VD: Năm 2013, các công ty Hy Lạp đã đệ đơn khởi kiện cộng hòa Serbia đã vi phạm các nghĩa vụ đối với Hy Lạp và Mytilineos theo một hiệp định đầu tư song phươngquaviệc áp dụng một loạt cá
Trang 11 Đảm bảo sự gắn kết của các khía cạnh chính sách đầu tư quốc gia và quốc tế:
1.1.Tiến hành các cam kết quốc tế trong IIAs cũng yêu cầu định hướng chính sách bền vững
Mục tiêu chính sách ổn định và rõ ràng, các chiến lược tương thích với các mục tiêu này với nhau, kế hoạch và biện pháp thực hiện mang tính thực tiễn
Sự gắn kết giữa các quan điểm chính sách ở cấp độ quốc gia và quốc tế sẽ giúp tránh những mâu thuẫn có thể xảy ra
VD: Năm 2013, các công ty Hy Lạp đã đệ đơn khởi kiện cộng hòa Serbia
đã vi phạm các nghĩa vụ đối với Hy Lạp và Mytilineos theo một hiệp định đầu
tư song phươngquaviệc áp dụng một loạt các biện pháp pháp lý từ năm 2004 đến năm 2012, tạo ra quyền miễn trừ nghĩa vụ cho RTB Bor với các mác tái cơ cấu giả tạo.Cụ thể, theo một thỏa thuận thương mại năm 1996, RTB Bor, được kiểm soát bởi chính phủ Serbia, phải thanh toán cho Mytilineos bằng tiền mặt
và kim loại Tuy nhiên, Mystilineos cáo buộc rằng từ năm 2004, RTB BOR đã bắt đầu dừng thực hiện nghĩa vụ này, trong khi đó chính phủ Serbia cũng can thiệp vào các khoản thanh toán mà không có sự chấp thuận trước của họ, hậu quả là Mystilineos đã phải chi ra hàng triệu Euro để thanh toán cho các khoản
nợ của RTO Bor
Về phía chính phủ Serbia, họ đã cố chứng minh đây chính là kết quả của việc tái cơ cấu một công ty nhà nước.Cụ thể, toàn bộ nền kinh tế Serbia phải chuyển từ nền kinh tế xã hội chủ nghĩa sang nền kinh tế thị trường và RTB Bor phải được cổ phần hoá Trong quá trình tái cơ cấu, RTB Bor không phải trả chủ
nợ Hơn nữa, chính phủ Serbia đã đồng ý chấp thuận cho mọi quyết định của ban quản lý của RTB Bor
( bài báo “Mytilineos V The Republic Of Serbia: Serbia Held Liable
In Investment Arbitration”, Katarina Grga, 2017, IIA Network)
( bài báo “Mytilineos wins $40 million compensation in arbitration against Serbia”, Angeliki Koutantou và Jane Merriman, 2017, United States, báo Reuters)
Trên thực tế, phần lớn các vụ kiện vi phạm các hiệp định đầu tư quốc tế đều bắt nguồn từ việc không đảm bảo được sự cân bằng giữa việc đánh đổi lợi
Trang 2ích quốc gia với những lợi ích của việc tuân thủ các luật lệ và các cam kết quốc
tế Đây là điểm cần lưu ý để có thể đảm bảo sự linh hoạt khi thiết kế và đàm phán các IIAs
1.2 Phải đảm bảo gắn kết giữa các thoả thuận quốc tế mà một quốc gia ký kết.
Khi các bên tham gia vào nhiều thoả thuận, các điều khoản tương ứng của chúng sẽ tương tác, bổ sung, quy định chi tiết, mở rộng hay hạn chế các nghĩa
vụ của các bên
- Cần đảm bảo rằng các tiêu chuẩn, ngoại lệ và các vấn đề tương tự mà các bên tìm kiếm để đàm phán trong các thoả thuận không bị thay đổi hoặc bị thay đổi bởi các thoả thuận khác theo cách bất lợi
Bảng 1 Tính gắn kết và thống nhất về điều khoản đầu tư giữa hai hiệp định TPP-CPTPP và EVFTA
- Bên cạnh việc đảm bảo được sự gắn kết giữa các thỏa thuận quốc tế của mỗi quốc gia, vẫn có những nhận định cho rằng:
“Sự phức tạp do có ngày càng nhiều thỏa thuận song phương và khu vực Mỗi cái lại có luật lệ và thủ tục hành chính riêng, tạo nên một mớ hổ lốn những
Trang 3hiệp định ưu đãi thay vì sự đơn giản mà các hiệp định đa phương mang lại Khi những hiệp định như thế tiếp tục sinh sôi, chúng sẽ chẳng có nhiều tác dụng như tuyên bố.”
