QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ QUỐC PHÒNG TỪ THỰC TIỄN QUẬN CẨM LỆ, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

Những năm qua, Ban Chỉ huy Quân sự quận Cẩm Lệ đã chủ động tích cực tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt công tác Quốc phòng - Quân sự địa phương,

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN VĂN CƯỜNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ QUỐC PHÒNG TỪ THỰC TIỄN

QUẬN CẨM LỆ, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2020

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN VĂN CƯỜNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ QUỐC PHÒNG TỪ THỰC TIỄN

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là đề tài luận văn của riêng tôi, các kết quả nghiên

cứu trong luận văn “Quản lý nhà nước về quốc phòng từ thực tiễn quận Cẩm

Lệ, Thành phố Đà Nẵng” là hoàn toàn trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và

được trích dẫn đầy đủ theo quy định, không trùng lặp với các đề tài khác trong cùng lĩnh vực

Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về lời cam đoan này

Đà Nẵng, ngày tháng năm 2020

Tác giả luận văn

Nguyễn Văn Cường

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI QUỐC PHÒNG 7

1.1 Khái niệm, đặc điểm của quản lý nhà nước về quốc phòng 7

1.2 Nguyên tắc, nội dung quản lý nhà nước đối với quốc phòng 9

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về quốc phòng 15

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ QUỐC PHÒNG TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN CẨM LỆ, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 21

2.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội của quận Cẩm Lệ ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với quốc phòng 21

2.2 Thực trạng pháp luật và thực tiễn quản lý nhà nước đối với quốc phòng trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2015 - 2019 29

2.3 Đánh giá chung về thực trạng quản lý nhà nước về quốc phòng trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2015 - 2019 46

CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT, TĂNG CƯỜNG THỰC HIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ QUỐC PHÒNG TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN CẨM LỆ, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 52

3.1 Một số dự báo và quan điểm tăng cường quản lý nhà nước về quốc phòng trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng 52

3.2 Các giải pháp tăng cường quản lý nhà nướcvề quốc phòng trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng 54

KẾT LUẬN 71 TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

1 HĐND Hội đồng nhân dân

2 KVPT Khu vực phòng thủ

3 UBND Ủy ban nhân dân

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Việc quản lý nhà nước về quốc phòng là một vấn đề hết sức quan trọng đối với nước ta cũng như tất cả các quốc gia trên thế giới Chính vì thế mà việc quản lý nhà nước về quốc phòng phải được chú trọng để đảm bảo độc lập chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, giữ vững môi trường hòa bình và an ninh trên toàn thế giới Các thế lực thù địch hiện nay đang thực hiện nhiều âm mưu, nhiều thủ đoạn nhằm kìm hãm sự phát triển của đất nước, phá hoại sự ổn định về chính trị, kinh tế, văn hóa Các thế lực thù địch tiến hành chiến lược “diễn biến hòa bình”, lợi dụng mọi sơ hở của nhà nước ta để làm suy yếu nội bộ để “tự diễn biến”, tạo nên các tình huống phức tạp, bất ngờ, sử dụng các chiêu bài “dân chủ”, “nhân quyền” làm mất ổn định chính trị, gây bạo loạn lật đổ hoặc bất ngờ tiến hành chiến tranh xâm lược Quản lý nhà nước về quốc phòng là lĩnh vực trực tiếp diễn

ra cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc hết sức quyết liệt, phức tạp, bản thân quốc phòng mang bản chất chính trị, giai cấp sâu sắc

Cẩm Lệ là một quận mới của thành phố Đà Nẵng được thành lập theo Nghị định 102/NĐ-CP ngày 05/8/2005 của Chính phủ, có vị trí chiến lược quan trọng cả về chính trị, kinh tế, quốc phòng - an ninh và đối ngoại của thành phố

Đà Nẵng Những năm qua, Ban Chỉ huy Quân sự quận Cẩm Lệ đã chủ động tích cực tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt công tác Quốc phòng - Quân sự địa phương, chủ động phối hợp với các lực lượng giữ gìn an ninh chính trị - trật tự an toàn xã hội trên địa bàn, duy trì nghiêm túc chế độ trực sẵn sàng chiến đấu, quán triệt đầy đủ các chỉ thị, nghị quyết của các cấp Tổ chức, ra nghị quyết lãnh đạo, chỉ đạo cơ quan, cơ sở thực hiện hoàn thành tốt nhiệm vụ, làm tốt công tác xây dựng lực lượng, tổ chức huấn luyện, chế độ chính sách hậu phương Quân đội được quan tâm; tích cực đẩy mạnh tăng

gia sản xuất, xây dựng củng cố doanh trại, quản lý tốt vũ khí trang bị, chấp hành nghiêm túc các quy định của Nhà nước, Quân đội, đơn vị

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tích đạt được, công tác quốc phòng trên địa bàn còn có những thiếu sót, bộc lộ những bất cập đã làm hạn chế chất lượng cũng như hiệu quả của quản lý nhà nước về quốc phòng của quận: sự quản lý về quốc phòng chưa đạt được sự thống nhất, đồng thuận thực sự giữa các bộ phận, ban, ngành liên quan, nên có những trường hợp vi phạm pháp luật không được

xử lý nghiêm túc, làm mất lòng tin của dân Có những đồng chí nhận thức về công tác này chưa đầy đủ, chưa đúng tầm , nên khi thực hiện các biện pháp công tác còn đơn thuần, mang nặng tính chất hành chính, do đó công tác xử lý chưa kiên quyết, triệt để, công minh với những trường hợp vi phạm pháp luật trên địa bàn quận

Với những đặc điểm chung của đất nước, tình hình cụ thể tại quận Cẩm

Lệ, đề tài được tiến hành nghiên cứu, nhằm đánh giá thực tiễn, khắc phục những khuyết điểm, phát huy những ưu điểm, tìm ra những giải pháp nhằm tăng cường quản lý nhà nước về quốc phòng trên địa bàn quận Với lý do đó, tôi chọn đề tài

“Quản lý nhà nước về quốc phòng từ thực tiễn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng” làm đề tài luận văn thạc sĩ

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Cho đến nay, lý luận quản lý nhà nước về quốc phòng đã được đề cập

đến nhiều trong các giáo trình dành cho chuyên ngành pháp luật như: Quản lý nhà nước về an ninh, quốc phòng của tác giả Nguyễn Xuân Yêm, Học viện hành chính quốc gia, Hà Nội – 2010

Giữ vững nguyên tắc Đảng lãnh đạo sự nghiệp quốc phòng - an ninh trong giai đoạn hiện nay (Lê Thị Quỳnh Trang, 2016); Vấn đề tăng cường quốc phòng trong Văn kiện Đại hội XII của Đảng Trần Thái Bình: Mấy vấn đề về xây dựng chiến lược quốc phòng Việt Nam trong tình hình mới, tạp chí Quốc

phòng toàn dân (website: tapchiquốc phòng toàn dân.vn), ngày 5-5-2011; Trần

Đăng Bộ (Chủ biên): Một số vấn đề về đấu tranh quốc phòng ở Việt Nam hiện nay, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2012; Nguyễn Đức Độ (Chủ biên): Một số vấn đề về kết hợp kinh tế với quốc phòng ở Việt Nam trong tình hình mới, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2010; Học viện Chính trị - Bộ Quốc phòng (Chủ trì): Xây dựng và phát triển bền vững nền quốc phòng toàn dân trong tình hình mới, đề tài cấp nhà nước, Hà Nội, 2016; Nguyễn Mạnh Hưởng (Chủ biên): Tư tưởng Hồ Chí Minh về quốc phòng toàn dân, Nxb.Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2005… Lê Quốc Dũng (2013), Xây dựng “thế trận lòng dân” trên biển – Mấy vấn đề cần quan tâm, tạp chí Quốc phòng toàn dân

(website: tapchiquốc phòng toàn dân.vn), ngày 21-5-2013; Đồng Đức (2011),

Tăng cường sức mạnh quốc phòng, bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới, tạp chí Quốc phòng toàn dân (website: tapchiquốc phòng toàn dân.vn), ngày 24-8-2011; Nguyễn Tiến Hải (2012), Xây dựng thế trận lòng dân trong thực hiện chiến lược bảo vệ Tổ quốc, tạp chí Quốc phòng toàn dân (website: tapchiquốc phòng toàn dân.vn), ngày 20-1-2012;Dương Thanh Liêm

đề được hiểu theo nghĩa rộng, nghĩa hẹp khác nhau và là vấn đề chưa thống

nhất, cần được nghiên cứu xem xét, vì vậy nghiên cứu “Quản lý nhà nước về

quốc phòng từ thực tiễn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng” là cần thiết

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, đánh giá đúng những ưu điểm và hạn chế của quản lý nhà nước về quốc phòng cùng với những nguyên nhân của thành công và hạn chế, luận văn đề xuất những giải pháp nhằm tăng cường quản lý nhà nước về quốc phòng trên địa bàn quận Cẩm Lệ, góp phần vào việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ giữ vững an ninh - quốc phòng tại địa phương

