Sử dụng hệ thống câu hỏi để phát huy tính tích cực và chủ động cho học sinh trong dạy học lịch sử 12 phần lịch sử việt nam

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁTRƯỜNG THPT NGA SƠN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TÊN ĐỀ TÀI SỬ DỤNG HỆ THỐNG CÂU HỎI ĐỂ PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC VÀ CHỦ ĐỘNG CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ LỚP

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT NGA SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI

SỬ DỤNG HỆ THỐNG CÂU HỎI ĐỂ PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC VÀ CHỦ ĐỘNG CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ LỚP 12- PHẦN LỊCH SỬ VIỆT NAM

Người thực hiện: Phạm Thị Cửu

Chức vụ : Giáo viên SKKN thuộc môn: Lịch Sử

THANH HOÁ , NĂM 2017

MỤC LỤC

Trang

I MỞ ĐẦU……… 1

1.1 Lí do chọn đề tài ……….1

1 2 Mục đích nghiên cứu……… 3

1 3 Đối tượng nghiên cứu……….3

1 4 Phương pháp nghiên cứu……… 3

1.5 Những điểm mới của SKKN 3

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ……….

…… 4

2.1 Cơ sở lý luận……… 4

2.2 Thực trạng vấn đề……… ………… 5

2.3 Giải pháp để tiến hành giải quyết vấn đề……… 5

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm ……… 12

III KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ……… 14

3.1 Kết luận……… 14

3.2 Kiến nghị ……… ………… 14

I MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

Như chúng ta đã biết những năm gần đây chất lượng dạy Sử và học Sử đang thu hút sự quan tâm chú ý của toàn xã hội Trong bối cảnh đó với nhiệm vụ là một giáo viên giảng dạy môn Lịch sử luôn trăn trở về việc dạy của mình, làm sao để nâng cao chất lượng dạy học Lịch sử, làm sao để các em học sinh yêu thích môn học này trong bối cảnh mà những đòi hỏi của nghề nghiệp trong tương lai khiến rất nhiều học sinh không còn mặn mà, tâm huyết với khối C nói riêng và đặc biệt là môn Lịch sử nói chung

Cũng như các môn học khác, môn Lịch sử có nhiệm vụ và khả năng góp phần vào việc thể hiện mục tiêu đào tạo của trường phổ thông nói chung Bộ môn Lịch sử cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ sở của khoa học Lịch

sử, nên đòi hỏi học sinh không chỉ nhớ mà còn phải hiểu và vận dụng kiến thức

đã học vào thực tiễn cuộc sống Cho nên, cùng với các môn học khác, việc học tập Lịch sử đòi hỏi phát triển tư duy, thông minh, sáng tạo cho học sinh

Đã có quan niệm sai lầm cho rằng học Lịch sử chỉ cần học thuộc lòng sách giáo khoa, ghi nhớ các sự kiện - hiện tượng Lịch sử là đạt, không cần phải tư duy - động não, không có bài tập thực hành… Đây là một trong những nguyên nhân làm suy giảm chất lượng môn học

Người giáo viên trong dạy học Lịch sử đa số chỉ làm nhiệm vụ nói lại nội dung sách giáo khoa Như vậy, bài giảng không thể gây hứng thú cho học sinh học tập, gây nhàm chán trong tâm lý dạy - học của cả giáo viên lẫn học sinh

Đa số học sinh coi bộ môn Lịch sử là môn phụ vì vậy, các em ít chú ý nghe giảng Các em ghi chép những gì giáo viên ghi trên bảng và chỉ học thuộc lòng những gì đã được ghi trong vở, không biết kết hợp với sách giáo khoa và không biết tìm hiểu mối liên quan giữa Lịch sử với các môn học khác Các em lười suy nghĩ, không biết phân tích vấn đề, hay nhớ nhầm lẫn giữa nội dung này với nội dung khác, không biết nêu vấn đề để thảo luận và tìm hiểu

Vị trí môn Lịch sử trong trường phổ thông chưa thật sự được coi trọng, cả giáo viên và học sinh đều có sự nhìn nhận chưa đúng về môn học Thái độ học môn Lịch sử của các em học sinh còn mang tính chất đối phó với các kì thi, kiểm tra, ghi nhớ kiến thức, sự kiện lịch sử một cách máy móc, học vẹt, không hiểu sâu sa bản chất vấn đề