(Thương mại tự do: Song phương hay đa phương?, Minh Tuấn, 2009, cafef.vn)
1.3 Đảm bảo sự gắn kết cũng là một thách thức đối với các chính sách quốc gia và các cuộc đàm phán quốc tế trong tương lai.
Các quốc gia có thể sử dụng các bài học từ việc thực hiện IIAs để làm rõ hơn và củng cố quan điểm chính sách của mình trong các điều ước mới Các quốc gia cũng có thể học từ kinh nghiệm của các nước khác, thông qua việc giám sát những tiến triển trong khung chính sách quốc tế về đầu tư
2 Các tranh chấp đầu tư quốc tế
2.1 Các cuộc tranh chấp ngày càng tăng
Trong những năm trở lại đây các nhà đầu tư nước ngoài đang chuyển mình rót vốn liên tiếp vào các thị trường tiềm năng, đặc biệt là Việt Nam Để có thể thu hút nguồn vốn hiệu quả và chiến lược nhà nước ta đã có những chính sách mở hết sức thông thoáng Bên cạnh đó không thể tránh khỏi những tranh chấp hay khiếu nại liên quan đến các nhà đầu tư quốc
Theo số liệu thống kê từ Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC)
Số lượng các vụ tranh chấp được đưa ra giải quyết tại VIAC không ngừng tăng lên trong những năm vừa qua
Trang 4Bảng 2 Số vụ tranh chấp giải quyết tại VIAC từ năm 1993 đến năm 2016
( bài báo “Thống kê tình hình giải quyết tranh chấp tại VIAC năm 2016”, 2017, VIAC Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam)
Bên cạnh đó, theo thống kê của Hội nghị của Liên Hợp Quốc về Thương mại và phát triển (UNCTAD), đến nay, đã có 5 vụ nhà đầu tư nước ngoài kiện Chính phủ Việt Nam tại trọng tài quốc tế Số lượng vụ nhà đầu tư gửi thông báo
ý định khởi kiện cũng ngày càng gia tăng, chỉ tính riêng năm 2016 đã có 4 vụ, chưa kể trường hợp nhà đầu tư khởi kiện địa phương
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này được cho rằng đối với Việt Nam, hệ thống pháp luật còn đang trong quá trình hoàn thiện, không ít điểm trùng lặp, mâu thuẫn giữa luật nọ với luật kia, có những điểm chưa rõ, mơ hồ dẫn tới cách hiểu, cách giải thích pháp luật khác nhau và thực thi, áp dụng pháp luật cũng có những điểm khác nhau Từ đó dẫn tới không thống nhất về quan điểm giữa một bên là nhà đầu tư và một bên là cơ quan quản lý nhà nước
Thực tế, có rất nhiều dự án đầu tư được cấp phép theo quy định cũ, vào khoảng 20 năm trước đây Song, đến nay, khi một loạt quy định pháp luật thay đổi, quy hoạch ở địa phương cũng thay đổi theo dẫn tới nhiều dự án không còn phù hợp Đơn cử như ngay trung tâm không thể duy trì dự án nhà máy sản xuất
và nếu địa phương không gia hạn cho nhà đầu tư thì tranh chấp rất dễ xảy ra, do
đã bỏ nguồn vốn lớn để làm dự án từ rất nhiều năm trước Bên cạnh đó, cũng có
Trang 5nhà đầu tư “không thiện chí” muốn lợi dụng kẽ hở pháp luật và thông qua khởi kiện để trục lợi
2.2 Tranh chấp có thể xảy ra ở nhiều lĩnh vực đầu tư
- Lĩnh vực xây dựng:
Xây dựng kết cấu hạ tầng tại Việt Nam được đánh giá là lĩnh vực có nhiều dư địa phát triển Vì thế, nhiều DN nước ngoài đã “nhảy” vào đầu tư, hợp tác thực hiện, nên không tránh khỏi những tranh chấp thương mại Do đây là lĩnh vực có nhiều đặc thù nên việc giải quyết sẽ gặp không ít khó khăn nếu DN không hiểu luật, không tìm đúng phương thức giải quyết
