Bài giảng Vai trò của siêu âm Doppler trong chẩn đoán và theo dõi thai chậm phát triển trong tử cung

Bài giảng Vai trò của siêu âm Doppler trong chẩn đoán và theo dõi thai chậm phát triển trong tử cung trình bày các nội dung chính sau: Tái cấu trúc mạch máu tử cung, sinh trắc học thai nhi, đo chu vi vòng bụng, yếu tố nguy cơ của PAG, khảo sát cấu trúc bánh nhau, Doppler ĐM rốn, Doppler não,... Mời các bạn cùng tham khảo để nắm nội dung chi tiết.

Vai trò của siêu âm Doppler trong chẩn đoán và theo dõi thai chậm

phát triển trong tử cung

M.Collet - Brest

Quý I

• Siêu âm:

– Xác định tuổi thai : +/- 7 ngày

• CRL – BPD ( tiêu chuẩn đo chính xác)

– Hình thái học sớm bình thường

Quý I

• Doppler động mạch tử cung

– Chỉ định

• Tiền sử bệnh lý bánh nhau

• Hội chứng kháng phospholipid (antiphospholipides)

– Thời điểm thực hiện

• Thai 14 – 15 tuần

– Mục tiêu

• Chất lượng bám tế bào nuôi bánh nhau

• Hỗ trợ của sử dụng dự phòng aspirin ?

Các động mạch xoắn mất lớp cơ khi bị các tế bào nuôi

xâm lấn

Tái cấu trúc mạch máu tử cung

• Phổ ĐM tử cung là phổ động mạch, nghĩa là 2 bao

gồm dòng tâm thu và tâm trương tiếp theo

• Phổ bình thường có đặc điểm trở kháng thấp với

dòng tâm trương mạnh không tách rời với dòng tâm thu sau nó

Phổ của động mạch tử cung

Đỉnh tâm thuSau tâm thu (Télésystole), không có đoạnlõm tiền tâm trương

Thành phần tâm trương

Sinh trắc học thai nhi

Các thông số đo bắt buộc (ước tính cân nặng)

Mặt cắt axial qua đồi thị với sự đối xứng của hai bán cầu đại não Hình bầu dục, chiếm hơn một nửa hình ảnh

Thấy được khoang vách trong suốt

Thấy được ngã ba não thất

Thước đo đặt đúng vị trí (ngoài – trong)

Hình elip đặt đúng lên bản sọ ngooài

Mặt cắt BPD và HC

Đo chu vi vòng bụng

Hình tròn

Bụng chiếm hơn một nửa hình ảnh

Chỉ thấy các cấu trúc sau:

Rachis

Đo chiều dài xương đùi

Thấy rõ 2 xương chi

Góc < 45° với đường ngang

Xương đùi chiếm hơn một nửa hình ảnh Thước đo đặt đúng vị trí

Khảo sát sự tăng trưởng của thai

Chu vi vòng bụng phản ánh chính xác nhất sự tăng trưởng của thai

Tầm quan trọng của đo chiều dài xương đùi trong sàng lọc các bệnh lý xương

Chênh lệch giữa hai chỉ số không quá 21 ngày

Ước lượng cân nặng thai

Ước tính cân nặng thai (EPF), công thức Hadlock với 3 chỉ số (HC, AC, FL) (sai số +/- 20%)

Ước lượng cân nặng thai

Định nghĩa

• Cân nặng nhỏ hơn so với tuổi thai (PAG)

– Được định nghĩa là cân nặng riêng biệt (ước lượng khi thai trong tử cung hoặc sau sinh) dưới bách phân

vị thứ 10 (đồng thuận)

• PAG dưới bách phân vị thứ 3 là một PAG nặng (đồng thuận)

– Những em bé bị PAG được xem là nhẹ cân hoặc chậm tăng trưởng trong tử cung (RCIU)

– Nếu có dấu hiệu xấu của chỉ số sinh tồn của thai (giảm

cử động thai, bất thường Doppler, thiểu ối) thì cần nghĩa đến

RCIU (đồng thuận)