Vậy trước thực trạng trên, nguyên nhân tại đâu? Có thể nói rằng, có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên Song cần phải kể đến một số nguyên nhân rất quan trọng như:

+ Nội dung kiến thức quá nhiều trong khi thời lượng ít làm cho cả thầy và trò phải chạy theo thời gian để học hết chương trình Quá nhiều các sự kiện học sinh phải nhớ Điều này khiến các em “sợ” học môn Sử

+ Phương pháp dạy học chưa có sự đổi mới thật sự Trong giờ học, người giáo viên giữ vai trò chủ đạo, vẫn học theo lối cũ, có nghĩa là:

Khi tiến hành bài học, giáo viên đọc cho học sinh chép đề cương của bài giảng, giáo viên tự sưu tầm tài liệu lịch sử và thông báo trình bày cho các em

trong giờ học Các sự kiện lịch sử, hiện tượng lịch sử, nhân vật lịch sử… không được trình bày một cách cụ thể, sinh động, gợi cảm Học sinh không làm việc trực tiếp với sử liệu Người giáo viên, không tận dụng được khả năng tạo ra sự xúc động, sự rung cảm của học sinh trước các sự kiện, hiện tượng lịch sử Do

đó, tác dụng giáo dục bộ môn bị hạn chế Người học còn bị thụ động trong quá trình lĩnh hội kiến thức

+ Quan niệm coi môn Sử là môn phụ vẫn còn tồn tại phổ biến trong nhà trường, học sinh, phụ huynh học sinh và cả xã hội Điều này đã tạo ra một sự bất bình đẳng giữa môn Sử với các môn học khác trong nhà trường Trong khi đó, các môn học đều có nhiệm vụ trong việc góp phần giáo dục thế hệ trẻ theo nội dung, sở trường và ưu thế của bộ môn mình

Việc đổi mới chương trình sách giáo khoa ở trường THPT đã đặt ra một yêu cầu cấp bách đối với giáo viên giảng dạy môn Lịch sử- đổi mới phương pháp dạy học Yêu cầu đặt ra đối với việc đổi mới Phương pháp dạy học Lịch sử ở Trường trung học phổ thông cần đạt là phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong quá trình học tập Và một trong những biện pháp quan trọng để phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong quá trình học tập là sử dụng hệ thống câu hỏi trong dạy học Lịch sử

Song việc đặt câu hỏi của giáo viên là một vấn đề không hề đơn giản, vì việc đặt câu hỏi của giáo viên vừa thể hiện kiến thức, vừa là kinh nghiệm giảng dạy, vừa là nghệ thuật

Qua thực tế giảng dạy những năm trước đây và dự giờ một số đồng nghiệp trong nhà trường, tôi nhận thấy hệ thống câu hỏi mà giáo viên đặt ra chủ yếu là những kiến thức đã có sẳn trong sách giáo khoa và nhiệm vụ của các em là nhìn vào sách giáo khoa để trả lời, không cần suy nghĩ và vì vậy kết quả là không thu hút được sự chú ý quan tâm của học sinh ,không phát triển được tư duy sáng tạo của học sinh, không thực hiện được nhiệm vụ quan trọng của bộ môn là giúp học sinh liên hệ những kiến thức đã học đề vận dụng vào thực tiễn

Thực tế trên đặt ra câu hỏi làm như thế nào để phát huy tính tích cực chủ động của học sinh trong dạy học Lịch sử ? Đây là vấn đề cần sự chung tay của ngành khoa học lịch sử, những nhà viết sách, các nhà quản lí giáo dục và sự nỗ lực, nghiên cứu, tìm tòi sáng tạo không ngừng của những giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn Lịch sử ở nhà trường phổ thông