Các tranh chấp trong lĩnh vực xây dựng thường phát sinh do nhiều nguyên nhân mà trong đó chủ yếu xuất phát từ các vi phạm của Chủ đầu tư hoặc của nhà thầu như:
+ Các vi phạm xuất phát từ phía chủ đầu tư: khảo sát, thiết kế không cẩn thận, tự ý thay đổi kỹ thuật, thanh toán đúng tiến độ…
+ Các vi phạm xuất phát từ phía nhà thầu: thi công không đúng tiến độ, đảm bảo chất lượng, tự ý thay đổi…
Ví dụ: Vụ tranh chấp giữ công ty Cổ phần Xây dựng Coteccons (CTD và chủ đầu tư dự án Panonama Nha Trang - Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Vịnh Nha Trang.Tháng 10/2017 khi Coteccons bất ngờ gửi công văn (số
2991/2017/CV-TGĐ) tới Công ty VNT, Cục Giám định- Bộ Xây dựng, Sở Công an, Sở Xây dựng Khánh Hòa tố cáo chủ đầu tư vi phạm các quy định hợp đồng như: đơn phương thay đổi phạm vi công việc của nhà thầu như giao hạng mục hoàn thiện và cơ điện cho nhà thầu khác với lý do "chào giá rẻ hơn" mà không thỏa thuận với Coteccons
Đáng chú ý, Conteccons tố cáo Công ty VNT đã yêu cầu thay đổi thiết
kế, nâng số tầng được cấp phép bằng lời lẽ khá nặng nề: "Thay đổi thiết kế của Chủ đầu tư hiện đang vi phạm giấy phép xây dựng, đi ngược lại chủ trương lập lại trật tự trong xây dựng của Đảng, Nhà nước nói riêng
Thậm chí, trong một văn bản sau đó (số 3134), Coteccons lý giải việc mình tố cáo trên là vì nhà thầu này thấy: "Có trách nhiệm phải thông báo với cơ quan quản lý nhà nước khi phát hiện hành vi vi phạm pháp luật để ngăn chặn các nguy cơ và hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra đối với dự án và người sử dụng theo điều 22 Bộ luật hình sư năm 1999 và điều 5 Bộ luật Tố tụng hình sự"
Trang 6Ngoài ra, Coteccons cũng tố VNT không thực hiện trả tiền đúng hạn cho nhà thầu này
- Lĩnh vực chứng khoán:
Thị trường chứng khoán (TTCK) được coi là một môi trường đầu tư kinh doanh vô cùng phức tạp và nhạy cảm với số lượng người tham gia đông đảo, giá trị đầu tư lớn cùng độ rủi ro cao kéo theo tính cạnh tranh gay gắt trong các mối quan hệ lợi ích được thiết lập trên thị trường Do vậy, tranh chấp là hiện tượng tất yếu xảy ra đối với mọi TTCK, bao gồm cả thị trường Chứng khoán Việt Nam
Thẩm phán Nguyễn Huyền Cường, Toà kinh tế, Toà án Nhân dân TP Hà Nội đưa ra một ví vụ tình trạng trên Đó là tranh chấp giữa ông Thành ở Vũng Tàu và 2 người khác ở Hà Nội liên quan đến việc mua bán cổ phiếu của một ngân hàng
Trước đó, các đương sự thực hiện việc chuyển nhượng quyền mua cổ phần của ngân hàng này khi ngân hàng còn chưa thành lập, nhưng sau đó, ngân hàng này đã không được thành lập Trên lý thuyết, vấn đề có thể được xử lý khá đơn giản là các bên phải hoàn trả lại tiền cho nhau Tuy nhiên, thực tế lại không như vậy
Ông Cường cho biết, trong trường hợp này, toà đã tuyên án hợp đồng mua bán là vô hiệu và buộc bên bán phải trả lại tiền cho bên mua Tuy nhiên, sự việc kéo dài rất phức tạp, vì khi giao tiền, người mua đã chuyển cho người bán
số tiền hàng chục tỷ đồng, nhưng khi hoàn trả, người bán lại viện nhiều lý do để trả “nhỏ giọt”
- Lĩnh vực môi trường:
Theo một nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Chiến lược Chính sách Công nghiệp (IPSI) thì tranh chấp môi trường đang trở thành vấn đề bức xúc của xã hội, về mức độ chỉ đứng sau tranh chấp đất đai
