Chúng ta phảigiáo dục việc bảo vệ môi trường với toàn thể học sinh vì lực lượng này rất đôngđảo, sẽ là thế hệ tiếp tục xây dựng quê hương, đất nước và môi trường sẽ có thể cóhai mặt: Mặt
Trang 1Së gi¸o dôc & §µo TẠo thanh hãa
TRƯỜNG THPT MAI ANH TUẤN – NGA SƠN – THANH HÓA
-******* -aaaaa
SÁNG KIẾN kinh nghiÖm
“ PHƯƠNG PHÁP PHÁT HUY NĂNG LỰC SỬ DỤNG TRANH ẢNH TRONG DẠY HỌC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG MÔN ĐỊA LÍ
LỚP 12 THPT”.
Người thùc hiÖn: Hàn Thanh Hạnh
§¬n vÞ c«ng t¸c: Trường THPT Mai Anh Tuấn
Nga Thanh Hóa
Sơn-SKKN thuộc môn : Địa Lí
Trang 2MỤC LỤC
Trang
1 Mở đầu……… 1
1.1 Lí do chọn đề tài……… ………1
1.2 Mục đích nghiên cứu……….……… ……….2
1.3 Đối tượng nghiên cứu……….……….2
1.4 Phương pháp nghiên cứu………2
1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm……… 2
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm……… 3
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm ……… 3
2.2 Thực trạng của vấn đề bảo vệ môi trường ở trường học ………….….4
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường……… 7
3 Kết luận, kiến nghị………16
- Kết luận………17
-Kiến nghị……….18,19,20 Tài liệu tham khảo………21
Trang 31 MỞ ĐẦU
1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Những năm gần đây tốc độ phát triển kinh tế nói chung, quá trình đô thị hóa
và công nghiệp hóa nói riêng, nền kinh tế nước ta phát triển nhanh chóng, khoa học
- kỹ thuật, công nghệ phát triển giúp người lao động từ sử dụng công cụ lao độngthủ công, thô sơ, thay thế bằng những công cụ, máy móc hiện đại Năng suất laođộng tăng, mức sống của nhân dân ngày càng được cải thiện rõ rệt Nhưng bêncạnh kết quả thu được cũng không ít tác hại riêng của nó, đó là những chất thảicông nghiệp, đô thị hoá ngày càng tăng, diện tích rừng bị thu hẹp đã gây ảnhhưởng môi trường ngày một cao và đã trở thành vấn nạn ô nhiễm, gây hậu quả xấuđối với đời sống con người
Kinh tế tăng trưởng, xã hội phát triển dân số tăng nhanh, sinh hoạt của conngười đa dạng phong phú dẫn đến chất thải ngày càng nhiều.Trong môi trườngtrong xã hội có nhiều các chất thải khác nhau Ở đây tôi chỉ muốn đề cập đến hailoại chất thải đó là:
Chất thải rắn trong công nghiệp và chất thải rắn trong sinh hoạt hầu như chưa
xử lý gây vấn nạn ô nhiễm môi trường ở nước ta ngày càng đáng báo động Xã hộingày càng phát triển, nhu cầu sống con người càng cao Chính vì nhu cầu đó conngười vận dụng khoa học kỹ thuật cao, lạm dụng các sản phẩm sẵn có để phục vụmình, thậm chí áp dụng khai thác tàn phá thiên nhiên như chặt phá rừng hàng loạt,khai thác mỏ vô tổ chức, khai thác nguồn nước ngầm một cách tự do trái phép, làmcho môi trường sinh thái biến đổi, tài nguyên thêm phần cạn kiệt, nước biển dângcao ảnh hưởng không nhỏ đến vùng đất lục địa ven bờ biển, các đảo và hải đảo trênbiển Đông nước ta
Tất cả những điều kiện trên gây ô nhiễm môi trường dẫn tới tốc độ trong thiênnhiên ảnh hưởng rất nhiều đến sức khỏe, có nhiều bệnh lạ, bệnh khó chữa xuấthiện Đứng trước tình trạng này, con người phải có biện pháp làm trong sạch môitrường sống, bởi vì mục tiêu đào tạo con người trong giai đoạn mới ở nước ta là
phát triển con người toàn diện “Cao trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức” Chính vì thế nhà trường cùng với toàn xã hội
cần làm tốt việc giáo dục bảo vệ môi trường, nó có vai trò quan trọng bởi vì lựclượng Đoàn viên, thanh niên là lực lượng nòng cốt, là tương lai của đất nước,chiếm lực lượng khá đông trong xã hội vào khoảng 1/3 nhân loại Chúng ta phảigiáo dục việc bảo vệ môi trường với toàn thể học sinh vì lực lượng này rất đôngđảo, sẽ là thế hệ tiếp tục xây dựng quê hương, đất nước và môi trường sẽ có thể cóhai mặt:
Mặt xấu: Con người thải ra môi trường các chất thải độc hại thông qua sản
xuất và sinh hoạt, cũng như con người sử dụng các sản phẩm đựng, gói bằng túinilong, các đồ ăn thức uống sử dụng đựng trong chai, lọ, hộp bằng nhựa…rồi vứt
Trang 4ra mọi chỗ mọi nơi trên bề mặt đất và thiên nhiên ngày càng bị tàn phá, ô nhiễmmôi trường làm mất cân bằng sinh thái.
Mặt tốt: Nếu nhận thức của mỗi học sinh có ý thức, thực hiện tốt đó cũng là
lực lượng tốt bảo vệ môi trường, khôi phục thiên nhiên, góp phần xóa đói giảmnghèo, cải thiện sức khỏe con người
Vì vậy ngày 10/01/1994 Chủ tịch Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
ký lệnh công bố luật bảo vệ môi trường và (Báo Hà Bắc ngày 16/08/1994): “Nhàtrường là cơ quan giáo dục có vai trò nâng cao sức khỏe, phát triển tốt thể lực, chohọc sinh nên nhận rõ trách nhiệm của mình đóng góp bảo vệ môi trường, nhằm gópphần tiếng nói chung trong quá trình đào tạo thế hệ trẻ…” [1]
Tôi chọn sáng kiến kinh nghiệm: “Phương pháp phát huy năng lực sử dụng tranh ảnh trong dạy học bảo vệ môi trường môn Địa lí lớp 12 THPT ”.
