ĐỀ TÀI: THỰC TIỄN TUÂN THỦ CÁC CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC TRONG QUÁ TRÌNH TÁC NGHIỆP CỦA NHÀ BÁO (TỔNG BIÊN TẬP, BIÊN TẬP, PHÓNG VIÊN) BÀI LÀM I. Các khái niệm 1. Quan niệm chung về đạo đức Cùng với nhiều phương thức điều chỉnh hành vi con người, đạo đức đánh giá hành vi con người theo các chuẩn mực và các giá trị như thiện và ác, chính nghĩa và phi nghĩa, đúng và sai, cái phải làm và cái không được làm, cái nên làm và cái không nên làm… Về mặt xã hội, đạo đức được biểu hiện bằng thái độ cụ thể của dư luận xã hội. Về mặt cá nhân, đạo đức được coi là “tòa án lương tâm” có khả năng tự phê phán, đánh giá và suy xét từng hành vi, thái độ và ý nghĩ trong bản thân mỗi cá nhân. Xét về bản chất, sự điều chỉnh của đạo đức mang tính tự giác, là sự tự lựa chọn của mỗi người. Vì vậy, ngoài biểu hiện trong các quan hệ xã hội, đạo đức còn thể hiện trong thái độ, hành vi và sự tự ứng xử của bản thân mỗi con người. “Đạo đức là những tiêu chuẩn, nguyên tắc được xã hội thừa nhận, quy định hành vi của con người đối với nhau và đối với xã hội. Các nguyên tắc đạo đức giống như những chiếc máy điều chỉnh hành vi của con người, nhưng không mang tính chất cưỡng chế mà mang tính tự giác. Trên cơ sở lý tưởng và trách nhiệm đạo đức đã hình thành nên quan niệm về lương tâm và lòng tự trọng của nhà báo chuyên nghiệp. Đạo đức nghề nghiệp bao gồm các nguyên tắc xử sự đúng đắn để ngăn ngừa những hành vi không đúng đắn. Căn cứ vào những tiêu chuẩn đạo đức này và dựa vào tính chất của những hành vi, mỗi nhà báo sẽ phải chịu sự tự xỉ vả, xấu hổ, phải tự kết tội, hoặc được khích lệ, tự hào, phấn khởi và hạnh phúc.” – theo cơ sở lý luận báo chí truyền thông, Dương Xuân Sơn, Đinh Hường, Trần Quang, Nxb Văn hóa thông tin, năm 1995, trang 252.
Trang 1ĐỀ TÀI: THỰC TIỄN TUÂN THỦ CÁC CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC TRONGQUÁ TRÌNH TÁC NGHIỆP CỦA NHÀ BÁO (TỔNG BIÊN TẬP, BIÊN TẬP,PHÓNG VIÊN)
BÀI LÀM
I Các khái niệm
1 Quan niệm chung về đạo đức
- Cùng với nhiều phương thức điều chỉnh hành vi con người, đạo đức đánh giáhành vi con người theo các chuẩn mực và các giá trị như thiện và ác, chínhnghĩa và phi nghĩa, đúng và sai, cái phải làm và cái không được làm, cái nênlàm và cái không nên làm… Về mặt xã hội, đạo đức được biểu hiện bằngthái độ cụ thể của dư luận xã hội Về mặt cá nhân, đạo đức được coi là “tòa
án lương tâm” có khả năng tự phê phán, đánh giá và suy xét từng hành vi,thái độ và ý nghĩ trong bản thân mỗi cá nhân Xét về bản chất, sự điều chỉnhcủa đạo đức mang tính tự giác, là sự tự lựa chọn của mỗi người Vì vậy,ngoài biểu hiện trong các quan hệ xã hội, đạo đức còn thể hiện trong thái độ,hành vi và sự tự ứng xử của bản thân mỗi con người
- “Đạo đức là những tiêu chuẩn, nguyên tắc được xã hội thừa nhận, quy địnhhành vi của con người đối với nhau và đối với xã hội Các nguyên tắc đạođức giống như những chiếc máy điều chỉnh hành vi của con người, nhưngkhông mang tính chất cưỡng chế mà mang tính tự giác Trên cơ sở lý tưởng
và trách nhiệm đạo đức đã hình thành nên quan niệm về lương tâm và lòng
tự trọng của nhà báo chuyên nghiệp Đạo đức nghề nghiệp bao gồm cácnguyên tắc xử sự đúng đắn để ngăn ngừa những hành vi không đúng đắn.Căn cứ vào những tiêu chuẩn đạo đức này và dựa vào tính chất của nhữnghành vi, mỗi nhà báo sẽ phải chịu sự tự xỉ vả, xấu hổ, phải tự kết tội, hoặcđược khích lệ, tự hào, phấn khởi và hạnh phúc.” – theo cơ sở lý luận báo chí
Trang 2truyền thông, Dương Xuân Sơn, Đinh Hường, Trần Quang, Nxb Văn hóa thông tin, năm 1995, trang 252.