Năm 1939 Mỹ kiện Canada ra trọng tài về việc khói thải độc hại phát thải
từ lò luyện kim Trail ở Canada gây hại tới tiểu bang Washington (Mỹ) Lò luyện kim này nằm cách biên giới với Mỹ 7 dặm, trong đó Mỹ yêu cầu xác định
về việc gây ô nhiễm môi trường của lò luyện kim Trail, hình thức bồi thường thiệt hại và yêu cầu biện pháp nhằm ngăn ngừa những tác hại có thể xảy ra trong tương lai Trong phán quyết cuối cùng, hoạt đọng của lò luyện kim đã bị
Trang 7hạn chế Từ đó trong tập quán quốc tế đã hình thành nên 1 tập quán mã đã được nhiều quốc gia áp dụng để giải quyết tranh chấp với quốc gia khác về việc kiểm soát ô nhiễm không khí xuyên biên giới
2.3.Chi phí cho giải quyết tranh chấp là đáng kể
Vụ trưởng Vụ Pháp luật Quốc tế, Bộ Tư pháp Bạch Quốc An khẳng định, giải quyết tranh chấp đầu tư luôn là thách thức mà dù thắng hay thua, thiệt hại là điều không tránh khỏi Đơn cử như trước đó, vào cuối năm 2014, Hội đồng Trọng tài thường trực tại La Hay (Hà Lan) đã ban hành Phán quyết vụ nhà đầu
tư Pháp (DialAsie) kiện Chính phủ Việt Nam trong dự án Bệnh viện quốc tế thận và lọc thận tại TP Hồ Chí Minh Theo đó, tất cả các khiếu kiện của nguyên đơn DialAsie hoàn toàn bị bác bỏ; song mỗi bên phải trả một nửa chi phí trọng tài và tự chịu các chi phí về luật sư của mình theo quy định của Quy tắc trọng tài UNCITRAL
Việc giải quyết tranh chấp thường tốn kém với chi phí rất lớn, trong đó, chi phí lớn nhất là thuê luật sư và chuyên gia, chiếm khoảng 82% Chi phí trung bình cho trọng tài là 16%, cho thư ký là 2% Song, chi phí lớn, thời gian đeo đuổi vụ kiện lâu dài không phải là thiệt hại duy nhất.Khi tranh chấp trong đầu tư quốc tế xảy ra sẽ dễ gây ấn tượng không tốt đối với nhà đầu tư nước ngoài về môi trường pháp lý không minh bạch và việc thực thi kém hiệu quả cam kết quốc tế.Đó là hậu quả nhãn tiền mà quốc gia tiếp nhận đầu tư có thể phải đối diện khi tranh chấp xảy ra
3 Các khía cạnh chính sách nước chủ nhà cần quan tâm
3.1 Khung luật pháp quốc tế về FDI còn lỏng lẻo.
Khi tham gia vào IIas, một trong những yếu tố cần nước chủ nhà đặc biệt quan tâm đó là khía cạnh chính sách.Trong suốt những năm qua, các quy định quốc tế về FDI đã có nhiều thay đổi đáng kể, chủ yếu dựa trên những nhận thức
về FDI Nhiều chuyên gia cho rằng, sự thống nhất các quy định luật pháp quốc
tế về FDI là vấn đề cần được quan tâm trên phạm vi quốc tế Dù có nhiều phát triển gần đây nhưng khung luật pháp quốc tế về FDI vẫn khá lỏng lẻo, nguyên nhân là do không có sự nhất trí chung về chính sách Kết quả là không có các công cụ tổng thể toàn cầu
Trang 8Ví dụ, đối với việc Việt Nam đã đánh thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nước ngọt, chủ tịch AmCham (Hiệp hội doanh nghiệp Hoa Kì tại Việt Nam) cho rằng
đó là một thực tế không thông dụng và không được khuyến khích Theo khảo sát 158 quốc gia khác nhau, trong đó chỉ có 40 nước bao gồm 4 nước ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương (với ít hơn 2% dân số khu vực) thực thi điều luật này Điều này đã ảnh hưởng trực tiếp đến việc thu hút FDI trong lĩnh vực này, làm giảm tính cạnh tranh của thị trường
( bài báo “Chủ tịch AmCham: Việt Nam nên tìm giải pháp hiệu quả