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận như: khái niệm, đặc điểm, nguyên tắc, nội dung quản lý nhà nước về quốc phòng

- Phân tích đánh giá đúng thực trạng quản lý nhà nước về quốc phòng trên địa bàn quận Cẩm Lệ, chỉ ra những ưu diểm, khuyết điểm, xác định rõ nguyên nhân của những ưu điểm và hạn chế, thiếu sót

- Qua việc phân tích thực trạng, luận văn đề xuất những giải pháp nhằm tăng cường quản lý nhà nước về quốc phòng trên địa bàn quận Cẩm Lệ

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Những vấn đề lý luận quản lý nhà nước về quốc phòng, hoạt động quản

lý nhà nước về quốc phòng trên địa bàn quận

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu quản lý nhà nước về quốc phòng trên địa bàn quận Cẩm Lệ của lực lượng quản lý quân sự (UBND quận, phường, Ban chỉ huy quận sự quận, phường) trên địa bàn quận Cẩm Lệ trong thời gian từ

2014 đến 2019

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Luận văn được thực hiện dựa trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương đường lối và quan điểm của Đảng và Nhà nước về quốc phòng, quản lý

nhà nước về quốc phòng

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu tài liệu được sử dụng để nghiên cứu các công trình khoa học đã được công bố, sách, giáo trình liên quan đến quản lý nhà nước

về quốc phòng Thu thập những tài liệu, báo cáo tổng kết và khảo sát thực tế về tình hình an ninh, quốc phòng và quản lý nhà nước về quốc phòng trên địa bàn quận Cẩm Lệ

Phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp được sử dụng để đánh giá, nhận xét về những ưu điểm và hạn chế của quản lý nhà nước về quốc phòng trên địa bàn quận Cẩm Lệ

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với quốc phòng

Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về quốc phòng trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

Chương 3: Quan điểm và giải pháp hoàn thiện quy định của pháp luật, tăng cường thực hiện quản lý nhà nước về quốc phòng trên địa bàn quận Cẩm

Lệ, thành phố Đà Nẵng

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

ĐỐI VỚI QUỐC PHÒNG

1.1 Khái niệm, đặc điểm của quản lý nhà nước về quốc phòng

1.1.1 Khái niệm quản lý nhà nước về quốc phòng

1.1.1.1 Quốc phòng

Quốc phòng là công cuộc giữ nước của một quốc gia gồm tổng thể các hoạt động đối nội, đối ngoại về kinh tế, chính trị, văn hóa, khoa học… của Nhà nước để phòng thủ đất nước, tạo nên sức mạnh toàn diện trong đó sức mạnh quân sự là nòng cốt để giữ vững hoà bình, đẩy lùi và ngăn chặn các hoạt động chống đối của kẻ thù, sẵn sàng đánh thắng chiến tranh xâm lược dưới bất cứ hình thức và quy mô nào [41]

Trong công tác quốc phòng phải đặc biệt chăm lo xây dựng lực lượng lực lượng quân đội chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và lực lượng Dân quân tự vệ vững mạnh, rộng khắp

Hai khái niệm an ninh và quốc phòng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau

vì an ninh, quốc phòng là hai mặt của sự nghiệp bảo vệ đất nước Quốc phòng mạnh là điều kiện tốt nhất để giữ vững an ninh bên trong, ngược lại an ninh tốt

là điều kiện để ổn định chính trị, xã hội, củng cố quốc phòng [41]

Quản lý nhà nước về quốc phòng là vấn đề hệ trọng đối với một quốc gia độc lập có chủ quyền, nhằm bảo vệ Tổ quốc XHCN bằng sức mạnh tổng hợp của khối đại đoàn kết toàn dân, của hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng [40]

Nội dung này thể hiện tổng hợp chiến lược quốc phòng và chiến lược an ninh của Đảng và Nhà nước ta Nội dung bảo vệ Tổ quốc XHCN bao gồm các nội dung sau:

- Thực hiện việc bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ đất nước, bảo vệ an ninh quốc gia, bảo vệ trật tự, an toàn xã hội của quốc gia

- Bảo vệ thành công Tổ quốc XHCN là bảo vệ Đảng, Nhà nước, bảo vệ nhân dân và chế độ XHCN, bảo vệ sự nghiệp đổi mới theo định hướng XHCN của Việt Nam

- Thực hiện việc bảo vệ sự nghiệp đổi mới và lợi ích quốc gia, dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội

1.1.1.2 Quản lý nhà nước về quốc phòng

Quản lý nhà nước về quốc phòng là quá trình điều hành bằng pháp luật, chính sách, kế hoạch và các công cụ khác của Nhà nước trong mọi lĩnh vực, mọi hoạt động xã hội, có quan hệ đến việc giữ gìn, bảo vệ độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và an ninh quốc gia, do hệ thống các cơ quan lập pháp, hành pháp

và tư pháp của bộ máy nhà nước từ Trung ương đến địa phương tiến hành theo chức năng nhiệm vụ, phạm vi quyền hạn của mỗi cơ quan

Toàn dân và các đoàn thể quần chúng tích cực tham gia các hoạt động trong nội dung quản lý nhà nước về quốc phòng dưới nhiều hình thức khác nhau trong mối quan hệ tổng thể “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ” một cách nhịp nhàng, hiệu quả Lĩnh vực quốc phòng là một trong những lĩnh vực có những nét đặc thù riêng như: tính khẩn trương, tính thống nhất, tập trung, tính bí mật cao, tính biến động, phức tạp lớn, tính đối kháng quyết liệt, tính mệnh lệnh cao

1.1.2 Đặc điểm của quản lý nhà nước về quốc phòng

Một là, quản lý nhà nước về quốc phòng nhằm thoả mãn hai mục tiêu là:

ngăn chặn đẩy lùi nguy cơ chiến tranh, giữ vững hoà bình; đồng thời phải đáp ứng mọi yêu cầu của chiến tranh, sẵn sàng tiến hành thắng lợi chiến tranh nhân

dân bảo vệ tổ quốc

Hai là, quản lý nhà nước về quốc phòng không phải chỉ là quản lý lực lượng

vũ trang và lĩnh vực quân sự; mà quản lý nền quốc phòng toàn dân trên lĩnh vực

chính trị, kinh tế, khoa học - kỹ thuật, quân sự, an ninh và đối ngoại

Ba là,quản lý nhà nước về quốc phòng không lấy việc tạo ra sản phẩm

kinh tế dân sinh là chủ yếu, nhưng tham gia lao động, sản xuất tích cực góp phần phát triển kinh tế - xã hội, không hạch toán kinh doanh nhưng phải tính

toán chi phí hiệu quả, lấy việc hoàn thành nhiệm vụ quốc phòng là chính

Bốn là, quản lý nhà nước về quốc phòng phải vừa bảo đảm tập trung

thống nhất, bí mật cao, vừa thực hiện được dân chủ rộng rãi

Quốc phòng của ta là quốc phòng toàn dân, là sự nghiệp của nhân dân

Hiến pháp 2013 quy định: “Chính phủ thống nhất quản lý việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, quốc phòng - an ninh và đối ngoại của Nhà nước” [31] Sự kết hợp đó thể hiện tính đồng bộ của quản lý nhà nước

nói chung, trong chỉ đạo chiến lược, trong hệ thống pháp luật, trong từng chủ trương, chính sách cụ thể, trong mối quan hệ giữa các ngành, các cấp, trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân trên cơ sở quan

điểm, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam

1.2 Nguyên tắc, nội dung quản lý nhà nước đối với quốc phòng

1.2.1 Nguyên tắc quản lý nhà nước về quốc phòng

Thứ nhất, nguyên tắc Đảng lãnh đạo toàn diện, tuyệt đối, trực tiếp

Đây là nguyên tắc cơ bản nhất, quan trọng nhất, chủ đạo và chi phối các nguyên tắc khác Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định, đấu tranh bảo vệ an ninh trật tự là nhiệm vụ nặng nề, gian khổ, âm thầm, nhưng rất quan trọng, quan

hệ trực tiếp đến vận mệnh của toàn dân, đến sự mất còn của dân tộc Một sự nghiệp như vậy phải đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng Nếu thoát ly đường lối chính trị của Đảng thì không đạt được kết quả Trong Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII tại

đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã chỉ rõ: “Thường xuyên tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân đội nhân dân và Công an nhân dân, đối với sự nghiệp quốc phòng và an ninh” [12,

tr.119] Gần đây nhất, tại Đại hội lần thứ XII, Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng

định: “Bảo đảm sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân đội nhân dân và Công an nhân dân; nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước

Thứ hai, nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa

Quá trình quản lý nhà nước về quốc phòng đòi hỏi các chủ thể phải dựa trên cơ sở hệ thống văn bản pháp luật nhà nước Do vậy, tăng cường pháp chế trong quản lý nhà nước về quốc phòng là hết sức quan trọng và là nguyên tắc bắt buộc Nguyên tắc pháp chế XHCN trong quản lý nhà nướcquốc phòng đòi hỏi quá trình xây dựng các văn bản pháp luật về quốc phòng phải kịp thời, thống nhất và ổn định tương đối, đáp ứng được yêu cầu của công tác quốc phòng đặt

ra

Thứ ba, nguyên tắc kết hợp quản lý theo ngành và theo lãnh thổ

Đây là một nguyên tắc rất cần thiết và mang tính tất yếu khách quan xuất phát từ đặc điểm quản lý quốc phòng, từ mô hình tổ chức và thực tiễn hoạt động quản lý quốc phòng của lực lượng quân sự Ở Trung ương, Bộ Quốc phòng thực hiện chức năng Quản lý nhà nước về quốc phòng trên phạm vi cả nước

Ngoài việc, Nhà nước thực hiện việc xây dựng các chiến lược, kế hoạch quản lý tầm vĩ mô, các lực lượng thuộc Bộ Quốc phòng còn phải trực tiếp tiến hành các hoạt động bảo vệ Tổ quốc, quản lý, đấu tranh phòng chống các thế lực thù địch trên mọi mặt trận Các lực lượng quân sự các cấp được tổ chức theo nguyên tắc song trùng trực thuộc: vừa chịu sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền cùng cấp, vừa chịu sự chỉ đạo về chuyên môn nghiệp vụ của Ban chỉ huy quân

sự cấp trên theo đúng quy định của pháp luật Xuất phát từ tính chất, đặc điểm, đặc trưng về chuyên môn nghiệp vụ của công tác quốc phòng, cũng như từ nguyên tắc song trùng, nên trong quản lý nhà nước về quốc phòng cần phải quán triệt nguyên tắc kết hợp quản lý theo ngành kết hợp với quản lý theo lãnh thổ, trong đó quản lý theo ngành là chủ yếu

1.2.2 Chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước về quốc phòng

Quốc phòng được thể hiện ở nhiều nội dung, nhiều công việc.Đây là lĩnh vực trực tiếp diễn ra cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc hết sức quyết liệt, phức tạp Bản thân quốc phòng mang bản chất chính trị, giai cấp sâu sắc

Vì vậy, quản lý nhà nước về quốc phòng cũng mang bản chất giai cấp sâu sắc

Đó là bản chất của giai cấp công nhân, do Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thực hiện, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam Trong giai đoạn cách mạng hiện nay, bản chất đó được biểu hiện ở mục tiêu, nhiệm

vụ của quốc phòng, an ninh là: “Phát huy mạnh mẽ sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc, của cả hệ thống chính trị để bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân

và chế độ xã hội chủ nghĩa; bảo vệ công cuộc đổi mới, sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc; bảo vệ nền văn hóa dân tộc; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định chính trị, an ninh quốc gia, trật tự

an toàn xã hội” [16] Đây vừa là định hướng chiến lược quốc phòng, an ninh,

vừa là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của Đảng, Nhà nước và toàn dân,

trong đó xây dựng Quân đội nhân dân và Công an nhân dân, cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, có số lượng hợp lý, với chất lượng tổng hợp

và sức chiến đấu là sự cụ thể hoá mối quan hệ biện chứng giữa hai nhiệm vụ chiến lược Điều đó thể hiện sự phát triển tư duy lý luận của Đảng về chiến lược quốc phòng bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới với đặc điểm nổi lên là: tình hình thế giới diễn biến phức tạp, khó lường; tranh chấp chủ quyền, lãnh thổ, biên giới, biển đảo, nhất là ở biển Đông diễn ra gay gắt; các thế lực thù địch tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động chống phá cách mạng nước ta bằng những

âm mưu, thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt,

Đảng ta chỉ rõ: “Tăng cường tiềm lực quốc phòng và an ninh; xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân vững chắc Chủ động đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu hoạt động chống phá của các thế lực thù địch; ngăn chặn, phản bác những thông tin và luận điệu sai trái” [16] Tăng

cường tiềm lực và sức mạnh quốc phòng gắn với xây dựng vào bảo vệ đất nước

là quan điểm cơ bản của Đảng và Nhà nước ta, nhằm động viên, quy tụ, phát huy cao độ sức mạnh tổng hợp của các nhân tố chính trị, tinh thần, tư tưởng, văn hóa, quốc phòng, an ninh, kinh tế và đối ngoại; sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân và cả hệ thống chính trị, tạo ra sức mạnh tổng hợp để bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc Với quan điểm đó, Đảng ta đã kiên định mục tiêu, nguyên tắc chiến lược; linh hoạt, mềm dẻo về sách lược; kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ; giải quyết tranh chấp, mâu thuẫn bằng biện pháp hoà bình trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, bình đẳng và cùng có lợi, thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển

1.2.3 Nội dung quản lý nhà nước về quốc phòng

Nội dung quản lý nhà nước về quốc phòng ở địa phương thể hiện thông qua việc:

- Ban hành văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền để tổ chức thực hiện nhiệm vụ quốc phòng theo quy định của pháp luật, nghị quyết của Hội đồng nhân dân cùng cấp và các nhiệm vụ do cấp có thẩm quyền giao về quốc phòng ở địa phương.Để đảm bảo tính bền vững của luật và xây dựng các VBQPPL về quốc phòng thành một hệ thống vững chắc, trước hết, cần tăng cường sự lãnh đạo của Đảng Đảng không làm thay Nhà nước Đảng thể hiện

sự lãnh đạo không chỉ bằng đường lối, chủ trương và các nghị quyết của Đảng,

mà còn trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo việc soạn thảo, ban hành luật và đưa văn bản luật đó vào cuộc sống Còn đối với Nhà nước, đến lượt mình, Nhà nước cần phối hợp chặt chẽ, thống nhất giữa cơ quan ban hành luật (Quốc hội) với cơ quan tổ chức thực hiện luật (Chính phủ) và đối tượng thi hành luật (các tổ chức

và công dân) để đảm bảo tính khả thi của luật Bộ Quốc phòng phải tăng cường công tác tham mưu cho Nhà nước về việc soạn thảo, ban hành luật Một vấn đề nữa cần quan tâm, đó là việc thể hiện nội dung của luật và kỹ thuật soạn thảo Hiện nay, nhiều khái niệm hay thuật ngữ của luật chưa có sự thống nhất, chưa mang tính phổ thông và không ít trong số đó không được định nghĩa hay giải thích rõ ràng Có mục, điều, khoản của luật thay vì phải thể hiện đó là những quy định buộc mọi công dân phải tuân thủ, lại diễn đạt chung chung

- Tổ chức tuyên truyền, giáo dục quốc phòng và thực hiện công tác giáo dục quốc phòng toàn dân, bồi dưỡng kiến thức quốc phòng cho cán bộ các cấp

và giáo dục quốc phòng cho học sinh, sinh viên theo quy định của pháp luật.Đi đôi với xây dựng nội dung, chương trình thì việc kết hợp nhiều phương thức tuyên truyền, phổ biến các VBQPPL về quốc phòng là rất cần thiết Phương thức tuyên truyền, phổ biến các VBQPPL về quốc phòng chủ yếu là thông qua các phương tiện truyền thông Do đó, báo chí cần dành dung lượng (với báo

viết), thời lượng (với đài phát thanh và truyền hình) đủ ở mức cần thiết, với cách biểu hiện sinh động để tuyên truyền, phổ biến các VBQPPL về quốc phòng Tất nhiên, bên cạnh phương thức đó, thì việc vận dụng các phương thức khác, như: thi tìm hiểu (tốt nhất là bằng phương pháp trắc nghiệm), mở diễn đàn, thi kể chuyện, in “tờ rơi”, lập tủ sách pháp luật , cũng mang lại hiệu quả tốt Xung quanh việc tuyên truyền, phổ biến các VBQPPL về quốc phòng, trên thực tế, nhiều địa phương đã làm tốt công tác này bằng cách gắn với nhiệm vụ

và thời điểm cụ thể, nhất là vào trước các thời điểm: gọi thanh niên nhập ngũ, diễn tập khu vực phòng thủ, diễn tập trị an, diễn tập chuyên ngành, diễn tập phòng chống thiên tai, cứu hộ, cứu nạn Nhờ coi trọng tuyên truyền và biết chọn tuyên truyền đúng thời điểm, nên kết quả của việc tuyên truyền đã góp phần rất quan trọng vào thành công của các cuộc diễn tập Đó cũng là những kinh nghiệm cần được chúng ta tăng cường trao đổi, học tập để việc tuyên truyền, phổ biến các VBQPPL về quốc phòng đạt hiệu quả thiết thực, tránh phô trương, hình thức, hoặc tổ chức cồng kềnh, tốn kém

- Chỉ đạo, tổ chức thực hiện việc kết hợp phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, đối ngoại với quốc phòng - an ninh; gắn quốc phòng với an ninh; quốc phòng

