Nhận xét, so sánh tư tưởng giáo dục của C.Mác Angen với tư tưởng giáo dục của Hồ Chí Minh

Nhận xét, so sánh tư tưởng giáo dục của C.Mác Angen với tư tưởng giáo dục của Hồ Chí Minh

1 Nhận xét tư tưởng giáo dục của C Mác - F.Angen

1.1 Khái quát về C Mác

Karl Marx (thường được phiên âm tiếng Việt là C Mác; 5 tháng 5 năm 1818 – 14 tháng 3 năm 1883) là một nhà triết học, nhà kinh tế học, nhà sử học, nhà xã hội học, nhà lý luận chính trị, nhà báo và nhà cách mạng người Đức gốc Do Thái

C Mác sinh ra tại Trier, Đức Khi lên đại học, ông theo học ngành luật và triết học Ông kết hôn với Jenny von Westphalen vào năm 1843 Do những hoạt động chính trị của mình, C Mác trở thành người không quốc tịch và phải sống lưu vong cùng vợ và con tại Luân Đôn trong nhiều thập kỷ Tại đây, ông tiếp tục phát triển những tư tưởng của chủ nghĩa cộng sản cùng với Friedrich Engels và cho xuất bản nhiều tác phẩm Hai tác phẩm

nổi tiếng nhất của ông là Tuyên ngôn của Đảng cộng sản và 3 tập Tư bản Những quan

điểm chính trị và triết học của ông làm ảnh hưởng lớn đến lịch sử tri thức, kinh tế và chính trị của thế giới sau này

Những lý luận phê phán của C Mác về xã hội, kinh tế và chính trị – gọi chung là chủ nghĩa C Mác cho rằng lịch sử loài người là lịch sử đấu tranh giai cấp Trong chủ nghĩa tư bản, điều đó xuất hiện giữa giai cấp thống trị (được biết đến như giai cấp tư sản) và giai cấp lao động (được biết đến như giai cấp vô sản) sử dụng những phương tiện này thông qua việc sử dụng sức lao động của mình để đổi lấy tiền lương Các tư tưởng trên được gọi

là chủ nghĩa duy vật lịch sử, C Mác tiên đoán rằng như những hệ thống kinh tế – xã hội

trước đó, chủ nghĩa tư bản đã tạo ra những cuộc khủng hoảng nội bộ dẫn tới sự tự sụp đổ trong tương lai và sẽ thay thế bởi một hệ thống mới có tên là chủ nghĩa xã hội

Đối với C Mác, sự đối kháng giai cấp bên trong chủ nghĩa tư bản bắt nguồn một phần là do sự thiếu ổn định và bản chất dễ khủng hoảng của nó, sẽ thúc đẩy sự phát triển

ý thức của giai cấp công nhân, dẫn tới việc họ sẽ chinh phục quyền lực chính trị của giai cấp thống trị và cuối cùng sẽ hình thành một xã hội không giai cấp gọi là xã hội cộng sản,

là một xã hội mà mối quan hệ giữa các cá nhân trong đó không có nhà nước, giai cấp, thứ bậc, hoặc quyền sở hữu cá nhân đối với các phương tiện sản xuất C Mác không ngừng thúc đẩy cho tiến trình này được diễn ra, ông cho rằng giai cấp công nhân nên thực hiện hành động cách mạng có tổ chức để lật đổ chủ nghĩa tư bản và mang tới sự giải phóng về kinh tế – xã hội

C Mác được đánh giá là một trong những nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử loài người, và tác phẩm của ông đã nhận được cả tán dương lẫn chỉ trích Tác phẩm của ông về kinh tế đã đặt nền tảng cho phần lớn sự hiểu biết hiện tại về lao động và mối quan hệ của nó với vốn, và các tư tưởng kinh tế tiếp theo Nhiều tri thức, hiệp hội lao động, nghệ sĩ và đảng phái chính trị trên khắp thế giới chịu ảnh hưởng từ các tác phẩm của C Mác, sau đó họ bổ sung vào tư tưởng của C Mác nhiều sửa đổi hoặc điều chỉnh theo ý tưởng của riêng họ C Mác là một trong những kiến trúc sư chính của khoa học xã hội hiện đại C Mác còn được xem là học giả có ảnh hưởng nhất trong lịch sử

