Đánh giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng dự án đường cao tốc hạ long vân đồn đoạn đi qua địa bàn thành phố cẩm phả

Luật đất đai qui định về nguyên tắc, căn cứ, nội dung, trình tự tổ chức thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng GPMB khi nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án.. Trong qu

ĐINH THỊ BÉ

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG,

GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG DỰ ÁN ĐƯỜNG CAO TỐC HẠ LONG - VÂN ĐỒN ĐOẠN ĐI QUA

ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ CẨM PHẢ

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI

THÁI NGUYÊN - 2019

ĐINH THỊ BÉ

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG,

GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG DỰ ÁN ĐƯỜNG CAO TỐC HẠ LONG - VÂN ĐỒN ĐOẠN ĐI QUA

ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ CẨM PHẢ

Ngành: Quản lý Đất đai

Mã số: 8.85.01.03

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI

Người hướng dẫn khoa học: TS VŨ THỊ THANH THỦY

THÁI NGUYÊN - 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2019

Tác giả luận văn

Đinh Thị Bé

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, và gia đình

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính

trọng và biết ơn sâu sắc đến TS Vũ Thị Thanh Thủy đã tận tình hướng

dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ, viên chức các phòng ban của UBND thành phố Cẩm Phả: Phòng Tài nguyên và Môi trường, Trung tâm phát triển quỹ đất, Phòng Thống kê, Phòng Tài chính - Kế hoạch;

đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên và khuyến khích tôi hoàn thành luận văn./

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2019

Học viên

Đinh Thị Bé

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC CÁC BẢNG vii

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 3

3 Ý nghĩa của đề tài 3

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 5

1.1 Cơ sở lý luận 5

1.1.1 Một số khái niệm liên quan đến giải phóng mặt bằng 5

1.1.2 Đặc điểm của công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 5

1.1.3 Quy trình của công tác bồi thường hỗ trợ và tái định cư 6

1.1.4 Một số yếu tố tác động đến công tác bồi thường GPMB 10

1.1.5 Cơ sở pháp lý của đề tài 14

1.2 Cơ sở thực tiễn 15

1.2.1 Chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư ở một số nước trên thế giới 15

1.2.2 Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng ở Việt Nam 21

Chương 2 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 28

2.1 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 28

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu 28

2.1.2 Phạm vi nghiên cứu 28

2.2 Nội dung nghiên cứu 28

2.3 Phương pháp nghiên cứu 29

2.3.1 Phương pháp thu thập số liệu 29

2.3.2 Phương pháp chuyên gia 30

2.3.3 Phương pháp so sánh, tổng hợp, xử lí số liệu 30

2.3.4 Phương pháp đánh giá và phân tích số liệu 30

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 31

3.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Cẩm Phả 31

3.1.1 Điều kiện tự nhiên 31

3.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 32

3.1.3 Hiện trạng sử dụng đất và cơ cấu sử dụng đất của thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh 35

3.2 Tình hình tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn thành phố Cẩm Phả 37

3.2.1 Khái quát về dự án Đường cao tốc Hạ Long - Vân Đồn đoạn đi qua địa bàn thành phố Cẩm Phả 37

3.2.2 Đánh giá tình hình tổ chức thực hiện và kết quả của việc hiện chính sách bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất tiến hành ở dự án 38

3.3 Đánh giá công tác bồi thường, GPMB và sự ảnh hưởng của Dự án đường cao tốc Hạ Long - Vân Đồn đi qua địa bàn thành phố Cẩm Phả thông qua ý kiến người dân 51

3.3.1 Phương thức sử dụng tiền bồi thường hỗ trợ 51

3.3.2 Mức sống của gia đình so với trước khi nhận tiền bồi thường, hỗ trợ, thu hồi đất 52

3.3.3 Thay đổi về kinh tế - xã hội, an ninh trật tự 53

3.3.4 Thay đổi về việc làm 53

3.3.5 Ý kiến của người dân về trình tự thủ tục thực hiện việc bồi

thường, hỗ trợ và tái định cư 54

3.3.6 Ý kiến của người dân bị thu hồi đất về giá đất tính bồi thường tại dự án 56

3.3.7 Ý kiến của người dân về bồi thường, hỗ trợ tài sản, vật kiến trúc, cây cối hoa mầu, vật nuôi 57

3.3.8 Ý kiến của người dân chính sách hỗ trợ của dự án 58

3.4 Một số thuận lợi, khó khăn và giải pháp về chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất 59

3.4.1 Một số thuận lợi, khó khăn 59

3.4.2 Đề xuất một số giải pháp 61

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 65

TÀI LIỆU THAM KHẢO 67

PHỤ LỤC 70

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1 Tốc độ tăng trưởng kinh tế qua các năm của thị xã Cẩm phả 32

Bảng 3.2 Tình hình dân số và lao động của thành phố Cẩm Phả 33

Bảng 3.3 Hiện trạng sử dụng đất của thành phố Cẩm Phả 36

Bảng 3.4 Tổng quan về dự án 37

Bảng 3.5 Kết quả về đối tượng và điều kiện bồi thường 43

Bảng 3.6 Tổng hợp kết quả bồi thường từng loại đất 43

Bảng 3.7 Bảng tổng hợp giá bồi thường tài sản, vật kiến trúc, cây cối, hoa màu 44

Bảng 3.8 Tổng hợp kinh phí bồi thường GPMB của dự án 50

Bảng 3.9 Phương thức sử dụng tiền của các hộ gia đình, cá nhân 51

Bảng 3.10 Sự thay đổi thu nhập của người bị thu hồi đất so với trước khi Nhà nước thu hồi đất 52

Bảng 3.11 Sự thay đổi về kinh tế - xã hội, an ninh trật tự sau khi Nhà nước thu hồi đất thực hiện dự án 53

Bảng 3.12 Sự thay đổi của việc làm sau khi thu hồi đất thực hiện dự án 53

Bảng 3.13 Những trình tự trong quy trình bôi thường đất được người dân đánh giá 54

Bảng 3.14 Thông tin thu hồi đất của dự án đến người dân qua những hình thức 55

Bảng 3.15 Ý kiến của người bị thu hồi đất về quy trình thực hiện 56

Bảng 3.16 Ý kiến của người bị thu hồi đất về giá đất tính bồi thường, hỗ trợ tại dự án 56

Bảng 3.17 Ý kiến của người bị thu hồi đất trong việc bồi thường tài sản đầu tư vào đất 57

Bảng 3.18 Ý kiến của người dân về các khoản hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất 58

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đất đai là nguồn tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá của mỗi quốc gia, là tư liệu sản xuất đặc biệt không gì có thể thay thế được đối với các ngành sản xuất nông - lâm nghiệp, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là nền tảng cho sự sống của con người và nhiều sinh vật khác, là địa bàn phân bổ các khu dân cư, kinh tế - xã hội và An ninh quốc phòng

Luật đất đai qui định về nguyên tắc, căn cứ, nội dung, trình tự tổ chức thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB) khi nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án Chính vì vậy, Công tác GPMB là một trong những nhiệm vụ quan trọng góp phần thúc đẩy thu hút đầu tư, phát triển

kinh tế Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, đầu

tư xây dựng các công trình, các dự án vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng thì Nhà nước thực hiện việc thu hồi đất, đồng thời thực hiện công tác bồi thường,

hỗ trợ và tái định cư để đảm bảo ổn định đời sống và sản xuất cho người dân

có đất bị thu hồi, người dân có điều kiện sinh sống, sản xuất kinh doanh bằng

và tốt hơn trước, đó là chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước Để thực hiện chủ trương đó, Luật Đất đai năm 2003 và mới nhất là Luật Đất đai năm

2013 đã có những quy định cụ thể về chính sách bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế xã hội; nhằm cụ thể chính sách về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người dân có đất bị thu hồi, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014 Quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất; các Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Tài chính đã ban hành các văn bản hướng dẫn về việc thực hiện giá đất, giá nhà, tiền tái định cư áp dụng đối với người có đất bị nhà nước thu hồi

Tuy nhiên, vấn đề bồi thường, giải phóng mặt bằng kéo dài vẫn đang là vấn đề nổi cộm tại nhiều địa phương, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất, đến người có đất bị thu hồi và tác động xấu đến môi trường đầu tư của nước ta Trong giai đoạn hiện nay, tình hình sử dụng đất rất phức tạp và có nhiều bất cập, với nhiều biến động diễn ra với tốc độ nhanh, công tác thu hồi đất và giải phóng mặt bằng vẫn còn nhiều bất cập, việc quản lý đất đai còn chồng chéo, thủ tục hành chính rườm rà, sự thống nhất quản lý chưa cao Việc nâng cao hiệu quả công tác quản lý là hết sức cấp thiết, hạn chế những mặt tiêu cực, đẩy nhanh tiến trình bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phát huy những mặt tích cực của nền kinh tế thị trường, đẩy nhanh tốc độ Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá đất nước