hơn thay vì 'ngăn cấm'”, Linh Lan, 2017, baomoi.com)
Tuy nhiên, các thoả thuận song phương và khu vực trong những năm gần đây đã dẫn đầu trong việc tạo ra các quy định quốc tế về đầu tư và điều chỉnh chúng cho thích hợp với các điều kiện mới Số lượng các hiệp ước này tăng lên nhanh chóng và các điều khoản của chúng trở nên ngày càng phức tạp, chồng chéo nhau hơn
3.2 Mối quan hệ giữa biện pháp và hoạt động pháp lý tại nhiều cấp độ chưa rõ ràng gây ra nhiều tranh chấp
Mặt khác, mối quan hệ chính xác giữa các biện pháp và hoạt động pháp
lý tại nhiều cấp độ chưa rõ ràng vì có những phát triển tương đối mới và không
có nhiều hành động thể hiện mối quan hệ này Hậu quả là các trường hợp tranh chấp quốc tế giữa các nhà đầu tư nước ngoài và các nước chủ nhà cũng tăng lên nhanh chóng
VD: Có thể kể đến vụ tranh chấp giữa đầu tư quốc tế giữa nhà đầu tư Pháp DialAsie với Chính phủ Việt Nam Lấy lý do không được bảo hộ đầu tư tại Việt Nam, DialAsie khởi kiện Việt Nam ra Trọng tài Quốc tế tại LaHay – Hà Lan trên cơ sở Hiệp định về khuyến khích và bảo hộ đầu tư Việt Nam – Pháp năm 1992 Trong đơn khởi kiện, DialAsie cho rằng Việt Nam vi phạm nghĩa vụ đối xử công bằng và bình đẳng đối với Dự án đầu tư (Điều 3 Hiệp định Đầu tư Việt – Pháp); không đảm bảo sự bảo vệ đầy đủ và an toàn cho Dự án đầu tư (Điều 5 Hiệp định Đầu tư Việt – Pháp) Các biện pháp của Nhà nước Việt Nam nêu trên là tước đoạt gián tiếp tài sản của nhà đầu tư
Bộ Tư pháp là cơ quan được Thủ tướng Chính phủ giao chủ trì xử lý vụ kiện và Công ty Luật Hogan Lovells làm tư vấn pháp lý cho Chính phủ Việt Nam giải quyết vụ kiện
Trang 9Sau 4 năm trời ròng rã theo đuổi vụ kiện, Hội đồng Trọng tài đã bác bỏ toàn bộ các nội dung khiếu kiện của nguyên đơn và Chính phủ Việt Nam không phải bồi thường bất kỳ một khoản chi phí nào theo yêu cầu đòi bồi thường mà nguyên đơn đã nêu trong Đơn khởi kiện
Tại cuộc họp tổng kết, đánh giá lại về vụ kiện, tại thời điểm xảy ra vụ kiện, khái niệm về tranh chấp đầu tư giữa Chính phủ và nhà đầu tư nói chung và việc tham gia vào giải quyết từng vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế cụ thể nói riêng vẫn còn khá mới mẻ Các Bộ, ngành liên quan chưa có nhiều kinh nghiệm tham gia giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế Do vậy, việc tham gia giải quyết
vụ DialAsie chủ yếu tham khảo kinh nghiệm của một số nước trong giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế cũng như vừa làm, vừa rút kinh nghiệm Về thể chế, cho đến trước năm 2014, chưa có văn bản quy định cụ thể về cơ quan đầu mối chủ trì vụ việc, quy trình phối hợp giữa các cơ quan và trách nhiệm của từng cơ quan trong quá trình giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế Do đó, quá trình phối hợp vẫn còn lúng túng, bị động Việc thu thập tài liệu để xây dựng hồ sơ vụ kiện cũng gặp nhiều khó khăn do công chức tham gia hoặc trực tiếp xử lý vụ việc trước đó đã nghỉ hưu hoặc chuyển công tác; những người tiền nhiệm chỉ nắm được vụ việc qua hồ sơ Bên cạnh đó, một số hồ sơ, tài liệu do các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác nhau nắm giữ nên việc bảo quản, lưu trữ tài liệu có nơi, có lúc chưa tốt Về nhân chứng, cũng do đặc thù các vụ tranh chấp đã xảy ra từ rất lâu trước khi nguyên đơn khởi kiện nên việc xác minh thông tin, việc gặp gỡ với những nhân chứng trực tiếp tham gia vụ việc gặp nhiều khó khăn