-2 Các khái niệm có liên quan
2.1 Đạo đức nghề nghiệp
- Đạo đức nghề nghiệp là một bộ phận của đạo đức xã hội, là đạo đức trongmột lĩnh vực cụ thể trong đạo đức chung của xã hội Đạo đức nghề nghiệpbao gồm những yêu cầu đạo đức đặc biệt, các quy tắc và chuẩn mực tronglĩnh vực nghề nghiệp nhất định, nhằm điều chỉnh hành vi của các thành viêntrong nghề nghiệp đó so cho phù hợp với lợi ích và sự tiến bộ của xã hội
2.2 Đạo đức nghề nghiệp của nhà báo
- Đạo đức nghề nghiệp của nhà báo là những quy tắc, chuẩn mực quy địnhthái độ và hành vi ứng xử của nhà báo trong các mối quan hệ nghề nghiệp.Hiện nay, đạo đức nghề nghiệp của nhà báo còn được gọi là đạo đức nghềbáo, đạo đức báo chí, đạo đức nghề nghiệp của người làm báo, đạo đức nhàbáo Ở đây, ta xét sử dụng ba cách gọi: đạo đức nghề báo, đạo đức nghềnghiệp của nhà báo và đạo đức nghề nghiệp của người làm báo
- Cũng giống như đạo đức, bên cạnh những chuẩn mực đạo đức nghề báochung cho tất cả nhà báo ở tất cả các quốc gia thì còn có những chuẩn mựcđạo đức nghề báo riêng của từng quốc gia, từng cơ quan báo chí phụ thuộcvào từng thời kỳ phát triển lịch sử của từng quốc gia, cơ quan báo chí đó Sovới các quy ước về đạo đức nghề báo của các quốc gia và tổ chức báo chíquốc tế, thì quy định về đạo đức nghề nghiệp của nhà báo Việt Nam cónhững điểm tương đồng và một số điểm mang tính đặc thù
3 Tầm quan trọng của đạo đức nghề báo
- Ngày nay, vị trí và vai trò của báo chí trong đời sống xã hội ngày càng đượcnâng lên, nó trở thành một bộ phận quan trọng, không thể thiếu trong đờisống tinh thần của con người Ở một khía cạnh nào đó nó còn tham gia vào
Trang 3tiến trình lịch sử của thời đại, cùng lúc có thể tác động lên nhiều người,nhiều tầng lớp, nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội Chính vì vậy, nhữngngười làm nghề này trong mỗi tác phẩm và sản phẩm của mình phải nhậnthức sâu sắc từng việc làm, cân nhắc kỹ lưỡng và xem xét cẩn trọng nhữnghậu quả có thể xảy ra đối với xã hội Chỉ cần một chút thiếu cẩn trọng củanhà báo , xã hội phải bỏ ra gấp trăm ngàn lần công sức để khắc phục hậuquả.