1.2 Khái quát về F.Angen

Friedrich Engels (thường được phiên âm tiếng Việt là F.Angen, sinh ngày 28 tháng

11 năm 1820, mất ngày 5 tháng 8 năm 1895) là nhà tư tưởng, nhà giáo dục, nhà cách mạng, nhà lý luận quân sự, nhà triết học người Đức và là một người cộng sản nổi bật thế

kỷ 19, người cùng với C Mác đã sáng lập và phát triển chủ nghĩa cộng sản, là lãnh tụ của phong trào công nhân thế giới và Quốc tế cộng sản 1.] Ông cùng với C Mác là đồng tác giả của bản Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản (1848) F.Angen cũng biên tập đồng thời xuất bản quyển II và quyển III của bộ Tư bản sau khi C Mác mất

Ngoài những công trình chung với C Mác, ông còn viết nhiều tác phẩm khoa học có giá trị như: "Nguồn gốc của gia đình, sở hữu tư nhân và nhà nước", "Về lịch sử người German cổ đại", "Chống Duhring", "Biện chứng của tự nhiên", v.v Ngoài ra, cuốn "Tác dụng của lao động chuyển hoá vượn thành người" cũng là một công trình khoa học góp phần giải thích nguồn gốc hình thành và phát triển của loài người

1.3 Nhận xét tư tưởng giáo dục của C Mác - F.Angen

1.3.1 Về mục đích giáo dục

C.Mác và F.Angen là những người đầu tiên đã nghiên cứu giáo dục một cách khoa học F.Angen khẳng định: “Nền công nghiệp do toàn xã hội thực hiện một cách tập thể và

có kế hoạch lại càng cần có những con người có năng lực phát triển toàn diện, đủ sức tinh thông toàn bộ hệ thống sản xuất”[1, tr 474] Như thế, mục đích của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa là: “làm cho những thành viên trong xã hội đó có khả năng sử dụng một cách toàn diện năng lực phát triển toàn diện của mình”[1, tr 475] Trên tinh thần đó, các nhà kinh điển mácxít đều khẳng định mục đích của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa là đào tạo nên những con người xã hội chủ nghĩa, những người lao động mới có ý thức và đạo đức

xã hội chủ nghĩa, có trình độ văn hoá và khoa học tiên tiến, có kỹ năng lao động cần thiết,

có óc thẩm mỹ, có sức khoẻ tốt – những con người phát triển toàn diện

Mặt tích cực: C.Mác, F.Angen đã đưa ra quan niệm về mục đích giáo dục là tạo nên

những con người phát triển toàn diện Đây là một tư tưởng giáo dục vô cùng tiến bộ, chứng tỏ C.Mác, F.Angeng đã nhận thấy vai trò quan trọng và quyết định của giáo dục trong việc hình thành và phát triển nhân cách cá nhân, thông qua đó giáo dục góp phần quyết định sự vận động và phát triển xã hội Các ông đều khẳng định: tri thức là vũ khí

kỳ diệu để quần chúng tự giải phóng mình và phát triển toàn diện mọi khả năng của mình; hơn thế nữa, tương lai của loài người hoàn toàn phụ thuộc vào nền giáo dục thế hệ công dân đang lớn lên Vì thế, mục đích của giáo dục theo quan điểm của C.Mác, F.Angeng là rất đúng đắn, thiết thực