1.2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
- Để làm tốt về ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng nói chung, ở
trường THPT đặc biệt là học sinh lớp 12 nói riêng
- Về nội dung: Giáo dục bảo vệ môi trường trong cộng đồng, trong học sinhnói chung đặc biệt trong học sinh lớp 12 THPT của nhà trường Mai Anh Tuấn nóiriêng
1.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
* Nhiệm vụ một: Sơ lược về một số vấn đề lý luận chung về môi trường và
công tác giáo dục bảo vệ môi trường trong cộng đồng trước hết là trong học sinhlớp 12
* Nhiệm vụ hai: Phân tích đánh giá việc bảo vệ môi trường trong cộng đồng
trước hết là trong học sinh lớp 12
* Nhiệm vụ ba: Các ý kiến đề xuất.
1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
- Kinh nghiệm giáo dục của bản thân trong quá trình giảng dạy
- Trao đổi với các bộ phận môi trường
- Nghiên cứu tài liệu về môi trường có liên quan
- Tra cứu trên mạng về vấn đề môi trường
- Giáo viên và học sinh đều phải thu thập thông tin về các nguồn tranh ảnh cóliên quan về môi trường có ở Huyện và trên địa bàn toàn Tỉnh
- Địa điểm nghiên cứu và áp dụng đề tài: Địa điểm nghiên cứu Ở tại
Trường THPT Mai Anh Tuấn và áp dụng các trường và các địa phương tronghuyện Nga Sơn nói riêng, trên địa bàn Tỉnh Thanh Hóa nói chung
1.5 NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA SKKN: (ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI):
1.5.1 Nâng cao nhận thức và giáo dục ý thức tự giác đối với môi trường, có trách nhiệm đối với môi trường và bảo vệ môi trường ( BVMT)
1.5.2 Để nâng cao nhận thức và giáo dục các em học sinh có ý thức bảo vệmôi trường trong cộng đồng, trong nhà trường, gia đình, khu dân cư và toàn xã hội
để có môi trường “ xanh - sạch - đẹp” và phát triển bền vững.
Trang 51.5.3 Tạo cho học sinh có nhận thức tư duy phát huy năng lực trong việc tìmkiếm, khai thác, biết những mặt tốt, mặt xấu, những tác hại của môi trường xungquanh cuộc sống con người Những hệ lụy của nó ảnh hưởng đến sức khỏe conngười, đến chất lượng cuộc sống của con người hiện tại, trước mắt và trong tươnglai.
1.5.4 Các em học sinh cần phải hành động ngay dù chỉ là một cử chỉ nhỏchung tay bảo vê môi trường cũng là một nghĩa cử đẹp trước hết hành động từ mỗi
cá nhân bản thân học sinh rồi lan tỏa tới mọi người, tới cộng đồng, vì hôm nay và
vì ngày mai, vì Việt Nam và toàn Trái Đất
1.5.5 Việc sưu tầm tranh ảnh sẽ giúp học sinh phát triển phương pháp quansát, nhìn nhận nhanh chóng hơn, thấm nhuần hơn, các em học sinh càng sưu tầmnhiều về số lượng, phong phú đa dạng về thể loại tranh ảnh có liên quan đến môitrường tốt, đến môi trường bị ô nhiễm, hoặc chụp hình qua máy ảnh, điện thoại,hoặc có em có năng khiếu vẽ tranh ảnh về môi trường…Tôi nghĩ có tác dụng giáodục mạnh hơn, nhanh hơn và phát huy được năng lực tư duy của học sinh Trongcuộc sống sẽ có nhiều ý tưởng sáng tạo của các em như sáng kiến cải tiến, sángchế… các sản phẩm bảo vệ môi trường, thân thiện với môi trường và làm cho môitrường trong lành, xanh, sạch, đẹp
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
2.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU:
2.1.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN:
* Môi trường, môi trường sống của con người là gì?
- Là không gian bao quanh Trái Đất, có quan hệ trực tiếp đến sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người
- Môi trường sống của con người là tất cả hoàn cảnh bao quanh con người có ảnh hưởng đến sự sống và phát triển của con người [2]
Trong phân loại môi trường: Môi trường sống của con người bao gồm:
+ Môi trường tự nhiên: Gồm các thành phần tự nhiên(địa hình, địa chất,đất trồng, khí hậu, nước, sinh vật)
+ Môi trường xã hội: Các quan hệ xã hội trong sản xuất, trong phân bố, trong giao tiếp
+ Môi trường nhân tạo: Các đối tượng lao động do con người sản xuất ra và chịu sự chi phối của con người ( nhà ở, nhà máy, xí nghiệp, thành phố…) [2]
Trong đó các nhân tố sau:
Nhân tố vô sinh như : đất, đá, nước, không khí…
Nhân tố hữu sinh như : sinh vật và con người…
* Giáo dục bảo vệ môi trường là gì?