II Thực tiễn tuân thủ các chuẩn mực đạo đức của nhà báo
1 Một số điểm bất cập trong việc thực hiện tuân thủ đạo đức nhà báo
- Một nền báo chí nhân văn, tích cực, lành mạnh sẽ có sức mạnh để bảo vệnhững giá trị tốt đẹp trong cuộc sống, bảo vệ lợi ích tối cao của đất nước,quyền lợi thiết thân của người dân Luật pháp thì bắt buộc, còn quy định đạođức nghề nghiệp thì có sự ràng buộc về uy tín, đạo đức, tinh thần Đạo đức
và luật pháp không tách rời nhau Tuân thủ đạo đức nghề nghiệp cũng chính
là góp phần xây dựng đạo đức xã hội Những ngọn bút thiếu đạo đức thìkhông thể góp phần xây đắp nền tảng đạo đức, tinh thần của xã hội Quyđịnh đạo đức nghề nghiệp báo chí năm 2005 được Đại hội Hội Nhà báo ViệtNam khóa VIII ban hành đã gần 12 năm
- Đến nay, tình hình đất nước, đời sống xã hội, đời sống báo chí đã có nhiềuthay đổi Hiến pháp 2013, Luật Báo chí 2016 cũng đã có nhiều bổ sung,chỉnh sửa so với trước Đặc biệt, khi mạng xã hội phát triển với tốc lực lớn,công nghệ truyền thông đang tạo ra những cơ hội cùng với những thách thức
vô cùng gay gắt đối với báo chí, thì thực trạng vi phạm đạo đức báo chí, xarời chuẩn mực truyền thống ngày càng đáng lo ngại… Tất cả những điều đóđòi hỏi chúng ta phải điều chỉnh và bổ sung các quy định đạo đức báo chí đểphù hợp với pháp luật hiện hành, phù hợp với sự biến đổi xã hội, tạo ra địnhước nghề nghiệp cao hơn, hiệu lực hơn
Trang 4- không thể chối bỏ một thực tế rằng những năm gần đây, trước những tháchthức thời cuộc, có một bộ phận người làm báo đã vi phạm những chuẩn mựcđạo đức nghề nghiệp, tha hóa với nhiều biểu hiện, mức độ khác nhau Đó là:Hiện tượng nhà báo thiếu trách nhiệm, không kiểm chứng dẫn đến thông tinsai sự thật, thiếu khách quan, thổi phồng hoặc bóp méo sự thật; Thương mạihoá báo chí bằng việc đưa tin bài, hình ảnh giật gân, câu khách, kích động,kích dục, thiếu văn hoá, thiếu tính thẩm mỹ, thiếu nhân văn và phản giáodục; Tình trạng nhà báo lạm quyền, cửa quyền, lợi dụng vị trí và công việccủa mình để vụ lợi…
- Những con số về cơ quan báo chí, nhà báo vi phạm bị xử phạt, bị xử lý kỷluật và truất quyền hành nghề trong báo cáo tổng kết hoạt động báo chí màhội nghị vừa được nghe đã cho thấy rõ thêm rằng vấn đề đạo đức người làmbáo đã đến mức báo động Có những hiện tượng hoặc là do vô tình, non kémnăng lực tác nghiệp, nhưng cũng có hiện tượng cố ý vi phạm đạo đức nghềnghiệp, làm mai một hình ảnh của người làm báo, dẫn đến công chúng mấtniềm tin vào báo chí
- Trong những hành vi không chuẩn mực, có hành vi vừa vi phạm đạo đứcvừa vi phạm cả pháp luật Có nơi, hầu như các hoạt động của tòa soạn đềuphục vụ cho mục đích gia tăng lượng độc giả, câu view bằng mọi giá: rút títgiật gân, li kỳ, “sốc, sến, sex”, chăm chăm vào chuyện “tiền, tình, tù, tội”,moi móc chuyện đời tư, miêu tả tỉ mỉ, rùng rợn chuyện vụ án, tìm mọi chiêuthức để làm “nóng” sự việc… Những kiểu tin, bài như vậy tạo cho côngchúng cảm giác bức bối, làm ô nhiễm môi trường tinh thần, văn hóa xã hội
và ngôn ngữ tiếng Việt
- Trầm trọng nhất chính là vi phạm tính chân thực của báo chí Giá trị cốt lõicủa đạo đức nghề nghiệp báo chí là tính trung thực Chân thực không cónghĩa là miêu tả tỉ mỉ, đưa hết mọi chuyện lên mặt báo mà là phải chỉ ra
Trang 5đúng bản chất sự việc bằng sự khách quan, công tâm… Thế nhưng, có hiệntượng đánh tráo khái niệm, làm sai bản chất, có hiện tượng xuyên tạc, bịađặt, vu khống, bôi nhọ danh dự và nhân phẩm của cá nhân, tổ chức… Nhữnghiện tượng báo chí tiêu cực đó đang góp phần làm lung lay giá trị tinh thần,giá trị đạo đức, sụt lở niềm tin xã hội Bản thân báo chí đã và đang chịunhững thách thức lớn trước sự lấn lướt của mạng xã hội, thì lại còn bị mấtniềm tin bởi những trang báo thiếu trung thực khiến độc giả tự đi tìm kiếmthông tin trong biển thông tin xô bồ, hỗn tạp Đó là điều rất nguy hại.