- an ninh với kinh tế; xây dựng cơ sở chính trị vững mạnh toàn diện làm nòng cốt để xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc; quản lý, bảo vệ các công trình quốc phòng, căn cứ hậu phương và các khu vực quân sự ở địa phương.Sự phát triển “nóng” về kinh tế (điều khó tránh khỏi của những quốc gia đang phát triển) đang có những tác động tiêu cực đến nhiều mặt của đời sống xã hội, trong đó có lĩnh vực QP-AN Vì vậy, đẩy mạnh công tác quy hoạch về quốc phòng cần phải được coi là một trong những nội dung trọng tâm của quản lý nhà nước về quốc phòng hiện nay Đề cập đến vấn đề quan trọng này, trước hết, chúng ta cần rà soát, đánh giá một cách nghiêm túc, khách quan và đầy đủ về các yếu tố vật chất của nền quốc phòng Trên cơ sở đó, cần lập “Bản đồ quy hoạch tổng thể về quốc

phòng” Mục tiêu của việc lập bản đồ này là nhằm đảm bảo cho các vấn đề căn cốt của QP-AN không bị chi phối, suy chuyển, bất luận trong trường hợp nào

Tờ bản đồ này còn cần được xem như một VBQPPL và được phổ biến rộng rãi tới tất cả các bộ, ngành, địa phương và các thành phần kinh tế để tạo sự thống nhất cho việc thực hiện quản lý nhà nước về quốc phòng Cùng với xác định mục tiêu thì yêu cầu của việc lập quy hoạch cũng phải rõ nội dung Các yêu cầu chủ yếu xung quanh vấn đề này là: đạt được tính tổng thể, đáp ứng với tình hình cả trước mắt lẫn lâu dài; hài hòa giữa KT-XH với QP-AN; về thế trận, việc quy hoạch phải đảm bảo cho cả nước thành một thế trận chung, liên hoàn, khó bị chia cắt cả về chiến lược và bộ phận, phù hợp với yêu cầu chống chiến tranh xâm lược, địch sử dụng vũ khí công nghệ cao

- Thực hiện các biện pháp về xây dựng, bảo vệ tiềm lực quốc phòng của địa phương, xây dựng lực lượng vũ trang địa phương, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân trong khu vực phòng thủ; động viên nền kinh tế quốc dân đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ quốc phòng của địa phương và cả nước trong mọi tình huống

- Chỉ đạo, tổ chức xây dựng, huấn luyện và bảo đảm hoạt động tác chiến của bộ đội địa phương, dân quân tự vệ, lực lượng dự bị động viên; thực hiện công tác tuyển quân và động viên theo quy định của pháp luật

- Thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra, sơ kết, tổng kết về công tác quốc phòng ở địa phương hàng năm và từng thời kỳ

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về quốc phòng

1.3.1 Sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng, sự chỉ đạo của cấp trên

Quan điểm của Đảng về quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc được thể hiện trong Cương lĩnh, Điều lệ Đảng, các nghị quyết, chỉ thị và được hoàn thiện qua các

kỳ đại hội Đảng Đại hội XII xác định mục tiêu trọng yếu của quốc phòng, an ninh là: Phát huy mạnh mẽ sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc, của cả hệ thống chính trị, tranh thủ tối đa sự đồng tình, ủng hộ của cộng đồng quốc tế, kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa; bảo vệ công cuộc đổi mới, sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc; bảo vệ nền văn hóa; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định chính trị, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội Cấp uỷ các cấp

ở địa phương có chức năng, nhiệm vụ lãnh đạo trực tiếp mọi mặt công tác quân

sự, quốc phòng trên địa bàn Những năm qua, nhận thức đúng đắn vị trí, vai trò của công tác quân sự địa phương, các cấp uỷ đảng đã quan tâm, tăng cường lãnh đạo nâng cao chất lượng công tác quân sự, quốc phòng địa phương Nhờ

đó công tác quân sự, quốc phòng địa phương có nhiều chuyển biến quan trọng Quy trình lãnh đạo công tác quân sự, quốc phòng địa phương nói chung và các mặt công tác quân sự, quốc phòng địa phương có nhiều tiến bộ, phát triển đúng hướng và thu được kết quả khá toàn diện Tuy nhiên, trong thực tiễn việc nhận thức về sự lãnh đạo và tổ chức thực hiện sự lãnh đạo của cấp uỷ địa phương đối với công tác quân sự, quốc phòng địa phương chưa thật đầy đủ và thống nhất Khả năng và mức độ quan tâm lãnh đạo của tập thể cấp uỷ và cá nhân cấp uỷ viên chưa thật sự chú trọng và ngang bằng với các mặt công tác khác Công tác đảng, công tác chính trị trong công tác quân sự, quốc phòng địa phương có lúc,

có nơi còn chưa được quan tâm thường xuyên

1.3.2 Sự hoàn thiện của pháp luật về quốc phòng

Để cụ thể hóa mục tiêu, quan điểm trên, những năm gần đây, Đảng ta đã ban hành nhiều văn bản về lĩnh vực quốc phòng, an ninh, như “Chiến lược Bảo

vệ Tổ quốc trong tình hình mới”; “Chiến lược Quốc phòng Việt Nam”; “Chiến lược Quân sự Việt Nam”; “Chiến lược Bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng”;

“Chiến lược Bảo vệ an ninh quốc gia”; “Chiến lược Bảo vệ biên giới quốc gia” Cùng với đó, Nhà nước đã xây dựng, ban hành mới và bổ sung, hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật về quốc phòng, an ninh: Luật Quốc phòng (sửa đổi năm 2018), Luật An ninh quốc gia, Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam (sửa đổi, bổ sung năm 2014), Luật Công an nhân dân (sửa đổi năm 2018), Luật Nghĩa vụ quân sự năm 2015, Luật Dân quân tự vệ, Luật Giáo dục quốc phòng

và an ninh, Luật Phòng, chống khủng bố, Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng, Luật Cảnh sát biển Việt Nam, Luật Nhập cảnh, xuất cảnh và cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015, Đây là bước tiến quan trọng, nhằm thể chế hóa một cách đồng bộ các quan điểm của Đảng, nhất là những tư duy, quan điểm mới về quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc bằng các văn bản quy phạm pháp luật - cơ sở pháp lý quan trọng để tăng cường sức mạnh quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực quốc phòng Đồng thời, cũng là căn cứ để chỉ đạo các cấp, các ngành, các lực lượng và địa phương triển khai thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc; xây dựng, củng cố lòng tin chiến lược với các nước, nhất là các nước láng giềng, các nước lớn, bạn bè truyền thống, tạo thế

và lực mới cho sự nghiệp củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc

Một dấu mốc rất đáng chú ý: Năm 2013, Quốc hội khóa XIII thông qua Hiến pháp mới (Hiến pháp năm 2013) quy định nhiều nội dung mới về nhiệm

vụ bảo vệ Tổ quốc, xây dựng nền quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân Trong đó, có quy định về quyết định điều, cử lực lượng quân đội tham gia hoạt động góp phần bảo vệ hòa bình ở khu vực và trên thế giới Căn cứ vào Hiến pháp năm 2013, Nghị quyết số 28-NQ/TW của Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về “Chiến lược Bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới” và để khắc phục những hạn chế, bất cập sau 10 năm thực hiện Luật Quốc phòng năm

2005, Chính phủ đã giao Bộ Quốc phòng xây dựng Dự án Luật Quốc phòng (sửa đổi) và đã được Quốc hội khóa XIV thông qua tại Kỳ họp thứ năm, ngày 8-6-2018 Trong đó, có những nội dung quan trọng được sửa đổi, bổ sung, như: Kiên định và làm rõ nguyên tắc lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước đối với nhiệm vụ quốc phòng, khẳng định nguyên tắc hoạt động quốc phòng phải đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự quản lý tập trung, thống nhất của Nhà nước; quy định về Hội đồng Quốc phòng và an ninh; bổ sung yếu tố văn hóa, đối ngoại trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân và tiềm lực khu vực phòng thủ; kết hợp quốc phòng với kinh tế, văn hóa, xã hội và kinh tế, văn hóa, xã hội với quốc phòng; thể chế hóa quan điểm của Đảng về hội nhập quốc tế, Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để tiếp tục xây dựng, sửa đổi các luật chuyên ngành, nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về quốc phòng