Là tổng hợp các biện pháp nhằm giáo dục duy trì sử dụng hợp lý, phục hồi,nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường tự nhiên, giúp con người và thiên nhiên có sựhài hòa tổng thể [3]
Trang 62.1.2 CƠ SỞ THỰC TIỄN:
Môi trường hiện nay ngày càng bị suy thoái nghiêm trọng Muốn bảo vệ môitrường và phát triển bền vững mỗi công dân cần có nhận thức đúng đắn và biếtcách bảo vệ môi trường
Khi những vấn đề trên chưa trở thành bức xúc, trong chúng ta tồn tại một sốsuy nghĩ chưa thật đúng về vấn đề này
Con người hoàn toàn có khả năng chinh phục thiên nhiên Đặc biệt khi khoahọc - kỹ thuật phát triển và việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào đời sống sản xuất,người ta chỉ nghĩ đến sự tiện lợi như: ( Các túi đựng bằng ni lông chai lọ đựng đồuống… bằng nhựa…, xe máy, ô tô, máy bay, tầu thủy…) đến năng suất, chất lượngsản phẩm mà ít nghĩ đến ảnh hưởng của nó tới môi trường sống: Khói bụi nhà máy
xả ra gây ô nhiễm không khí, chất độc từ phân bón, thuốc trừ sâu trong sản xuấtnông nghiệp, công nghiệp làm ô nhiễm nguồn nước sạch, ô nhiễm không khí, tiêudiệt các sinh vật, túi, chai, các đồ nhựa vứt bừa bãi mọi lúc, mọi nơi, mọi chỗv.v…
Con người tỏ thái độ bàng quan, thiếu quan tâm cho dù môi trường ô nhiễm rasao, tác hại, hệ lụy như thế nào, coi đó là việc của xã hội, của người khác Nguyhại hơn, những suy nghĩ trên không phải của một số ít người, lại cũng không phảichỉ ở một quốc gia nào mà ở số đông người, ở hầu hết các quốc gia trên thế giới,đặc biệt là ở nước ta hiện nay đáng báo động Vì vậy, cần hiểu lại vấn đề, cần cónhững hành vi ứng xử thật đúng đắn với môi trường là vấn đề cấp bách đang đặt ra,bởi nếu không, những vấn đề trên sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của conngười trong hiện tại và cả tương lai [4]
Cho học sinh hiểu biết tổng hợp môi trường nơi đang sống Hạn chế thải chấtđộc hại ra môi trường ảnh hưởng đến nguồn nước uống và sinh hoạt
Bảo vệ môi trường (MTTN) từ đó nhận thức được mối quan hệ, tương hỗ giữakinh tế - chính trị - văn hóa - môi trường Hiểu biết một cách đầy đủ về sự tác độngcủa con người tới môi trường
2.2.THỰC TRẠNG CỦAVẤN ĐỀBẢOVỆ MÔI TRƯỜNG Ở TRƯỜNG HỌC 2.2.a.Thực trạng của nhà trường trong những năm qua.
Vị trí nhà trường: Trường nằm vị trí thuận lợi về giao thông, xa nhà dân, xachợ, số lượng cây xanh nhiều đảm bảo cho bóng mát và môi trường trong lành
Số lượng học sinh của nhà trường hơn 1246 em Số lớp: 30 lớp.Diện tíchkhuôn viên nhà trường gần 2.0 ha Khu vực xung quanh nhà trường công tác vệsinh môi trường của nhân dân địa phương xung quanh nhà trường nhìn chung làtốt, học sinh có ý thức bảo vệ cảnh quan môi trường và cảnh quan thiên nhiêntương đối sạch sẽ
Trang 7Chương trình “xanh- sạch- đẹp” trường lớp đã được đưa vào nhà trường như
các dự án của Bộ GD&ĐT phát động về vệ sinh học đường Ngoài việc khai tháccác nội dung trong các môn học như : Địa lý; Sinh học; Giáo dục công dân… Docác giáo viên trên lớp thực hiện Bên cạnh đó, nhà trường đã được đầu tư trangthiết bị hệ thống nguồn nước uống sạch, có nhà vệ sinh cho học sinh và giáo viên,nhà trường luôn giáo dục ý thức bảo vệ môi trường bằng các công việc hàng năm,hàng ngày như trồng cây, chăm sóc cây, trồng chậu cây cảnh, vệ sinh trường lớp.Những nội dung đó đã được nhà trường đưa vào danh mục thi đua của từng lớp,từng tuần, từng tháng cho mỗi lớp [4]
* Khó khăn:
Bên cạnh thuận lợi còn có những khó khăn: Học sinh gần 100% là con emsống vùng ven biển gia đình có hoàn cảnh kinh tế còn thiếu thốn và khó khăn Ýthức của người dân và học sinh về môi trường và bảo vệ môi trường chưa cao Địabàn có khí hậu mưa nhiều quanh năm, có mùa đông lạnh và ẩm ướt
Diện tích quy hoạch sân chơi trong trường chưa có khu vực chuyên biệt vàhình thức phong phú, trồng cây xanh chỉ mang tính tạo cảnh quan
Đồ dùng dạy học của môn Địa lí nói riêng, liên môn giáo dục môi trường nóichung hầu như không có, việc dạy chủ yếu là dạy chay, học chay
Ngoài việc cơ sở vật chất còn thiếu thốn ra hiện nay công tác giáo dục môitrường của chúng ta gặp nhiều gian nan khác Đó chính là bài toán giáo viên đàotạo về ngành này hoặc trong chương trình học chuyên nghiệp đưa việc học giáodục môi trường cũng chỉ sơ lược mang tính chất thông báo
Hạn chế nữa mà chúng ta không thể bỏ qua đó là: Thông tin về giáo dục môitrường đã có nhưng chưa đồng bộ, chưa đến được nhiều với học sinh, khi có viphạm về môi trường chưa có biện pháp xử lý kịp thời và có hiệu quả
Hàng tuần chào cờ, bên cạnh biểu dương những lớp, những học sinh có thànhtích giữ gìn vệ sinh trường lớp sạch sẽ, ý thức bảo vệ cây, bảo vệ môi trường tốt,còn có hình thức phê bình các cá nhân, các lớp chưa thực hiện tốt Vận động phụhuynh học sinh trồng cây cảnh cho nhà trường và các điểm trường; vận động cácchi đoàn, đoàn thanh niên phát động phong trào thi đua tạo quang cảnh môi trườngtrong nhà trường
Trang 8Nhà trường đã được trang bị bình nước lọc hợp vệ sinh cho học sinh trong quátrình sử dụng nước uống, khâu vệ sinh trường lớp luôn được coi trọng; có sọt đựngrác, có hố đổ rác cho học sinh.