Mặt hạn chế: Bên cạnh những điểm tích cực, trong tư tưởng về mục đích giáo dục

của C.Mác, F.Angen cũng chứa đựng nhiều điểm hạn chế Hai ông quan niệm rằng, giáo dục là để tạo ra những con người xã hội chủ nghĩa, từ đó thấy được trong tư tưởng giáo dục của C.Mác, F.Angen chú trọng đến việc hướng con người đến xã hội chủ nghĩa, với mục đích chính là truyền bá tư tưởng xã hội chủ nghĩa

1.3.2 Về nội dung giáo dục

Để đảm bảo mục đích giáo dục, C Mác, F.Angen đưa ra nội dung của nền giáo dục toàn diện là phải bao gồm: đức dục, trí dục, thể dục và mỹ dục Các ông đặc biệt quan tâm đến giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đạo đức cách mạng và giáo dục lý luận chính trị cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động

Mặt tích cực: Nội dung giáo dục của C Mác, F.Angen là giáo dục phải toàn diện,

đây là một quan niệm vô cùng mới mẻ và đúng đắn mà tới bây giờ vẫn còn ảnh hưởng sâu sắc đối với một số nước trong đó có Việt Nam Chính điều đó đã làm cho mỗi người học có tinh thần trách nhiệm, có ý chí phấn đấu hơn trong học tập Đặc biệt, các ông chú trọng đến việc giáo dục nghề nghiệp, đây được xem là cơ sở để xã hội ngày càng phát triển Vì vậy, tư tưởng về nội dung giáo dục của C Mác, F.Angen vẫn luôn là điều được

nể trọng, khâm phục

Mặt hạn chế: Tuy nhiên, trong tư tưởng của C Mác, F.Angen lại quá chú trọng đến

việc giáo dục đạo đức cách mạng và giáo dục lý luận chính trị nhằm truyền bá tư tưởng

xã hội chủ nghĩa của mình, đồng thời việc làm này nhằm giáo dục cho giai cấp vô sản sự phục tùng, tin tưởng tuyệt đối với tư tưởng xã hội chủ nghĩa

1.3.3 Về phương pháp giáo dục

Trong chế độ xã hội chủ nghĩa, C Mác, F.Angen đã khẳng định dạy học phải lấy người học làm trung tâm; dạy học phải phát huy tối đa tính độc lập, sáng tạo và tích cực của người học; giáo dục phải kết hợp với tự giáo dục; đa dạng hoá các hình thức trong giáo dục; học tập thường xuyên và học tập suốt đời; học đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục gắn liền với lao động, sản xuất Hơn nữa, nền giáo dục này phải đảm bảo sự kết hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong việc thực hiện các nhiệm

vụ giáo dục

Mặt tích cực: Nhìn chung, trong phương pháp giáo dục của C Mác, F.Angen chứa

đựng nhiều điểm tích cực và tiến bộ Hai ông đã đưa ra những phương pháp rất cụ thể như dạy phải đảm bảo đi từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp; kết hợp giữa học tập với vui chơi Và theo đó, phương pháp dạy học trong nền giáo dục xã hội chủ nghĩa phải linh động cho từng đối tượng của người học dựa theo lứa tuổi, cấp học, bậc học của từng học sinh Phương pháp dạy học này hoàn trái ngược với phương pháp “nhồi sọ” của nền giáo dục phong kiến, nền giáo dục tư bản chủ nghĩa.… Những tư tưởng đó đã khơi dậy tính tích cực, chủ động với người học Đây chính là ưu điểm nổi bật trong tư tưởng giáo dục về phương pháp giáo dục của C Mác, F.Angen

Mặt hạn chế: Nhằm thực hiện được các phương pháp giáo dục đó thì hình thức giáo

dục cũng phải được thay đổi tương xứng Tuy nhiên, việc dạy và học trong tư tưởng giáo dục của C Mác, F.Angen chủ yếu vẫn diễn ra trên hình thức truyền thống là học ở trường, học ở sách vở…, hình thức dạy học còn lạc hậu không phù hợp với những phương pháp học tập đúng đắn