- Một số nhà báo ảo tưởng về nghề nghiệp, lợi dụng nghề để vụ lợi, “đánh hộiđồng”, dọa dẫm, ép doanh nghiệp, để kẻ xấu lợi dụng… Khi người làm báokhông được rèn luyện, tu dưỡng trong môi trường nghề nghiệp chuẩn mựcthì dẫn đến năng lực thẩm định, nhìn nhận vấn đề cũng kém cỏi, dễ thỏahiệp, phán xét hồ đồ, thiếu phẩm chất dấn thân,… dễ dẫn đến sai phạm từnhỏ tới mức nghiêm trọng
- Điều cần nói thêm là không ít người vi phạm đạo đức nghề nghiệp, vi phạmpháp luật khi hoạt động báo chí lại chưa phải là nhà báo được cấp thẻ, chưaphải là hội viên Hội nhà báo nên khi xảy ra vụ việc, cơ quan báo chí chỉchấm dứt hợp đồng lao động là coi như đã “hết trách nhiệm” Cái gốc vấn đềchính là chất lượng khâu đào tạo, bồi dưỡng, tuyển dụng, sử dụng và quản lýnhững người làm báo ở một số nơi chưa được tốt
- Ví dụ:
1 1 Đưa thông tin thiếu kiểm chứng, sai sự thật.
+ Mạng xã hội chắc chắn làm thay đổi, nó tác động đến các cơ quan truyềnthông Nó đòi hỏi sự đa chiều, lan truyền thông tin nhanh chóng hơn Nógiúp điều chỉnh các cơ quan truyền thông trong nước Bây giờ những tờ nhưCông An, Quân Đội hay Sài Gòn Giải Phóng chẳng hạn thì bây giờ thông tinlan truyền rất nhanh
Trang 6+ Không thể phủ nhận những tác động tích cực của việc thu thập thông tincủa nhà báo từ facebook để có những thông tin và bài viết hay Ví nhưkhông chỉ bó hẹp ở đời sống của người nổi tiếng, có rất nhiều những thôngtin mà báo mạng thu thập được từ các trang mạng xã hội có tính thời sự vàphát hiện vấn đề cao Thế nhưng việc thu thập thông tin từ mạng xã hội đểviết bài giống như con dao 2 lưỡi đối với hoạt động tác nghiệp của nhà báo.Không ít các nhà báo quá lạm dụng hình thức lấy thông tin như thế này mà
đã khiến cho tác phẩm cũng như tòa soạn báo của mình lâm vào tình trạng
dở khóc dở cười
1.2 Không kiểm chứng thông tin đã vội đưa tin.
+ Ví dụ như vào 11/2011, trên một số trang facebook có đăng tải hình ảnhmột số thanh niên cầm dao chọc tiết lợn để tấn công cảnh sát giao thông.Không lâu sau đó, rất nhiều trang báo điện tử như: Người lao động, Ngườiđưa tin đã đưa tin giật tít cực kì giật gân: “ Dùng dao chọc tiết lợn tấn côngcảnh sát” mà chưa hề có sự kiểm chứng thông tin Sau đó, tất cả mới vỡ nhẽ,hóa ra đó chỉ là hoạt cảnh trong chương trình: “ Tòa tuyên án” của VTV6.Trong lúc diễn viên đóng cảnh thì có một số người chụp lại, đăng tải trênfacebook và cuối cùng được 1 số nhà báo mạng lôi xuống, viết bài và giật títnhư một vụ án hình sự thật
Trang 7(Bài viết sai sự thật do lấy thông tin từ mạng xã hội không qua kiểm chứngđăng trên trang baomoi.com)
+ Một vụ việc khác được cư dân mạng phát rác về “tai nạn” khi tác nghiệptrên “facebook của các nhà báo Vào ngày 13.07.2010, Vietnamnet có bàiphỏng vấn “Họa sĩ quỳ xin sĩ tử đừng sờ đầu rùa lên tiếng” Bài báo này làphần trả lời của họa sĩ trẻ Phạm Huy Thông về việc anh quỳ gối cõng trênlưng mình tấm biển báo “Xin đừng sờ đầu rùa” và được cho là đã làm sững
sờ dư luận Hai năm sau, ngày 2/8/20112, vẫn câu chuyện, hình ảnh ấy lạiđược Vnexpress đăng như một sự việc vừa mới diễn ra mà nguồn tin đượcphóng viên Vnexpress đã tác nghiệp từ facebook Chỉ khác chăng ở chỗ, nếuhai năm trước, Vietnamnet xác định đó là họa sĩ Phạm Huy Thông thì ở lần
Trang 8này, Vnexpress chỉ có thể lấp lửng như một kiểu chưa xác định danh tính:
“người thanh niên này”
(Bài báo đăng trên VnExpress ngày 2/8/2012 về một sự kiện xảy ra trước đó
“thiếu gia” nổi tiếng mà không cần kiểm chứng Sau khi gia đình của “thiếugia” nọ có công văn gửi đi các nơi yêu cầu gỡ bỏ những bài viết đó, các báođều “phi tang” nhanh chóng, rồi thậm chí còn tố nhau cư xử không đànghoàng!