Cẩm Phả là một thành phố vùng đồi núi, biển đảo có địa hình phức tạp Địa hình nghiêng dần từ phía Tây Bắc xuống Đông Nam Toàn Thành phố có

14 phường, Xã có địa giới hành chính giáp biển (Phường: Quang Hanh, Cẩm

Thạch, Cẩm Thuỷ, Cẩm Trung, Cẩm Thành, Cẩm Bình, Cẩm Đông, Cẩm Sơn, Cẩm Phú, Cẩm Thịnh, Cửa Ông, Mông Dương; Xã: Cộng Hòa, Cẩm Hải) và

2 Phường, Xã không có địa giới hành chính giáp biển (Phường Cẩm Tây, xã

Dương Huy) Thành phố Cẩm Phả có 5 phường, xã có địa hình đồi núi phức

tạp mật độ dân cư thưa thớt (phường Quang Hanh, phường Mông Dương, xã

Cộng Hoà, xã Cẩm Hải, xã Dương Huy), 11 Phường còn lại có địa hình tương

đối bằng phẳng và là nơi giao lưu kinh tế, văn hoá, xã hội của Thành phố Trên thực tế việc quản lý quỹ đất của Thành phố có rất nhiều khó khăn, đặt biệt về vấn đề bồi thường giải phóng mặt bằng Mặc dù trong những năm qua Thành phố đã có nhiều chủ trương, chính sách nhằm nâng cao hiệu quả trong bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Thời gian gần đây công tác bồi thường giải phóng mặt bằng trên địa bàn thành phố Cẩm Phả là vấn đề cần thiết được quan tâm góp phần hoàn thiện chính sách bồi thường đối với người dân bị thu hồi đất từ đó có thể đưa ra các giải pháp đúng và toàn diện, đáp ứng được yêu cầu đặt ra Để rút ra những nguyên nhân, bài học kinh nghiệm, từng bước tìm

ra các giải pháp khắc phục nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện của các dự án làm cơ sở cho việc vận dụng chính sách ngày một phù hợp với thực tế dự án

và thực tế địa phương; việc nghiên cứu thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư các dự án trên địa bàn thành phố Cẩm Phả là vấn đề cần thiết

Nhận thức được tầm quan trọng của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong công tác quản lý Nhà nước về đất đai tôi tiến hành thực hiện

nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng dự

án Đường cao tốc Hạ Long - Vân Đồn đoạn đi qua địa bàn thành phố Cẩm Phả” làm đề tài nghiên cứu luận văn Thạc sĩ của mình

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Đánh giá kết quả bồi thường, giải phóng mặt bằng của dự án đường cao tốc Hạ Long - Vân Đồn

- Phân tích một số yếu tố ảnh hưởng của dự án đường cao tốc Hạ Long

- Vân Đồn đến đời sống của người dân;

- Đánh giá những thuận lợi, khó khăn và đề xuất các giải pháp đối với công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng trên địa bàn thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh

3 Ý nghĩa của đề tài

3.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học

Thông qua quá trình nghiên cứu thực hiện đề tài giúp nâng cao năng lực cũng như rèn luyện kỹ năng của mình, vận dụng được những kiến thức đã học vào thực tiễn, đồng thời bổ sung những kiến thức còn thiếu và kỹ năng tiếp cận các phương pháp nghiên cứu khoa học cho bản thân

Đề tài nghiên cứu về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, hỗ trợ

và tái định cư là một lĩnh vực nhạy cảm, mang tính nổi cộm trong quá trình thực hiện, song kết luận của đề tài sẽ là tiền đề và là cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo, đồng thời cũng là cơ sở khoa học để có thể đưa ra những hướng quy hoạch hợp lý, góp phần thiết thực trong việc thực hiện có hiệu quả quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH - HĐH)

Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ cung cấp đánh giá chung kết quả của công tác bồi thường, tình hình đời sống việc làm của người dân trước và sau khi bị Nhà nước thu hồi đất

Đề tài cũng được coi là tài liệu tham khảo cho trường, khoa và học viên các khóa tiếp theo trong ngành Quản lý đất đai

3.2 Ý nghĩa thực tiễn

Từ quá trình nghiên cứu đề tài, giúp tìm ra được những thuận lợi và mặt khó khăn của công tác tái định cư để từ đó rút ra những giải pháp khắc phục, góp phần đẩy nhanh tiến độ bồi thường giải phóng mặt bằng

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Một số khái niệm liên quan đến giải phóng mặt bằng

- Thu hồi đất: là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn quản lý theo quy định

- Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất: là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất

- Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất: là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để

di dời đến địa điểm mới

Như vậy, bồi thường thiệt hại là phạm trù kinh tế, phản ánh sự bồi hoàn, trả lai tương xứng giá trị hoặc công lao động cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì một hành vi của một chủ thể khác

Giải phóng mặt bằng là quá trình tổ chức thực hiện các công việc liên quan đến di dời nhà cửa, cây cối và các công trình xây dựng trên đất nhất định cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng một công trình mới trên đó

Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng từ khi thành lập Hội đồng giải phóng mặt bằng cho tới khi bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư [7]

1.1.2 Đặc điểm của công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Mỗi dự án liên quan đến giải phóng mặt bằng có một đặc điểm riêng, liên quan trực tiếp đến lợi ích của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội GPMB là quá trình mang tính đa dạng và phức tạp

- Tính đa dạng

Mỗi dự án được thể hiện trên một địa điểm khác nhau với điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, trình độ dân trí nhất định Do đó, giá trị của đất và các tài sản gắn liền với đất ở các khu vực khác nhau là khác nhau, dẫn đến công tác BT, GPMB sẽ có những nét đặc trưng riêng, nhất định cho từng vùng, từng khu vực [12]

- Tính phức tạp

Thứ nhất, do tình hình GPMB luôn gặp nhiều khó khăn vì giá cả thị trường luôn biến động do đó giá bồi thường ở mỗi thời điểm có khác nhau Thực tế cho thấy một số dự án đã tiến hành xong khâu kiểm định nhưng không thực hiện tiếp được vì thiếu vốn Chính những yếu tố trên khiến người dân luôn có một tâm lý hoang mang khi được bồi thường Mặt khác trong quá trình thực hiện thường hay xảy ra các vấn đề bất cập như : số hộ phát sinh, người dân xây mới các công trình trên đất đang thực hiện công tác GPMB

đã gây trở ngại cho tiến độ thực hiện dự án [12]

Thứ hai, đất đai có vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống kinh tế -

xã hội nên khi GPMB cũng gặp nhiều khó khăn GPMB được thực hiện chủ yếu ở các khu dân cư có đời sống kinh tế và trình độ dân trí chưa cao nên rất phức tạp, tâm lý của người dân là không muốn di chuyển đi nơi khác

Thứ ba, tính phức tạp còn gặp phải khi thực hiện công tác GPMB là do nguồn gốc hình thành đất đai khác nhau, giấy tờ chứng nhận quyền sử dụng đất chưa đầy đủ, hợp pháp

1.1.3 Quy trình của công tác bồi thường hỗ trợ và tái định cư

Ngay sau khi UBND tỉnh giới thiệu địa điểm, chấp thuận chủ trương đầu

tư hoặc dự án đầu tư được phê duyệt thì tiến hành đồng thời các công việc sau:

- Uỷ ban nhân dân cấp huyện thông báo thu hồi đất, trường hợp thu hồi đất theo quy hoạch thì thực hiện thông báo sau khi quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hoặc quy hoạch xây dựng đô thị, quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn đã được xét duyệt và công bố

- Khi đã có thông báo thu hồi đất của cấp có thẩm quyền, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có nhà, đất nằm trong diện phải giải phòng mặt bằng phải giữ nguyên hiện trạng nhà, đất

Bước 1: Thành lập Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư Tổ chức

hội nghị với người dân có đất bị thu hồi để thông báo công khai phạm vi thu hồi đất, tiến độ thực hiện dự án và các văn bản pháp luật về bồi thường, hỗ trợ

và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất Phát tờ khai và hướng dẫn người bị thu hồi đất tự kê khai; thời gian không quá 5 ngày làm việc (đối với hộ gia đình, cá nhân), không quá 10 ngày làm việc (đối với tổ chức)

Bước 2: Người bị thu hồi đất tự kê khai trong thời hạn trên, kèm theo

các giấy tờ có liên quan đến quyền sử dụng đất, tài sản trên đất bị thu hồi và nộp cho Tổ công tác Quá thời hạn trên, tổ công tác phối hợp với UBND cấp

xã, Chủ đầu tư lập biên bản và lưu hồ sơ giải phòng mặt bằng

Bước 3: Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tổ chức lập biên

bản điều tra, xác minh về đất, tài sản gắn liền với đất và cây cối hoa màu trên đất thu hồi theo biểu mẫu kê khai và lập biên bản kiểm kê đất đai, tài sản, cây cối hoa màu của từng người bị thu hồi đất theo kế hoạch chi tiết về tiến độ giải phòng mặt bằng của dự án