- Khu lớp học:
+ Mỗi lớp trồng một cây cảnh để tạo không gian “xanh” trong trường học và
cũng tạo ý thức bảo quản cho học sinh; trong mỗi lớp đều thực hiện tốt công tác vệsinh chung có nội quy, quy ước rõ ràng, đổ rác thải đúng nơi quy định, nói khôngvới các ản phẩm túi đựng bằng nhựa, ni lông…
- Tác động của cây xanh tạo được môi trường “xanh- sạch- đẹp”.Tạo được
không khí thoáng mát, có bóng râm mát, cản bụi do tác động của các phương tiện
xe cơ giới, tạo lượng ôxy cho con người
- Môn địa lí giáo dục cho học sinh ý thức bảo vệ cây xanh và trồng cây xanh trong nhà trường ở gia đình và ngoài xã hội
- Môi trường nước:
Hệ thống thoát nước (không tự động) không liên hoàn nhưng không gây ách tắc, không ứ đọng
Nước sử dụng: nước suối hợp vệ sinh, nước giếng đào, hay nước lọc để đảmbảo vệ sinh sức khỏe học đường cho học sinh, mỗi học sinh đều được sử dụngnguồn nước sạch hợp vệ sinh
- Môi trường đất, chất thải rắn:
Bón cây cảnh, không sử dụng phân hữu cơ tươi, không sử dụng phân hóa học(thuốc trừ sâu) Chủ yếu dùng phân vi sinh hoặc dùng phân ủ hoai mục
Xây dựng công trình vệ sinh cho học sinh đúng tiêu chuẩn quy tắc vệ sinh, thường xuyên vệ sinh sạch sẽ
Hàng tuần xử lý các hố rác được thu gom trong quá trình vệ sinh trong tuần bằng biện pháp thu đốt, hợp đồng với công ty môi trường thu gom
Khu rác thải được bố trí đổ riêng ở một vị trí khác, phát động thường xuyênphong trào vệ sinh trường lớp vệ sinh nơi công cộng; nhà trường phân công địađiểm vị trí bỏ rác rõ ràng
Kết quả, hiệu quả của thực trạng trên:
Trong năm học 2017 – 2018 tôi đã giảng dạy trực tiếp và kiểm tra đánh giá
Trang 9Lớp Sĩ số Giỏi Khá Trung bình Yếu kém
Qua kết quả trên tôi nhận thấy để học sinh học được bộ môn và có hứng thútìm tòi, khám phá, chủ động trong học tập nâng cao nhận thức hiểu biết hơn về môitrường tài nguyên của của địa phương, của quê hương và của đất nước Việc giáodục môi trường được gắn với các bộ môn liên quan đưa vào giáo dục như:
Địa lý: 50%; Sinh học: 30%; Các môn khác : 20%
2.3.CÁC SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM VÀ CÁC GIẢI PHÁP ĐÃ SỬ DỤNG
ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
ÁP DỤNG:
- Tích hợp kiến thức và sử dụng tranh ảnh trong giảng dạy giáo dục môi
trường trong chương trình học môn Địa lí lớp 12 THPT: “Phương pháp phát huy năng lực sử dụng tranh ảnh trong dạy học bảo vệ môi trường môn Địa lí lớp 12 THPT ”.
\* Công việc Giáo viên triển khai là:
+ Giáo viên: Giao và khích lệ HS trong các lớp dạy về nhà sưu tầm hoặc vẽtranh ảnh phản ánh về môi trường ( với nhiều hình thức: Trên mạng, cất ở báo, tậpsan, chụp ảnh, vẽ và các tài liệu khác…)
+ Số lượng tranh ảnh: Không hạn chế
+ Thời gian: HS sưu tầm 01 tuần lễ ( vì kì I mỗi lớp chỉ có 1 tiết học)
+ Địa điểm thực hiện: Ở trong các tiết học – Tiết 15 theo PPCT- Tại lớp học.+ GV: Thực hiện tại các lớp ở đầu tiết học là thu tranh ảnh và chia tổ nhómgiao cho các tổ nhóm tự sắp xếp tranh ảnh theo mức độ chủ đề về môi trường vàchọn ra các bức ảnh ấn tượng nhất – GV chuẩn bị sẵn Máy chiếu, máy chiếu hắt đểtrình chiếu các bức ảnh lên màn hình để HS quan sát
+ Cuối tiết GV cùng HS bình chọn để trao thưởng những bức ảnh ấn tượng và
ý nghĩa nhất ( thưởng điểm theo mức độ của tranh ảnh: Nhất, nhì, ba, KK) hoặc GVchuẩn bị sẵn: ( Bút chì, bút bi, cuốn vở, thước kẻ, eke…)
+ GV: Đưa ra các câu hỏi để HS cùng tìm hiểu và phát huy năng lực tư duycủa từng HS nói riêng, tổ nhóm nói chung và HS trả lời liên quan đến: ( 02 phương
Trang 10nếu những thành phần trên bị ô nhiễm thì cuộc sống của loài người sẽ kéo theo nhiều bất ổn, hệ lụy ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
- Học sinh phải hiểu những thành phần của môi trường do thiên nhiên bantặng song không phải là vĩnh hằng tồn tại mà có lúc sẽ hết và cạn kiệt, nên phải có
ý thức tôn tạo, phục hồi, bảo vệ và phát triển
- Kiến thức về sử dụng tài nguyên và môi trường: Hợp lý, đúng đắn, khoahọc, tránh khai thác sử dụng bừa bãi, ồ ạt, khai thác phải gắn liền với phần quyhoạch (trồng rừng, cải tạo đất, giữ nguồn nước ngầm, chống xói mòn…)