2 Nhận xét tư tưởng giáo dục của Hồ Chí Minh

2.1 Khái quát về Hồ Chí Minh

Hồ Chí Minh (19 tháng 5 năm 1890 – 2 tháng 9 năm 1969), tên khai sinh là Nguyễn Sinh Cung, là nhà cách mạng, người sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam, một trong những người đặt nền móng và lãnh đạo công cuộc đấu tranh giành độc lập, toàn vẹn lãnh thổ cho Việt Nam trong thế kỷ XX, một chiến sĩ cộng sản quốc tế Ông là người viết và đọc bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ngày 2 tháng 9 năm

1945 tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong thời gian 1945–1969, Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam trong thời gian 1951–1969

Là lãnh tụ được nhiều người ngưỡng mộ và tôn sùng, lăng của ông được xây ở Hà Nội, nhiều tượng đài của Hồ Chí Minh được đặt ở khắp mọi miền Việt Nam, hình ảnh của ông được nhiều người dân treo trong nhà, đặt trên bàn thờ, và được in ở hầu hết mệnh giá đồng tiền Việt Nam Hồ Chí Minh được thờ cúng ở một số đền thờ và chùa ở Việt Nam Ông đồng thời cũng là nhà văn, nhà thơ và nhà báo với nhiều tác phẩm viết bằng tiếng Việt, tiếng Hán và tiếng Pháp

2.2 Nhận xét tư tưởng giáo dục của Hồ Chí Minh

2.2.1 Về mục đích giáo dục

Hồ Chí Minh quan niệm rằng, giáo dục là để phát triển hoàn toàn những năng lực sẵn

có của học sinh; là con đường làm cho con em chúng ta thành những trò giỏi, con ngoan, bạn tốt, và mai sau là những công dân dũng cảm, cán bộ gương mẫu, người chủ xứng đáng của chế độ chủ nghĩa xã hội

Với thanh niên , phải giáo dục họ “Luôn luôn nâng cao tinh thần yêu Tổ quốc, yêu chủ nghĩa xã hội, tăng cường tình cảm cách mạng đối với công nông, tuyệt đối trung thành với sự nghiệp cách mạng, triệt để tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, sẵn sàng nhận bất kỳ nhiệm vụ nào mà Đảng và nhân dân giao cho”[2]

Mặt tích cực: Người quan niệm rằng giáo dục là để phát triển những năng lực sẵn có

của người học với mục tiêu chính là phát triển toàn diện con người Đây chính là một động lực to lớn tạo ra một xã hội học tập, khiến cho mọi tầng lớp, thành phần trong xã hội học tập để phát triển hơn

2.2.2 Về nội dung giáo dục

Thứ nhất là phải giáo dục toàn diện

Theo Hồ Chí Minh, nền giáo dục Việt Nam thời đại mới phải là nền giáo dục nhằm phát triển con người toàn diện, Người viết: “Đào tạo các em thành những người công dân hữu ích cho nước Việt Nam, một nền giáo dục làm phát triển hoàn toàn những năng lực sẵn có của các em” [3, tr 40]

Trong thư gửi các em học sinh nhân ngày mở trường (24/10/1955), Người nhắn nhủ việc giáo dục gồm có:

- Thể dục: Để làm cho thân thể mạnh khỏe, đồng thời cần giữ gìn vệ sinh riêng và vệ sinh chung

- Trí dục: Ôn lại những điều đã học, học thêm những tri thức mới

- Mỹ dục: Để phân biệt cái gì là đẹp, cái gì là không đẹp

- Đức dục: Là yêu tổ quốc, yêu nhân dân, yêu lao động, yêu khoa học, yêu trọng của công” [4, tr 74]

Cả 4 nội dung trên được Hồ Chí Minh khái quát trong chữ “tài” và “ đức”

Thứ hai là giáo dục theo hướng phục vụ tổ quốc và nhân dân

Giáo dục gắn với mục tiêu của đất nước Theo Người, nền giáo dục mới phải là:

“Học để làm việc, để làm người, làm cán bộ Học để phụng sự đoàn thể, giai cấp và nhân dân, Tổ quốc và nhân loại” [5, tr 684]

Thứ ba là giáo dục ý thức học tập và rèn luyện đạo đức là việc làm suốt đời, rèn luyện bền bỉ, thường xuyên, ở mọi nơi, mọi lúc

Người viết: “Học hỏi là một việc phải tiếp tục suốt đời…Không ai có thể tự cho mình biết đủ rồi, thế giới ngày nay đổi mới, nhân dân ta ngày càng tiến bộ Cho nên chúng ta phải tiếp tục phải học hành để tiến kịp nhân dân” [6, tr 591]

Mặt tích cực: Nội dung của giáo dục theo tư tưởng của Hồ Chí Minh là giáo dục con

người Việt Nam ta cả về đức lẫn tài đó là giáo dục toàn diện, giáo dục thiết thực là học phải thực hành để bắt kịp với cái mới hiện đại Đồng thời giáo dục còn đào tạo ra những người tài phục vụ tổ quốc, phục vụ nhân dân, mà không chú ý đến xuất thân Đây là một

tư tưởng được vận dụng tới ngày nay và góp phần to lớn trong việc xây dựng phát triển đất nước ta

2.2.3 Về phương pháp giáo dục

Hồ Chí Minh coi trọng phương pháp giáo dục Người nhấn mạnh, muốn giáo dục có kết quả tốt thì phải có phương pháp giáo dục đúng đắn Người đưa ra một phương pháp giáo dục như sau:

Phải biết dạy từ dể đến khó, biết kết hợp học tập với vui chơi Chủ tịch Hồ Chí

Minh cho rằng: giáo dục cũng phải theo hoàn cảnh, điều kiện, phải ra sức làm nhưng không được vội vã, làm phải có kế hoạch, có từng bước Giáo dục thế hệ trẻ thì việc gì cũng thiết thực, nói được, làm được Việc gì cũng phải từ nhỏ đến to, từ dễ dần dần đến khó, từ thấp đến cao Người viết:

Đại học thì cần kết hợp lý luận khoa học với thực hành, … Kết hợp với thực tiễn nước ta, để thiết thực giúp ích cho công cuộc xây dựng nước nhà.

Trung học thì cần đảm bảo cho học trò những tri thức phổ thông chắc chắn, thiết thực, thích hợp với nhu cầu và tiền đề xây dựng nước nhà, bỏ những phần nào không cần thiết cho đời sống thực tế.

Tiểu học thì cần giáo dục các cháu thiếu nhi: “yêu Tổ quốc, yêu nhân dân, yêu lao động, yêu khoa học, trọng của công”

Để đảm bảo tính vừa sức, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, quá trình giảng dạy phải căn

cứ vào đặc điểm của đối tượng vì trình độ người học không đều nhau; do đó, cần có tài liệu thích hợp với từng đối tượng, nếu tài liệu không thích hợp thì học không có lợi ích

gì Đây là vấn đề mà trong những năm gần đây chúng ta rất chú trọng, bởi vì không phải chúng ta dạy được cái gì mà cần phải dạy những cái gì mà học sinh cần, muốn vậy thì phải căn cứ vào nhu cầu người học để từ đó có chương trình dạy phù hợp với từng đối tượng, tránh tình trạng học sinh thì “ngồi nhằm lớp”, thầy dạy những cái học sinh không cần…

