Nghiên cứu nhận thức về du lịch có trách nhiệm của sinh viên khoa du lịch – đại học huế

Dự án EU – ESRT được triển khai trong giai đoạn từ 2011 đến 2016 vớimục tiêu chung là: đưa các nguyên tắc về du lịch có trách nhiệm vào ngành dulịch Việt Nam nhằm tăng cường tính cạnh tr

Để hoàn thành khóa luận này, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến các thầy cô là giảng viên Khoa Du lịch – Đại học Huế đã giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, truyền đạt các kiến thức và kĩ năng cần thiết trong suốt quá trình tôi học tập tại Khoa, nhờ đó tôi mới có đầy đủ kiến thức để hoàn thành bài khóa luận của mình ngày hôm nay.

Đặc biệt tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến cô, Th.S Nguyễn Thị Thanh Nga, người đã nhiệt tình hướng dẫn cho tôi từ khi bắt đầu làm khóa luận và cho đến khi bài khóa luận được hoàn thành Nhờ có sự chỉ dẫn rất tận tình, quan tâm và đầy trách nhiệm của cô trong suốt quá trình làm bài mà tôi đã có thể hoàn thành tốt và đúng hạn khóa luận của mình.

Bên cạnh đó, tôi xin gửi lời cảm ơn đến ban lãnh đạo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã tạo điều kiện cho tôi được học tập, làm việc trong môi trường chất lượng này và đã luôn giúp đỡ tận tình chỉ bảo tôi trong suốt quá trình thực tập tại đây.

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn thầy cô giảng viên và các bạn sinh viên Khoa Du lịch – Đại học Huế đã nhiệt tình giúp đỡ, góp ý cũng

như cung cấp những tài liệu thực tế và thông tin cần thiết để tôi hoàn thành khóa luận này.

Do còn hạn chế về thời gian, kiến thức cũng như kinh nghiệm nên khóa luận không tránh khỏi những thiếu sót Tôi rất mong nhận được những

ý kiến đóng góp của quý thầy cô và các bạn để bài khóa luận được hoàn thiện tốt hơn.

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Huế, tháng 6 năm

2020 Sinh viên thực hiện

Trần Thị Bảo Ngân

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan rằng đề tài này là do chính tôi thực hiện Các số liệu thu thập và kết quả phân tích trong đề tài là trung thực, đề tài không trùng với

bất kỳ đề tài nghiên cứu khoa học nào.

Huế, tháng 6 năm 2020

Sinh viên thực hiện

Trần Thị Bảo Ngân

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC CÁC BẢNG vii

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ viii

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu đề tài 2

3 Mục tiêu nghiên cứu 5

6 Kết cấu của đề tài 7

PHẦN II NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 8

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 8

1.1 Nhận thức và các mức độ nhận thức 8

1.1.1 Khái niệm nhận thức 8

1.1.2 Các mức độ nhận thức 9

1.2 Tác động của hoạt động du lịch đến đời sống cộng đồng 11

1.3 Du lịch có trách nhiệm 16

1.3.1 Khái niệm 16

1.3.2 Các mục tiêu của du lịch có trách nhiệm 18

1.3.3 Các nguyên tắc về du lịch có trách nhiệm 18

1.3.4 Các lợi ích của du lịch có trách nhiệm 20

1.3.5 Các loại hình du lịch liên quan đến du lịch có trách nhiệm 23

1.3.6 Kinh nghiệm thực tiễn về du lịch có trách nhiệm 26

TÓM TẮT CHƯƠNG 1 29

CHƯƠNG 2 NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 30

2.1 Giới thiệu chung về Khoa Du lịch 30

2.1.1 Sự hình thành và phát triển của Khoa Du lịch 30

2.1.2 Thực trạng hoạt động đào tạo của Khoa Du lịch 32

2.1.3 Trung tâm năng lực vì sự phát triển du lịch bền vững 35

2.1.4 Hoạt động Đoàn, ngoại khóa của sinh viên Khoa Du lịch 37

2.1.5 Công tác tuyển sinh 38

2.2 Phân tích nhận thức về Du lịch có trách nhiệm của sinh viên Khoa Du lịch – Đại học Huế 40

2.2.1 Khái quát về mẫu điều tra 40

2.2.1.1 Đặc điểm đối tượng điều tra 40

2.2.1.2 Thông tin chung về sinh viên 42

2.2.2 Đánh giá nhận thức của sinh viên về Du lịch có trách nhiệm 47

2.2.2.1 Nhận thức của sinh viên về du lịch có trách nhiệm 47

2.2.2.2 Kiểm định sự khác biệt về nhận thức của sinh viên về Du lịch có trách nhiệm ở các thuộc tính khác nhau 55

TÓM TẮT CHƯƠNG 2 64

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỀ XUẤT NHẰM NÂNG CAO NHẬN THỨC VỀ DU LỊCH CÓ TRÁCH NHIỆM CỦA SINH VIÊN KHOA DU LỊCH – ĐẠI HỌC HUẾ 65

3.1 Cơ sở đề xuất giải pháp 65

3.1.1 Chính sách du lịch có trách nhiệm Việt Nam 65

3.1.2 Quan điểm và định hướng phát triển du lịch Thừa Thiên Huế 65

3.2 Các giải pháp nâng cao nhận thức của sinh viên về du lịch có trách nhiệm 66

3.2.1 Nhóm giải pháp chung 66

3.2.2 Nhóm giải pháp cụ thể 66

3.2.2.1 Nhóm giải pháp nâng cao nhận thức về du lịch có trách nhiệm đối với sinh viên 66

3.2.2.2 Nhóm giải pháp tăng cường trách nhiệm của sinh viên đối với phát triển du lịch có trách nhiệm 67

3.2.2.3 Nhóm giải pháp tăng cường thực hiện các hành động tích cực trong du lịch có trách nhiệm 68

3.2.2.4 Nhóm giải pháp nâng cao nhận thức của sinh viên về hành xử

có trách nhiệm với sự phát triển kinh tế của điểm đến du lịch 69

3.2.2.5 Nhóm giải pháp tăng cường hành động có trách nhiệm của sinh viên đối với văn hóa – xã hội của điểm đến 70

3.2.2.6 Nhóm giải pháp nâng cao nhận thức của sinh viên về hành xử có trách nhiệm với môi trường, tài nguyên và hệ sinh thái của điểm đến du lịch 70

TÓM TẮT CHƯƠNG 3 71

PHẦN III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 72

I Kết luận 72

II Kiến nghị 73

TÀI LIỆU THAM KHẢO 77 PHỤ LỤC

(International Union for Conservation of Nature)

(Statistical Package for the Social Sciences)

(United Nations Educational Scientific and Cultural Organization)

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1 Mô tả những tác động của du lịch tới đời sống cộng đồng 14

Bảng 2.1: Bảng thống kê đặc điểm sinh viên 40

Bảng 2.2 Tần suất đi du lịch của sinh viên 42

Bảng 2.3: Hệ số kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha 46

Bảng 2.4: Nhận thức của sinh viên về thuật ngữ “Du lịch có trách nhiệm” 47

Bảng 2.5: Đánh giá của sinh viên về “mức độ quan trọng của Du lịch có trách nhiệm” 50

Bảng 2.6: Nhận thức của sinh viên trước chuyến đi du lịch 53

Bảng 2.7: Nhận thức của sinh viên đối với các hoạt động thể hiện trách nhiệm khi đi du lịch 54

Bảng 2.8: Kiểm định sự khác biệt về nhận thức của sinh viên về “Mức độ quan trọng của Du lịch có trách nhiệm” 56

Bảng 2.9: Kiểm định sự khác biệt về nhận thức của sinh viên về “Các hoạt động thường làm trước chuyến đi du lịch” 59

Bảng 2.10: Kiểm định sự khác biệt về nhận thức của sinh viên về “Các hoạt động thường làm trong suốt chuyến đi du lịch” 61

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ

BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1: Hình thức tổ chức chuyến đi 43

Biểu đồ 2.2: Đối tượng đi du lịch cùng 43

Biểu đồ 2.3: Mục đích của chuyến đi 44

Biểu đồ 2.4: Thời gian đi du lịch 45

Biểu đồ 2.5: Nhóm đối tượng nhận được lợi ích từ du lịch có trách nhiệm 48

Biểu đồ 2.6: Các bên liên quan có trách nhiệm phát triển du lịch 49

Biểu đồ 2.7: Nhận thức về trách nhiệm của sinh viên với việc phát triển du lịch 52

HÌNH VẼ Hình 1.1 Thang các mức độ nhận thức của Benjamin S.Bloom 10

Hình 1.2 Thang các mức độ nhận thức của sinh viên về du lịch có trách nhiệm 11

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài

Ngày nay, du lịch đang trở thành một lối sống mới Du lịch không đơnthuần là tham quan mà còn phải khám phá, trải nghiệm, không chỉ nghe hướngdẫn viên thuyết trình mà phải có sự tham gia, tương tác lẫn nhau Rất nhiềungười đã và đang tìm đến một loại hình du lịch mới – du lịch có trách nhiệm.Đúng như tên gọi của nó, đây là loại hình du lịch xuất phát từ hành vi và tráchnhiệm của mỗi cá nhân, doanh nhiệp, tổ chức đối với môi trường tự nhiên và xãhội, du lịch có trách nhiệm đưa ra những yêu cầu cụ thể đối với các bên tham giahoạt động du lịch