Bước 4: Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tiến hành lập, niêm

yết và lấy ý kiến về phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư Phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được niêm yết tại địa điểm sinh hoạt khu dân

cư và trụ sở UBND cấp xã nơi có đất bị thu hồi, việc niêm yết được lập thành biên bản có xác nhận của UBND cấp xã, đại diện Uỷ ban Mặt trận tổ quốc xã Thời gian niêm yết và tiếp nhận ý kiến đóng góp ý kiến là 20 ngày, kể từ ngày đưa ra niêm yết

Bước 5: Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư lập, hoàn chỉnh

phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; sau khi kết thúc niêm yết, tổng hợp ý kiến đóng góp bằng văn bản, trong đó nêu rõ số lượng ý kiến đồng ý,

số lượng ý kiến không đồng ý và ý kiến khác đối với phương án, trường hợp còn nhiều ý kiến không tán thành phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định

cư thì Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phòng mặt bằng cần giải thích

rõ hoặc xem xét, điều chỉnh trước khi chuyển cơ quan tài nguyên và môi trường thẩm định

Hoàn chỉnh phương án và gửi phương án đến cơ quan Tài nguyên và Môi trường để thẩm định

Thời gian thẩm định không quá 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ

hồ sơ hợp lệ theo quy định, đối với dự án lớn và phức tạp thì thời gian thẩm định có thể kéo dài hơn nhưng không quá 30 ngày làm việc

Biên bản thẩm định phải có đầy đủ chữ ký của Chủ tịch Hội đồng và các thành viên của Hội đồng, hỗ trợ và tái định cư và được lưu trữ trong hồ sơ giải phòng mặt bằng theo quy định của pháp luật tại cơ quan chủ trì thẩm định

Bước 6: Quyết định thu hồi đất, giao đất và cho thuê đất

Trường hợp thu hồi đất và giao đất hoặc cho thuê đất thuộc thẩm quyền của một cấp thì việc thu hồi đất và giao đất hoặc cho thuê đất được thực hiện trong cùng một quyết định

Trường hợp khu đất thu hồi có cả tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất thì UBND cấp huyện quyết định thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư, trong thời hạn không quá 05 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được quyết định thu hồi đất của UBND cấp huyện, Sở Tài nguyên và Môi trường trình UBND tỉnh quyết định thu hồi đất đối với tổ chức, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức, cá nhân nước ngoài và giao đất, cho thuê đất theo dự án cho chủ đầu tư trong cùng một quyết định

Bước 7: Quyết định phê duyệt phương án dự toán bồi thường và thực

hiện phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Trong thời hạn không quá 05 ngày làm việc, kể từ ngày ra quyết định thu hồi đất, giao đất hoặc cho thuê đất, cơ quan Tài nguyên và Môi trường trình Uỷ ban nhân dân cùng cấp phê duyệt và công bố công khai phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo quy định sau:

- Sở Tài nguyên và Môi trường trình UBND cấp tỉnh phê duyệt phương

án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với trường hợp thu hồi đất liên quan

từ hai huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh trở lên

- Phòng Tài nguyên và Môi trường trình Uỷ ban nhân dân cấp huyện phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với trường hợp không thuộc quy định ở trên

Bước 8: Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phổ biến và niêm

yết công khai quyết định phê duyệt phương án bồi thường tại trụ sở UBND cấp xã và địa điểm sinh hoạt khu dân cư nơi có đất thu hồi gửi quyết định bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người có đất bị thu hồi trong thời gian không quá 3 ngày, trong đó nêu rõ về mức bồi thường, hỗ trợ, về bố trí nhà hoặc đất tái định cư (nếu có), thời gian, địa điểm chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ và thời gian bàn giao đất đã bị thu hồi cho tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phòng mặt bằng

Bước 9: Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư thực hiện chi trả bồi

thường, hỗ trợ, bố trí tái định cư

Bước 10: Trong thời hạn hai mươi (20) ngày, kể từ ngày tổ chức làm

nhiệm vụ bồi thường, giải phòng mặt bằng thanh toán xong tiền bồi thường,

hỗ trợ cho người bị thu hồi đất theo phương án đã được xét duyệt thì người có đất bị thu hồi phải bàn giao đất cho tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phòng mặt bằng

Bước 11: Giải quyết những tồn tại, vướng mắc liên quan đến công tác

bồi thường giải phòng mặt bằng của dự án và những thiếu sót nếu có

Sau khi có quyết định thu hồi đất và phương án dự toán bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xét duyệt Được công bố công khai, có hiệu lực thi hành, người bị thu hồi đất phải chấp hành quyết định thu hồi đất

Trường hợp người bị thu hồi đất không chấp hành quyết định thu hồi đất thì UBND cấp có thẩm quyền quyết định thu hồi đất ra quyết định cưỡng chế Người bị cưỡng chế thu hồi đất phải chấp hành theo quyết định cưỡng chế

1.1.4 Một số yếu tố tác động đến công tác bồi thường GPMB

Thực trạng công tác quản lý Nhà nước về đất đai ở nước ta hiện nay còn nhiều vấn đề bất cập và vướng mắc, đã ảnh hưởng không nhỏ tới công tác GPMB khi Nhà nước thu hồi đất phục vụ các mục tiêu quốc gia Vấn đề đặt ra

ở đây đó chính là phải tích cực đẩy manh công tác quản lý Nhà nước về đất đai, nâng cao năng lực pháp lý, tăng cường thể chế là những nội dung hết sức quan trọng trong việc giải quyết các mối quan hệ về đất đai Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình thực hiện công tác GPMB khi nhà nước thu hồi đất

1) Việc ban hành văn bản và thực hiện các văn bản

Ở nước ta, sau khi ban hành Luật Đất đai 1993 đến nay, Chính phủ (CP) đã ba lần trình Quốc hội Luật sửa đổi, bổ sung các quy định của Luật Đất đai năm 1998, 2001 và 2003 nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội đất nước Theo đó, chính sách bồi thường, GPMB cũng luôn được Chính phủ không ngừng hoàn thiện, sửa đổi cho phù hợp với yêu cầu thực tế triển khai Với những đổi mới về pháp Luật Đất đai, đã cơ bản đáp ứng được tính

ổn định, thống nhất của pháp Luật Đất đai qua các thời kỳ mà công tác bồi thường, GPMB đã gặp khá nhiều khó khăn và cản trở Thực tiễn triển khai cho thấy việc ban hành các văn bản quy phạm về quản lý, sử dụng đất đai có ảnh hưởng rất lớn đến công tác bồi thường, GPMB

Việc ban hành các văn bản quy phạm về quản lý, sử dụng đất đai, việc tổ chức thực hiện các văn bản đó cũng có vai trò rất quan trọng Kết quả kiểm tra thi hành Luật Đất đai năm 2010 của Bộ Tài nguyên và Môi trường cho thấy:

- Nhận thức của người dân và kể cả một bộ phận không nhỏ cán bộ quản

lý đất đai ở địa phương về chính sách pháp luật nhìn chung còn hạn chế; trong khi đó việc tuyên truyền, phổ biến của các cơ quan có trách nhiệm chưa tốt

- Nhận thức pháp luật của một số người dân còn hạn chế, cùng với đó

là việc áp dụng pháp luật còn thiếu dân chủ, không công khai, công bằng ở các địa phương chính là nguyên nhân làm giảm hiệu lực thi hành pháp luật, gây mất lòng tin trong nhân dân cũng như các nhà đầu tư và ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ GPMB [11]

2) Công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

Đất đai là tài nguyên không tái tạo được và là điều kiện không thể thiếu được trong mọi quá trình phát triển Quy hoạch sử dụng đất được xem là giải pháp tổng thể định hướng cho quá trình phát triển và quyết định tương lai của nền kinh tế Thông qua quy hoạch sử dụng đất, Nhà nước can thiệp vào các quan hệ đất đai, khắc phục những nhược điểm do lịch sử để lại hay giải quyết những vấn đề mà quá trình phát triển đang đặt ra

Thông qua việc lập, xét duyệt và điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất để tổ chức việc bồi thường, GPMB thực sự trở thành sự nghiệp của cộng đồng mà Nhà nước đóng vai trò tổ chức Bất kỳ một phương án bồi thường GPMB nào đều dựa trên một quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất nhằm đạt được các yêu cầu như là phương án có hiệu quả kinh tế - xã hội cao nhất Quy hoạch sử dụng đất không chỉ là công cụ cho thị trường mà còn là phương tiện quan trọng nhất thực hiện các mục tiêu chính trị - xã hội hoá về công bằng, dân chủ, văn minh trong bồi thường GPMB và cũng là công việc mà hoạt động quản lý Nhà nước

có ảnh hưởng nhiều nhất, hiệu quả nhất, đúng chức năng nhất

Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất có tác động tới chính sách bồi thường GPMB trên hai phương diện:

- Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là một trong những căn cứ quan trọng nhất để thực hiện việc giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, mà theo quy định của Luật Đất đai năm 2003, việc giao đất, cho thuê đất chỉ được thực hiện khi có quyết định thu hồi đất đó của người đang sử dụng

- Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là một trong những nhân tố ảnh hưởng tới giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất, từ đó tác động tới giá đất tính bồi thường (9]

3) Công tác đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Theo quy định của Luật Đất đai, người sử dụng đất phải đăng ký quyền

sử dụng đất với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là chứng thư

pháp lý khẳng định quyền sử dụng đất của các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đối với những mảnh đất (lô đất) cụ thể, làm căn cứ cho việc thực hiện các quyền của người sử dụng đất và giải quyết các tranh chấp liên quan tới quyền

sử dụng đất Trong công tác bồi thường GPMB, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) là căn cứ để xác định loại đất, diện tích đất, đối tượng tính bồi thường Hiện nay, công tác đăng ký đất đai ở huyện Hoa Lư vẫn còn hạn chế, đặc biệt là đăng ký biến động về sử dụng đất; việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vẫn chưa hoàn tất Chính vì vậy mà công tác bồi thường, GPMB ở huyện đã gặp rất nhiều khó khăn Làm tốt công tác đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì công tác bồi thường GPMB sẽ thuận lợi, tiến độ GPMB nhanh hơn [9]

4) Yếu tố giá đất và định giá đất

Một trong những vấn đề đang gây ách tắc cho công tác bồi thường, GPMB hiện nay đó là giá bồi thường cho người có đất bị thu hồi

Giá đất là số tiền tính trên một đơn vị diện tích đất do Nhà nước quy định hoặc được hình thành trong giao dịch về quyền sử dụng đất Theo quy định của pháp luật đất đai hiện hành thì giá đất được hình thành trong các trường hợp sau đây:

- Do UBND các tỉnh, huyện(gọi chung là UBND cấp tỉnh) quy định (căn

cứ vào nguyên tắc, phương pháp xác định giá đất và khung gia đất do Chính phủ quy định) và được công bố công khai vào ngày 01 tháng 01 hàng năm

- Do đấu giá quyền sử dụng đất hoặc đấu thầu dự án có sử dụng đất

- Do người sử dụng đất thỏa thuận về giá đất với những người có liên quan khi thực hiện các quyền chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại quyền sử dụng đất; góp vốn bằng quyền sử dụng đất

Để xác định được giá đất chính xác và đúng đắn chúng ta cần phải có những hiểu biết về định giá đất Định giá đất đó là những phương pháp kinh

tế nhằm tính toán lượng giá trị của đất bằng hình thái tiền tệ tại một thời điểm khi chúng tham gia trong một thị trường nhất định Hay nói cách khác, định

giá đất được hiểu là sự ước tính về giá trị quyền sử dụng đất bằng hình thái tiền tệ cho một mục đích cụ thể đã được xác định tại một thời điểm xác định

Khi định giá đất người định giá phải căn cứ vào mục đích sử dụng của từng loại đất tại thời điểm định giá để áp dụng phương pháp định giá đất cho phù hợp với thực tế Hiện nay, việc định giá đất chủ yếu sử dụng một số phương pháp truyền thống như các nước trên thế giới thực hiện, đó là phương pháp so sánh trực tiếp và phương pháp thu nhập

Tình hình phổ biến hiện nay là giá đất cho các địa phương quy định và công bố đều không theo đúng nguyên tắc đó, dẫn tới nhiều trường hợp ách tắc về bồi thường đất đai và phát sinh khiếu kiện Kết quả kiểm tra thi hành Luật Đất đai năm 2015 của Bộ Tài nguyên và Môi trường cho thấy trong 17.480 đơn tranh chấp khiếu nại, tố cáo về đất đai thì có tới 12.348 trường hợp là khiếu nại về bồi thường GPMB chiếm 70,64% Trong các trường hợp khiếu nại về bồi thường, GPMB thì có tới 70% là khiếu nại về giá đất nông nghiệp bồi thường quá thấp so với giá đất chuyển nhượng thực tế trên thị trường hoặc giá đất ở được giao tại nơi TĐC lại quá cao so với giá đất ở đã được bồi thường tại nơi bị thu hồi [10]

Như vậy, nếu công tác định giá đất để bồi thường GPMB không được làm tốt sẽ làm cho công tác GPMB ách tắc, dẫn tới không có mặt bằng đầu tư,

làm chậm tiến độ triển khai dự án hoặc làm lỡ cơ hội đầu tư

5) Thị trường bất động sản

Thị trường bất động sản là nơi giải quyết quan hệ về cung - cầu bất động sản trong một thời gian và không gian nhất định Việc hình thành và phát triển thị trường bất động sản góp phần giảm thiểu việc thu hồi đất để thực hiện các dự án đầu tư do người đầu tư có thể đáp ứng nhu cầu về đất đai thông qua các giao dịch trên thị trường, đồng thời người bị thu hồi đất có thể

tự mua hoặc thuê đất đai, nhà cửa mà không nhất thiết phải thông qua Nhà nước thực hiện chính sách TĐC và bồi thường [10]

Giá cả của bất động sản được hình thành trên thị trường và nó sẽ tác động tới giá đất tính bồi thường

1.1.5 Cơ sở pháp lý của đề tài

1.1.5.1 Các văn bản của Nhà nước

- Luật đất đai số 45/2013/QH13 ngày 29/11/2013;

- Nghị định 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ về Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai;

- Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ Quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất;

- Nghị định 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định

về giá đất;

- Nghị định 01/2017/NĐ-CP ngày 06/01/2017 của Chính phủ Sửa đổi,

bổ sung một số Nghị định, quy định chi tiết thi hành Luật đất đai;

- Thông tư số 30/2014/TT-BTNMT ngày 02/6/2014 của Bộ Tài nguyên

và Môi trường về hồ sơ giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất;

- Thông tư số 33/2017/TT-BTNMT ngày 29/9/2017 của Bộ Tài nguyên

và Môi trường quy định chi tiết Nghị định số 01/2017/NĐ-CP ngày 06/01/2017 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số nghị định quy định chi tiết thi hành Luật đất đai và sửa đổi, bổ sung một số điều của các thông tư hướng dẫn thi hành Luật đất đai

- Thông tư số 37/2014/TT-BTNMT ngày 30/6/2014 của Bộ Tài nguyên

và Môi trường Quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

1.1.5.2 Các văn bản của tỉnh Quảng Ninh

- Quyết định số 1766/2014/QĐ-UBND ngày 13/8/2014 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc ban hành Quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi

Nhà nước thu hồi đất theo Luật đất đai 2013 trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

- Quyết định số 3000/2017/QĐ-UBND ngày 2/8/2017 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc ban hành Quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

- Quyết định số 1768/2014/QĐ-UBND ngày 13/8/3014 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc ban hành quy định hạn mức giao đất ở, hạn mức công nhận đất ở tối thiểu được tách thửa cho hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh;

- Quyết định số 14/2017/QĐ-UBND ngày 31/10/2017 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc bổ sung Quy định ban hành kèm theo Quyết định số 1768/2014/QĐ-UBND ngày 13/8/2014 của UBND tỉnh về việc ban hành Quy định hạn mức giao đất ở, hạn mức công nhận đất ở, diện tích đất ở tối thiểu được tách thửa cho hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

- Quyết định số 398/QĐ-UBND ngày 27/2/212 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc: Ban hành bộ đơn giá bồi thường tài sản đã đầu tư vào đất khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh;

- Quyết định số 4234/2015/QĐ-UBND ngày 28/12/2015 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc ban hành Quy định về bồi thường tài sản gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

- Quyết định số 3238/2014/QĐ-UBND ngày 26/12/2014 của UBND tỉnh Quảng Ninh quy định giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh thực hiện từ ngày 01/01/2015 đến 31/12/2019

- Quyết định số 2629/QĐ-UBND ngày 08/9/2015 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc phê duyệt giá đất cụ thể để bồi thường thực hiện dự án: Đường cao tốc Hạ Long - Vân Đồn (đoạn tuyến cao tốc đi qua địa bàn thành phố Cẩm Phả)

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư ở một số nước trên thế giới

Tại Hàn Quốc: Hàn Quốc có tới 70% diện tích đất là đất đồi núi nên

đất chuyên dùng được xem là một vấn đề hết sức quan trọng Vì vậy, để sử dụng đất một cách hiệu quả và tiết kiệm thì các quy hoạch và quy chế được coi như một hình thức pháp luật (Mai Mộng Hùng, 2008)[27] Luật đất đai

của Hàn Quốc được xây dựng dựa trên cơ sở Luật quy hoạch đô thị và Luật quản lý sử dụng đất quốc gia, bao gồm tất cả các đô thị, Nhà nước chỉ định một số khu vực sử dụng để cân bằng sự phát triển đồng bộ [31]