Từ thực tế giảng dạy trong những năm gần đây, là một giáo viên giảng dạy bộ môn Lịch sử ở nhà trường tôi thấy rõ chất lượng dạy – học bộ môn Lịch sử ở nhà trường đang có những dấu hiệu đi xuống, đặc biệt là học sinh khối 12, mà nguyên nhân là định hướng nghề nghiệp, những đòi hỏi của xã hội về nhu cầu việc làm trong tương lai khiến khiến nhiều học sinh có xu hướng “buông” bộ môn này, nhưng một nguyên nhân nữa và cũng rất quan trọng đó là từ phía giáo viên, trong bối cảnh mà đa số học sinh ngại học lịch sử vì cho rằng lịch sử khô khan, nhàm chán và không thực tế đối với việc lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai thì những tiết giảng kém thuyết phục, nặng về đọc chép, không phát huy được tính sáng tạo của học sinh lại càng đẩy xa hơn học sinh đối với bộ

môn lịch sử Tôi quan niệm có thể sự phát triển của xã hội, nhu cầu về nguồn nhân lực trong tương lai khiến nhiều học sinh không còn mặn mà với môn Lịch

sử song trách nhiệm của người giáo viên khi lên lớp phải luôn tạo ra sức thuyết phục đối với bộ môn, khơi dạy niềm đam mê lịch sử của học sinh vì trong bất kỳ hoàn cảnh nào, thời kỳ nào thì bộ môn Lịch sử ở nhà trường phổ thông cũng hết sức quan trọng, đó là động lực để tôi không ngừng nỗ lực nghiên cứu tìm ra những những hướng đi mới nhằm khơi dạy niềm đam mê học sử của học sinh và một trong những giải pháp đó là việc sử dụng hệ thống câu hỏi phát huy tính chủ

động sáng tạo của học sinh và tôi đã chọn đề tài “ Sử dụng hệ thống câu hỏi để phát huy tính tích cực và chủ động cho học sinh trong dạy họ̣c Lịch sử 12 -Phần lịch sử Việt nam "

1.2 Mục đích nghiên cứu.

Mục đích của đề tài nhằm đưa ra một số giải pháp thực hiện việc xây dựng hệ thống câu hỏi trong dạy học lịch sử để phát huy tính tích cực, chủ động trong học tập của học sinh, nâng cao hiệu quả giảng dạy bộ môn Lịch sử

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

Hoc sinh lơp 12 trương THPT Nga Sơn

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Đê thưc hiên tôt đê tai nay tôi sư dung cac phương phap nghiên cưu sau:

- Phương phap nghiên cưu tai liêu hô trơ

- Phương phap phat vân, nêu vân đê

- Thao giang, dư giơ trao đôi y kiên vơi cac đông nghiêp trong qua trinh day

- Ap dung kinh nghiêm phương phap mơi trên lơp

- Kiêm tra đanh gia kêt qua hoc sinh va lam bai đê tư đo co điêu chinh va bô sung

1.5 Những điểm mới của SKKN

- Nếu như kiểu dạy học truyền thống, giáo viên là nguồn kiến thức duy nhất, phần lớn thời gian trên lớp dùng cho giáo viên giảng, học sinh chỉ chăm chú nghe và ghi lại lời giáo viên Học sinh chỉ làm việc một mình trên lớp, ở nhà hoặc với giáo viên khi kiểm tra Việc ghi chép được đơn giản hóa làm sao cho

dễ nhớ Các môn chỉ dừng lại ở câu hỏi, bài tập, thực hành một cách thụ động, việc đánh giá kết quả học tập được đo bằng trí nhớ Việc học lí thuyết không gắn với thực hành nhất là các môn khoa học xã hội

- Còn phương pháp dạy học phát huy tính tích cực và chủ động của học sinh, ngoài lời giảng của giáo viên trên lớp, học sinh được tiếp xúc với các nguồn kiến thức khác: vốn kiến thức đã học, kiến thức của bạn bè, trong sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, đồ dung trực quan, thực tế cuộc sống Học sinh chăm chú nghe giảng nhận thức và ghi những điều mình tiếp nhận: kiến thức mới, vấn đề được đặt ra, phương pháp…

- Học sinh ngoài việc tự làm việc còn trao đổi, thảo luận với các bạn trong tổ, trên lớp, ngoài giờ học hoặc đề xuất ý kiến thắc mắc, trao đổi với giáo viên.Các tiện trực quan, quy ước, giúp cho học sinh nhớ, biết, hiểu sâu sắc, nắm chắc vấn đề

- Ngoài câu hỏi kiểm tra, bài tập thực hành, học sinh được tự đặt vấn đề, câu hỏi để trình bày, trao đổi, được nêu ý kiến của riêng mình Sự đánh giá kết quả học tập, căn cứ vào trình độ hiểu biết của học sinh, đòi hỏi học sinh phải lập luận