Hiện nay cách tiếp cận phát triển du lịch có trách nhiệm đang trở thành một

xu thế toàn cầu Du lịch trách nhiệm là khái niệm không còn xa lạ đối với cácnước phương Tây, nhiều quốc gia trên thế giới đã thực hiện rất thành công cáchtiếp cận này nhưng đối với Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn mở đầu Trongthời gian qua tại Việt Nam, du lịch có trách nhiệm đang được khuyến khích mởrộng Tuy vậy vẫn còn không ít những e ngại từ phía doanh nghiệp, từ khách dulịch về yêu cầu, khả năng và cách thức thực hiện du lịch có trách nhiệm Pháttriển du lịch bền vững từ lâu đã là một định hướng quan trọng, được quan tâm vàthúc đẩy trên phạm vi toàn thế giới Mục tiêu phát triển du lịch bền vững khá rõràng: để việc tiêu dùng và phát triển du lịch hiện tại không ảnh hưởng tới việctiêu dùng của các thế hệ tương lai Du lịch bền vững dựa trên cả ba trụ cột vềkinh tế, xã hội và môi trường để đảm bảo rằng các thế hệ con cháu chúng ta sẽ cóđược đầy đủ các giá trị mà du lịch đem lại như thế hệ cha ông được hưởng

Định vị tại Huế, thành phố của du lịch lễ hội, Khoa Du lịch – Đại học Huế

là một môi trường lý tưởng cho đào tạo du lịch, kết hợp học đi đôi với hành, lýthuyết gắn liền với thực tiễn Khoa còn có trung tâm thực hành tại chỗ, kết hợpvới tổ chức đào tạo với các doanh nghiệp trên địa bàn để tạo ra hệ thống cơ sởthực hành nghề nghiệp và nâng cao năng lực vận dụng thực tiễn cho người học,yếu tố tạo ra sự khác biệt về chất lượng Khoa Du lịch – Đại học Huế ra đời mở

ra cơ hội tốt hơn cho người học có điều kiện học tập ở trình độ cao thuộc cácchuyên ngành du lịch, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du lịch, cảithiện chất lượng dịch vụ, nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp và cácngành, nâng cao danh tiếng, uy tín và hình ảnh của du lịch miền Trung – TâyNguyên nói riêng và Du lịch Việt Nam nói chung Sự ra đời của Khoa Du lịch –Đại học Huế cũng tạo thêm cơ hội để khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực hiện

có của Đại Học Huế, góp phần thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ của một đại họctrọng điểm đa ngành ở Miền Trung và Tây Nguyên

Với ý nghĩa trên của Khoa Du lịch, thêm vào đó tình trạng xả rác bừa bãi ởcác điểm tham quan hay khai thác du lịch theo hướng xâm hại di sản thời gianqua chứng tỏ các ban, ngành quản lý địa phương, các doanh nghiệp còn lúng túng

về việc làm thế nào để thực hiện du lịch có trách nhiệm, bền vững Trên cơ sở tồn

tại những vấn đề này, tôi đã chọn đề tài “Nghiên cứu nhận thức về Du lịch có trách nhiệm của sinh viên Khoa Du lịch – Đại học Huế” làm đề tài khóa luận

tốt nghiệp cuối khóa của mình cùng với hy vọng góp phần thiết thực nâng caotrách nhiệm của sinh viên trong việc nhận thức và hành động về du lịch

2 Lịch sử nghiên cứu đề tài

Trên thế giới

Trên thế giới, du lịch có trách nhiệm bắt đầu hình thành từ cuối những năm

70 của thế kỷ 20 khi các tác động tiêu cực của phát triển du lịch đại chúng bắtđầu khiến nhiều người lo ngại Năm 1989, Tổ chức Thương mại thế giới (WTO)

đã sử dụng thuật ngữ “du lịch có trách nhiệm” thay bằng thuật ngữ “du lịch thaythế/ du lịch mới” để phân biệt với du lịch đại trà và các tác động của du lịch đạitrà Tầm nhìn về một hình thái phát triển du lịch có trách nhiệm được trao đổinhiều vào những năm 1980 và trở thành một phần quan trọng của khái niệm dulịch bền vững được hình thành và trở nên phổ biến sau đó

Năm 2002, Hội thảo về du lịch có trách nhiệm được tổ chức tại Cape Town(Nam Phi), là hoạt động bên lề trước Hội nghị thượng đỉnh thế giới về phát triểnbền vững tại Johannesburg đã xác định rõ các đặc điểm của du lịch có tráchnhiệm và đề ra các nguyên tắc của du lịch có trách nhiệm về mặt kinh tế, xã hội

và môi trường Đây là hội thảo quan trọng, đặt nền móng cho các nghiên cứu vàtriển khai trong thực tiễn du lịch có trách nhiệm trên phạm vi toàn thế giới.

Thuật ngữ “Du lịch có trách nhiệm” được đưa ra bởi Tony và MaureenWheeler (Lonely planet Pubications, 2013), lại xác định rằng du lịch có tráchnhiệm tác động tích cực đến môi trường, văn hóa địa phương và nền kinh tế Vìvậy, điểm đến du lịch phải được bảo vệ bởi tất cả các thành phần có liên quan.Trong các ngày nghỉ của mình du khách có thể tác động tích cực cũng như tiêucực đến người dân và môi trường địa phương Họ cũng sẽ nhận được một số kinhnghiệm mới của chuyến đi của họ cũng như tác động lại điểm đến Do vậy, mụctiêu của ngành du lịch có trách nhiệm là để giảm thiểu các tác động tiêu cực vàtối đa hóa những lợi ích tích cực về điểm đến và môi trường Xu hướng phát triển

du lịch có trách nhiệm ngày càng phổ biến hơn trong những năm gần đây, dukhách sẵn sàng trả nhiều tiền hơn cho các chuyến đi của họ có lợi cho cộng đồngđịa phương, môi trường và xã hội ở các điểm đến (Fracis, 2008)

Theo Liquin (2013), ông đã chỉ ra tầm quan trọng và sự cần thiết của dulịch có trách nhiệm và phân tích các bên liên quan như các doanh nghiệp du lịch,khách du lịch, cộng đồng địa phương và chính phủ Do đó, ông đề nghị ngườidân cần nâng cao nhận thức về “du lịch có trách nhiệm”, và nỗ lực làm chí nềnvăn minh cổ xưa (di tích văn hóa, lịch sử) có thể tồn tại lâu dài

Tại Việt Nam

Ở Việt Nam, phải tới năm 2011, khi Chương trình Phát triển Năng lực Dulịch có trách nhiệm với môi trường và xã hội, do Liên minh Châu Âu tài trợ (Dự

án EU – ESRT), thì khái niệm đó mới được nhắc đến thường xuyên và trở nênquen thuộc

Dự án EU – ESRT được triển khai trong giai đoạn từ 2011 đến 2016 vớimục tiêu chung là: đưa các nguyên tắc về du lịch có trách nhiệm vào ngành dulịch Việt Nam nhằm tăng cường tính cạnh tranh và góp phần thực hiện kế hoạchphát triển về kinh tế - xã hội của đất nước, với mục tiêu cụ thể là: đẩy mạnh cungcấp dịch vụ du lịch có trách nhiệm với môi trường và xã hội, góp phần thực hiệnChiến lược Phát triển Du lịch Việt Nam Dự án này đã soạn thảo ra “Bộ công cụ

du lịch có trách nhiệm tại Việt Nam” với 13 bài, mỗi bài về các chủ đề đa dạngkhác nhau nhằm phục vụ nghiên cứu cũng như giảng dạy Tài liệu này có giá trị

lý thuyết và thực tiễn cho việc tuyên truyền, phát triển du lịch có trách nhiệm tạiViệt Nam

Cũng trong khuôn khổ của Dự án EU – ESRT, nhiều tài liệu được soạn thảotrình bày các khái niệm, đặc điểm, mối liên hệ, chính sách,… về du lịch có trách

nhiệm như: Giới thiệu về du lịch có trách nhiệm, Du lịch có trách nhiệm và

ngành lữ hành ở Việt Nam, Hướng dẫn xây dựng các chính sách Du lịch có trách nhiệm ở Việt Nam,…

Với số vốn đầu tư là 12,1 triệu Euro, Dự án EU - ESRT (2011 – 2016) làchương trình hỗ trợ kỹ thuật du lịch lớn nhất tại Việt Nam, với mục tiêu đưa cácnguyên tắc về du lịch có trách nhiệm vào ngành du lịch nước ta, để nâng cao khảnăng cạnh tranh và góp phần thực hiện các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.Qua sáu năm hoạt động, dưới sự chỉ đạo của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, dự

án đã tổ chức các khóa tập huấn theo nhiều chủ đề cho các học viên, nâng caonhận thức về du lịch có trách nhiệm cho học sinh Trung học phổ thông, phổ biếncác tài liệu kỹ thuật qua mạng, hỗ trợ trang thiết bị cho mười nhà văn hóa và phòngthực hành mẫu cho năm trường du lịch,… Từ đó, tác động đến nhận thức của cáccấp, ngành đối với yêu cầu về sự phát triển bền vững của du lịch Việt Nam

Du lịch có trách nhiệm từ một khái niệm mới lạ đã trở thành thuật ngữ quenthuộc và là một phần tất yếu trong nhiều chính sách, kế hoạch và hoạt động thực

tế của du lịch Việt Nam Nhận thức về phát triển du lịch có trách nhiệm cũngđược lan tỏa rộng đến các khu vực trên đất nước nhờ sự phối hợp chặt chẽ củacác địa phương, điểm đến và cộng đồng

Kể từ đó đã có nhiều các công trình nghiên cứu về du lịch trách nhiệm đãthực hiện, tiêu biểu là:

Nghiên cứu hoạt động du lịch có trách nhiệm ở Việt Nam, đề tài được thựchiện từ 01/2012 đến 12/2013, do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, giaocho Viện nghiên cứu Phát triển Du lịch thực hiện, chủ nhiệm đề tài Hà Văn Siêu

Đề tài này đã nghiên cứu những nội dung sau:

- Cơ sở lý luận về du lịch có trách nhiệm: khái niệm, mối quan hệ, lợi ích,ứng xử giữa các bên tham gia hoạt động du lịch,…