Cùng với việc hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật về quốc phòng,

cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý tập trung, thống nhất đối với sự nghiệp quốc phòng được thực hiện nghiêm túc; hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực quốc phòng được nâng lên Việt Nam thực hiện nhất quán chính sách quốc phòng mang tính chất hòa bình, tự vệ, thể hiện ở chủ trương không

sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong các quan hệ quốc tế, giải quyết mọi bất đồng và tranh chấp với các quốc gia khác bằng biện pháp hòa bình Việc xây dựng sức mạnh quốc phòng dựa trên sức mạnh tổng hợp của cả nước, khối đại đoàn kết toàn dân tộc, của cả hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng; kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, sức mạnh của lực lượng

và thế trận quốc phòng toàn dân với sức mạnh của lực lượng và thế trận an ninh

nhân dân

1.3.3 Nhận thức và tính tích cực của cán bộ, công chức trong việc thực hiện vai trò của mình trong lĩnh vực quốc phòng

Có thể khẳng định rằng, trong quá trình hoạch định chủ trương, đường lối của Đảng, chiến lược phát triển kinh tế-xã hội và giải quyết các vấn đề lớn quan trọng của đất nước hay của địa phương đều cần có sự tham mưu hiến kế của các cơ quan tham mưu, giúp việc của Đảng, các ban cán sự đảng, đảng đoàn, ý kiến tham mưu, đề xuất của các nhà lãnh đạo, quản lý, các chuyên gia, nhà khoa học, cùng sự tham mưu, hiến kế của Nhân dân, tuy nhiên, vai trò tham mưu đề xuất của các cơ quan tham mưu, giúp việc chuyên trách của Đảng có ý nghĩa khởi đầu xuất phát, là căn cứ quan trọng để cấp ủy Đảng thể hiện quan điểm, chủ trương lãnh đạo toàn hệ thống chính trị và toàn xã hội Do vậy, khác với cán bộ tham mưu ở các cơ quan nhà nước và các tổ chức chính trị-xã hội, cán bộ tham mưu của các cơ quan Đảng có vị trí, vai trò, địa vị pháp lý riêng;

họ là cán bộ tham mưu cho cấp ủy đảng- chủ thể lãnh đạo nhà nước và các tổ chức chính trị xã hội, do đó chức năng, nhiệm vụ, tính chất tham mưu là tham mưu lãnh đạo; đối tượng tham mưu là những vấn đề đặt ra trong quá trình thực hiện sự lãnh đạo của cấp ủy đảng; sản phẩm tham mưu là những quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng được cụ thể hóa dưới dạng các văn bản chỉ đạo của cấp ủy như nghị quyết, chỉ thị, quy chế, quy định Thực tế cho thấy, chất lượng đội ngũ cán bộ tham mưu gắn liền với chất lượng “sản phẩm” tham mưu tương ứng của các cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc của cấp ủy, có ảnh hưởng trực tiếp tới việc đề ra và tổ chức thực hiện chủ trương, nghị quyết của cấp ủy trong thực tiễn Trong điều kiện Đảng ta đang ra sức xây dựng, chỉnh đốn, nâng cao tầm trí tuệ, bản lĩnh cách mạng, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng để lãnh đạo Nhà nước và xã hội thì việc chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ tham mưu của Đảng là yêu cầu cấp thiết đặt ra

1.3.4 Ngân sách và điều kiện vật chất cho thực hiện quản lý nhà nước

về quốc phòng

Bảo đảm ngân sách cho quốc phòng là nhiệm vụ rất quan trọng trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, xây dựng khu vực phòng thủ ở địa phương Vì vậy, để xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc, xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, thì nhận thức của đội ngũ cán bộ và nhân dân được nâng lên, xây dựng lực lượng đủ chỉ tiêu, bảo đảm ngân sách, bảođảm hậu cần tại chỗ cho nhiệm vụ quốc phòng địa phương

Trong quá trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ quốc phòng ở địa phương đòi hỏi phải tuân thủ và chấp hành nghiêm hệ thống chính sách, pháp luật về quốc phòng Hệ thống chính sách này có quan hệ trực tiếp đến việc tổ chức và động viên mọi lực lượng, mọi đối tượng, tổ chức ở địa phương tự giác, hăng hái tham gia các hoạt động xây dựng, củng cố quốc phòng Chính vì vậy, Đảng

và Nhà nước ta đã ban hành nhiều văn bản và hướng dẫn thực hiện các chế độ chính sách trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng Do đó, cùng với việc chấp hành nghiêm các chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, cấp ủy và chính quyền các địa phương cần phát huy tính năng động, sáng tạo trong vận dụng thực hiện các chủ trương, chính sách đó tại địa phương nhằm đạt hiệu quả cao nhất, phù hợp nhất

Tiểu kết chương 1

Chương 1 đã làm rõ những vấn đề lý luận quản lý nhà nước về quốc phòng trong đó tập trung làm rõ các nội dung về khái niệm quản lý nhà nước về quốc phòng, đặc điểm, mục tiêu và nội dung quản lý lý nhà nước về quốc phòng Bên cạnh đó, hoạt động xây dựng các vấn đề quốc phòng, an ninh của Đảng, Nhà nước thể hiện sự quan tâm, vai trò quan trọng của công tác này trong xây dựng

đất nước, phát triển kinh tế, xã hội Đây là cơ sở để đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về quốc phòng trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ QUỐC PHÒNG TRÊN ĐỊA

BÀN QUẬN CẨM LỆ, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 2.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội của quận Cẩm Lệ ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với quốc phòng

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên

Quận Cẩm Lệ là một quận mới của thành phố Đà Nẵng phía Đông giáp quận Ngũ Hành Sơn; phía Tây và Nam giáp huyện Hòa Vang; phía Bắc giáp các quận Liên Chiểu, Thanh Khê, Hải Châu Quận Cẩm Lệ gồm 06 đơn vị hành chính cấp phường: Khuê Trung, Hòa Thọ Đông, Hòa Thọ Tây, Hòa An, Hòa Phát, Hòa Xuân Quận Cẩm Lệ là Quận đầu tiên của thành phố thí điểm mô hình Bí thư Quận ủy đồng thời Chủ tịch UBND quận [37]

Quận Cẩm Lệ là vùng đồng bằng nhưng có địa hình đa dạng và phức tạp, đặc điểm địa hình bị chia cắt bởi hướng dốc chính từ Tây Bắc xuống Đông Nam Khu vực có đồi núi cao phân bố hầu hết ở phường Hoà An và Hoà Phát, chiếm diện tích khoảng 230ha, với độ cao từ 100m trở lên, cao nhất là đỉnh núi Phước Tường với độ cao 324m Khu vực có vùng gò đồi phân bố tập trung đa

số ở phường Hoà Thọ Tây và một phần nhỏ ở phường Hoà Phát, hầu hết là các đồi núi thấp xem kẽ với các cánh đồng nhỏ hẹp, với diện tích khoảng 130 ha,

có độ cao từ 35 -100m

Vùng Đồng bằng tương đối bằng phẳng, chiếm phần lớn diện tích toàn quận, có độ cao trung bình từ 2-10 m tập trung ở hầu hết các phường Riêng phường Hoà Xuân có độ cao trung bình thấp, độ cao chỉ từ 0-2m, đây là vùng đồng bằng rộng lớn nhất, đất đai chủ yếu lại là đất phù sa ven sông bồi đắp, rất thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp, tuy nhiên, do có cốt nền thấp, thường xuyên

bị ngập lụt vào những ngày mưa lũ nên đã ảnh hưởng lớn đến hiệu quả sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt, đời sống của nhân dân

Quận Cẩm Lệ nằm trong khu vực khí hậu nhiệt đới điển hình, mang tính đặc thù của vùng ven biển miền trung Trung bộ Chế độ khí hậu tương đối ổn định, phân ra hai mùa: mùa mưa và mùa khô Quận Cẩm Lệ có tổng diện tích

tự nhiên là 3.584,46 ha, trong đó đất phi nông nghiệp là 2.761, 27ha, chiếm 77,03% tổng diện tích tự nhiên toàn quận Tình trạng đô thị hóa diễn ra với tốc

độ cao nên tình hình đất đai biến động phức tạp dẫn đến tính chất đất cũng có nhiều thay đổi [37]

Với vị trí địa lý là quận nằm ở phía Tây Nam, cửa ngõ ra vào trung tâm của thành phố, tiếp giáp với 5/7 quận huyện còn lại của thành phố là địa bàn trọng tâm trong việc mở rộng không gian đô thị của Thành phố Đà Nẵng về phía Tây Nam nên Cẩm Lệ có nhiều thuận lợi trong giao lưu tiếp cận và đầu tư phát triển trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, văn hóa và xã hội

2.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội

Trong bối cảnh cả nước và thành phố chịu ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế, kinh tế quận gặp nhiều khó khăn, giá trị sản xuất trên địa bàn quận tăng bình quân không đạt kế hoạch, giảm chủ yếu là ở lĩnh vực công nghiệp - xây dựng và nông nghiệp Đối với lĩnh vực Dịch vụ, giá trị sản xuất có giảm nhẹ so với kế hoạch, đây là ngành sẽ chiếm tỷ trọng tăng dần trong nền kinh tế quận nên có tác động bảo đảm duy trì nền kinh tế quận tăng trưởng khá cũng như có tác động rất lớn cho việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng giảm dần Công nghiệp - Nông nghiệp, tăng dần Thương mại- Dịch

vụ Tổng giá trị sản xuất các ngành kinh tế của quận thực hiện đạt 17.664 tỷ đồng, bằng 101,26% kế hoạch, tăng 13,98% so với cùng kỳ Giá trị sản xuất ngành công nghiệp - xây dựng đạt 13.086 tỷ đồng, bằng 101,12% kế hoạch, tăng 14,27%; trong đó, công nghiệp dân doanh đạt 1.761 tỷ đồng, bằng 101,90% kế hoạch, tăng 13,11% [37]