Trong đó, khái niệm cơ bản của luật quản lý sử dụng đất quốc gia công khai rõ ràng về đất đai Đây có ý nghĩa là tách riêng hai phần quyền sở hữu và quyền sử dụng đất để nhấn mạnh tầm quan trọng của đất công cộng trong xã hội Chế độ này giúp việc sử dụng đất một cách hữu dụng bằng cách thúc đẩy quyền sử dụng đất nhiều hơn quyền sở hữu đất Luật bồi thường GPMB của Hàn Quốc được chia ra thành hai thể chế

Một là “đặc lệ” liên quan đến bồi thường GPMB cho đất công cộng đã đạt được theo thủ tục thương lượng của pháp luật

Hai là luật “sung công đất” theo thủ tục quy định cưỡng chế của công pháp

Để thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế thì cần rất nhiều đất công cộng trong một khoảng thời gian ngắn với mục đích cưỡng chế đất cho nên luật

“sung công đất” đã được thiết lập trước vào năm 1962 Sau đó theo pháp luật ngoài mục đích thương lượng thu hồi đất công cộng thì còn muốn thống nhất việc này trên phạm vi toàn quốc và đảm bảo quyền tài sản của công nên luật này đã được lập vào năm 1975 và dựa vào hai luật trên Hàn Quốc đã triển khai bồi thường cho đến nay Tuy nhiên dưới hai thể chế luật và trong quá trình thực hiện luật “đặc lệ” thương lượng không đạt được thỏa thuận thì luật

“sung công đất” được thực hiện bằng cách cưỡng chế, nhưng nếu cứ như vậy thì phải lặp đi lặp lại quá trình này và đôi khi trùng lặp cho nên thời gian có thể bị kéo dài hoặc chi phí cho bồi thường sẽ tăng lên Do đó, cho đến nay đã

có nhiều thảo luận thống nhất hai thể chế này thành một

Thực hiện bồi thường theo luật mới của Hàn Quốc thì sẽ thực hiện theo ba giai đoạn:

Giai đoạn 1: Tiền bồi thường đất đai được các nhân viên công vụ đánh

giá trên tiêu chuẩn giá quy định để thu hồi đất phục vụ cho công trình công cộng Mỗi năm Hàn Quốc cho thi hành đánh giá đất trên 27 triệu địa điểm

trên toàn quốc và chỉ định 470.000 địa điểm làm tiêu chuẩn và thông qua đánh giá của giám định để dựa theo đó hình thành giá quy định cho việc bồi thường Giá quy định không dựa vào lợi nhuận khai thác do đó có thể đảm bảo sự khách quan trong việc bồi thường

Giai đoạn 2: Pháp luật có quy định không gây thiệt hại nhiều cho người

có quyền sở hữu đất trong quá trình thương lượng chấp thuận thu hồi đất Quy trình chấp thuận theo thứ tự là công nhận mục đích, lập biên bản tài sản và đất đai, thương lượng, chấp nhận thu hồi

Giai đoạn 3: Biện pháp di dời là một đặc điểm quan trọng Nhà nước

hỗ trợ tích cực về mặt chính sách đảm bảo sự sinh hoạt của con người, cung cấp đất đai cho những người bị mất nơi cư trú do thực hiện công trình công cộng cần thiết của Nhà nước Đây là công việc có tính hiệu quả cao, thu hút người dân tự nguyện di dời và liên quan rất nhiều tới việc GPMB Theo luật bồi thường, nếu như tòa nhà nơi dự án sẽ được thực hiện có trên 10 người sở hữu thì phải xây dựng cho các đối tượng này nơi cư trú hoặc hỗ trợ 30% giá trị của tòa nhà đó Còn nếu như các dự án xây dựng chung cư nhà ở thì cung cấp cho các đối tượng này chung cư hoặc nhà ở thấp hơn giá thành

Đối với các đối tác kinh doanh để kiếm sống nhưng không có pháp nhân, các đối tác kinh doanh nông nghiệp, gia cầm thì có chính sách mang tính chất ân huệ ngoài biện pháp di dời còn ưu tiên cung cấp cho họ các cửa hàng hoặc khu kinh doanh

Luật bồi thường Hàn Quốc được thực hiện theo ba giai đoạn trên đối với đất đai, bất động sản và các quyền kinh doanh nông nghiệp, ngư nghiệp, khoáng sản… để cung cấp tiền bồi thường và chi phí di dời

Chế độ và luật GPMB: theo luật sung công đất đai thì nếu như đã trả hoặc đặt cọc tiền bồi thường xong nhưng không chịu di dời thì được xem như gây hại cho lợi ích công cộng do đó phải thi hành cưỡng chế giải tỏa được thực hiện quyền thi hành theo luật thực hiện thi hành hành chính và quyền thi

hành ngày phải theo thủ tục pháp lệnh cảnh cáo theo quy định Thực chất biện pháp GPMB thường bị người dân hoặc các người ở thuê phản đối và chống trả quyết liệt gây ảnh hưởng xấu đến xã hội cho nên tốt nhất là phải có sự nghiên cứu tìm ra biện pháp cho dân tự nguyện di dời là hay hơn cả

Tại Đài Loan: Thu hồi đất và bồi thường tài sản trên đất được thực

hiện như sau: Cơ quan cần đất đưa ra kế hoạch xây dựng công trình mới và phạm vi dùng đất, sau đó liên hệ với cơ quan địa phương để thực hiện

Cũng theo quy định của Luật đất đai của Đài Loan, thì đất đai bị thu hồi được bồi thường giá trị đất và tiền di chuyển, các khoản bồi thường giá trị đất và tiền di chuyển do cơ quan Chính phủ thành phố, huyện địa phương

đó quy định Khoản tiền bồi thường đất do người cần dùng đất trả vào cơ quan địa chính huyện địa phương nơi có đất để chuyển trả Đối với đất chưa qua chuyển đổi quyền sở hữu thì việc bồi thường giá trị đất căn cứ vào giá trị đất được pháp luật quy định tại thời điểm công bố trưng thu đất Đối với đất đai đã qua chuyển đổi quyền sở hữu, quyền sử dụng thì bồi thường theo giá trị đất đai của lần chuyển đổi sau cùng Tiền bồi thường tài sản trên đất

do cơ quan địa chính huyện, thành phố phối hợp với các cơ quan có liên quan đánh giá, quyết định Việc phát tiền bồi thường được thực hiện trong vòng 15 ngày khi hết hạn công bố

Giải quyết việc làm trong quá trình thu hồi đất: Quá trình công nghiệp hóa ở Đài Loan được khởi đầu từ khu vực vùng nông thôn Chính quyền Đài Loan dành ưu tiên hàng đầu về vốn đầu tư, cơ chế chính sách cho nông nghiệp, nông thôn Trong những năm 1953, 2/3 viện trợ từ Mỹ được dành cho phát triển kết cấu hạ tầng và nông nghiệp, chỉ 1/5 cho công nghiệp Khi nông nghiệp phát triển lao động dư thừa trong khu vực nông thôn mới chuyển sang các ngành công nghiệp nhẹ cần nhiều lao động và sau cùng mới là phát triển công nghiệp nặng, vào những năm 1950 do đất đai hạ chế, cộng với số dân do

cư từ đại lục sang, dẫn đến nguy cơ thất nghiệp lớn ở nông thôn: Nhưng nhờ

công nghiệp nông thôn phát triển nên đã thu hút được nhiều lao động Lao động nông nghiệp từ chỗ chiếm 50% trong những năm 1950, đã giảm chỉ còn 14,2% năm 1988 Lao động được chuyển sang hoạt động phi nông nghiệp đã không gây tình trạng di dân số từ nông thôn vào thành thị, mà họ có thể làm việc ngay tại các nhà máy ở vùng lân cận

Tại Inđônêxia

Tại Inđônêxia bồi thường thiệt hại di dân tái định cư khi nhà nước thu hồi đất vì mục đích phát triển kinh tế xã hội được coi là sự hi sinh mà một số người phải chấp nhận vì lợi ích của cộng đồng Các chương trình bồi thường, tái định cư chỉ giới hạn trong phạm vi bồi thường theo luật cho đất bị dự án chiếm dụng hoặc một số ít trường hợp bị thu hồi đất để xây dựng khu tái định cư

Tái định cư được thực hiện theo 3 yếu tố quan trọng:

- Đền bù tài sản thiệt hại, nghề nghiệp và thu nhập bị mất

- Hỗ trợ di chuyển trong đó có trợ cấp, bố trí nơi ở mới với các dịch vụ

và phương tiện phù hợp

- Trợ cấp khôi phục để ít người bị ảnh hưởng có được mức sống đạt hoặc gần đạt so với mức sống trước khi có dự án Đối với các dự án có di dân tái định cư, việc lập kế hoạch, thiết kế nội dung di dân là yếu tố không thể thiếu ngay từ khi chu kỳ đầu tiên của việc lập dự án đầu tư và những nguyên tắc chính phải đề cập đến gồm:

+ Nghiên cứu kỹ phương án khả thi của các dự án để giảm nhiều việc

di dân bắt buộc, vấn đề khó tránh được khi triển khai thực hiện các dự án

+ Người bị ảnh hưởng phải được bồi thường và hỗ trợ để triển vọng kinh tế,

xã hội của họ ít nhất cũng thuận lợi như trong trường hợp không có dự án

+ Các dự án về tái định cư phải đạt hiệu quả ở mức càng cao càng tốt + Người bị ảnh hưởng được thông báo đầy đủ, được tham khảo ý kiến chi tiết về các phương án bồi thường tái định cư

Tại Thái Lan

Thái Lan không có chính sách đền bù tái định cư Quốc gia vì hình thức sở hữu đất đai hiến pháp 1982 quy định việc trưng dụng đất cho các mục đích xây dựng cơ sở hạ tầng, quốc phòng, phát triển tài nguyên cho đất nước, phát triển đô thị, cải tạo đất đai và các mục đích công cộng khác phải thực hiện theo thời giá thị trường cho những người hợp pháp về tất cả các thiệt hại do việc trưng dụng gây ra và quy định việc đền bù phải khách quan cho người chủ mảnh đất và người có quyền thừa kế tài sản đó Dựa trên các quy định này, các ngành có quy định chi tiết cho việc thực hiện trưng dụng đất của ngành mình

Năm 1987 Thái Lan ban hành luật về trưng dụng bất động sản áp dụng cho việc trưng dụng vào các mục đích xây dựng tiện ích công cộng, quốc phòng, phát triển nguồn tài nguyên hoặc các lợi ích khác cho đất nước, phát triển đô thị, nông nghiệp, công nghiệp, cải tạo đất đai vào các mục đích công cộng Luật quy định những nguyên tắc về trưng dụng đất, nguyên tắc tính giá trị đền bù các loại tài sản bị thiệt hại

Căn cứ vào đó, từng ngành đưa ra các quy định cụ thể về trình tự tiến hành đền bù tái định cư, nguyên tắc cụ thể xác định giá trị đền bù, các bước lập và phê duyệt dự án đền bù, thủ tục thành lập các cơ quan, ủy ban tính toán đền bù, quyền khiếu nại, quyền khởi kiện đưa ra tòa

Ví dụ: Trong ngành điện năng thì cơ quan điện lực Thái Lan là nơi có nhiều dự án đền bù tái định cư lớn nhất nước, họ đã xây dựng chính sách riêng với mục đích: Đảm bảo cho những người bị ảnh hưởng có một mức sống tốt hơn, thông qua việc cung cấp cơ sở hạ tầng có chất lượng và đạt mức tối đa nhu cầu, đảm bảo cho những người bị ảnh hưởng có thu nhập cao hơn

và được tham gia nhiều hơn vào quá trình phát triển xã hội, vì vậy thực tế đã

tỏ ra hiệu quả khi cần thu hồi đất trong nhiều dự án

Sau khi được Hội đồng đồng ý thì bộ trưởng phát triển quốc gia trình chính phủ và Thủ tướng phê duyệt, tiếp đó là công bố thông tin công khai trên báo cáo

Giá bồi thường đất, lúc đầu chọn giá thấp hơn trong giá thị trường ngày 30/11/1973 và giá tại thời điểm trưng dụng Năm 1985 Luật trưng dụng đất được sửa đổi, quy định nếu trưng dụng trước 30/11/1987 thì dùng giá ngày 30/11/1973 nếu trưng dụng sau ngày đó thì dùng giá ngày 1/1/1986 Nhưng đến lần sủa đổi Luật trưng dụng đất năm 1995 chỉ còn quy định theo giá thị trường tại thời điểm trưng dụng đất

1.2.2 Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng ở Việt Nam

Chuẩn bị đất tái định cư cho các hộ đi trước một bước Đây là vấn đề quan trọng đặt lên hàng đầu trong toàn bộ các bước công việc để đảm bảo cho việc giải toả được nhanh chóng Nếu không có tái định cư thì không thể triển khai GPMB được Căn cứ vào nhu cầu giải toả thành phố chủ động lập các khu tái định cư để phục vụ cho việc GPMB đồng thời có chính sách miễn giảm tiền sử dụng đất cho các hộ giải toả Bên cạnh đó thành phố còn xây dựng nhiều dãy nhà chung cư cao tầng sử dụng cho người có thu nhập thấp thuê hoặc cho các hộ giải toả mượn sử dụng không phải trả tiền, nhằm đẩy nhanh tiến độ GPMB Một số dự án còn xây nhà tạm phục vụ cho các hộ trong thời gian các hộ chưa được giao đất Các hộ không vào nhà chung cư, không vào nhà tạm thì được hưởng số tiền thuê nhà, thời gian thuê từ 3 đến 6 tháng để sớm dỡ nhà bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công

Không chỉ dừng lại ở việc khảo sát phương án GPMB và phân công nhiệm vụ cho các thành viên mà phải có sự phối kết hợp của địa phương và các ban ngành, đoàn thể trong việc tham gia vận động giải thích cho quần chúng về chủ trương bồi thường thiệt hại, nghiên cứu tình hình thống kê, lập danh sách các hộ chưa thống nhất chủ trương GPMB để có kế hoạch triển khai kịp thời Các tổ chức, các đoàn thể đến từng hộ gia đình để nghe ý kiến

và giải thích những vướng mắc cho họ Nếu chưa giải thích được, báo cáo cho hội đồng thống nhất để tháo gỡ những khó khăn vướng mắc theo thẩm quyền

Quy trình bồi thường GPMB của thành phố Đà Nẵng thực hiện qua 6 bước: Bước 1: Phổ biến chủ trương chính sách, đơn giá, phương án và kế hoạch bồi thường Tuyên truyền vận động nhân dân để tạo sự thống nhất của nhân dân với chủ trương của nhà nước

Bước 2: Kiểm định thu thập tài liệu liên quan đến tài sản và đất thu hồi Bước 3: Xét tính hợp pháp về nhà, đất để xác định mức bồi thường và

vị trí đất để xác định đơn giá bồi thường

Bước 4: Lên bảng giá trị bồi thường cho từng hộ để trình thẩm định Bước 5: Thẩm định và phê duyệt giá trị bồi thường đến từng hộ

Bước 6: Chi trả bồi thường cho các hộ dân

Những dự án không cần gấp mặt bằng thì tiến hành tuần tự theo 6 bước trên Trong trường hợp gấp, một thời gian quá ngắn thì sẽ thực hiện qua 4 phương châm tại chỗ là: Thành lập tổ công tác có đại diện Sở, ban, ngành có liên quan tập chung, làm việc ngay tại hiện trường nơi giải toả, kiểm định tại chỗ, áp giá tại chỗ, thẩm định tại chỗ, chi trả tiền tại chỗ còn các bước khác sẽ hoàn tất sau theo 6 bước trên

Giải quyết những vướng mắc khiếu nại của hộ giải toả thực hiện theo Luật Khiếu nại, tố cáo có phân công cụ thể như sau: Khiếu nại về thẩm định

áp dụng giá bồi thường thì ban quản lí dự án, chủ đầu tư, Ban giải toả bồi thường có nhiệm vụ kiểm tra, giải quyết và trả lời các hộ bằng văn bản đồng thời chịu trách nhiệm trước UBND thành phố về kết quả giải toả

Nếu thắc mắc về chủ trương giải toả, bồi thường thì UBND các cấp có nhiệm vụ giải thích, vận động đến từng hộ giải toả hoặc ra văn bản trả lời, nếu các hộ chưa đồng ý với trả lời và quyết định giải quyết thì khiếu nại lên UBND tỉnh hoặc toà án nhân dân cùng cấp

Đối với các hộ đã được vận động và có quyết định giải quyết cuối cùng

mà vẫn cố tình không chấp hành thì xử lí bằng biện pháp cưỡng chế Nếu thắc mắc liên quan đến tính pháp lý về đất, mức bồi thường và vị trí đất thì Sở Tài nguyên và Môi trường chịu trách nhiệm giải thích

Những dự án trọng điểm, Chủ tịch sẽ tiếp dân tại khu vực giải toả Cơ quan bồi thường GPMB có nhiệm vụ chuẩn bị các tài liệu liên quan đến tất

cả các hộ giải toả thuộc dự án trình khi lãnh đạo yêu cầu Với cách làm như trên năm 2000 thành phố Đà Nẵng đã giải toả được 19,5 km đường Quốc lộ 1A trong vòng 3,5 tháng và giải toả 262 hộ có nhà đường Hải Phòng