- Kinh nghiệm cụ thể của một số điểm đến du lịch trên thế giới và ở ViệtNam: chính sách, tổ chức quản lý, kiểm soát, cơ chế điều tiết, đánh giá,…

- Thực trạng hoạt động du lịch có trách nhiệm ở Việt Nam qua khảo sátthực tế: hoạt động từ phía cung, hoạt động từ phía cầu, vai trò, trách nhiệm, mức

độ tham gia của các bên

- Giải pháp đẩy mạnh hoạt động du lịch có trách nhiệm

Luận văn thạc sĩ Xây dựng mô hình du lịch có trách nhiệm ở Công ty cổ

phần Sài Gòn – Phú Quốc (Dũng, 2015) Đề tài đã nghiên cứu, hệ thống hóa cơ

sở lý luận về du lịch có trách nhiệm, mô hình và thực tiễn áp dụng Bên cạnh đó,

đề tài đi sâu nghiên cứu phân tích đánh giá thực trạng hoạt động của Công ty cổphần Sài Gòn – Phú Quốc nhằm xây dựng mô hình du lịch có trách nhiệm để ápdụng vào thực tế kinh doanh của Công ty để tham gia có hiệu quả vào chuỗi dulịch ở Phú Quốc

Khóa luận tốt nghiệp đại học Một số giải pháp phát triển sản phẩm du lịch

có trách nhiệm tại Việt Nam (Hà, 2016) Đề tài nghiên cứu cơ sở lý luận về sản

phẩm du lịch có trách nhiệm ở Việt Nam Đề tài cũng đã đánh giá lợi ích của sảnphẩm du lịch có trách nhiệm đem lại cho ngành du lịch Việt Nam Đưa ra một sốgiải pháp nhằm phát triển sản phẩm du lịch có trách nhiệm cho ngành Du lịchViệt Nam

Trong các công trình khoa học đã nghiên cứu, chưa có đề tài nào đánh giánhận thức của sinh viên về du lịch có trách nhiệm, do vậy hướng nghiên cứu vềnhận thức của sinh viên Khoa Du lịch – Đại học Huế là một hướng nghiên cứumới, không bị trùng lập so với các công trình khoa học trước đó

3 Mục tiêu nghiên cứu

3.2 Mục tiêu cụ thể

- Hệ thống hóa các cơ sở lý luận và thực tiễn về du lịch có trách nhiệm

- Nghiên cứu thực trạng hoạt động du lịch tại Huế

- Điều tra và đánh giá nhận thức của sinh viên Khoa Du lịch về du lịch cótrách nhiệm

- Đề xuất những giải pháp mang tính thực tiễn và khả thi nhằm nâng caonhận thức của sinh viên Khoa Du lịch về du lịch có trách nhiệm và phát triển dulịch có trách nhiệm

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: nhận thức của sinh viên Khoa Du lịch đối với hoạtđộng du lịch có trách nhiệm

- Đối tượng điều tra: sinh viên Khoa Du lịch

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Đề tài tập trung đánh giá nhận thức của sinh viên Khoa Dulịch về du lịch có trách nhiệm, từ đó nhằm đưa ra những giải pháp và đề xuấtnhằm nâng cao nhận thức của sinh viên về du lịch có trách nhiệm, và một số giảipháp chung phát triển du lịch có trách nhiệm

- Về không gian: Khoa Du Lịch – Đại học Huế

- Về thời gian: tiến hành nghiên cứu từ tháng 3 đến tháng 5 năm 2020

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Thu thập số liệu

5.1.1 Thu thập số liệu thứ cấp

Thu thập nguồn dữ liệu thứ cấp từ các nghiên cứu, sách báo trong và ngoài nước, tạp chí, các trang website điện tử, các tài liệu, các báo cáo, nghị định, nghị quyết của cơ quan quản lý du lịch tỉnh cùng chính quyền địa phương

5.1.2 Thu thập số liệu sơ cấp

Thu thập số liệu sơ cấp bằng cách tiến hành điều tra bảng hỏi đối với sinh viên hiện đang theo học tại Khoa Du lịch – Đại học Huế

5.2 Phương pháp phân tích và xử lý số liệu

Phương pháp phân tích thống kê bằng phần mềm SPSS 22.0 để đảm bảo độ tin cậy và chính xác cao thông qua thống kê tần suất (Frequency), phần trăm (Percent), trung bình (Mean); đánh giá độ tin cậy của thang đo Likert

(Cronbach’s Alpha), phân tích phương sai một yếu tố (One-way ANOVA)

Xác định quy mô mẫu theo công thức của Linus Yamane:

n = (1+N∗eN

¿ ¿2)¿

- Trong đó, N: kích thước tổng thể ( N = 2.899, số lượng sinh viên Khoa Dulịch năm học 2019 – 2020)

- Với e: độ sai lệch (độ sai lệch + độ tin cậy = 100%)

- Với độ tin cậy 90% thì ta có số mẫu cần điều tra là

Để đảm bảo tính hiệu quả của mẫu và tăng tính chính xác trong quá trình nghiên cứu nên tác giả đã điều tra 140 mẫu thay vì 97 mẫu như dự kiến

6 Kết cấu của đề tài

Phần I giới thiệu tổng quan về lý do nghiên cứu, mục tiêu, phạm vi vàphương pháp nghiên cứu

Phần II bao gồm 3 chương:

Phần III kết thúc đề tài với việc đưa ra các kiến nghị và kết luận cô đọng

PHẦN II NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Theo từ điển Tiếng Việt (Phê, 1992): “Nhận thức là quá trình hoặc kết quả

phản ánh và tái hiện vào trong tư duy, là quá trình con người nhận biết, hiểu biết

về thế giới quan hoặc kết quả nghiên cứu của quá trình đó”

Theo Từ điển Bách khoa toàn thư Việt Nam: “Nhận thức là quá trình biện

chứng của sự phản ánh thế giới khách quan trong ý thức con người, nhờ đó con người tư duy và không ngừng tiến đến gần khách thể”

Theo quan điểm của C.Mac và Ănghen: “Nhận thức là sự phản ánh hiện

thực khách quan vào bộ óc của con người Sự phản ánh đó không phải là một hành động nhất thời, máy móc, giản đơn và thụ động mà là một quá trình phức tạp của hoạt động trí tuệ tích cực và sáng tạo”

V.I.Lênin lại cho rằng: “Nhận thức là sự phản ánh thế giới khách quan bởi

con người nhưng không phải là sự phản ánh đơn thuần, trực tiếp hoàn toàn Quá trình này là cả một chuỗi những sự trừu tượng, sự cấu thành và sự hình thành nên các khái niệm, quy luật và chính các khái niệm, quy luật này lại bao quát một cách có điều kiện gần đúng tính quy luật phổ biến của thế giới tự nhiên vĩnh viễn vận động và phát triển”

Như vậy, nhận thức là quá trình con người nhận biết về một đối tượng nào

đó từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp Sống và hoạt động trong thế giớiquan, con người phải tỏ thái độ, nhìn nhận, đánh giá và hành động với thế giới

ấy, hiểu và biết rõ nó là cái gì, nó như thế nào và có ý nghĩa gì trong cuộc sống;

để từ đó xuất hiện hành vi tích cực hoặc tiêu cực đối với đối tượng đó

Trong phạm vi nghiên cứu này tác giả tập trung vấn đề nhận thức của sinh viênKhoa Du lịch – Đại học Huế về hoạt động phát triển du lịch có trách nhiệm xem họhiểu và nhận biết thế nào về du lịch và các hoạt động du lịch có trách nhiệm.

Nhận thức là yếu tố khởi nguồn của các hành vi trách nhiệm Nhận thứcđúng và đủ về các sự vật, hiện tượng, các quá trình diễn ra trong hoạt động dulịch, quản lý, kinh doanh du lịch thì sẽ hành động có trách nhiệm để không hoặchạn chế thấp nhất làm tổn hại tới xung quanh (các chủ thể tham gia khác) vàmang lợi ích tối đa về kinh tế xã hội và môi trường cho chính mình và xã hội.Nhận thức của cá nhân cơ bản phụ thuộc giáo dục, trình độ nghề nghiệp đồngthời với sự quan tâm và tần suất tiếp xúc với hoạt động du lịch, hoạt động chuyênmôn Nhận thức càng cao, sâu, rộng thì thể hiện trách nhiệm càng cao Nhận thứccủa tập thể, tổ chức hay cộng đồng phụ thuộc vào nhận thức của từng cá nhânđồng thời tùy thuộc vào sự gắn kết của tổ chức và định hướng dẫn dắt thông quaquá trình lâu dài thực hiện các chương trình nhận thức về trách nhiệm của từngthành viên trong tổ chức Nâng cao nhận thức là cơ sở quyết định nâng cao tráchnhiệm trong hoạt động du lịch, bao gồm nhận thức của chủ doanh nghiệp, ngườilao động, dân cư và du khách

Nhận thức của cộng đồng và việc phát triển du lịch có trách nhiệm có mốiquan hệ hai chiều Khi nhận thức của cộng đồng đúng và đủ sẽ quyết định tráchnhiệm cao; ngược lại, các phương thức quản lý hoạt động du lịch đúng đắn cũng

sẽ giúp nâng cao nhận thức, ý thức cộng đồng Hai yếu tố này luôn cần được pháttriển, tồn tại song song với nhau, nhằm hướng đến sự phát triển bền vững dựatrên cân bằng lợi ích kinh tế và bảo tồn

1.1.2 Các mức độ nhận thức

Theo Benjamin S.Bloom (1956), thang nhận thức gồm có 6 cấp độ(Bloom’s Taxonomy)

Hình 1.1 Thang các mức độ nhận thức của Benjamin S.Bloom

- Biết (Knowledge): Biết là năng lực nhớ lại các thông tin, sự kiện màkhông nhất thiết phải hiểu chúng

