

gia đình tại tài liệu netkhu vực mình

sinh sống

3 Xây dựng tiêu chí đánh giá dự

án Nội dung của sản phẩm: (5đ)

Nội dung của nhóm có tính thực tiễn cao, cấu trúc lôgic, sâu sắc, khám phá được những kiến thức mới, kinh nghiệm mới

4.Phiếu điều tra về cách sử dụng thực phẩm trong khẩu phần ăn hàng ngày.

Mã số phiếu: Ngày điều tra: / /

PHIẾU PHỎNG VẤN VỀ SỬ DỤNG THỰC PHẨM

TRONG BỮA ĂN HÀNG NGÀY

Xin chào anh (chị) nhằm phục vụ cho mục tiêu chăm sóc sức khỏe,chúng tôi tiến hành khảo sát về sử dụng chất dinh dưỡng trong thực phẩm hàngngày Để đạt được ý nghĩa của cuộc khảo sát, chúng tôi hy vọng các anh chị thamgia trả lời đầy đủ các câu hỏi một cách trung thực nhất Chúng tôi xin chân thànhcảm ơn anh (chị) Anh (chị) hãy trả lời các câu hỏi dưới đây:

STT CÂU HỎI TRẢ LỜI MÃ

Thông thường mỗi một Bữa chính : bữa 1

C 1 ngày anh/chị ăn bao nhiêu

bữa? Bữa phụ : bữa 2

Trong tuần qua anh/chị Mỡ động vật=1 1hay sử dụng các loại thực Dầu thực vật/các loại hạt có 2phẩm nhiều mỡ (lipid) nào

C 4 phẩm giàu tinh bột (gluxit) Khoai tây, ngô, khoai lang=3 3

(Câu hỏi nhiều lựa chọn) ………) 5

Các loại thịt bỏ mỡ=1Trong tuần qua anh/chị Thịt gia cầm bỏ da=2 1

hay sử dụng các loại thực Đậu và các chế phẩm của 3

nào trong bữa ăn? (Câu Trứng từ 3-4 quả/tuần=5 5

hỏi nhiều lựa chọn) Khác (Ghi rõ : 6

………)

Trung bình trong tuần qua ½ bát/chén=1 1

C 6 anh/chị ăn bao nhiêu rau 2 bát/chén=3 3

5 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học

5.1 Kế hoạch dạy học

khởi động ảnh, làm thí hình ảnh, nhóm đề xuất giảicho chủ đề nghiệm và hướng dẫn học thích các hiện

và chuyển nhận nhiệm sinh làm thí tượng

giao nhiệm vụ giải quyết nghiệm, làm rõ

vụ học tập vấn đề nhiệm vụ học

Thực hiện Học sinh làm Giao nhiệm vụ Báo cáo kết quả

dự án việc cá nhân bằng phiếu học của các nhóm khi

và làm việc tập tìm hiểu các nội

trả lời các câuhỏi của phiếuhọc tập

Trình bày Các nhóm Hướng dẫn Kết quả của cáccác chủ đề trình bày và đánh giá nhóm nhóm: File trìnhcủa mỗi đánh giá sản và kết luận về chiếu của các tiểu

Thảo luận bài Bản tóm tắt vềnhóm, xây Hướng dẫn nguyên nhân vàdựng giải thảo luận cách phòng bệnh

5.2 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học

Tiết 1: Khởi động cho chủ đề, chuyển giao nhiệm vụ học tập của dự án Hoạt động 1: Xem hình ảnh về nguồn protein và làm các thí nghiệm về

protein (10 phút )

Mục tiêu: Khơi gợi tính tò mò, hứng thú của học sinh vào chủ đề học tập

Tổ chức: Giáo viên chuẩn bị hình ảnh và các thí nghiệm.

Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm, phân nhóm trưởng, thư kí

Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát các hình ảnh và trả lời câu hỏi:

- Hình ảnh trên gợi cho các em liên tưởng đến loại hợp chất hữu cơ nào?

- Học sinh quan sát hình ảnh đưa ra ý kiến: hợp chất hóa học đó là protein

Giáo viên đưa ra các hình ảnh về các hiện tượng thực tiễn:

- Cốc sữa để lâu trong không khí thường bị vón cục

- Phải thêm nước chua vào khi làm đậu phụ

- Riêu cua nổi lên khi nấu canh cua

Giáo viên dẫn dắt: Để giải thích các hiện tượng trên chúng ta sẽ tìm hiểu về protein.Giáo viên yêu cầu học sinh làm thí nghiệm:

- Lòng trắng trứng tác dụng với Cu(OH)2.

- Tóc tác dụng với dung dịch NaOH

- Học sinh làm thí nghiệm và quan sát hiện tượng xảy ra Thống nhất trong nhóm, cử đại diện báo cáo kết quả thí nghiệm

Hoạt động 2: Chuyển giao nhiệm vụ học tập dự án - lập kế hoạch cho dự án ( 35 phút )

dạy

học