+ Một sự việc tưởng nhỏ, nhưng lại đặt ra quá nhiều vấn đề đối với việcquản lý các cơ quan báo chí – đặc biệt là báo mạng, trong thời đại bùng nổthông tin như hiện nay, từ chuyện tác nghiệp cho tới đạo đức báo chí Theobài viết trên báo Giáo dục Việt Nam (“Clip con trai ông Phạm Nhật Vượng
tỏ tình” là bịa đặt, giaoduc.net.vn, ngày 23/8/2011) thì “thông tin thất thiệtnày được bắt nguồn từ một clip có tiêu đề “Tỏ tình lãng mạn của đại giaNhật Hoàng Vincom và Whitebear” trên youtube và những thông tin trênmột Facebook có tên Phạm Nhật Hoàng với những thông tin mang tính mạodanh, tự nhận mình là con ông Phạm Nhật Vượng Trên cơ sở của các nguồntin thất thiệt này, một số trang báo viết thành tin bài với nội dung khẳng định
Trang 9những hình ảnh và thông tin trên là về Phạm Nhật Hoàng con trai ông PhạmNhật Vượng.” Cũng theo GDVN thì sau đó, phía gia đình ông Phạm NhậtVượng khẳng định, chưa hề có phóng viên nào xác minh thông tin từ phíagia đình ông (Clip “con trai ông Phạm Nhật Vương tỏ tình” là bịa đặt,Giaoduc.net.vn, 23/8/2011)
+ Như vậy, trước khi đăng tải thông tin, nhiều tờ báo đã bỏ qua một khâu
sơ đẳng nhưng vô cùng quan trọng trong quá trình tác nghiệp là xác minh lạinguồn tin Dường như nhiều cơ quan báo chí coi chuyện nhặt nhạnh nhữngchuyện tầm phào trên mạng, rồi “chế” lại thành những thông tin như thật làchuyện hết sức bình thường Điều đó dẫn tới tình trạng méo mó thông tin, cóthể gây nên những lầm lẫn tại hại từ phía bạn đọc
1.2 1 Đăng tin sai sự thật, làm ảnh hưởng đến danh dự, phẩm chất của
cá nhân và tổ chức.
+ Một ví dụ, vào ngày 12-9-2011, một số báo điện tử chưa kiểm chứng đãvội vã sử dụng thông tin từ mạng xã hội dùng clip “CSGT xô xát với dân”quay cảnh một cảnh sát giao thông (CSGT) xô xát và trấn áp người đi đườngsau khi cãi vã Sự thật đây chỉ là hành động khống chế của Cảnh sát giaothông đối với người đàn ông say xỉn, có thái độ hung hăng Tuy nhiên nhiều
tờ báo đã viết về sự việc này một cách phiến diện, thiếu kiểm chứng Nhưtrên trang 24h.com.vn đã đề cập đến trong bài viết “CSGT xô xát với dângiữa đường” ở mục tin tức trong ngày, số ngày 13/9/2011 Mặc dù trong bàiviết có nói rằng: “chưa rõ nguyên nhân dẫn đến vụ xô xát này”
Trang 10+ Dù cho cách hành xử của đồng chí cảnh sát giao thông này chưa thựcđúng mực, nhưng việc một số tờ báo mạng điện tử chưa tìm hiểu rõ nguyênnhân mà đã viết bài và đăng lên trang báo với những tít giật gân như vậy đãảnh hưởng đến hình ảnh và uy tín của lực lượng CSGT Cuối cùng, khi xácminh lại, các báo điện tử phải gỡ bỏ bài viết.