- Hiểu (Comprehention): Hiểu là năng lực hiểu ý nghĩa của thông tin và giảithích các thông tin

- Ứng dụng (Application): Ứng dụng là năng lực vận dụng các thông tinhiểu biết được vào những hoàn cảnh mới, tình huống mới, điều kiện mới, giảiquyết các vấn đề đặt ra

- Phân tích (Analysis): Phân tích là năng lực chia thông tin thành nhiềuthành tố để biết được các mối quan hệ nội tại và cấu trúc của chúng

- Tổng hợp (Synthesis): Tổng hợp là năng lực liên kết các thông tin lại vớinhau tạo ra ý tưởng mới, khái quát hóa các thông tin suy ra các hệ quả

- Đánh giá (Evaluation): Đánh giá là năng lực đưa ra nhận định, phán quyết

về giá trị thông tin, vấn đề, sự vật, hiện tượng theo một mục đích cụ thể

Sự phát triển của du lịch và các hoạt động của nó phụ thuộc vào nhận thức

và ý thức của người dân Muốn phát triển du lịch có trách nhiệm và bền vững thìcần sự quan tâm và chấp hành từ cộng đồng địa phương, cộng đồng có nhận thứcđúng sẽ tạo ra hành động đúng Khi người dân có sự hiểu biết, họ nhận thức đượcnhững lợi ích do hoạt động du lịch mang lại, họ sẽ có ý thức giữ gìn cảnh quan,môi trường và tham gia tích cực hơn vào sự phát triển du lịch địa phương

Trong nghiên cứu này, khi điều tra về nhận thức của sinh viên Khoa Du lịch– Đại học Huế về hoạt động du lịch có trách nhiệm tác giả đã dựa trên thang nhậnthức của Benjamin S.Bloom, tuy nhiên để phù hợp cho việc đánh giá tác giả đãđiều chỉnh lại thang nhận thức thành 4 mức độ: biết, hiểu, chấp nhận và thựchiện Với những mức độ khác nhau, nhận thức phát triển từ những bước đầu nhưbiết, hiểu, chấp nhận cho đến thực hiện Trong quá trình xây dựng và nâng caonhận thức của sinh viên, các thông tin đưa ra không chỉ để sinh viên biết mà cònphải hiểu rõ bản chất, ý nghĩa của nó Từ đó, thuyết phục sinh viên chấp nhận,thực hiện các hành vi tích cực, và duy trì các hành vi đó thành thói quen, tậpquán, phương thức sống bền vững.

Hình 1.2 Thang các mức độ nhận thức của sinh viên về du

lịch có trách nhiệm

Qua các mức độ phát triển của nhận thức, ta có thể nhận thấy rằng nhậnthức đóng một vai trò quan trọng, nó chi phối thái độ, hành động biểu hiện ra bênngoài và tạo nên ý thức Trong giới hạn của nghiên cứu, tác giả đi sâu nghiên cứu

sự nhận thức của sinh viên Khoa Du lịch – Đại học Huế trong việc phát triển dulịch có trách nhiệm Nắm được mức độ nhận thức, sự quan tâm của sinh viên dulịch – các nhà du lịch tương lai là điều quan trọng để đưa ra những đề xuất, giảipháp phù hợp nhằm phát triển du lịch có trách nhiệm

1.2 Tác động của hoạt động du lịch đến đời sống cộng đồng

Du lịch là một ngành tổng hợp và liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhaucủa đời sống Ngoài ra, đây là một ngành kinh tế tổng hợp được thực hiện và kếthợp bởi nhiều bên liên quan Đặc biệt, hoạt động du lịch có sự tác động qua lạivới các lĩnh vực: kinh tế, văn hóa – xã hội và môi trường Trong quá trình phát

4 Thực hiện

3 Chấp nhận

2 Hiểu

1 Biết

triển, các tác động này được thể hiện qua hai khía cạnh: tích cực và tiêu cực Do

đó, cần hiểu rõ vấn đề này để từ đó phát huy tối đa những tác động tích cực vàgiảm thiểu những tác động tiêu cực của hoạt động du lịch

Mặc khác, theo khái niệm du lịch có trách nhiệm thì các quá trình và hoạtđộng du lịch chỉ được gọi là “có trách nhiệm” khi nó đem lại những lợi ích tối đa

về kinh tế, môi trường và xã hội và hạn chế các tác động tiêu cực mà du lịch đemlại Theo cách tiếp cận đó thì đề tài cũng đã nghiên cứu vấn đề tác động của hoạtđộng du lịch tới cộng đồng địa phương

Các tác động của du lịch chủ yếu được chia làm ba loại: tác động của dulịch đến kinh tế, tác động của du lịch đến văn hóa – xã hội và tác động của dulịch đến môi trường

Tác động của du lịch đến kinh tế

Như đã đề cập, du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp, được thực hiện và kếthợp bởi nhiều bên liên quan Chính vì vậy, ngành kinh tế này có mối liên hệ chặtchẽ với một số ngành kinh tế khác Do đó, có thể thấy rằng du lịch đã tác độngmạnh mẽ đến nền kinh tế

Tác động kinh tế là những lợi ích chi phí trực tiếp và gián tiếp về kinh tếnhận được từ sự phát triển và sử dụng các tiện nghi, dịch vụ du lịch Các tác động

về kinh tế của hoạt động du lịch chủ yếu bao gồm tác động trực tiếp và tác độnggián tiếp

Tác động trực tiếp là những tác động kinh tế đến các ngành liên quan trựctiếp đến hoạt động du lịch Ví dụ, sự gia tăng số lượng khách lưu trú qua đêm tạikhách sạn sẽ trực tiếp làm tăng doanh số bán hàng trong lĩnh vực khách sạn.Tác động gián tiếp là tác động ảnh hưởng đến các ngành cung ứng vật tư,hàng hóa cơ bản phục vụ cho các ngành liên quan đến hoạt động du lịch Ví dụnhư, nước uống và khăn lạnh là hai loại hàng hóa bình thường, nhưng khi đượccung ứng cho các tour du lịch của các công ty lữ hành, chúng cũng trở thành hailoại hàng hóa phục vụ du lịch

Tác động của du lịch đến văn hóa – xã hội

Văn hóa xã hội bao gồm những quy tắc ứng xử trong gia đình, cộng đồng,

xã hội,… Đây cũng là những yếu tố mà ngành du lịch có thể đưa vào khai thácphục vụ cho hoạt động của ngành Ngoài ra, yếu tố này cũng là một trong nhữngđiểm hấp dẫn đối với khách du lịch Thông qua hoạt động du lịch, du khách cóthể hiểu biết thêm về đời sống văn hóa – xã hội tại điểm đến du lịch, giúp họ mởmang thêm kiến thức xã hội

Văn hóa là một hiện tượng lịch sử, mỗi xã hội đều có nền văn hóa tươngứng với nó Mỗi dân tộc khác nhau thì có nền văn hóa – xã hội khác nhau, cácthói quen sinh hoạt như ăn, mặc, ở cũng khác nhau

Du lịch là hoạt động thực tiễn xã hội của con người Nó có mối liên hệ mậtthiết với văn hóa xã hội

Cùng với đà phát triển của du lịch, những thay đổi về mặt xã hội là khôngthể tránh khỏi, đặc biệt ở những địa điểm mà số lượng du khách tăng nhanhchóng và chiếm một tỷ lệ lớn so với dân số địa phương Những nhân tố khác nhưmức độ đô thị hóa, tầm ảnh hưởng của các chuẩn mực xã hội tại địa phương cũnggóp phần chi phối tác động của du lịch trong khu vực

Tác động của du lịch đến môi trường

Hoạt động du lịch luôn gắn liền với việc khai thác các tài nguyên của môitrường tự nhiên như sông núi, ruộng đồng, cảnh đẹp thiên nhiên, biển cả đồi núi,

… cùng với các tài nguyên văn hóa, nhân văn Song song với quá trình khai thác,hoạt động du lịch đôi khi còn tạo nên môi trường nhân tạo như công việc giải trí,bảo tàng, làng văn hóa,… trên nền tảng tập hợp của một hay nhiều đặc tính củamôi trường nhân văn như một ngọn núi, một quả đồi hay một khúc sông Do đó,ngành du lịch có những tác động khác nhau tới môi trường Các hoạt động kinh

tế nói chung và hoạt động du lịch nói riêng đều có tác động đến tài nguyên vàmôi trường Những hoạt động này đều ảnh hưởng đến tài nguyên môi trường, cóthể là ảnh hưởng tích cực lẫn tiêu cực

Tác động đến môi trường là những ảnh hưởng (xấu hay tốt) do hoạt độngphát triển du lịch gây ra cho môi trường, bao gồm các yếu tố môi trường tự nhiêncũng như các yếu tố môi trường xã hội – nhân văn

Cụ thể du lịch tác động đến đời sống cộng đồng như sau:

Bảng 1.1 Mô tả những tác động của du lịch tới đời sống cộng đồng NHỮNG TÁC ĐỘNG CỦA DU LỊCH TỚI CỘNG ĐỒNG

I Những tác động kinh tế tích cực

II Những tác động kinh tế tiêu cực

địa phương

10 Giá cả nhà đất ở địa phương tăng lên là vì du lịch

11 Tính mùa vụ của du lịch tạo ra rủi ro cao, tình trạng thiếu việc làm hoặc thất nghiệp

12 Việc phát triển du lịch tại các khu du lịch cũng gây trở ngại cho hoạt độngkiếm kế sinh nhai của người dân địa phương

III Những tác động văn hóa – xã hội tích cực

13 Du lịch đã cải thiện chất lượng các sản phẩm và dịch vụ hạ tầng du lịch như

hệ thống giao thông vận tải, đường xá, điện, nước, các nhà hàng, các cửahiệu, khách sạn và các nhà nghỉ,… trong khu vực