Về cách dạy, Chủ tịch Hồ Chí Minh khuyên cách dạy phải nhẹ nhàng và vui vẻ, chớ

gò ép thiếu nhi vào khuôn khổ người lớn, phải đặc biệt chú ý giữ gìn sức khỏe các cháu Người dạy thiếu nhi: tuổi nhỏ làm việc nhỏ, tùy theo sức của minh Học và chơi là hai nhu cầu của tuổi trẻ Giáo dục thế hệ trẻ phải thực hành phương pháp đáp ứng với những nhu cầu đó thì giáo dục mới hiệu quả Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Trong lúc học, cũng cần cho chúng vui, trong lúc vui cũng cần làm cho chúng học”, “ Thanh niên phải chuyên tâm học hành và công tác, nhưng cũng cần coa vui chơi, Vui chơi lành mạnh là một bộ phận trong sự sinh hoạt của thanh niên… Trong vui chơi cũng có giáo dục Cần có những thú vui chơi văn hóa, thể dục có tính chất tập thể và quần chúng”

Dạy học nhằm phát triển trí tuệ, tính độc lập sáng tạo và tích cực của người học.

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần bày tỏ quan điểm chống lại cách dạy, cách học không hướng vào sự phát triển của người học, không kích thích sự suy nghĩ trong học tập Với người dạy, Người đề nghị: phải tuyệt đối tránh nhồi sọ; với người học, Người khuyên: không nên học từng câu, từng chữ Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh, việc cần phải tránh

là thiếu sự chủ động và độc lập, trong học tập “…tuyệt đối không nên nhắm mắt tuân theo sách vở một cách xuôi chiều”

Về việc học, Người khuyên “ phải đào sâu suy nghĩ” , phải nêu cao tác phong độc lập suy nghĩ, suy nghĩ chín chắn kỹ càng, mạnh dạn đề xuất vấn đề và thảo luận cho thông suốt vỡ lẽ Người căn dặn: phải thường xuyên đặt câu hỏi “vì sao?” đối với bất cứ điều gì Đây là một trong những phương pháp được sử dụng khá phổ biến trong giáo dục hiện đại, điều đó chứng tỏ tầm nhìn của Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ với những vấn đề cách mạng to lớn mà ngay cả trong việc học, làm thế nào để học tập có hiệu quả cũng

được Người đặc biệt quan tâm Việc sử dụng tốt phương pháp này sẽ tránh được lối học thụ động, học vẹt, học một chiều theo kiểu thầy dạy trò chép như đang diễn ra tương đối phổ biến trong nền giáo dục Việt Nam hiện nay và đông thời với nó có thể khơi dậy, phát huy được tính tích cực chủ động của học sinh trong quá trình học

Giáo dục phải hướng đến mối quan hệ nhân ái – dân chủ thầy trò Đây là phương

pháp mạng đậm dấu ấn và phong cách Hồ Chí Minh, là phương pháp hướng dẫn, động viên, thuyết phục bằng tình cảm Người rất chú trọng đến phương pháp này, nó được thấm nhuần bằng một tình cảm chân thành dựa trên sự yêu thương, tôn trọng con người

và ứng xử với con người một cách tinh tế

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, muốn thực hiện phương pháp này tốt, nhà giáo và người

tổ chức phải có khả năng hiểu biết và nắm vững đặc điểm, tâm lý của đối tượng giáo dục, dạy học Người quan niệm: muốn làm bạn phải hiểu nhau Nếu không hiểu nhau không thành bạn Người tuyên truyền không điều tra, không phân tích, không nghiên cứu, không hiểu biết quần chúng chỉ gặp sao nói vậy, bạ gì nói nấy nhất định thất bại Kinh nghiệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh cho thấy: muốn dạy học, giáo dục học sinh thành công thì điều trước tiên đối với người dạy là phải tạo được mối quan hệ đó “phải yêu thương học sinh như những người ruột thịt của mình”

Trong quá trình dạy học cần phải dân chủ Đối với mọi vấn đề, thầy và trò phải cùng nhau bàn bạc, thầy phải quý trò phải tôn trọng thầy Có như vậy mới có thể lắng nghe được mọi ý kiến và tâm tư nguyện vọng của trò, còn trò có thể nói hết những suy nghĩ của mình với thầy Tinh thần lại càng thêm thân thầy và trò ngày càng gắn bó với nhau hơn theo đúng nghĩa “ cô giáo như mẹ hiền”