Hay một trường hợp khác liên quan đến giới showbiz., Á hậu xế độ TuyếtNhung đã gửi đơn kiện trang mạng xã hội Zing và trang thông tin điện tử2Sao lên Tòa án yêu cầu cải chính, xin lỗi và bồi thường thiệt hại do đăngthông tin sai lệch về cô trong vụ việc Mỹ Xuân bán dâm Theo đó, các trangbáo này đã đăng tải về những cái tên người đẹp nằm trong danh sách bándâm mà Mỹ Xuân khai báo, trong đó có viết “Sau Trang Nhung, người đẹpT.N khác rơi vào nghi vấn” Dù tên nhân vật trong bài viết tắt là T.N khôngchỉ đích danh Tuyết Nhung, nhưng những thông tin mập mờ ám chỉ này đãảnh hưởng đến danh dự và hoạt động nghề nghiệp của nhân vật này Như
Trang 11vậy, liên quan đến việc đăng tải thông tin kiểu “đoán già đoán non” vềnhững người mẫu bán dâm (khi công an chỉ nêu tên viết tắt), đã có 3 trangtin đăng lời xin lỗi, cải chính gồm Afamily, PhunuNet và Zing.
Nội dung được Zing.vn đăng tải
+ Cũng trong chuỗi sự việc này, ca sĩ, diễn viên Ngân Khánh đã gửi đơnkiện ra tòa đối với một số trang báo điện tử khi đăng tin sai sự thật về cô.Theo đơn kiện của Ngân Khánh, ngày 7-6-2012 trên trang điện tửtintuc.vnn.vn có bài viết “Tú bà Mỹ Xuân khai thêm hai người đẹp bándâm”
Bài báo có viết tên tắt của một trong hai nhân vật tham gia bán dâm làN.K Mặc dù viết tắt tên N.K nhưng bài viết cũng nêu thêm tên thật củanhân vật này là L.N.K (trùng với cách viết tắt tên của Ngân Khánh), sinhnăm 1985, quê ở Quy Nhơn, có nhà riêng trên đường Ba Tháng Hai Số báohôm sau còn đăng cả hình ảnh nhà riêng của cô minh họa cho nhà của nhânvật N.K
+ Tất cả thông tin trên và những tóm tắt về công việc, sự nghiệp của nhânvật N.K trong bài viết đều trùng khớp với tên tuổi, quê quán, địa chỉ củaNgân Khánh nên dù viết tắt nhưng nhiều người đoán nhân vật N.K bán dâm
mà bài viết nhắc đến chính là Ngân Khánh Theo Ngân Khánh, các bài viếttrên trang điện tử đã xúc phạm nghiêm trọng đến nhân thân của cô Bài viết
đã gây “sốc” trên phương tiện truyền thông, tạo dư luận không đúng, ảnhhưởng nghiêm trọng đến đời sống, tinh thần của Ngân Khánh
Theo nữ diễn viên, cũng vì các bài báo trên mà nhiều hợp đồng liên quanđến hoạt động quảng cáo, diễn xuất truyền hình, phim nhựa, sân khấu… của
cô bị ngưng thực hiện Uy tín, danh dự, hình ảnh của cô với các cơ quan, tổchức, người hâm mộ cũng bị xấu đi nghiêm trọng
Trang 12(Bài viết trên trang Tintuc.vnn.vn ám chỉ Ngân Khánh là 1 trong hai “ngườiđẹp bán dâm” mà Mỹ Xuân khai nhận.)