14 Du lịch làm tăng lòng tự hào của người dân về văn hóa bản địa

15 Du lịch khuyến khích việc phát triển rộng rãi các hoạt động văn hóa nhưphát triển nghề thủ công, các loại hình biểu diễn nghệ thuật và âm nhạc tạiđịa phương

16 Du lịch giúp cho việc giữ gìn, tôn tạo và duy trì bản sắc văn hóa dân tộc củangười dân địa phương

17 Du lịch giúp tăng cường sự giao lưu văn hóa giữa du khách và người dânđịa phương

18 Nhờ phát triển du lịch mà người dân địa phương có nhiều hơn các cơ hộigiải trí

19 Du lịch giúp cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân địa phương

IV Những tác động văn hóa – xã hội tiêu cực

20 Người dân địa phương phải chịu những thiệt thòi vì sống trong điểm du lịch

21 Du lịch đang làm hủy hoại văn hóa địa phương

22 Du lịch kích thích người dân địa phương bắt chước, đua đòi cách ứng xửcủa du khách và từ bỏ những giá trị văn hóa truyền thống

23 Sự gia tăng số lượng du khách dẫn đến sự gia tăng mối bất hòa giữa cư dânđịa phương và du khách

24 Do sự xuất hiện của khách du lịch, càng ngày càng khó có thể tìm được mộtkhông gian yên tĩnh ở quanh khu vực này

25 Du lịch đã làm hạn chế việc sử dụng các phương tiện giải trí của người dânđịa phương đối với các trung tâm vui chơi giải trí, khu thể thao tổng hợp vàbãi tắm

26 Du lịch làm gia tăng các tệ nạn xã hội như tình trạng phạm tội nghiện hút,mại dâm, cờ bạc, rượu chè, buôn lậu, trộm cắp,… tại địa phương

VI Những tác động môi trường tiêu cực

31 Việc xây dựng các cơ sở lưu trú du lịch như khách sạn, nhà nghỉ phục vụ dukhách làm phá hủy môi trường cảnh quan tại các khu du lịch

32 Du lịch có tác động tiêu cực đến các tài nguyên thiên nhiên như suy giảm sự

đa dạng của các loài động thực vật

33 Du lịch gây ra đáng kể việc ô nhiễm không khí, nguồn nước, tiếng ồn, chấtthải rắn và ô nhiễm đất trồng

34 Do hoạt động du lịch, hiện giờ diện tích đất nông nghiệp và đất tự nhiêntrong khu vực bị thu hẹp lại

35 Các trang thiết bị phục vụ du lịch được xây dựng trong và phụ cận tại các khu dulịch không hài hòa với môi trường tự nhiên và kiểu kiến trúc truyền thống

1.3 Du lịch có trách nhiệm

1.3.1 Khái niệm

Hiện nay cách tiếp cận phát triển du lịch có trách nhiệm đang trở thành một

xu thế toàn cầu và có nhiều cách tiếp cận khác nhau

Theo Cơ quan Môi trường và Du lịch Nam Phi (1996), khái niệm du lịch cótrách nhiệm là “hoạt động du lịch có trách nhiệm với môi trường thông qua việc

sử dụng tài nguyên bền vững, có trách nhiệm với cộng đồng địa phương tham giavào ngành công nghiệp du lịch, trách nhiệm đảm bảo an toàn, an ninh cho khách

du lịch, và trách nhiệm với chính phủ, người lao động, người sử dụng lao động,

tự nhiên và đa dạng sinh học

- Tôn trọng bản sắc văn hóa – xã hội của cộng đồng địa phương, bảo tồncác di sản sống/đã được xây dựng cũng như các giá trị truyền thống của họ vànâng cao hiểu biết cũng như chấp nhận về nền văn hóa mới

- Đảm bảo các lợi ích kinh tế khả thi, lâu dài được phân bố công bằng chotất cả các đối tác, bao gồm tình trạng việc làm bền vững, cơ hội cải thiện thunhập, các dịch vụ xã hội cho cộng đồng chủ nhà và góp phần giảm nghèo

- Du lịch có trách nhiệm có nghĩa là trách nhiệm của Chính phủ và cácdoanh nghiệp lữ hành thu hút cộng đồng địa phương gần các điểm du lịch thamgia vào chuỗi cung ứng các hoạt động kinh tế dịch vụ (như việc cung cấp các sảnphẩm nông nghiệp cho các khu nghỉ dưỡng, dịch vụ giặt là,…) Nó cũng manghàm ý về trách nhiệm trong việc tôn trọng, đầu tư và phát triển giá trị văn hóa địaphương cũng như bảo vệ chúng không bị thương mại hóa và khai thác quá mức

Du lịch có trách nhiệm cũng hướng đến việc lôi kéo sự tham gia tích cực củacộng đồng địa phương vào ngành công nghiệp du lịch, hướng đến mục tiêu pháttriển bền vững và đảm bảo an toàn và an ninh cho du khách

Du lịch trách nhiệm cũng có nghĩa là trách nhiệm của cả người sử dụng laođộng và người lao động trong ngành du lịch với nhau cũng như với quyền lợi củakhách hàng Du lịch trách nhiệm cũng nhấn mạnh đến trách nhiệm của Chính phủ,

trách nhiệm của bản thân khách du lịch khi tham gia vào các hoạt động du lịch, đặcbiệt là trách nhiệm đối với bảo vệ môi trường và bảo tồn các giá trị văn hóa.

Như vậy, du lịch có trách nhiệm đề cập đến sự phối hợp giữa các bên liênquan nhằm xác định các hành động và trách nhiệm cụ thể và cùng nhau đồngthuận để thực hiện các hoạt động đó Du lịch có trách nhiệm đòi hỏi các cá nhân,

tổ chức và doanh nghiệp phải có trách nhiệm đối với hành động của họ Cách tiếpcận này nhấn mạnh đến tính trách nhiệm trong du lịch của tất cả mọi đối tượngliên quan, bao gồm: chính phủ, nhà sản xuất, điều hành, hãng vận chuyển, dịch

vụ của cộng đồng, tổ chức phi chính phủ, khách du lịch, dân cư địa phương,…

Du lịch có trách nhiệm hướng tới mục tiêu cung cấp những kinh nghiệmtích cực cho du khách và cộng đồng dân cư địa phương, nâng cao nhận thức về

sự tôn trọng đối với môi trường, văn hóa, giảm thiểu các tác động tiêu cực từphát triển du lịch, hướng sự tập trung tới người nghèo, trao quyền cho người dânđịa phương, thông qua du lịch để tối đa hóa thu nhập và việc làm cho họ

Tóm lại, du lịch có trách nhiệm là một cách thức nhằm quản lý và làm du lịchchứ không phải một điểm đến, hay loại hình du lịch; kết quả là Du lịch có trách

nhiệm tạo ra “những địa điểm tốt hơn cho người dân sinh sống ở đó và cho con

người tới thăm” và thước đo thành công là nguồn thu nhập cao hơn, các công việc

thỏa đáng hơn và điều kiện văn hóa, xã hội tự nhiên được cải thiện hơn

1.3.2 Các mục tiêu của du lịch có trách nhiệm

Cốt lõi của Du lịch có trách nhiệm là những nguyên tắc của du lịch bềnvững, mà theo Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc và Tổ chức Du lịch Thếgiới, nhằm mục đích:

- Tận dụng tối ưu các nguồn tài nguyên môi trường tạo thành một yếu tốquan trọng trong phát triển du lịch, duy trì quá trình sinh thái quan trọng và giúp

đỡ để bảo tồn di sản thiên nhiên và đa dạng sinh học

- Tôn trọng tính xác thực văn hóa xã hội của cộng đồng địa phương, bảo tồnnhững công trình, di sản văn hóa sống và những giá trị truyền thống của họ, vàđóng góp vào sự hiểu biết và khoan dung của liên văn hóa

- Đảm bảo khả thi, lợi ích kinh tế lâu dài cho tất cả các bên có liên quanđược phân phối một cách công bằng, trong đó có việc làm ổn định cơ hội tạo thunhập và các dịch vụ xã hội cho các địa phương, cùng với đó là góp phần xóa đóigiảm nghèo

1.3.3 Các nguyên tắc về du lịch có trách nhiệm

Trong Tuyên bố Cape Town các nguyên tắc chủ đạo cho việc thực hiện dulịch có trách nhiệm tại các điểm đến đã được xác định bao gồm:

a Các nguyên tắc chủ đạo về Trách nhiệm xã hội

- Cộng đồng địa phương chủ động tác động vào việc lập kế hoạch, ra quyếtđịnh và xây dựng năng lực để biến du lịch có trách nhiệm thành hiện thực

- Đánh giá các tác động xã hội trong suốt vòng đời hoạt động – bao gồm cảgiai đoạn quy hoạch và thiết kế dự án – để giảm thiểu các tác động tiêu cực và tối

- Nỗ lực để đảm bảo rằng du lịch góp phần cải thiện sức khỏe và giáo dục

b Các nguyên tắc chủ đạo về Trách nhiệm Môi trường

- Đánh giá tác động môi trường trong suốt vòng đời của các cơ sở và cáchoạt động du lịch – bao gồm cả giai đoạn quy hoạch và thiết kế, đảm bảo giảmthiểu các tác động tiêu cực và tối đa hóa những tác động tích cực

- Sử dụng nguồn tài nguyên một cách bền vững, giảm chất thải và sự tiêuthụ quá mức

- Quản lý đa dạng tự nhiên một cách bền vững, và khi thích hợp thì khôiphục lại sự đa dạng này; cân nhắc quy mô và loại hình du lịch mà môi trường cóthể hỗ trợ, và tôn trọng sự toàn vẹn của hệ sinh thái dễ bị tổn thương và các khuvực cần được bảo vệ

- Tăng cường giáo dục và nâng cao nhận thức của các đối tác cho sự pháttriển bền vững.