( bài báo Tranh chấp đầu tư quốc tế và bài học kinh nghiệm, Hà Phương Thảo,
2015, baophapluat.vn)
Nhìn chung, khi tham gia vào IIas, nước chủ nhà cần hết sức lưu ý đến khía cạnh chính sách, để đảm bảo vừa thu hút được đầu tư, vừa tạo ra một thị trường cạnh tranh, minh bạch
4 Đối với các quốc gia khi tham gia IIAs
4.1 Khả năng làm ảnh hưởng đến chính sách
Mối quan ngại lớn nhất thường được đưa ra khi xem xét kí kết các IIA việc chúng có thể ảnh hưởng đến khả năng điều chỉnh chính sách công của các nước tham gia Về tổng thể, IIA làm ảnh hưởng tới chính sách theo hai cách: đặt
Trang 10quốc gia vào vị trí bất lợi so với thỏa thuận ban đầu, và các cơ chế cưỡng bức như giải quyết tranh chấp nhà đầu tư-nhà nước (ISDS)
a Cách các quốc gia có thể rơi vào vị thế bất lợi hơn dự tính
Khi kí kết IIA, việc tuân thủ các điều khoản nhằm cung cấp sự đối xử công bằng và thỏa đáng cho các nhà đầu tư có thể đồng nghĩa với vô số tác động khó lường bởi khái niệm có thể được hiểu theo nghĩa rất rộng bởi bên đầu tư cũng như tòa trọng tài, khiến các nước khó chắc chắn về cách chỉnh sửa luật Ví
dụ về vấn đề quốc hữu hóa, đến cuối năm 2017 đã có 448 vụ kiện thống kê được1 Không chỉ thế mà nhà đầu tư còn có thể tìm kiếm các điều kiện có lợi từ các IIA khác mà nước đó kí qua nguyên tắc tối hệ quốc Hoặc nhà đầu tư nếu có công ty con nằm ở nước khác có kí IIA với nước đó cũng có thể lấy danh nghĩa công ty con đó để hưởng những điều kiện có lợi hơn/ kiện nước nhận đầu tư Điển hình là vụ Philip Morris kiện chính phủ Australia dựa trên hiệp định đầu tư Australia – Hồng Kong, nơi mà Philip Morris châu Á đặt trụ sở (hiỆn tưỢng treaty shopping trong giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế: phân tích vụ việc Philip Morris kiện chính phủ úc và liên hệ với Việt Nam, Đào Kim Anh, 2017, tạp chí kinh tế đối ngoại số 95) Do đó khi kí IIA mới, các IIA cũ cũng phải được xem xét tới và phải có các điều khoản nhằm tránh tình trạng này
b ISDS và tính quyết định của nó
ISDS có tính phi địa phương hóa – có nghĩa là nó cho phép các nhà đầu
tư nước ngoài bỏ qua các tòa án địa phương của nước nhận đầu tư và đưa vụ việc lên thẳng tòa trọng tài Sẽ có 3 trọng tài: 1 chỉ định bởi nguyên đơn, 1 bởi
bị đơn, và người còn lại sẽ được hai bên thống nhất Nhưng thực tế thì không có quá nhiều lựa chọn giữa các trọng tài Hơn nữa, phán quyết của tòa trọng tài là tối cao: Không có cơ chế kháng cáo và có hiệu lực thi hành ở hầu hết các nước Như vậy chỉ một quyết định này sẽ có thể làm thay đổi chính sách công của cả một nước.Các nhà đầu tư cũng ngày càng sử dụng nhiều tới ISDS Kể từ 2002 với 25 vụ kiện, con số các vụ việc luôn ở mức cao với đỉnh điểm là 2015 với 77
vụ kiện.2
Nghe qua thì đây có vẻ là một cơ chế gây bất lợi cho các nước kém phát triển, với hệ thống pháp lí yếu và thiếu kinh nghiệm trong tranh chấp quốc tế
1 Số liệu theo UNCTAD, 2017, http://investmentpolicyhub.unctad.org/ISDS/FilterByBreaches
2 Số liệu theo UNCTAD, 2017, http://investmentpolicyhub.unctad.org/ISDS/FilterByYear