Ở Tam Dương - Vĩnh Phúc

Tam Dương có lợi thế nằm ở khu vực trung tâm của tỉnh, diện tích đất

tự nhiên rộng hơn 10 ngàn ha; nằm trên trục phát triển quan trọng, kết nối Sơn Dương - Tam Đảo - Việt Trì - Vĩnh Yên - Phúc Yên và Thủ đô Hà Nội, giáp ranh thành phố Vĩnh Yên - trung tâm chính trị KT- XH của tỉnh Công tác GPMB các dự án trên địa bàn huyện cơ bản được thực hiện đảm bảo tiến độ

và bàn giao mặt bằng thi công các công trình, dự án và đưa vào khai thác sử dụng Điển hình như Dự án đường điện 500Kv Hiệp Hòa - Sơn La đã hoàn thành công tác GPMB, bàn giao cho đơn vị thi công đường điện xong trước thời hạn 3 năm so với kế hoạch của Chính phủ, làm lợi cho Nhà nước hàng tỉ đồng Đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai là dự án lớn, tổng chiều dài tuyến đi qua địa bàn huyện là 11,027km, gồm 7 xã, thị trấn (Kim Long, Hướng Đạo, Đạo Tú, Hợp Hòa, An Hòa, Duy Phiên và Hoàng Đan); số hộ gia đình bị thu hồi đất là 1.136 hộ; diện tích đất thu hồi 88,9 ha (trong đó: Đất nông nghiệp 67,68 ha, đất phi nông nghiệp 21,07 ha và đất chưa sử dụng là 0,15 ha)

Để làm tốt công tác bồi thường GPMB và tái định cư, góp phần tích cực đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế - XH trên địa bàn, kinh nghiệm cụ thể của huyện Tam Dương cho thấy: Các cấp ủy Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức đoàn thể phải luôn đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên và nhân dân về vai trò, ý nghĩa và tầm quan trọng của các dự án triển khai trên địa bàn đối với sự nghiệp phát triển của quê hương, đất nước Từ đó, xác định việc hoàn thành công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng bàn giao cho chủ đầu tư và đơn vị thi công đúng

kế hoạch là nhiệm vụ quan trọng và cấp bách hàng đầu Các địa phương có dự

án triển khai cần chủ động phân công cán bộ thường xuyên bám sát các địa bàn để triển khai thực hiện nhiệm vụ một cách chủ động, quyết liệt, với trách nhiệm cao nhất Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh các vướng mắc, lãnh đạo các cấp chính quyền phải trực tiếp đến từng hộ dân, từng vị trí còn vướng mắc để kiểm tra cụ thể, xác định nguyên nhân và có giải pháp xử lý kịp thời, phù hợp, kiên quyết, dứt điểm, không để xảy ra các vấn đề phức tạp Tổ chức

đo đạc địa chính, kiểm đếm tài sản, công trình kiến trúc, cây cối và áp giá bồi thường chính xác, công bằng, phân minh; thực hiện chi trả kịp thời cho nhân dân Quan tâm bố trí nơi tái định cư cho các hộ dân phải di dời tuân thủ đúng các điều kiện theo quy định Nghiên cứu xây dựng giá đất ở, đất chuyên dùng, đất nông nghiệp sát với giá thị trường hoặc kịp thời điều chỉnh cho phù hợp với thời điểm thực hiện Việc lập quy hoạch, kế hoạch xây dựng quỹ nhà, quỹ đất tái định cư đảm bảo đủ nhu cầu giải phóng mặt bằng, đồng bộ về hạ tầng

kỹ thuật và xã hội, đảm bảo tiêu chuẩn, tạo việc làm cho người có đất bị thu hồi Thậm chí, ứng trước từ ngân sách để giải phóng mặt bằng, đầu tư xây dựng các khu tái định cư có vị trí địa lý thuận lợi, gần trung tâm, có khả năng sinh lợi cao để giành bố trí tái định cư cho các hộ có đất ở mặt các trục đường Xét, bố trí tái định cư đúng đối tượng, đúng thành phần, tạo niềm tin cho người dân có đất bị thu hồi; thực hiện cải cách các thủ tục hành chính trong thu hồi đất, bồi

thường, hỗ trợ và tái định cư, đảm bảo công khai minh bạch, đúng quy trình, thủ tục, thời gian giải quyết, kết quả kiểm kê, phương án, chính sách, đơn giá

áp dụng Tiếp và giải quyết các kiến nghị, khiếu nại của công dân ngay khi phát sinh từ cơ sở, không đùn đẩy, né tránh Xác định từ trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu chính quyền địa phương, các cơ quan Nhà nước, các tổ chức làm công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Ở tỉnh Thái Nguyên

Báo cáo của Ban Chỉ đạo công tác GPMB tỉnh cho thấy: Trong hơn 8 tháng đầu năm năm 2014, tỉnh Thái Nguyên thực hiện công tác GPMB đối với 203 công trình, dự án với tổng diện tích đất thu hồi trên 269 nghìn ha, đạt khoảng 68,37% so với kế hoạch Có 3.310 hộ gia đình bị ảnh hưởng, trong đó

đã bàn giao tái định cư cho 186 hộ Trong quá trình giải phóng mặt bằng, đã

có 10 dự án phải tổ chức cưỡng chế, chiếm 5% tổng số dự án thực hiện Các địa phương đã tổ chức bảo vệ thi công 25 lượt, trong đó có 1 lượt không thành công, 2 trường hợp bị các đối tượng chống đối, gây thương tích

Ban Chỉ đạo công tác GPMB tỉnh cũng đã thống nhất rút ra 6 bài học kinh nghiệm trong bồi thường GPMB là: Cả hệ thống chính trị phải quan tâm vào cuộc quyết liệt thì công tác GPMB mới thuận lợi; chính quyền địa phương tích cực tuyên truyền, vận động người bị thu hồi đất sớm bàn giao mặt bằng; kịp thời hỗ trợ và tạo điều kiện cho người bị thu hồi đất sớm ổn định cuộc sống; thường xuyên kiểm tra công tác GPMB để xác định nguyên nhân, có giải pháp tháo gỡ kịp thời đối với những dự án gặp vướng mắc; thực hiện tốt công tác quản lý sử dụng đất đai; xây dựng kế hoạch tỉ mỉ, chỉ đạo

sâu sát việc cưỡng chế thu hồi đất và bảo vệ thi công

Ở thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh

Thành phố Hạ Long có nhiều dự án trọng điểm đang được triển khai, nên vấn đề về mặt bằng, quỹ đất gặp rất nhiều khó khăn, vì vậy, từ nhiều năm nay TP Hạ Long đã xác định giải phóng mặt bằng (GPMB) là nhiệm vụ trọng

tâm và tập trung cao độ cho thực hiện nhiệm vụ này Qua đó, góp phần tích cực trong cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; tạo diện mạo mới cho thành phố du lịch Công tác GPMB luôn là vấn đề phức tạp, là nút thắt trong các khâu triển khai dự án của doanh nghiệp, khâu này vướng thì ảnh hưởng lớn đến các khâu sau, nhất là tiến độ thi công xây dựng các dự án trọng điểm Chính vì thế, công tác GPMB được lãnh đạo thành phố quan tâm đặc biệt, điều này được thể hiện trên tất cả các hoạt động liên quan đến giải quyết thủ tục đất đai, quy hoạch, xây dựng, bồi thường GPMB kịp thời để các doanh nghiệp đầu tư thực hiện dự án

Cụ thể, thành phố đã chỉ đạo các phòng chuyên môn, các phường lập kế hoạch chi tiết tập trung giải quyết dứt điểm từng dự án theo đúng tiến độ Để giúp người dân kịp thời nắm bắt được các dự án, thành phố đã thực hiện công khai các chính sách, phương án và kết quả bồi thường đến từng hộ dân Phối hợp, huy động sự vào cuộc của các đoàn thể; tăng cường tuyên truyền, phổ biến cơ chế chính sách, động viên, thuyết phục nhân dân chấp hành tốt chủ trương GPMB, bàn giao đất và tạo điều kiện cho các dự án được triển khai

Để đảm bảo quyền lợi cho các hộ dân, Trung tâm Phát triển quỹ đất của thành phố tổ chức rà soát, thống kê, tích cực xuống địa bàn nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, kiến nghị của người dân, kịp thời phát hiện những bất hợp lý, những vấn đề mới phát sinh, báo cáo, đề xuất hướng xử lý với thành phố Đồng thời, xử lý nghiêm các trường hợp xây dựng trái phép, lấn chiếm đất đai, lấn chiếm lòng đường, vỉa hè làm nơi kinh doanh, kinh doanh tự phát dưới lòng đường có biện pháp cương quyết đối với những trường hợp cố tình không chấp hành, qua đó đảm bảo được tiến độ bàn giao đất cho chủ đầu

tư triển khai các dự án [Báo Quảng ninh.com.vn]