- Nâng cao năng lực của mọi đối tác và đảm bảo tiến hành theo mô hìnhđiển hình, tham khảo ý kiến các chuyên gia môi trường và bảo tồn

c Các nguyên tắc chủ đạo về Trách nhiệm Kinh tế

- Đánh giá tác động kinh tế trước khi phát triển du lịch và ưu tiên tiến hànhnhững hình thức phát triển mang lại lợi ích cho cộng đồng địa phương và giảmthiểu tác động tiêu cực đến sinh kế của người dân địa phương, nhìn nhận rằng dulịch có thể không phải lúc nào cũng là hình thức thích hợp nhất cho phát triểnkinh tế địa phương

- Tối đa hóa lợi ích kinh tế địa phương bằng cách tăng cường các mối liênkết và giảm bớt các kẽ hở, bằng cách đảm bảo rằng các cộng đồng cùng tham gia

và hưởng lợi từ du lịch Sử dụng du lịch để hỗ trợ giảm nghèo bằng cách áp dụngcác chiến lược vì người nghèo bất cứ nơi nào có thể

- Phát triển sản phẩm có chất lượng giúp mang lại, bổ sung và tăng cườngcho điểm đến

- Tiếp thị du lịch theo cách mang lại sự toàn vẹn tự nhiên, văn hóa và xã hộicủa điểm đến

- Thực hiện kinh doanh công bằng, giá mua và giá bán hợp lý, xây dựngmối quan hệ đối tác đa chiều để giảm thiểu và chia sẻ nguy cơ, tuyển dụng và sửdụng nhân viên đạt các tiêu chuẩn lao động quốc tế

- Hỗ trợ thích hợp và đầy đủ cho các doanh nghiệp vừa, nhỏ và vi mô để đảmbảo các doanh nghiệp có liên quan đến du lịch cùng phát triển mạnh và bền vững

1.3.4 Các lợi ích của du lịch có trách nhiệm

Trong Bộ công cụ Du lịch có Trách nhiệm tại Việt Nam các lợi ích của dulịch có trách nhiệm bao gồm các lợi ích cho doanh nghiệp, lợi ích cho kháchhàng, lợi ích đối với người dân địa phương

a Lợi ích cho doanh nghiệp

- Đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng: Bằng cách tiếp nhận Du lịch có trách

nhiệm bạn đang đáp ứng nhu cầu tiêu dùng cho các công ty có chính sách đạo

đức, nhân viên được trả lương công bằng, được cung cấp điều kiện làm việc tốt,hòa nhập với văn hóa, và không gây hại cho môi trường.

- Tăng giá trị sản phẩm: Người tiêu dùng cảm thấy tốt khi họ đang góp

phần tích cực vào việc bảo vệ môi trường, hỗ trợ người dân địa phương về kinh

tế và xã hội Tuân theo các nguyên tắc Du lịch có trách nhiệm sẽ nâng cao danhtiếng của bạn và giúp bạn nổi bật so với các đối thủ cạnh tranh

- Hỗ trợ cộng đồng: Bằng cách thực hiện các biện pháp có thể chứng minh

là bảo vệ môi trường và người dân cùng nền kinh tế địa phương được hưởngnhững lợi ích tích cực, bạn sẽ được ủng hộ thuận lợi hơn từ các doanh nghiệp,cộng đồng và chính phủ địa phương, từ đó tạo điều kiện để bạn có thể tiếp tụccông việc kinh doanh

- Tạo ra những chú ý tích cực từ cơ quan truyền thống: Là một nhà điều

hành có trách nhiệm có thể tạo ra sự chú ý tích cực của các phương tiện truyềnthông, điều đó sẽ giúp thúc đẩy doanh số bán hàng và tạo thêm nhiều cơ hội kinhdoanh hơn nữa

- Giúp tiết kiệm tiền: Việc sử dụng hiệu quả nguồn năng lực giúp bạn tiết

kiệm chi phí Thực hiện các điều kiện làm việc tốt dẫn đến một lực lượng laođộng vui vẻ hơn và tăng năng suất Bảo tồn khu vực tự nhiên trong các điểm dulịch dẫn đến việc gia tăng tỉ lệ trở lại của du khách và bảo vệ các mối quan hệ củadoanh nghiệp về lâu dài

- Giúp giữ chân nhân viên: Thực hiện một kế hoạch có trách nhiệm tạo ra

niềm tự hào trong kinh doanh và giúp bạn thu hút và giữ nhân viên do đó làmgiảm lượng nhân viên phải thay thế và chi phí đào tạo nguồn nhân lực mới

b Lợi ích cho khách hàng

Ngoài các lợi ích nói trên Du lịch có trách nhiệm giảm thiểu tác động tiêucực về kinh tế, xã hội, môi trường và tối đa hóa các tác động tích cực khác Theonhư nghiên cứu của tổ chức phát triển Hà Lan SNV (2009) về “thị trường cho cácsản phẩm du lịch có trách nhiệm” đã xác định các lợi ích sau:

- Xác định mục tiêu cụ thể: Khái niệm về Du lịch có trách nhiệm đem đến

các nhóm nhân khẩu phương Tây như “nhóm Bùng nổ dân số” (thế hệ sinh ra

trong giai đoạn 1961 – 1981), rồi thế hệ “Gien X” và “Gien Y” (sinh ra giữa giaiđoạn 1961 – 1981 và 1980 – 2001), những trải nghiệm du lịch đáp ứng cácnguyên tắc ngày càng cao về xã hội và môi trường.

- Trở lại với thiên nhiên: Du lịch có trách nhiệm mang đến các loại hình du

lịch gắn với thiên nhiên, gần gũi với thiên nhiên thông qua các hoạt động ngoàitrời như đi bộ đường dài, cắm trại, quan sát động vật hoang dã, đi xe đạp, thểthao dưới nước và có sự tiếp xúc với cộng đồng dân cư địa phương

- Trải nghiệm đích thực: Du lịch có trải nghiệm mang đến cho du khách trải

nghiệm về các nền văn hóa và thiên nhiên đúng nghĩa hay đích thực hay đậmchất địa phương; đáp ứng mong mỏi đó của khách du lịch, như các buổi biểu diễnvăn hóa đầy đủ các nét truyền thống thay vì những màn trình diễn thương mại,hoặc được nhìn ngắm các động vật hoang dã trong môi trường sống tự nhiên củachúng thay vì môi trường nuôi nhốt

- Là những du khách có tâm: Các sản phẩm về du lịch có trách nhiệm tạo ra

các cơ hội để người đi du lịch có thể đóng góp hỗ trợ tình nguyện địa phương nơimình tham quan về mặt tài chính cũng như chuyên môn cho cộng đồng cũng nhưmôi trường tại điểm tham quan

c Các lợi ích đối với người dân địa phương

- Quảng bá được các giá trị văn hóa cũng như tự nhiên của địa phương

mình: Nâng cao nhận thức về tài nguyên văn hóa cũng như tự nhiên bản địa sẽ

giúp người dân địa phương gìn giữ và bảo tồn được các giá trị văn hóa và thiênnhiên của địa phương mình

- Tạo ra được nguồn thu phục vụ công tác bảo tồn: Phát triển du lịch là một

trong những nguồn thu quan trọng đóng góp cho công tác bảo tồn và gìn giữ cácgiá trị văn hóa cũng như tự nhiên thông qua các hoạt động tham quan du lịch nhưbán vé tham quan Thêm vào đó nguồn thu từ du lịch có thể đóng góp cho cácđầu tư về con người – đào tạo, tập huấn nâng cao nhận thức, kiến thức cho ngườidân địa phương để quản lý tài nguyên của chính họ một cách bền vững

- Phát triển cơ sở hạ tầng: Phát triển du lịch sẽ hỗ trợ phát triển cơ sở hạ

tầng của địa phương (như đường xá, trường học, bệnh viện, thông tin, nguồn

nước sạch,…) Các tiêu chuẩn về bảo vệ môi trường trong xây dựng và tổ chứccác hoạt động du lịch cũng như khuyến khích các ngành nghề khác hoạt độngthân thiện với môi trường hơn.

- Vai trò của giới: Mang lại các cơ hội việc làm cho phụ nữ và thanh niên.

Đặc biệt là trong lĩnh vực kinh doanh khách sạn như nhân viên lễ tân, nấu ăn,dọn dẹp là những công việc phù hợp với phụ nữ và người trẻ tuổi

- Tạo động lực kinh doanh: Hỗ trợ nền kinh tế địa phương trên nhiều lĩnh

vực, tạo cơ hội cho các hoạt động kinh doanh liên quan, và kích thích tăng trưởngkinh doanh địa phương một cách trực tiếp và gián tiếp

- Các cơ hội kinh tế: Tạo ra các cơ hội trực tiếp và gián tiếp về việc làm,

thu nhập, trao đổi tiền tệ cũng như các khoản thuế đóng góp cho chính quyền địaphương

- Du lịch dựa vào cộng đồng: Hỗ trợ/ tạo môi trường để cộng đồng tham

gia một cách chủ động vào các hoạt động du lịch, để tạo ra các nguồn thu từ hoạtđộng du lịch, thông qua đó góp phần xóa đói giảm nghèo cho cộng đồng địaphương

Ngoài những lợi ích trên thì tài liệu Thị trường sản phẩm du lịch có tráchnhiệm của Tổ chức phát triển Hà Lan SNV (2009) đã chỉ ra các lợi ích sau:

Du lịch có trách nhiệm mang tới cơ hội hòa mình vào thiên nhiên cho dukhách từ các vùng miền ngày càng được đô thị hóa thông qua các hoạt độngngoài trời như đi bộ, cắm trại, thăm thú cuộc sống hoang dã, đạp xe, các hoạtđộng thể thao dưới nước cũng như cơ hội tiếp xúc với cộng đồng địa phương

Du lịch có trách nhiệm mang lại cho du khách các trải nghiệm “đích thực”hoặc “chân thực” về văn hóa và dựa trên nền tảng tự nhiên, đáp ứng nhu cầu tìmkiếm sự chân thực của du khách thay vì các trải nghiệm giả tạo, là kết quả củaquá trình sản xuất, như các tiết mục trình diễn văn hóa nguyên bản thay vì cáctiết mục được thương mại hóa hoặc thăm quan cuộc sống hoang dã trong môitrường sống tự nhiên thay vì trong môi trường nuôi nhốt

Du lịch có trách nhiệm mang tới cho những người tiêu dùng tận tâm nhữngtrải nghiệm “xanh” có ít tác động tiêu cực hơn tới môi trường và cộng địa

phương, đồng thời cung cấp cơ hội việc làm và điều kiện làm việc tốt cho nhânviên tham gia quá trình cung cấp hàng hóa và dịch vụ được tiêu dùng trong suốtchuỗi trải nghiệm du lịch.