- Giáo dục học sinh có ý thức bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiênnhằm phát triển bền vững, chúng ta cần có những nhận thức đúng đắn về các vấn
đề này Một môi trường trong lành hết sức cần thiết cho con người để sống và pháttriển bình thường Sống trong môi trường không khí ô nhiễm mất cân bằng sinhthái, con người và mọi sự sống trên trái đất sẽ dần dần bị hủy diệt Học sinh hiểumôi trường tự nhiên không phải là vô tận Ta cần khai thác nó để phát triển songcần khai thác có quy hoạch, gắn kết với tái tạo môi trường, nhằm sự ổn định môitrường cho thế hệ mai sau Các thế hệ tương lai rất cần tài nguyên môi trường và
họ có quyền được hưởng một môi trường tốt đẹp như chúng ta Trong quá trình sửdụng, chúng ta cần có ý thức khai thác đúng mực, đúng cách và nên tận dụngnguyên liệu tái chế than thiện với môi trường và sử dụng an toàn
- Để bảo vệ môi trường, chỉ có nhận thức thì chưa đủ, mà còn phải có kiếnthức, có năng lực kĩ năng về tư duy và sáng tạo Có kiến thức năng lực, mới bảo vệ
có hiệu quả: Ví như, rừng không chỉ cho gỗ mà rừng còn đóng vai trò quan trọngtrong việc bảo vệ nguồn nước, ổn định cần bằng không khí, cân bằng sinh thái…
ta mới không phá rừng, chặt gỗ bừa bãi; không đốt nương làm rẫy tùy tiện làm chonúi trống, đồi trọc Có hiểu bảo vệ đàn cá, bảo vệ các loài động vật quý hiếm tamới không săn bắn bừa bãi, không dùng thuốc nổ, hoá chất để đánh bắt cá, khônglàm ô nhiễm đồng ruộng, sông, suối, ao, hồ, đường làng, ngõ xóm, khu phố, đườngphố, trường học v.v…
Ví dụ 2:
Giảng dạy bài 15 – Tiết 15 Theo PPCT: Một phần bài dậy (Mục I )
Bài 15: BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG VÀ PHÒNG CHỐNG THIÊN TAI
- Hiểu được nội dung chiến lược Quốc gia về bảo vệ tài nguyên và môi trường.
Trang 112 Kĩ năng: Tìm hiểu, quan sát thực tế, thu thập tài liệu và tranh ảnh về môi
trường
3 Thái độ: Nghiên cứu và liên hệ những vấn đề về môi trường bị ô nhiễm
diễn ra trong địa phương,ở trường học từ đó có phương hướng, biện pháp bảo vệ,phòng chống hiệu quả
4 Định hướng phát triển năng lực học sinh:
- Năng lực chung: năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực giao tiếp, năng lực tính toán, năng lực hợp tác và năng lực ngôn ngữ
- Năng lực chuyên biệt: sử dụng tranh ảnh, bản đồ, biểu đồ…
II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
GV chuẩn bị: Hình ảnh về phá huỷ cảnh quan thiên nhiên và ô nhiễm môi trường, suy thoái môi trường và tài nguyên
HS chuẩn bị: Tranh ảnh về môi trường, Atlat Địa lí Việt Nam
III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
Hoạt động l: Tìm hiểu về vấn đề bảo vệ 1 Bảo vệ môi trường:
môi trường ở nước ta Có 2 vấn đề Môi trường đáng quan tâm ởHình thức: Cả lớp /Tổ nhóm nước ta hiện nay:
GV đặt câu hỏi: Đọc SGK mục 2, kết - Tình trạng mất cân bằng sinh thái môi
hợp hiểu biết của bản thân, hãy: trường làm gia tăng bão, lũ lụt, hạn hán và
- Nêu những diễn biến bất thường về các hiện tượng biến đổi bất thường về thời thời tiết khí hậu xảy ra ở nước ta trong tiết, khí hậu…
những năm qua (Mưa, lũ lụt xảy ra với - Tình trạng ô nhiễm môi trường:
tần suất ngày càng cao Mưa đá trên diện + Ô nhiễm môi trường nước
rộng ở miền Bắc năm 2006; Lũ lụt + Ô nhiễm không khí nghiêm trọng ở
Tây Nguyên năm 2007; + Ô nhiễm đất
Rét đậm, rét hại kỉ lục ở miền Bắc tháng - Các vấn đề khác như: khai thác, sử dụng2/2008 làm HS không thể đến trường để tiết kiệm tài nguyên khoáng sản, sử dụnghọc tập hợp lí các vùng cửa sông, biển để tránh
- Nêu hiểu biết của em về tình trạng ô làm hỏng vẻ đẹp của cảnh quan thiên nhiên nhiễm môi trường ở nước ta Các có ý nghĩa du lịch
nguyên nhân gây ô nhiễm đất (Do nước
thải, rác thải sau phân hủy, lượng thuốc
trừ sâu, phân bón hữu cơ và hoá chất dư
thừa trong sản xuất nông nghiệp)
Một số HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ
sung GV nhận xét phần trình bày của
HS và bổ sung kiến thức
Trang 12* TÍCH HỢP: ( Sử dụng tranh ảnh ) * TÍCH HỢP: (Sử dụng tranh ảnh)