- Về Công nghiệp

Chuyển dịch cơ cấu nội bộ ngành được quan tâm Cơ cấu các thành phần kinh tế trong công nghiệp chuyển dịch theo hướng giảm tỷ trọng công nghiệp quốc doanh, tăng tỷ trọng công nghiệp ngoài quốc doanh và có vốn đầu tư nước ngoài UBND quận đã chỉ đạo các cấp, ban, ngành của quận thường xuyên theo dõi, nắm bắt tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh kịp thời đề xuất nhiều

chương trình, biện pháp tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp Chỉ đạo triển khai đồng bộ các giải pháp kích cầu đầu tư như: hỗ trợ lãi suất, miễn, giảm, giãn, điều chỉnh thuế suất và kéo dài thời gian nộp thuế, phí để hỗ trợ doanh nghiệp giải quyết khó khăn, vướng mắc; tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn vay Định kỳ gặp gỡ trao đổi động viên những doanh nghiệp sản xuất kinh doanh tốt, đóng góp thuế, giải quyết việc làm cho địa phương Tình hình sản xuất ngành công nghiệp trên địa bàn quận vẫn giữ được

sự ổn định và có tăng trưởng Giá trị sản xuất công nghiệp trên địa bàn giai đoạn 2015 – 2019 ước tăng bình quân 11,8%/năm, trong đó công nghiệp dân doanh ước tăng bình quân 11,8%/năm (KH:20,6-21%/năm) Trong những năm qua, tỷ lệ đóng góp của ngành Công nghiệp - xây dựng trong GDP của quận đạt trên 70% [37]

- Về Dịch vụ

Thương mại là lĩnh vực phát triển nhanh và khá toàn diện, chiếm tỷ trọng cao trong toàn ngành dịch vụ, đảm nhiệm tốt vai trò trung tâm phát luồng hàng hóa; hàng loạt siêu thị, trung tâm mua sắm ra đời, chủng loại hàng hóa ngày càng phong phú đa dạng, đã hình thành hệ thống phân phối theo chuỗi được liên kết với các nhà phân phối trong và ngoài nước Trên địa bàn hiện có 3 siêu thị, 4 chợ, trong đó 1 chợ loại II, 3 chợ loại III, có 7 chi nhánh, văn phòng đại diện của các ngân hàng, tổ chức tín dụng Hoạt động du lịch còn hạn chế do địa bàn không phải là khu vực trung tâm thành phố, thiếu các dịch vụ hỗ trợ, số

cơ sở vui chơi giải trí còn hạn chế Nhiều loại hình dịch vụ mới được hình thành

và phát triển như: dịch vụ tài chính-tín dụng, dịch vụ công cộng… đã đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế của quận Hạ tầng công nghệ thông tin và truyền thông phát triển cao, góp phần hoàn thiện môi trường kinh doanh Hằng năm, UBND quận đã ban hành kế hoạch kiểm tra, kiểm soát thị trường, chống buôn lậu, hàng giả, hàng nhái, bình ổn thị trường, nắm giá hằng tuần báo cáo

kịp thời về thành phố Tăng cường quản lý nhà nước về thanh tra đo lường, ghi nhãn và chất lượng mũ bảo hiểm, vệ sinh an toàn thực phẩm tại các cơ sở sản xuất, các chợ, siêu thị Tổng mức bán lẻ hàng hóa xã hội tăng bình quân 14, 5%/năm Tình hình xuất khẩu gặp khó khăn trong những năm giữa kỳ kế hoạch,

do ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế thế giới, cạnh tranh về thị trường, rào cản kỹ thuật, thương mại Tổng kim ngạch xuất khẩu trên địa bàn quận 5 năm (2015-2019) ước đạt trên 34 triệu USD Mặt hàng xuất khẩu chủ yếu là sản phẩm gỗ, hàng may mặc, thủ công mỹ nghệ đến các thị trường chính là Mỹ, Nhật, Đài Loan… Giá trị ngành thương mại - dịch vụ đạt 4.495 tỷ đồng, bằng 101,11% kế hoạch, tăng 12,74% Đến hết tháng 11-2018, quận đã cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh cho 1.184 hộ, với tổng vốn 176 tỷ đồng (tăng

so với cùng kỳ năm 2017 là 485 hộ, vốn đăng ký tăng 92 tỷ đồng) Năm 2018, thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn quận ước đạt 586, 3 tỷ đồng, đạt 104% so với dự toán giao Nhiều phường trên địa bàn quận Cẩm Lệ cũng có mức tăng trưởng kinh tế khá, vượt chỉ tiêu thu ngân sách UBND phường Khuê Trung cho biết, ước tổng thu ngân sách Nhà nước năm 2018 là 11,382 tỷ đồng, đạt 110,61% chỉ tiêu quận giao [37] Trong năm, quận tiếp tục đầu tư mở rộng và khai thác các tuyến phố chuyên doanh, ẩm thực, trong đó triển khai các bước đầu tư xây dựng tuyến phố ẩm thực đường Thăng Long; xây dựng hoạt động xúc tiến kết nối du lịch trải nghiệm tại vùng rau La Hường gắn với du lịch tâm linh các công trình di tích văn hóa, lịch sử trên địa bàn; xây dựng đề án quy hoạch tổng thể phát triển các chợ giai đoạn 2019-2025; đầu tư xây dựng mới chợ Hòa Thọ Tây và tiếp tục đầu tư nâng cấp các chợ trên địa bàn Đến nay, chợ Cẩm Lệ cơ bản đạt các tiêu chí về chợ văn minh thương mại, các chợ: Cẩm

Lệ, Hòa Cầm, Hòa An cơ bản đạt các tiêu chí về chợ an toàn thực phẩm

- Về Nông nghiệp

Sản xuất nông nghiệp tuy có ảnh hưởng của thiên tai, bão, lũ song vẫn tiếp tục phát triển ổn định, đảm bảo Hiện nay, diện tích đất nông nghiệp tập trung trên địa bàn quận ngày càng thu hẹp do giải tỏa, chỉnh trang đô thị Do sự

đô thị hóa nhanh nên diện tích đất sản xuất nông nghiệp ngày càng giảm, giá trị sản xuất nông nghiệp trên địa bàn quận chiếm tỉ trọng nhỏ trong cơ cấu kinh

tế và ngày càng giảm dần Giá trị ngành nông nghiệp đạt 55,4 tỷ đồng, bằng 119% kế hoạch, tăng 19,4% so với năm 2016 (NQ đề ra 46,3 tỷ đồng) Hiện nay, UBND quận đang đầu tư chuyển đổi ngành nghề cho nông dân sang trồng hoa, cây cảnh, nuôi cá, ếch, nhím, thỏ, dê, hình thành hội sinh vật cảnh của quận, thành lập và củng cố các hợp tác xã nông nghiệp để đầu tư sản xuất hàng hóa theo hướng nông nghiệp đô thị Hoạt động sản xuất nông nghiệp trên địa bàn phường Hòa Thọ Đông đang chuyển biến theo hướng nông nghiệp đô thị, tập trung tại 2 khu vực chính là sản xuất rau an toàn tại vùng rau La Hường và sản xuất lúa nước tại cánh đồng Tây An-Hòa Châu Sản lượng sản xuất rau sạch tại vùng rau La Hường duy trì ổn định, ước tính sản lượng rau, củ, quả sản xuất trong năm 2018 hơn 184 tấn, góp phần nâng cao đời sống người dân [37]

- Về hoạt động của các doanh nghiệp

Hiện nay, trên địa bàn phường có 558 doanh nghiệp và 2.302 hộ kinh doanh cá thể đang hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, dịch vụ [37] Để các doanh nghiệp đóng góp tích cực vào sự phát triển của địa phương, ngay từ đầu năm, UBND phường triển khai rà soát hộ kinh doanh thuộc diện quản lý thuế để bảo đảm công bằng trong thực thi pháp luật giữa những người nộp thuế và chống thất thu thuế một cách hiệu quả UBND phường chỉ đạo đội thuế, các ngành liên quan triển khai rà soát, lập bộ bổ sung đối với hộ kinh doanh cá thể mới với 70 hộ, nâng tổng bộ lên 650 hộ; tập trung khai thác nguồn thu từ hoạt động xây dựng nhà ở tư nhân,

thành lập tổ hỗ trợ xử lý nợ đọng thuế, tổ chức tuyên truyền, vận động các hộ

nợ đọng thực hiện nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước

Chủ tịch UBND phường Hòa Thọ Đông Nguyễn Phước Sơn cho biết, tình hình phát triển kinh tế của phường trong năm 2018 khá tốt Trên địa bàn phường có 234 doanh nghiệp đang hoạt động và 1.200 hộ kinh doanh cá thể, trong đó có 250 hộ đủ điều kiện đưa vào lập bộ thu thuế đã đóng góp tích cực cho nguồn thu ngân sách của phường ước đạt 5,132 tỷ đồng, đạt 111,57% so với kế hoạch quận giao [37] Bên cạnh đó, tại các phường Hòa Xuân, Hòa Phát, Hòa Thọ Tây, Hòa An, kinh tế cũng có mức tăng trưởng khá, vượt chỉ tiêu thu ngân sách Các hoạt động sản xuất thương mại - dịch vụ; sản xuất nông nghiệp, công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp cũng đã phát triển đúng hướng, phù hợp với tình hình của từng địa phương