Du lịch có trách nhiệm giúp người tiêu dùng muốn tìm kiếm cảm giác “tựhoàn thiện” bằng cách mang lại ý nghĩa sâu sắc hơn cho các trải nghiệm du lịch

và cơ hội được cho, tặng lại thông qua việc tạo ra các cơ hội hỗ trợ tài chính chocộng đồng địa phương hoặc các dự án môi trường hoặc cơ hội trở thành tìnhnguyện viên

1.3.5 Các loại hình du lịch liên quan đến du lịch có trách nhiệm

Du lịch bền vững

Du lịch đại chúng, bên cạnh những lợi ích to lớn về mặt kinh tế mà nó đemlại, đây cũng là nguồn phát sinh của những ảnh hưởng tiêu cực lên các yếu tố xãhội, văn hóa và môi trường tự nhiên (Olga & Aneta, 2014) Vào giai đoạn cuối

1980, các nhà nghiên cứu và các nhà hành nghề trong mảng du lịch cũng đã bắtđầu xem xét tác động của phát triển bền vững cho ngành công nghiệp của họ.Đây dường như là yêu cầu mang tính khẩn cấp khi các ảnh hưởng của hoạt động

du lịch đại chúng lên nền tảng môi trường vật chất và phi vật chất tại các điểmđến hiện hữu ngày càng rõ ràng

Đứng trước thực tế đó, các giá trị của khái niệm phát triển bền vững nhanhchóng được áp dụng vào các hoạt động trong nền kinh tế không khói TheoMcKercher (Tinh, 2009), nền công nghiệp du lịch là nơi lý tưởng nhất để tiếp cậnkhái niệm phát triển bền vững như một triết lý dẫn đường, bởi lẽ:

(1) ngành du lịch không trực tiếp tiêu thụ các nguồn tài nguyên không thểtái tạo;

(2) các nguồn tài nguyên, văn hóa, truyền thống và phương tiện giải trí củacác cộng đồng đại diện cho nguồn lực cốt lõi của hoạt động du lịch;

(3) du lịch có thể cung cấp một động lực kinh tế để bảo tồn các tài nguyênthiên nhiên và văn hóa;

(4) ngành công nghiệp du lịch là một trong số ít các cơ hội tham gia kinh tế

có sẵn cho người dân địa phương, mang đến các cơ hội thật sự cho việc giảmnghèo và phát triển khu vực

Theo phương hướng này, phát triển du lịch theo hướng bền vững nhấnmạnh đến tầm quan trọng của việc bảo tồn các giá trị truyền thống và các bản sắcvăn hóa – xã hội của cộng đồng địa phương, bảo vệ môi trường tạo ra thu nhập

và việc làm cho dân cư tại điểm đến và đảm bảo sự tham gia của cộng đồng tạiđịa phương trong xuyên suốt quá trình xây dựng điểm đến cho nền kinh tế dulịch Với những lý do trên, du lịch bền vững thường được xem như là một chiếnlược tốt nhất để khuyến khích hoạt động du lịch phát triển đồng thời tối thiểu hóacác tác động tiêu cực có thể xảy ra

Năm 1996, Tổ chức Du lịch thế giới đã định nghĩa du lịch bền vững như làmột hình thức du lịch “đáp ứng nhu cầu của các khách du lịch và chủ của điểm đến

ở hiện tại trong khi vẫn bảo vệ và nhấn mạnh các cơ hội cho các thế hệ tương lai

Du lịch bền vững được kỳ vọng sẽ góp phần là quản lý tất cả các nguồn tài nguyêntheo cách mà chúng ta có thể thỏa thuận các nhu cầu về kinh tế, xã hội và thẩm mỹtrong khi vẫn bảo tồn được toàn vẹn văn hóa, quy trình sinh thái, đa dạng sinh học

và hệ thống hỗ trợ sự sống” (Mara & nnk, 2014) Định nghĩa này là sự kế thừahoàn toàn của khái niệm phát triển bền vững đã được giới thiệu từ trước

Ngược lại, theo định nghĩa của Uỷ ban Châu Âu (European Commission),

du lịch bền vững chỉ đơn thuần là du lịch; tuy nhiên, nó mang đến lợi nhuậntrong phát triển kinh tế và xã hội, mà không làm tổn hại đến môi trường và vănhóa địa phương Theo đó, du lịch bền vững được phản ánh trong sự thành côngkinh tế và mối quan tâm về tài chính đối với môi trường, bảo vệ và phát triển,hành vi có trách nhiệm đối với xã hội và các giá trị văn hóa – ba yếu tố này phụthuộc lẫn nhau (Olga, Aneta, 2014)

Du lịch sinh thái

Du lịch sinh thái bắt nguồn từ thiên nhiên và du lịch ngoài trời Có ngườiquan niệm du lịch sinh thái là loại hình du lịch có lợi cho sinh thái, ít có những

tác động tiêu cực đến sự tồn tại và phát triển của sinh thái, nơi diễn ra các hoạtđộng du lịch.

Trong lần hội thảo về “Xây dựng chiến lược phát triển Du lịch sinh thái ởViệt Nam” từ ngày 7/9/1999 đến 9/9/1999 đã đưa ra định nghĩa về du lịch sinhthái “Du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên và văn hóa bảnđịa, gắn với giáo dục môi trường, có đóng góp cho nỗ lực bảo tồn và phát triểnbền vững, với sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương”

Theo Lê Huy Bá “Du lịch sinh thái là một loại hình du lịch lấy các hệ sinhthái đặc thù, tự nhiên làm đối tượng để phục vụ cho những khách du lịch yêu thiênnhiên, du ngoạn, thưởng thức những cảnh quan hay nghiên cứu về các hệ sinh thái

Đó cũng là hình thức kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa phát triển kinh tế du lịch vớigiới thiệu về những cảnh quan của quốc gia cũng như giáo dục tuyên truyền và bảo

vệ, phát triển môi trường và tài nguyên thiên nhiên một cách bền vững”

Du lịch cộng đồng

Du lịch cộng đồng là loại hình du lịch bền vững dựa vào cộng đồng địaphương, trong đó cộng đồng sẽ trực tiếp tham gia vào hoạt động du lịch như khaithác, quản lý, bảo tồn nguồn tài nguyên, và cộng đồng phải được hưởng lợi từhoạt động du lịch để từ đó giảm tỉ lệ đói nghèo, cải thiện thu nhập và nâng caochất lượng cuộc sống

Du lịch nông nghiệp

Du lịch nông nghiệp là một hình thức du lịch tại các khu vực nông nghiệpnhư vườn cây ăn trái, trang trại nông lâm kết hợp, trang trại thảo dược và cáctrang trại động vật đã được chuẩn bị phục vụ cho khách du lịch Khách du lịchxem hoặc tham gia vào thực tiễn sản xuất nông nghiệp như làm việc với dụng cụcủa nhà nông hoặc thu hoạch mùa mà không làm ảnh hưởng đến hệ sinh tháihoặc năng suất của gia đình chủ nhà Một sản phẩm mới đặc biệt là nghỉ ngơi ởcác trang trại hữu cơ, nơi du khách có thể tìm hiểu thêm về thiên nhiên và học tậpcác phương pháp canh tác không dùng thuốc trừ sâu

1.3.6 Kinh nghiệm thực tiễn về du lịch có trách nhiệm

Du lịch có trách nhiệm là phương thức tiếp cận mới trong phát triển du lịchViệt Nam, phát triển du lịch có trách nhiệm là hết sức cần thiết để có những cáchthức tối đa tích cực, và tối thiểu hóa tác động tiêu cực của du lịch đối với mộtđiểm đến cụ thể Việc phát triển du lịch có trách nhiệm phù hợp với từng đặcđiểm của địa phương là một điều không hề đơn giản, vì mỗi địa phương, điểmđến có đặc thù về tài nguyên du lịch khác nhau, ý thức của cộng đồng khác nhau

về trách nhiệm xã hội, kinh tế và môi trường của du lịch Phát triển du lịch cótrách nhiệm nên được lập kế hoạch, dựa hoàn toàn vào nhu cầu địa phương, tránhtrường hợp áp dụng rập khuôn những mô hình du lịch thành công ở địa phươngkhác, cần bắt đầu việc lên kế hoạch phát triển du lịch bằng cách nghiên cứu thật

rõ nhu cầu và tình hình của địa phương

Ví dụ, khi xem xét kế hoạch phát triển kinh tế có trách nhiệm cho vùngAtherton Tablelands (một vùng nông thôn gần khu nghỉ dưỡng du lịch ven biển)