Giáo dục thế hệ trẻ phải thực hiện phương pháp nêu gương Phương pháp này

được Chủ tịch Hồ Chí Minh khai thác từ truyền thống giáo dục của dân tộc và phát triển lên theo yêu cầu của cách mạng, là một biện pháp hữu hiệu nhất trong việc thống nhất giữa lời nói và việc làm

Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu, khi giáo dục thế hệ trẻ thì tri thức phải dễ hiểu, dễ nhớ và học mau Ngoài tri thức phải có đạo đức cách mạng Vì vậy, thầy giáo phải làm kiễu mẫu cho học trò Làm được như vậy mới hoàn thành nhiệm vụ giáo dục Người viết:

“ dạy các cháu thì nói với các cháu chỉ một phần, cái chính là phải làm cho các cháu nhìn thấy, cho nên những tấm gương thực tế là rất quan trọng Muốn dạy trẻ em thành người tốt thì trước hết các cô, các chú phải là người tốt”

Đối với học trò, Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu phải biết học ở các thầy giáo đồng thời phải biết học ở nhân dân, học theo những thanh niên gương mẫu trong quân đội, dân công và trong các ngành hoạt động khác

Ngoài những phương pháp nêu trên, trong các bài viết, bài nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh còn nêu lên một số phương pháp khác như: thực hiện giáo dục phải gắn với thi đua, cách mạng gắn liền với thi đua: “Thi đua là yêu nước Yêu nước thì phải thi đua” “Đồng bào ta đang có phong trào thi đua sôi nổi: “ Đại phong”, “Duyên Hải”, “Ba nhất”, “Thành Công” Vậy, các nhà trường cũng nên phát động một phong trào thi đua “2 tốt”- “tức là dạy tốt, học thật tốt” Với học sinh, Người nói: “Các cháu nên thi đua, thi đua học tập, thi đua trong mọi việc để trở nên những nhi đồng có tổ chức, có kỷ luật, có sáng kiến, có lực lượng” [2]

Mặt tích cực: Để đạt đến mục đích, ở bất cứ lĩnh vực hoạt động nào của con người

cũng cần phải có phương pháp, cách thức tiến hành hoạt động Trong học tập, nếu có phương pháp khoa học thì người học sẽ tiếp cận và thu nhận kiến thức một cách hiệu quả

Hồ Chí Minh đưa ra các phương pháp giáo dục đúng đắn nhằm mục đích nâng cao nhận thức, chất lượng và hiệu quả giáo dục Những phương pháp đó mang tính hệ thống, khoa học, nhưng lại rất cụ thể, thiết thực, luôn gắn với thực tiễn cuộc sống Ðặc biệt, Người nhấn mạnh việc dạy và học lấy người học làm trung tâm, đây là một tư tưởng vô cùng tiên tiến so với tư tưởng giáo dục phong kiến, chú trọng đến sự truyền đạt kiến thức của người thầy

3 So sánh tư tưởng giáo dục của C Mác - F.Angen và Hồ Chí Minh

Các nội dung trong tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành và phát triển gắn với lý tưởng cộng sản C.Mác - Lênin, do đó tư tưởng giáo dục của Hồ Chí Minh có nhiều điểm tương đồng so với tư tưởng giáo dục của C Mác - F.Angen, cụ thể những điểm giống và khác nhau như sau:

Khía

cạnh

Tư tưởng giáo dục của

C Mác - F.Angen

Tư tưởng giáo dục của Hồ Chí Minh

Mục

đích

giáo dục

- Tạo nên những con

người xã hội chủ nghĩa

- Phát triển hoàn toàn những năng lực sẵn có của học sinh

Nội

dung

giáo dục

- Giáo dục toàn diện là

phải bao gồm: đức dục,

trí dục, thể dục và mỹ

- Giáo dục toàn diện;

- Giáo dục theo hướng phục vụ tổ quốc và nhân dân;