Năm 2018, TP Hạ Long thực hiện GPMB đối với 63 dự án, ảnh hưởng tới 3.126 hộ dân Thành phố đã huy động cả hệ thống chính trị cùng tham gia; thành lập tổ công tác về GPMB do đồng chí Phó Chủ tịch UBND thành

phố làm Tổ trưởng để tăng cường chỉ đạo thực hiện công tác này một cách công khai và nghiêm túc Bởi vậy, dù số lượng dự án lớn và liên quan đến nhiều hộ dân, nhưng hầu hết đều đã GPMB đúng tiến độ, không có dự án nào vì vướng mặt bằng mà ảnh hưởng đến việc triển khai dự án của các doanh nghiệp và chủ đầu tư

Từ cách làm này, trong năm qua, TP Hạ Long đã bàn giao đất và tạo điều kiện cho các dự án được triển khai thuận lợi như: Nâng cấp cải tạo QL18 Hạ Long - Mông Dương, đường Nguyễn Văn Cừ, tỉnh lộ 336, 337, nút giao thông Loong Toòng, mở rộng QL18 đoạn từ cầu Bãi Cháy đến đường Hoàng Quốc Việt…

Có thể khẳng định, nhờ làm tốt công tác lãnh đạo, chỉ đạo trong bồi thường GPMB, trên địa bàn TP Hạ Long đã có nhiều chuyển biến tích cực, đáp ứng được tiến độ bàn giao đất cho chủ đầu tư, đặc biệt là các dự án trọng điểm, góp phần quan trọng trong việc đẩy nhanh tiến độ các dự án đầu tư, giải ngân vốn xây dựng cơ bản, tạo đà cho phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.[Báo Quảng ninh.com.vn]

Chương 2 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là các văn bản, chính sách có liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng, các hộ dân khi Nhà nước thu hồi đất của dự án đường cao tốc Hạ Long - Vân Đồn đoạn đi qua địa bàn thành phố Cẩm Phả

2.1.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi về không gian và nội dung: Luận văn nghiên cứu việc thực

hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của dự án: Đường cao tốc Hạ Long - Vân Đồn đoạn đi qua địa bàn thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh

Phạm vi về thời gian: Luận văn nghiên cứu số liệu thứ cấp của dự án

được thu thập từ năm 2015 đến tháng 11 năm 2018 Các thông tin số liệu sơ cấp được thu thập thông qua phiếu điều tra khảo sát từ tháng 8 năm 2018 đến tháng 1 năm 2019

2.2 Nội dung nghiên cứu

- Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Cẩm Phả

- Đánh giá tình hình tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Cẩm Phả

- Đánh giá công tác bồi thường, GPMB và sự ảnh hưởng của Dự án đường cao tốc Hạ Long - Vân Đồn đi qua địa bàn thành phố Cẩm Phả thông qua ý kiến người dân

- Một số thuận lợi, khó khăn và giải pháp về chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

2.3 Phương pháp nghiên cứu

2.3.1 Phương pháp thu thập số liệu

2.3.1.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp

- Các Văn bản, chính sách có liên quan đến công tác bồi thường hỗ trợ

và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất áp dụng trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

và các văn bản cơ sở pháp lý liên quan đến dự án

- Thu thập các tài liệu, số liệu bản đồ, báo cáo chuyên ngành, kết quả thống kê, kiểm kê đất đai, phương án bồi thường đã được duyệt, quyết định thu hồi đất, quyết định phê duyệt phương án bồi thường, quyết định giao đất tái định cư từ các UBND các phường, xã; các phòng ban trong thành phố (phòng Tài nguyên và Môi trường, Trung tâm Phát triển quỹ đất, Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất) để làm cơ sở cho việc nghiên cứu đề tài

- Các Nghị định, Thông tư, Quyết định và Công văn hướng dẫn thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

2.3.1.2 Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp

Sử dụng phương pháp này nhằm mục đích thu thập thông tin thông qua

bộ phiếu điều tra ý kiến đánh giá của người dân về dự án (Dung lượng mẫu

và phương pháp chọn mẫu được xác định trên cơ sở đảm bảo độ tin cậy trong thống kê xã hội học) Cụ thể như sau:

- Phạm vi điều tra thu thập là các hộ dân có đất bị thu hồi nằm trong dự

án Hạ Long - Vân Đồn đi qua địa bàn thành phố Cẩm Phả, lấy ngẫu nhiên 90/341 hộ để điều tra

Xã Cẩm Hải phỏng vấn 20/78 hộ, chiếm tỷ lệ 25,6% tổng số hộ

Xã Mông Dương phỏng vấn 20/75 hộ, chiếm tỷ lệ 26,6% tổng số hộ

Xã Dương Huy phỏng vấn 50/188 hộ chiếm tỷ lệ 26,6% tổng số hộ

- Sử dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp bằng bộ phiếu câu hỏi

có sẵn;

- Đối tượng phỏng vấn là các chủ hộ hoặc lao động chính của hộ;

- Nội dung chính của điều tra phỏng vấn là các vấn đề liên quan đến giá, hình thức bồi thường, hỗ trợ, thực hiện các chính sách của Đảng và Nhà nước trong công tác bồi thường của dự án; ảnh hưởng của dự án đến công ăn việc làm, đời sống của người dân bị mất đất và về vấn đề ảnh hưởng đến môi trường của dự án

2.3.2 Phương pháp chuyên gia

Đề tài có tham khảo ý kiến của các chuyên gia về lĩnh vực nghiên cứu, đồng thời sử dụng một số kết quả nghiên cứu có liên quan đến phạm trù này một cách linh hoạt, hợp lý và cần thiết

2.3.3 Phương pháp so sánh, tổng hợp, xử lí số liệu

Phương pháp xử lí số liệu: Trên cơ sở các số liệu, tài liệu thu thập

được, dùng phần mềm xử lý số liệu Excel, thống kê theo nhóm số phiếu điều tra, xử lý số liệu điều tra

Phương pháp so sánh: So sánh giá thị trường, giá bồi thường, hệ số

chênh lệch, so sánh việc thực hiện với chính sách Nhà nước quy định để qua

đó đưa ra các đánh giá cụ thể về các nội dung nghiên cứu

2.3.4 Phương pháp đánh giá và phân tích số liệu

Phương pháp phân tích đánh giá kết quả nghiên cứu: Việc phân tích

đánh các nguồn số liệu sơ cấp và thứ cấp trên cơ sở so sánh đối chiếu, số liệu được phân tích sát sao, đúng đắn, khoa học, đảm bảo minh bạch và chính xác

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 3.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Cẩm Phả

3.1.1 Điều kiện tự nhiên

3.1.1.1 Vị trí địa lý

Thành phố Cẩm Phả là một khu công nghiệp khai thác than lớn nhất của tỉnh Quảng Ninh nằm ở phía Đông Bắc nước ta Thành phố Cẩm Phả có16 đơn vị hành chính xã, phường (13 phường, 03 xã) và vùng Biển đảo (Vịnh Bái Tử Long), có tổng diện tích tự nhiên: 34.322,72 ha Địa hình phân

bố dân cư của thành phố bám dọc theo Quốc lộ 18A và dọc theo bờ biển (với

chiều dài bờ biển là 35,4 km)

3.1.1.2 Địa hình, địa mạo

Cẩm Phả là một thành phố vùng đồi núi, biển đảo có địa hình phức tạp Địa hình nghiêng dần từ phía Tây Bắc xuống Đông Nam Toàn thành phố có

14 phường, xã có địa giới hành chính giáp biển (phường: Quang Hanh, Cẩm Thạch, Cẩm Thuỷ, Cẩm Trung, Cẩm Thành, Cẩm Bình, Cẩm Đông, Cẩm Sơn, Cẩm Phú, Cẩm Thịnh, Cửa Ông, Mông Dương; xã: Cộng Hòa, Cẩm Hải) và 02

phường, xã không có địa giới hành chính giáp biển (phường Cẩm Tây, xã

Dương Huy) Thành phố Cẩm Phả có 05 phường, xã có địa hình đồi núi phức

tạp mật độ dân cư thưa thớt (phường Quang Hanh, phường Mông Dương, xã

Cộng Hoà, xã Cẩm Hải, xã Dương Huy), 11 phường còn lại có địa hình tương đối bằng phẳng và là nơi giao lưu kinh tế, văn hoá, xã hội của Thành phố

3.1.1.3 Khí hậu

Thành phố Cẩm Phả là vùng thuộc khí hậu nhiệt đới gió mùa, đồng thời chịu ảnh hưởng của biển nên nóng ẩm và mưa nhiều Mùa nóng mưa nhiều từ tháng 4 đến tháng 10 Mùa khô từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau, hanh rét kéo dài vào các tháng 11,12,1,2 Nhiệt độ trung bình trong năm là 230C Nhiệt độ chênh lệch tháng nóng nhất (tháng 7 là 390C) và tháng lạnh nhất (tháng 2 là

80C) là 310C Biên độ ngày đêm từ 60C đến 80C