ở New Zealand, các nhà nghiên cứu đã nhận ra rằng vấn đề lớn nhất là nó phảiđón một lượng lớn du khách mỗi ngày và chịu những tác động tiêu cực về môitrường từ lượng khách này, nhưng khoản thu thì không đủ để bù đắp cho thiệt hại

mà du lịch gây ra, vì nơi đây chưa có cơ sở vật chất để phát triển khu nghỉ dưỡngnhằm giữ chân du khách Như vậy, nếu chúng ta nhìn theo quan niệm truyềnthống, thì việc phát triển các khu nghỉ dưỡng có chất lượng để giữ chân du khách

là cần thiết Tuy nhiên, nếu xét về phát triển du lịch có trách nhiệm thì đây không

là sự lựa chọn tốt nhất vì đây là một vùng thuần túy nông nghiệp, nên cái cộngđồng địa phương (nông dân) cần là đảm bảo đầu ra cho sản phẩm nông sản củamình, ý thức trách nhiệm về môi trường và kỹ năng bảo vệ môi trường của ngườidân ở đây còn rất kém và các hoạt động sản xuất nông nghiệp (điểm thu hút dukhách) mang tính mùa vụ, vì thế sẽ không đảm bảo được hiệu quả tài chính choviệc đầu tư các khu nghỉ dưỡng Sau khi xem xét kỹ lưỡng về nhu cầu của cộngđồng địa phương, hai giải pháp chính về du lịch có trách nhiệm đã được đưa ra

Một là, ưu tiên phát triển du lịch tình nguyện viên để du khách trở thành nguồn

nhân lực bán thời gian cho sản xuất nông nghiệp, góp phần xử lý các vấn đề đangtồn tại của địa phương về ý thức bảo vệ môi trường, từ đó nâng cao ý thức và kỹ

năng của cộng đồng địa phương Hai là, phát triển du lịch có trách nhiệm không

nhất thiết phải bán sản phẩm trực tiếp cho du khách, thay vào đó, họ phát triểnmạng lưới cung ứng các sản phẩm địa phương cho hệ thống các nhà hàng, kháchsạn, khu nghỉ dưỡng tại bãi biển để đảm bảo đầu ra và tính ổn định về doanh thucho sản phẩm nông nghiệp

Hay một bài học khác về phát triển du lịch có trách nhiệm với môi trường –

Du lịch tình nguyện tại Pantanal, Brazil là một ví dụ điển hình Pantanal là mộtkhu vực ngập nước ngọt lớn nhất trên trái đất, tạo ra một khu vực có hệ thốngthực vật phong phú và đa dạng nhất ở Châu Mỹ Thông qua sự hợp tác duy nhấtvới Đồng hồ trái đất (một tổ chức liên kết những khách du lịch tự nguyện thamgia vào những dự án nghiên cứu trên khắp thế giới), du khách có cơ hội tựnguyện tham gia và giúp đỡ thực hiện các nghiên cứu khoa học về sự đa dạngsinh học ở Pantanal, bao gồm việc giúp cho những nhà khoa học thu thập dữ liệungoài tự nhiên như ghi âm tiếng của cò, hoặc đếm số lượng heo vòi trong mộtkhu vực nào đó,… Những nghiên cứu đó, sẽ giúp các nhà khoa học hiểu thêm về

sự đa dạng sinh học ở Pantanal để có thể bảo tồn tốt hơn Thông qua đó, dukhách được trải nghiệm du lịch tại Pantanal, hiểu thêm về thế giới hoang dã và cónhững đóng góp giá trị trong nỗ lực bảo tồn khu vực này Đồng hồ trái đất đã tổchức những tour tình nguyện Pantanal từ năm 2001 Mỗi tình nguyện viên chỉphải trả chi phí lưu trú và ăn uống Với lợi nhuận thu được từ du khách thườngxuyên và những tình nguyện viên, Pantanal có thể chi trả cho những chi phí hoạtđộng của chính nó

Khách du lịch càng ngày càng đánh giá cao các sản phẩm du lịch thân thiệnvới môi trường, cụ thể 85% du khách Anh tin tưởng rằng điều quan trọng làkhông phá hủy môi trường, 65% du khách Đức trả lời đánh giá cao các bãi biển,nước sạch và 42% trong số họ muốn có thể tìm được những nơi lưu trú thân thiệnvới môi trường Kết quả nghiên cứu tại Việt Nam dựa trên điều tra trực tiếp 100

du khách cho thấy nhóm du khách đến từ Châu Úc (gồm Australia và Zealand)quan tâm nhiều nhất đến tiềm năng phát triển du lịch có trách nhiệm của Việt

Nam Nhu cầu ngày càng cao về các sản phẩm thân thiện với môi trường chính làyếu tố tác động mạnh nhất đến dự định quay trở lại của du khách.

Đồng thời, tại các địa phương phát triển du lịch có trách nhiệm, họ đã để dukhách tham gia vào quá trình này, thể hiện qua hai hình thức, một là qua các loạiphí và hai là du lịch tình nguyện viên Điển hình, tại Vườn quốc gia Galapagos,ban đầu phí vào cửa là 6 USD bây giờ đã tăng lên đến 100 USD Điều này khônglàm hạn chế dòng du khách đến tham quan các đảo, nhưng nó cho phép chínhphủ Ecuador nhận được những phần chia sẻ lớn từ các khoản chỉ tiêu của dukhách tại vùng này Trải qua nhiều năm, tất cả các khoản thu được từ Vườn quốcgia Galapagos đều được đóng góp vào ngân khổ quốc gia

Còn đối với Việt Nam để phát triển du lịch có trách nhiệm, TS Hà VănSiêu, Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển Du lịch Việt Nam, cho rằng cư dânđịa phương – doanh nghiệp – du khách là 3 thành phần trọng tâm tham gia vào

du lịch có trách nhiệm, đi kèm với phát triển du lịch, cần phát triển 3 loại hình dulịch cộng đồng, du lịch gắn với xóa đói giảm nghèo và du lịch sinh thái – vănhóa Đây là nguyên nhân mấu chốt nhằm thu hút khách nước ngoài, tạo nhiều cơhội cho dân địa phương hưởng lợi từ du lịch

Phát triển du lịch có trách nhiệm là một vấn đề quan trọng cho sự phát triểnkinh tế - xã hội – môi trường của Việt Nam trong cả ngắn hạn lẫn dài hạn Đểthực hiện tốt điều này đòi hỏi sự hợp tác lâu dài của cả chính quyền, cộng đồng

và các doanh nghiệp, mà trong đó, việc giải quyết mâu thuẫn, dù rất nhỏ giữa cácbên là hết sức cần thiết

TÓM TẮT CHƯƠNG 1

Qua chương 1, tác giả đã khái quát các lý thuyết về nhận thức và các mức

độ nhận thức, đưa ra những tác động của hoạt động du lịch đến đời sống cộngđồng Tác giả đã nêu các nội dung liên quan đến du lịch có trách nhiệm: Kháiniệm, các mục tiêu, các nguyên tắc, các lợi ích và các loại hình liên quan đến dulịch có trách nhiệm Các nội dung này sẽ làm rõ vấn đề nghiên cứu nhận thức củasinh viên Khoa Du lịch – Đại học Huế về du lịch có trách nhiệm

Kết quả điều tra bằng bảng hỏi, kết quả phỏng vấn sau khi được xử lý sẽ đượctrình bày trong chương tiếp theo

CHƯƠNG 2

NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

2.1 Giới thiệu chung về Khoa Du lịch

2.1.1 Sự hình thành và phát triển của Khoa Du lịch

Xuất phát từ nhu cầu bức thiết về nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao đểphát triển du lịch Thừa Thiên Huế, khu vực miền Trung – Tây Nguyên và cảnước, cũng như yêu cầu tổ chức lại các chuyên ngành đào tạo có liên quan đến dulịch tại Đại học Huế, ngày 14/1/2008 Giám đốc Đại học Huế đã ký quyết định số020/QĐ-ĐHH-TCNS thành lập Khoa Du lịch trực thuộc Đại học Huế Với tầmnhìn: “Xây dựng Khoa Du lịch – Đại học Huế thành địa chỉ đào tạo, nghiên cứu

và cung ứng dịch vụ khoa học công nghệ có chất lượng và uy tín trong lĩnh vực

du lịch, đáp ứng nhu cầu về nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao và từng bướctiếp cận chuẩn mực quốc tế”, Khoa Du lịch – Đại học Huế đặc biệt chú trọng đếnchất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế trên cơ sở nguồn lựcvững mạnh của Đại học Huế - “một trong những trung tâm đào tạo, nghiên cứu,đầu mối giao lưu văn hóa, khoa học, giáo dục lớn nhất ở miền Trung”

Định vị tại Huế, thành phố của du lịch lễ hội, Khoa Du lịch – Đại học Huế

là một ngôi trường lý tưởng cho đào tạo du lịch, kết hợp học đi đôi với hành, lýthuyết gắn liền với thực tiễn Khoa còn có trung tâm thực hành tại chỗ, kết hợpvới các tổ chức đào tạo và các doanh nghiệp khác trên địa bàn để tạo ra hệ thống

cơ sở thực hành nghề nghiệp và nâng cao năng lực vận dụng thực tiễn cho ngườihọc, yếu tố tạo ra sự khác biệt về chất lượng

Khoa Du lịch – Đại học Huế ra đời mở ra cơ hội tốt hơn cho người học cóđiều kiện học tập ở trình độ cao thuộc các chuyên ngành du lịch, góp phần nângcao chất lượng nguồn nhân lực du lịch, cải thiện chất lượng dịch vụ, nâng caokhả năng cạnh tranh của doanh nghiệp và của ngành, nâng cao danh tiếng, uy tín

và hình ảnh của du lịch miền Trung – Tây Nguyên nói riêng và Du lịch Việt Namnói chung Sự ra đời của Khoa Du lịch – Đại học Huế cũng tạo thêm cơ hội đểkhai thác hiệu quả hơn các nguồn lực hiện có của Đại học Huế, góp phần thực