Journal de Gynécologie Obstétrique et Biologie de la Reproduction

2013, 42 , 8 : 1018 - 1025

Định nghĩa

• Thai chậm tăng trưởn trong tử cung

– Là một PAG (cân nặng nhỏ so với tuổi thai) kết

hợp với bằng chứng của bất thường tăng trưởng bệnh lý : sự dừng lại hoặc biến đổi tăng trưởng theo chiều dọc (ít nhất hai lần đo cách nhau 3

tuần)

Tạp chí Sản phục khoa và Sinh học sinh sảnCNGOF Khuyến cáo thực hành lâm sàng

Yếu tố nguy cơ của PAG

• Tiền sử PAG (nguy cơ x4)

• Tuổi mẹ trên 35 tuổi (x3)

• Thai con so, sinh nhiều lần

• Uống rượu, nghiện hút

• Béo phì, gầy thiếu cân, mức độ kính tế-xã hội thấp

Khảo sát nước ối

Hồi âm quai ruột

Khảo sát cấu trúc bánh nhau

Máu tụ dưới màng đệm

Huyết khối gian nhung mao

Nguồn: Dr C HUISSOUD (Lyon) Huyết khối dưới màng đệm

Khảo sát cấu trúc bánh nhau

Thrombose sous choriale

Theo dõi Doppler Thích nghi hô hấp của thai

Doppler ĐM rốn Doppler não

Đo chỉ số não-nhau Doppler tĩnh mạch Doppler tim

• Phát hiện RCIU đe dọa hạ oxy máu và nhiễm toan

– Doppler ĐM rốn bình thường = không có nhiễm toan chuyển hóa

Doppler ĐM rốn

Doppler ĐM rốn bình thường

Giảm trở kháng (RI) so với tuổi thai

Bất thường Doppler ĐM rốn

1- Tăng chỉ số trở kháng2- Mất thành phần tâm trương (RI= 1 )

3- Đảo ngược dòng tâm trương

1

2

Doppler não

• Trong thực hành được đo ở ĐM não giữa

Doppler não

• Sự giãn mạch não biểu hiện bởi sự tăng của thành phần tâm trương và giảm chỉ số RI

Mối tương quan não-bánh nhau

Thể hiện sự tái phân bố mạch máuKhông phải là tiêu chí đình chỉ thaiThể hiện sự giảm oxy máu nếu < 1

Mức độ nhiễm toan chuyển hóa như thếnào?

Cần khảo sát doppler tĩnh mạch

TM Arantius

Ống tĩnh mạch Arantius

Hình ảnh bình thường : phổ chữ « M »

S : Tâm thu của thất

Tương quan S/A

• Các bất thường của Doppler tĩnh mạch thường xuất hiện trước các bất thường nhịp tim thai 48-72 giờ

Doppler tĩnh mạch bình thường

Doppler tim

• Dòng doppler được ghi nhận ở van hai lá hoặc ba

lá trong tâm trương và tương ứng với sự đổ đầy tâm thất

Sóng E : Dòng thụ động của tâm nhĩ đổ vào tâm thất

Sóng A : Dòng chủ động của nhĩ co

E/A = O,80

Doppler tim

với rối loạn thư giãn cơ tim và sự co hồi tâm thất

• Sự tăng của sóng E và giảm của sóng A:

– Tỉ lệ E/A > 1

– Biểu hiện sự rối loạn co bóp tim

Phương pháp theo dõi

Ngoại viện Nhập viện

Khảo sát cử động thaiPhân tích điện toán nhịp tim thai

Tỉ lệ não-nhauLượng nước ốiHồi âm các quai ruộtDoppler tĩnh mạchDoppler tim

Phân tích điện toán nhịp tim thai

Phương thức theo dõi

Lượng nước ối

Hồi âm quai ruột

Chậm tăng trưởng nặng : thai 24 tuần

E/A > 1 Ống Arantius Các quai ruột tăng âm