1 Hãy nêu nguyên nhân gây mất cân -Nguyên nhân: do mất rừng, biến đổi khí bằng sinh thái môi trường và các biểu hậu, ô nhiễm môi trường,…
hiện của tình trạng này ở nước ta. -Biểu hiện: sự gia tăng các thiên lai bão
2 Hãy nêu nguyên nhân gây ô nhiễm lụt, hạn hán và sự biến đổi bất thường về
ở môi trường đô thị và nông thôn. thời tiết, khí hậu
– Đô thị: rác thải, nước thải công nghiệp
3 Vấn đề chủ yếu về bảo vệ môi và sinh hoạt; khói bụi do hoạt động cùa các
trường nước ta là gì ? Vì sao? phương tiện giao thông và khí thải từ hoạt
động sản xuất công nghiệp đã làm ô nhiễm
4.Hãy nêu các nhiệm vụ chủ yếu của – Nông thôn: chất thải từ hoạt động sản
Chiến lược quốc gia về bảo vệ tài xuất nông nghiệp (chăn nuôi, lượng dư
nguyên và môi trường. thừa của phân hóa học, thuốc trừ sâu,…),
tiểu thủ công nghiệp làm ô nhiễm môitrường
Có hai vấn đề chủ yếu trong bảo vệ môi
trường ở nước ta là :
– Tình trạng mất cân bằng sinh thái môi trường: biểu hiện ở sự gia tăng của bão, lũ
lụt, hạn hán và các hiện tượng bất thường
về thời tiết, khí hậu …
– Tình trạng ô nhiễm môi trường: ô nhiễm
môi trường nước, không khí và đất đã trở thành vấn đề nghiêm trọng ở các thành phố lớn, các khu công nghiệp, các khu đông dân cư và một số vùng cửa sông ven biển Ở nhiều nơi, nồng độ các chất gây ô nhiễm vượt tiêu chuẩn cho phép nhiều lần.Tại vì: Đây là 2 vấn đề được xác định làquan trọng nhất trong bảo vệ môi trường vìchúng có tác động lớn đến các hoạt độngsản xuất và sinh hoạt cũng như cuộc sốngcủa con người
– Ngăn ngừa ô nhiễm môi trường, kiểm soát và cải tạo môi trường
– Đảm bảo chất lượng môi trường phù hợpvới yêu cầu về đời sống con người
Trang 13Hoạt động 2: Tìm hiểu hoạt động của 2 Một số thiên tai chủ yếu và biện pháp
GV đặt câu hỏi: Đọc SGK mục 1 kết hợp * Hoạt động của bão ở Việt Nam:
quan sát hình 10.3, hãy nhận xét đặc + Thời gian hoạt động từ tháng VI, kết
điểm của bão ở nước ta theo dàn ý: Thời thúc vào tháng XI Đặc biệt là các thánggian hoạt động của bão VIII, IX, X
Mùa bão + Mùa bão chậm dần từ Bắc vào Nam
Số trận bão trung bình mỗi năm + Bão hoạt động mạnh nhất ở ven biển
- Cho biết vùng bờ biển nào của nước ta Trung Bộ Nam Bộ ít chịu ảnh hưởng của chịu ảnh hưởng mạnh nhất của bão Vì bão
HS cùng bàn trao đổi để trả lời câu hỏi * Hậu quả của bão:
HS đại diện trình bày trước lớp, các HS + Mưa lớn trên diện rộng (300 - 400mm),khác nhận xét, bổ sung gây ngập úng đồng ruộng, đường giao
GV nhận xét phần trình bày của HS và thông Thủy triều dâng cao làm ngập mặn
GV đặt câu hỏi: Vì sao nước ta chịu tác + Gió mạnh làm lật úp tàu thuyền, tàn pháđộng mạnh của bão? Nêu các hậu quả do nhà cửa, cầu cống, cột điện cao thế
bão gây ra ở nước ta (Nước ta chịu tác + Ô nhiễm môi trường gây dịch bệnh
động mạnh của bão vì: nước ta giáp Biển * Biện pháp phòng chống bão:
Đông, nằm trong vành đai nội chí tuyến, + Dự báo chính xác về quá trình hình
nửa cầu Bắc là hoạt động của dải hội tụ thành và hướng di chuyển của cơn bão.nhiệt đới) + Thông báo cho tàu thuyền đánh cá trở về
HS trả lời, các HS khác nhận xét, bổ đất liền
sung.GV nhận xét phần trình bày của HS + Củng cố hệ thống đê kè ven biển
và bổ sung kiến thức + Sơ tán dân khi có bão mạnh
Hoạt động 3: Đề xuất các biện pháp + Chống lũ lụt ở đồng bằng, chống xói
Hình thức: Cặp b Ngập lụt, lũ quét và hạn hán: (phụ
Hoạt động 4: tìm hiểu các thiên tai ngập lục)
lụt, lũ quét và hạn hán * TÍCH HỢP: Nhiệt độ tăng cùng với lũ
Hình thức: Nhóm lụt và hạn hán đã tạo điều kiện thuận lợi
GV đặt câu hỏi cho các nhóm: cho các con vật truyền nhiễm như muỗi,
- Vì sao lượng nước thiếu hụt vào mùa ve, chuột,… sinh sôi nảy nở, truyền nhiễmkhô ở miền Bắc không nhiều như ở miền bệnh gây nguy hại đến sức khỏe của nhiều
Hoạt động 3: Tìm hiểu chiến lược quốc Ngoài ra xác bã của sinh vật cũng làm ôgia về bảo vệ tài nguyên và môi trường nhiễm môi trường tiểu vùng
Trang 14Hỡnh thức: Cả lớp.
IV ĐÁNH GIÁ
* Trang 62 sgk Địa Lớ 12: Hóy nờu nguyờn nhõn gõy mất cõn bằng sinh
thỏi mụi trường và cỏc biểu hiện của tỡnh trạng này ở nước ta.
* Trang 62 sgk Địa Lớ 12: Hóy nờu nguyờn nhõn gõy ụ nhiễm ở mụi
trường đụ thị và nụng thụn.