+ Mới đây, dư luận xôn xao về việc MC – diễn viên Quyền Linh bị công
an bắt vì vận chuyển và buôn bán “hàng cấm” ma túy bởi một clip quay cảnhnày được tung lên youtube Một loạt báo lớn đã vào cuộc và tìm hiểu, xácminh thông tin ngay khi xem clip và đọc các phản hồi trên mạng xã hội.Thực chất đó chỉ là cảnh quay truyền hình hậu trường chương trình “Cameragiấu kín” của kênh ANTV… Nếu báo chí không “tỉnh táo”, tin vào nhữnghình ảnh “mắt thấy” từ những clip trên mạng xã hội sẽ sa đà vào việc thôngtin không chính xác, bôi nhọ hình ảnh của cá nhân, vi phạm đạo đức nghềnghiệp báo chí
1.3 Sa đà khai thác đề tài từ các mạng xã hội.
1.3.1 Sa đà vào những chủ đề nhàm chán, sáo rỗng.
+ Một câu chia sẻ tâm trạng buồn vui của một bạn trẻ, một clip hát tặngngười yêu nhận được nhiều lượng like, mộ bức ảnh lạ được đăng trên cácMạng xã hội đôi khi cũng trở thành chủ đề cho một bài báo
+ Chỉ với một cụm từ tìm kiếm trên google là “sốt với clip nữ sinh xinhxắn hát tặng người yêu cũ” thì chỉ trong 0,13 giây sẽ cho ra 163.000 kết quả.Đây là clip chia sẻ của một cô gái trên facebook cá nhân của mình Một clip
“hát tặng người yêu cũ” Dù nhan sắc và giọng hát của cô gái khá bìnhthường, nhưng nhận được nhiều lượt like và chia sễ của cộng đồng mạngnên trở nên “sốt” Nhiều trang báo mạng điện tử đã biến nó thành chủ đềkhai thác Trên trang Kenh14.vn ngày 26/11/2012 có đăng bài viết “Sốt vớiclip nữ sinh xinh xắn hát tặng người yêu cũ” Ngoài việc đăng lại đoạn clip,tác giả bài viết còn rất hào hứng khi trích lại dòng caption đầy tình cảm của
cô gái này dành cho người yêu cũ cũng như những bức ảnh của cô gái ấy
Trang 13+ Thực chất nội dung bài viết không có gì xấu, tuy nhiên với một sự kiệnnhư vậy thì cũng không đáng để báo chí phải dành hẳn thời lượng viết.Cuộc sống muôn màu, muôn vẻ còn có rất nhiều đề tài hay, ý nghĩa để cácphóng viên theo đuổi Sự ảnh hưởng của mạng xã hội lúc này đã làm chomột số phóng viên lười tìm tòi và tìm kiếm tin tức, ngược lại họ bám sát vàquá sa đà với những sự kiện, vấn đề quá bình thường, mang tính chất cánhân trên mạng xã hội, thiếu tính định hướng đối với độc giả.
+ Cũng trên trang Kenh14.vn có nhiều bài viết nhưng nội dung thực sựkhông mang lại nhiều ý nghĩa cho người đọc như “ Những tấm hình nổitiếng nhất lịch sử Facebook”, “Trào lưu avatar nghiêng đầu tràn ngậpFacebook”…
+ Mạng xã hội là nơi chia sẻ trạng thái, tình cảm và đôi khi là quan niệmsống của rất nhiều người Ở đó, các phóng viên cũng có thể tìm kiếm đượcnhiều nguồn thông tin và đề tài cho bài viết của mình Nhưng, họ phái biếtcách đúc rút vấn đề, tổng kết để đưa ra một đề tài hay, một bài viết chấtlượng và nhiều giá trị Ví dụ như chỉ bằng một vài những tấm ảnh “giếtVooc” mà một thanh niên đăng trải trên trang facebook cá nhân của mình đãgiúp cho nhà báo có một loạt bài cảnh báo về “căn bệnh” vô cảm của một bộphận giới trẻ, đồng thời cũng là tiếng chuông nhắc nhở các ban ngành liênquan về công tác bảo vệ động vật hoang dã
Hay như bằng cách tham gia cộng đồng facebook và khảo sát facebook, nhàbáo cũng có thể biết được phần nào phản ứng của giới trẻ đối với vấn đề
“Cuồng”thần tượng mà đề văn thi đại học khối D năm 2012 đề cập tới, từ đó
có thêm một kênh thông tin thảm khảo nhằm đánh giá được chất lượng cũngnhư tác động của đề văn năm đó tới cộng đồng sĩ tử nói riêng và dư luận nóichung