- Dân số, xã hội

Tính đến ngày 31/12/2019, dân số của Quận Cẩm Lệ là 108.704 người (trong đó nữ là 54.611 người, chiếm tỷ lệ 50,24%) Mật độ dân số toàn quận là 3.036 người/km2, song lại có sự phân bố không đồng đều trong 6 phường và có sự chênh lệch khá lớn giữa các khu vực, cao nhất là phường Khuê Trung khoảng 9.129 người/km2, thấp nhất là phường Hòa Xuân chỉ có 1.306 người/km2 Tổng số lao động xã hội đang làm việc trong nền kinh tế quốc dân của quận năm 2019 là 55.439 lao động [37] Chất lượng lao động đạt mức trung bình, tỷ lệ lao động qua đào tạo của toàn quận có trình độ đại học, cao đẳng, trung cấp và hầu hết lao động qua đào tạo phần lớn là các cán bộ, công chức làm việc trong các lĩnh vực quản lý nhà nước, sự nghiệp và các tổ chức đoàn thể của quận và các phường Bình quân hàng năm giải quyết việc làm cho gần 3.500 lao động Đã đào tạo bồi dưỡng nghề cho trên 40% số người trong độ tuổi lao động Tỷ lệ lao động nông - lâm - ngư nghiệp giảm dần qua các năm;

tỷ trọng lao động trong ngành công nghiệp, thương mại dịch vụ tăng nhanh Tỷ

lệ lao động chưa có việc làm cũng giảm dần qua các năm

Công tác phát triển văn hóa được quan tâm chỉ đạo, bám sát nhiệm vụ chính trị, hướng về cơ sở, tạo sự chuyển biến tích cực trong đời sống văn hóa toàn quận, nổi bật là phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, gắn với việc “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” được nâng cao cả về số lượng và chất lượng Hằng năm, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các phường đã phối hợp cùng chính quyền, Hội đoàn thể tổ chức bình xét danh hiệu gia đình văn hóa và tổ dân phố văn hóa; kết quả hằng năm có trên 90% gia đình đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa” và trên 85% tổ dân phố đạt danh hiệu “Tổ dân phố văn hóa” Quận cũng đã thực hiện việc kiểm tra, bình xét danh hiệu

“Cơ quan đạt chuẩn văn hóa” định kỳ vào dịp cuối năm, kết quả có trên 90%

cơ quan đạt chuẩn văn hóa Phục hồi và bảo tồn các giá trị văn hóa phi vật thể, giữ gìn, phát huy vốn văn hóa truyền thống của quận nhằm nâng cao lòng tự hào về tuyền thống hương, dân tộc Ý thức trong việc bảo vệ, gìn giữ di tích lịch sử văn hóa được nâng cao Cải thiện hiệu quả hoạt động, nâng cao số lượng, chất lượng loại hình kinh tế ngoài công lập thực hiện dịch vụ quảng cáo và dịch vụ.Phong trào thể dục, thể thao quần chúng đã đi vào chiều sâu và ngày càng phát triển; Triển khai rộng khắp và hiệu quả xã hội hóa trên lĩnh vực thể dục thể thao

Các điều kiện về tự nhiên, kinh tế - xã hội quận Cẩm Lệ ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước về quốc phòng thông qua sự kết hợp quốc phòng và phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn quận

Để kinh tế phát triển bền vững, xã hội ổn định, cấp ủy, chính quyền quận Cẩm Lệ xác định phải luôn chú trọng chăm lo củng cố quốc phòng, xây dựng khu vực phòng thủ quận vững chắc Thực hiện mục tiêu đó, thời gian qua, cơ quan quân sự các cấp trên địa bàn quận đã phát huy tốt vai trò tham mưu cho

cấp ủy, chính quyền địa phương lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng Bên cạnh đó, phối hợp với các ban, ngành tham gia khảo sát, thẩm định và giám sát việc triển khai các dự án phát triển kinh tế - xã hội

về mặt quốc phòng, quân sự; rà soát chặt chẽ về quốc phòng đối với các dự án, nhất là dự án có vốn đầu tư nước ngoài, kiên quyết không vì lợi ích kinh tế mà phá vỡ thế trận quốc phòng, sự vững chắc của khu vực phòng thủ Quận Cẩm

Lệ cũng đã thực hiện tốt việc quy hoạch, quản lý, sử dụng đất, công trình quốc phòng bảo đảm chặt chẽ, bí mật, hiệu quả; thực hiện tốt việc khảo sát năng lực sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp, nắm chắc tiềm lực quốc phòng của các thành phần kinh tế phục vụ nhiệm vụ xây dựng khu vực phòng thủ Đồng thời, cơ quan quân sự các cấp kịp thời điều chỉnh, bổ sung việc quy hoạch, phát triển của các dự án vào hệ thống văn kiện tác chiến; chỉ đạo, tổ chức luyện tập, diễn tập các cấp bảo đảm chặt chẽ, an toàn Lực lượng vũ trang địa phương luôn thực hiện tốt nhiệm vụ huấn luyện quân sự, giáo dục chính trị, tích cực bồi dưỡng nâng cao năng lực, trình độ cho cán bộ, nhân viên, chiến sĩ Đến nay, toàn địa bàn có lực lượng thường trực chất lượng tốt, sẵn sàng chiến đấu cao; lực lượng dân quân, tự vệ được xây dựng vững mạnh, rộng khắp; lực lượng dự

bị động viên được quản lý, huấn luyện đạt kết quả tốt

Cùng với đó, hàng năm, địa phương đã triển khai có hiệu quả các đợt diễn tập chiến đấu trị an Thông qua các đợt diễn tập, hàng trăm ngày công lao động đã được huy động để nạo vét kênh mương, sửa chữa đường, điện, trường, trạm nhằm phục vụ thế trận quốc phòng và xây dựng nông thôn mới Công tác phòng chống lụt bão và tìm kiếm cứu nạn cũng được triển khai thực hiện đảm bảo khẩn trương, hiệu quả, hạn chế thiệt hại về người và tài sản cho nhân dân…

2.2 Thực trạng pháp luật và thực tiễn quản lý nhà nước đối với quốc phòng trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2015 - 2019

2.2.1 Thực trạng các quy định của pháp luật đối với quản lý nhà nước

Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Bởi, cách mạng xã hội chủ nghĩa - cuộc cách mạng triệt để và sâu sắc so với tất cả các cuộc cách mạng trước đó, nhằm mục tiêu cao cả là giải phóng giai cấp, giải phóng con người, xóa bỏ sự áp bức, bóc lột, bất công trong xã hội; chống lại sự phản kháng của các giai cấp, nhà nước bóc lột và các thế lực thù địch, do đó, muốn bảo vệ thành quả cách mạng và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội, các nước xã hội chủ nghĩa tất yếu phải chăm

lo xây dựng, củng cố quốc phòng Nhấn mạnh điều này, V.I.Lênin chỉ rõ: Một cuộc cách mạng chỉ có giá trị khi nào nó biết tự vệ, chúng ta chủ trương bảo vệ

Tổ quốc nên phải có thái độ nghiêm túc đối với việc xây dựng, củng cố quốc phòng, chuẩn bị sẵn sàng chiến đấu [40]

Nhận thức sâu sắc quy luật xây dựng chủ nghĩa xã hội đi đôi với bảo vệ

Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, trong quá trình lãnh đạo nhân dân ta tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa, Đảng ta luôn quan tâm chăm lo xây dựng, củng cố nền quốc phòng toàn dân nhằm tăng cường sức mạnh bảo vệ Tổ quốc Chủ trương,

đường lối xây dựng, củng cố nền quốc phòng toàn dân luôn là nội dung quan trọng trong văn kiện các kỳ đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng, các nghị quyết Trung ương, Hiến pháp và luật pháp của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Hiện nay, sự nghiệp xây dựng, củng cố quốc phòng ở nước ta diễn ra trong điều kiện lịch sử mới.Trên thế giới, trong những năm tới, hòa bình, độc lập dân tộc, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế lớn, song tình hình sẽ còn nhiều diễn biến phức tạp

Ở trong nước, sau 30 năm đổi mới, nước ta đã đạt được những thành tựu

to lớn, có ý nghĩa lịch sử trên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ

Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Đất nước đã ra khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội, trở thành nước đang phát triển có thu nhập trung bình, tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế Sức mạnh mọi mặt của đất nước được nâng lên, tạo ra những tiền đề quan trọng để củng cố, tăng cường quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đó, kinh

tế nước ta phát triển chưa bền vững, chất lượng, hiệu quả, năng suất lao động

xã hội và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế còn thấp Đặc biệt là, các nguy

cơ mà Đảng ta chỉ ra vẫn tồn tại, có mặt diễn biến phức tạp, như tham nhũng, lãng phí, “diễn biến hoà bình” của các thế lực thù địch; tình trạng suy thoái về

tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” trong nội bộ; niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân vào Đảng, chế

độ có mặt giảm sút

Tình hình thế giới và trong nước có cả những thuận lợi, thời cơ và khó khăn, thách thức đan xen, đặt ra nhiều vấn đề mới đối với xây dựng, củng cố quốc phòng của đất nước, đòi hỏi Đảng, Nhà nước ta phải bổ sung, hoàn thiện chủ trương, biện pháp tăng cường sức mạnh quốc phòng, nhằm bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới Trên cơ sở dự báo, đánh

giá tình hình thế giới và đất nước những năm tiếp theo; đánh giá tổng quát kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội XI và nhìn lại 30 năm đổi mới (1986 - 2016),

kế thừa tư duy lý luận của Đảng qua các nhiệm kỳ trước, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng đã đề ra chủ trương, phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp tăng cường quốc phòng trong tình hình mới Báo cáo Chính trị tại Đại hội XII (Mục X) và các văn kiện khác của Đại hội đã thể hiện nhiều điểm mới trong

tư duy lý luận của Đảng ta về vị trí, vai trò của quốc phòng; mục tiêu trọng yếu của quốc phòng; về phương hướng, nhiệm vụ tăng cường tiềm lực, xây dựng thế trận và lực lượng của nền quốc phòng toàn dân; về kết hợp kinh tế, văn hóa,

xã hội với quốc phòng, an ninh; về kết hợp quốc phòng, an ninh và đối ngoại;

về giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước đối với quốc phòng, Quân đội nhân dân và Công an nhân dân [15]

Phân tích sự phát triển tư duy lý luận của Đảng và thành tựu, hạn chế về xây dựng, củng cố quốc phòng trong 30 năm đổi mới; sự cần thiết phải tăng cường quốc phòng; nội dung và những vấn đề mới trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng về tăng cường quốc phòng; đề xuất định hướng học tập, quán triệt và tổ chức thực hiện quan điểm của Đảng về tăng cường quốc phòng trong tình hình mới có ý nghĩa lý luận, thực tiễn rất thiết thực, góp phần hiện thực hóa Nghị quyết Đại hội XII của Đảng trong thực tiễn

2.2.1.2 Quy định về quản lý nhà nước về quốc phòng của địa phương

Quy định về vai trò của UBND quận, huyện trong thực hiện các nhiệm

vụ quốc phòng được thể hiện rất rõ trong các văn bản luật như Luật Quốc phòng, Luật tổ chức Chính quyền địa phương Tại Khoản 3 Điều 11 Nghị định 168/2018/NĐ-CP, có hiệu lực ngày 14/02/2019, quy định trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp huyện:

- Thực hiện quy định tại điểm a, điểm b, điểm c, điểm d, điểm đ, điểm e, điểm g, điểm k, điểm n, điểm o khoản 2 Điều này;

- Lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng và hoạt động Ban chỉ huy quân sự cấp huyện - cơ quan thường trực công tác quốc phòng của địa phương;

- Chỉ đạo xây dựng, kiện toàn và hoạt động Ban chỉ huy quân sự của cơ quan, tổ chức, tổ chức kinh tế, đơn vị sự nghiệp công lập trên địa bàn theo thẩm quyền;

- Phối hợp với cơ quan, tổ chức liên quan thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, đề án và nhiệm vụ quốc phòng được giao;

- Phối hợp với cơ quan, tổ chức liên quan tham gia xây dựng cơ sở vật chất, kỹ thuật; phát triển công nghiệp quốc phòng, an ninh; khoa học, công nghệ quân sự; huy động tiềm lực khoa học, công nghệ của cơ quan, tổ chức, cá nhân

Đối với quận Cẩm Lệ, ngoài việc thực hiện nghiêm túc các quy định của Nhà nước về công tác quốc phòng cũng như thực hiện đúng các chủ trương, định hướng của thành phố Đà Nẵng trong công tác quốc phòng thì còn ban hành các văn bản, quyết định nhằm thực hiện hiệu quả công tác quốc phòng tại địa phương như:

Trên cơ sở Nghị quyết, Chỉ thị, Nghị định, kế hoạch và Chương trình hành động của các cấp Quận uỷ, UBND quận ban hành các văn bản để tổ chức

thực hiện như: Nghị quyết số 03-NQ/QU ngày 10/4/2006,Chương trình hành động số 17-CTr/QU ngày 11/5/2009 của Quận ủy và Kế hoạch số 05/2009/KH-UBND của UBND quận về thực hiện Nghị quyết 28; Chỉ thị số 07-CT/2007/QU

của Quận ủy về "tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với LL DQTV và LL DBĐV trong tình hình mới"; Kế hoạch số 903/2010/KH-UBND của UBND quận về "triển khai thực hiện Luật DQTV"; Quyết định số 1287/QĐ-UBND về

"ban hành kế hoạch triển khai nhiệm vụ của Hội đồng cung cấp KVPT quận giai đoạn 2016 – 2020"

Hàng năm Quận ủy, UBND quận chỉ đạo các ban, ngành, đoàn thể, địa phương cụ thể hóa bằng các Chỉ thị, Nghị quyết, Kế hoạch, Hướng dẫn triển khai trong hội nghị công tác QP-QSĐP, công tác Giáo dục Quốc phòng- An ninh (GDQP-AN), xây dựng KVPT, từ đó tạo sự chuyển biến toàn diện trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, văn hóa - xã hội; QP-AN; chăm lo xây dựng lực lượng vũ trang địa phương có bản lĩnh chính trị vững vàng đủ sức hoàn thành nhiệm vụ trong mọi tình huống

Quyết định 384/QĐ-UBND ngày 30/1/2015 của UBND quận Cẩm Lệ về Ban hành giải pháp điều hành để thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ phát triển kinh

tế - xã hội, quốc phòng-an ninh năm 2015 của Quận Cẩm Lệ

Quyết định số 6209/QĐ-UBND ngày 20/12/2018 của UBND thành phố

về việc giao chi tiêu kế hoạch phát triển KT-XH, QP, AN và dự toán thu, chi ngân sách nhà nước 2019;

Quyết định số 499/QĐ-UBND ngày 28/02/2019 về giải pháp chỉ đạo, điều hành phát triển KT-XH, QP, AN và Chương trình công tác năm 2019;

2.2.2 Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về quốc phòng trên địa bàn quận Cẩm Lệ

Quản lý nhà nước về quốc phòng là một trong những nội dung quan trọng,

có ý nghĩa trực tiếp, quyết định đến hiệu quả thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc

XHCN Nhận thức rõ điều đó, những năm qua, Quận ủy, Hội đồng nhân dân (HĐND), Ủy ban nhân dân (UBND) quận Cẩm Lệ đã lãnh đạo, chỉ đạo cấp ủy, chính quyền các cấp thực hiện nghiêm túc những chỉ thị, nghị quyết của Đảng, quy định của Nhà nước về quốc phòng; trong đó, quản lý nhà nước về quốc phòng là một nhiệm vụ trọng tâm Theo đó, công tác quan trọng này đã được quận Cẩm Lệ thực hiện nghiêm túc, ngày càng nền nếp, ổn định; vai trò tham mưu của cơ quan quân sự các cấp được phát huy; ý thức chấp hành pháp luật Nhà nước và các quy phạm pháp luật về quốc phòng (Luật Quốc phòng, Luật Nghĩa vụ quân sự, Luật Dân quân tự vệ và Pháp lệnh Dự bị động viên…) được thực hiện có chất lượng, góp phần duy trì nghiêm kỷ cương pháp luật; giữ vững

an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn

Hiện nay, Ban chỉ huy quận sự quận Cẩm Lệ có 38 đồng chí, trong đó có

27 đồng chí là sĩ quan, 11 đồng chí là quân nhân chuyên nghiệp Đặc biệt, với 37/38 đồng chí trong Ban là đảng viên với sự vững chắc về tư tưởng chính trị, phẩm chất đạo đức

Về cơ cấu tổ chức của Ban chỉ huy quân sự quận hiện nay: Được chia thành 03 ban: Ban Chính trị, Ban Tham mưu, Ban Hậu cần kỹ thuật

Đối với Ban Chỉ huy quân sự của các phường hiện nay: gồm 30 đồng chí phân bổ ở 6 phường trên địa bàn quận

Tính đến ngày 31/12/2019 thì trên địa bàn quận Cẩm Lệ có 1.268 đồng chí là dân quân tự vệ (trong đó có 133 đảng viên) Lực lượng dự bị động viên