Trả lời:
- Rỏc thải sinh hoạt
- Rỏc thải cụng nghiệp
- Chất độc húa học: thuốc trừ sõu, thuốc diệt cỏ,…
- Khớ thải từ: ụ tụ, xe mỏy, cỏc khu cụng nghiệp,…
1 Khoanh trũn ý em cho là đỳng?: 70% tổng số cơn bóo ở Việt Nam xảy ra vào cỏc thỏng:
A 5, 6, 7 B 6, 7, 8 C 8, 9, 10 D 10, 11, 12
2 Mựa bóo ở nước ta:
A Chậm dần từ Nam ra Bắc C Diễn ra đồng đều ở mọi nơi
B Chậm dần từ Bắc vào Nam D Cú sự khỏc nhau ở cỏc vựng
3. Hậu quả của mất rừng đầu nguồn là:
A Xói mòn đất, giảm độ phì C Mất đa dạng sinh học
cho đất
B Lũ lụt, hạn hán tăng D Tất cả các ý trên
4 Biện pháp để bảo vệ tính đa dạng sinh học nớc ta là:
A Xây dựng và mở rộng hệ thống vờn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên
B Ban hành " Sách đỏ Việt Nam"
C Quy định khai thác gỗ, động vật và thủy hải sản
D Tất cả các biện pháp trên
5 Để mang lại hiệu quả kinh tế, bảo vệ tài nguyên thủy hải sản vàgóp phần bảo vệ an ninh quốc phòng, đối với ngành đánh bắt thủy hải sảncần tăng cờng
Trang 15V HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP: Hướng dẫn soạn bài mới
2.4 HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC, VỚI BẢN THÂN, ĐỒNG NGHIỆP VÀ NHÀ TRƯỜNG: 2.4.1 Giáo viên dạy ngoại khoá:
- Giáo viên dạy mẫu
- Chọn bài có kiến thức môi trường
* Phương pháp giảng dạy:
- Tích hợp lồng ghép giữa kiến thức bộ môn với kiến thức bảo vệ môi trường một cách hài hòa
- Tích hợp tổng hợp các nội dung quan trọng trong việc giáo dục cho học sinh
ý thức và trách nhiệm của mình với môi trường mình đang sống, sử dụng nó
- Qua các giờ dạy đó có nhận xét, đánh giá, rút kinh nghiệm cụ thể
2.4.2.Học sinh hoạt động ngoại khóa:
- Học sinh được tham gia cắm trại, thăm khu di tích lịch sử, thăm các công trình vui chơi giải trí
- Mời các chuyên gia môi trường trong huyện về trao đổi và hướng dẫn
- Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về môi trường
2.4.3.Những việc chưa làm được:
- Công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức rất hạn chế trên địa bàn vì nhà học sinh ở theo các xã khác nhau trong huyện và theo cụm rải rác không tập trung
- Việc bố trí cho học sinh tham gia vệ sinh nơi công cộng còn quá ít, các chuyên gia về môi trường hầu như không có để mời nói chuyện
- Quy hoạch của nhà trường chưa hợp lý về các công trình vệ sinh do đó việc bảo vệ môi trường khi giáo dục cho học sinh gặp nhiều khó khăn
- Chưa cho các em tham quan những nơi có tác động xấu như khí thải của nhàmáy, nước thải của các khu công nghiệp, bãi rác lớn của khu đông dân cư……
2.4.4 Những kinh nghiệm giáo dục bảo vệ môi trường
- Hoạt động dạy học bảo vệ môi trường được tích hợp đưa vào kế hoạch từ đầu năm học thông qua bộ môn và hội nghị của tổ chuyên môn
- Thông qua việc tích hợp vào giảng dạy môn Địa lí, qua đoàn thanh niên, quacác đợt phát động thi đua đã giáo dục các em ý thức bảo vệ môi trường và qua cácbuổi sinh hoạt của giáo viên chủ nhiệm đã lồng ghép sinh hoạt theo chủ điểm
- Liên hệ bàn bạc với địa phương các ý kiến đề xuất kịp thời
3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 3.1 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.
Qua giảng dạy bộ môn Địa lí từ năm học 1996 – 1997 đến nay, nhất là nhữngnăm gần đây tôi đã chú trọng bài giảng, tìm tòi, học hỏi… hướng dẫn học sinh họctập hứng thú có nhiều kiến thức trong cuộc sống Đây là bước cải tiến và đã có kết
Trang 16quả nhất định thông qua quá trình trực tiếp học tập của học sinh các lớp dạy Cụ thể với đối chứng sau:
Đối chứng
- Năm học: 2017 – 2018 tôi được phân công giảng dạy 2 lớp 12D và 12Mnăm học này tiếp tục đổi mới giáo dục, bộ môn cũng tiến hành đồng thời cải cách,đổi mới căn bản và toàn diện Tôi đã vận dụng theo chỉ đạo của chuyên môn và thuđược kết quả theo bảng số liệu sau:
em địa phương ý thức về vệ sinh môi trường còn hạn chế ý thức tự giác của các
em chưa cao, nhận thức còn hạn chế, nên để nâng cao dần nhận thức và giáo dụccác em ý thức bảo vệ môi trường phải đi từ những việc làm rất nhỏ, rất cụ thể từbiết giữ gìn vệ sinh chung, biết thu gom rác; bỏ vào nơi quy định, biết chăm sócbảo vệ cây xanh… chắc chắn cùng với sự lớn dần của các em sẽ ý thức ngày càng
rõ về môi trường và biết tham gia bảo vệ môi trường
* Năm học 2018 – 2019:
Tôi tiếp tục được phân công giảng dạy bộ môn Địa Lí ở 2 lớp 12E và 12H.Với kiến thức và kinh nghiệm sẵn có, với sự học hỏi đúc kết kinh nghiệm khôngngừng qua cải tiến phương pháp giảng dạy, tôi còn mạnh dạn cải tiến cách dạy Tôinhận thấy để đạt được kết quả cao trong giảng dạy cần phải hướng dẫn học sinhcách học, tìm tòì và khám phá về tri thức thực tế trong cuộc sống hàng ngày mà tađang phải gánh chịu hậu quả về môi trường…Tôi đã thử nghiệm giảng dạy kết hợpgiữa lí thuyết và sử dụng tranh ảnh ở 2 lớp 12E và 12H có kết quả cao hơn so vớicách làm cũ là:
Qua kiểm tra học tập tổng kết năm học đạt như sau:
kém
Trang 17Qua kết quả trên tôi nhận thấy nếu trong giảng dạy môn Địa lí tích hợp giảngdạy lồng ghép tranh ảnh phản ánh về môi trường vào giảng dạy địa lí THPT thì kếtquả sẽ cao hơn, có chất lượng, còn nếu không thường xuyên thì kết quả học tập củahọc sinh sẽ thấp kém nhiều hơn, ý thức về mọi vấn đề sẽ kém hơn…
Từ đó chú trọng thực hiện và mạnh dạn trao đổi hướng dần học sinh cách học,cách tìm tòi và khám phá, tôi trao đổi với học sinh chi tiết mọi vấn đề dù nhỏ hoặclớn trongquá trình học, để đạt kết quả cao nhất
Với những cố gắng giảng dạy học sinh học tích hợp lồng ghép tranh ảnh phảnánh về môi trường đạt mục tiêu cao nhất về ý thức và trách nhiệm, theo kinhnghiệm của bản thân tôi, cuối năm học nhiều học sinh đã đạt kết quả cao trong họctập và kết quả cao hơn chính là các em có ý thức, trách nhiệm bảo vệ môi trường: “Xanh - Sạch - Đẹp ” không chỉ đối với nước ta mà còn cả toàn Thế Giới Nhiềuhọc sinh đat học sinh giỏi cấp trường và cấp tỉnh:
1 HS Nguyễn Thị Trang - lớp 12H – Giải nhất trường
2 HS Trần Thị Trà Mi - lớp 12E – Giải nhì trường
3 HS Phạm Thị Xuân – lớp 12 H – Giải Ba cấp trường v.v
3.2 KIẾN NGHỊ ĐỀ XUẤT:
*Kiến nghị với UBND các xã và thị trấn:
+ Các công trình vệ sinh cần có sự quan tâm và cải tạo, xây mới đảm bảo đủ
số lượng và chất lượng các công trình
+ Vận động, tuyên truyền các ban, ngành, đoàn thể và nhân dân có ý thức bảo
vệ môi trường Không chặt phá rừng bừa bãi và có kế hoạch xây dựng khu dân cưsạch, chuồng trại trâu bò hợp vệ sinh, có nơi đổ rác thải, nước thải, đảm bảo côngtác vệ sinh môi trường thường xuyên cho nhân dân nhất là xử lý các chất thải vô cơkhó tiêu Đặc biệt từ bỏ và tẩy chay thói quen dùng túi ni lông đựng đồ cũng như
sử dụng các đồ vật bằng nhựa rồi thả vứt bừa bãi không đúng nơi quy định…
*Kiến nghị với sở giáo dục:
+ Cần tăng cường kiểm tra đánh giá các trường học thường xuyên về công tácbảo vệ môi trường các trường học
+ Coi công tác vệ sinh môi trường là một trong các điều kiện để đánh giá xếp loại thi đua của các nhà trường trong năm học
Qua thực tế tôi đã cố gắng trong việc giảng dạy địa lí lồng ghép tích hợp sửdụng tranh ảnh vào giáo dục môi trường lớp 12 trong trường THPT đã có kết quảnhất định với các đối tượng học sinh lớp 12 Nên tôi đã mạnh dạn trình bày trướccác đồng nghiệp
Tuy nhiên trong nội dung trình bày, sự sắp xếp cách trình bày có nhiều thiếu
sót, có những ý chưa nổi bật hoặc còn khó hiểu Vậy tôi rất mong sự góp ý, phê bình của đồng nghiệp và các bậc Cha, anh, chị, em.
Trang 18Tôi xin cam đoan sáng kiến kinh nghiệm này là của tôi, nếu không phải tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình
không sao chép nội dung của người khác
Người thực hiện
Hàn Thanh Hạnh
Trang 19THỰC TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG Ở VIỆT NAM VÀ CÁC GIẢI
PHÁP KHẮC PHỤC
Hiện nay, vấn đề ô nhiễm môi trường đang là chủ đề nóng trên các mặt báo và nhận được rất nhiều sự quan tâm của người dân Trong đó, đặc biệt là vấn đề ô nhiễm nguồn nước ở Việt Nam đã và đang ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn Thông qua các phương tiện truyền thông, chúng ta có thể dễ dàng thấy được các hình ảnh, cũng như các bài báo phản ánh về thực trạng môi trường hiện nay Mặc dù các ban ngành, đoàn thể ra sức kêu gọi bảo vệ môi trường, bảo vệ nguồn nước, nhưng có vẻ là chưa đủ để cải thiện tình trạng ô nhiễm ngày càng trở nên trầm trọng hơn.
Thực trạng ô nhiễm môi trường ở Việt Nam đang rất nghiêm trọng Người dânthờ ơ và thiếu ý thức trong việc bảo vệ môi trường, khó làm gương cho trẻ em
Một bức ảnh nhỏ nhưng cho thấy tình trạng ô nhiễm môi trường ở Việt Nam ô nhiễm đến mức
nào.
Trang 20Bảo vệ môi trường là bảo vệ chính chúng ta.
Cộng đồng vì môi trường Môi trường và cộng đồng
Vấn đề an ninh môi trường ở Việt Nam hiện nay | Tạp chí Tuyên giáo
Trang 21Tình trạng ô nhiễm môi trường hiện nay đang ở mức báo động với những con số
gây hoang mang Ô nhiễm môi trường nước Một đoạn sông bị ô nhiễm nặng nề
Ô nhiễm môi trường gây ảnh hưởng nghiêm trọng đối với sức khỏe
và đời sống của người dân