- Việc dạy lý thuyết để nâng cao trình độ nhận thức của học sinh làm cơ sở

để vận dụng những kiến thức đã học vào thực hành bộ môn vào trong cuộc sống, qua đó làm phong phú kiến thức đã học

- Nguồn kiến thức của học sinh rất phong phú, đa dạng: lời nói, tài liệu viết,

đồ dùng trực quan, thực tế cuộc sống…

Như vậy, qua so sánh hai kiểu dạy học trên thì ta thấy phương pháp phát huy tính tích cực và chủ động của học sinh sẽ đem lại hiệu quả cao hơn, tuy nhiên nó đòi hỏi giáo viên và học sinh phải được tích cực hóa trong quả trình dạy học, phải chủ động, sáng tạo Cần phải tiếp thu những điểm cơ bản có tính nguyên tắc của cách dạy truyền thống song phải luôn luôn đổi mới làm một cuộc cách mạng trong người dạy và học để khắc phục sự bảo thủ, thụ động như: giáo viên chỉ chuẩn bị giảng những điều học sinh dễ nhớ, học sinh chỉ chú trọng ghi lời giảng của giáo viên và kiến thức trong sách để trình bày lại khi kiểm tra

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lý luận

Việc giao duc thê hê tre va gây cho ho môt sư hưng thu thât sư Bơi vi qua môn hoc nay tâm nhin cua ho đôi vơi cuôc sông qua khư - hiên tai - tương lai đươc mơ rông hơn, ho tim thây trong quá khứ nhiêu câu tra lơi xac đang cho hôm nay va ngay mai

Chinh vi vây ma G.Tsecnưsepxki nha tư tương dân chu Nga thê kỷ XIX đa

noi răng: “Có thể không biết không say mê học tập môn Toán có thể không biết

hàng nghìn môn khoa học khác nhưng dù sao đã là người có giáo dục mà không yêu thích lịch sử thì chỉ có thể là một con người không phát triển đầy đủ về trí

tuệ” (*)

Như vây giao duc lich sư noi chung day Lich Sư ơ trương noi riêng ta phai lam thê nao đê phat triên tư duy gây hưng thu hoc tâp cho hoc sinh, vây trươc hêt gơi cho hoc sinh phai phat hiên vân đê cân tim hiêu, hay noi môt cach khac

( Trí́ch nguyên văn củ̉a G.Tsecnưsepxki nhà tư tưởng dân chủ Nga thế kỷ XIX.

“Đặt học sinh vào tình huống có vấn đề” Không thây vân đê không giai

quyêt vân đê, vi viêc hoc tâp la môt hinh thưc cua viêc nhân thưc khoa hoc, la môt chuôi cac vân đê đươc đăt ra va đươc nhân thưc ơ mưc đô cao hơn

Co nhiêu hinh thưc đê tao tinh huông co vân đê va giai quyêt vân đê như so sanh, phân tich, đăt câu hoi sư dung cac loai tư liêu tham khao, đô dung trưc quan, công nghê thông tin…

Môt điêm quan trong ma tư kinh nghiêm thưc tiên cua giao viên ơ trương, day như môt công thưc giao điêu râp khuôn, nêu sư dung câu hoi thi câu hoi đăt

ra qua đơn gian, chi đoi hoi hoc sinh tra lơi co hoăc không Điêu nay không giup ich gi trong việc tạo hưng thu cho học sinh

Trai lai câu hoi qua kho không vưa sưc thi dê lam cac em nan chi, chinh vi vây câu hoi phai vưa đong vưa mơ Vi vây viêc đăt câu hoi co vai tro rât quan trong trong giơ day hoc Lich Sư noi riêng va cac môn hoc khac noi chung sẽ phat huy đươc tinh tich cưc va gây hưng thu đôi vơi hoc sinh

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dung sáng kiến kinh nghiệm.

Ơ trương THPT Nga Sơn, đa sô hoc sinh con lươi hoc, chưa say mê môn hoc Lich Sư Nêu hoc thi cac em chi hoc đôi pho nhưng sư say mê va hưng thu thât

sư chưa co, đặc biệt là đối với học sinh khối 12 không chọn bộ môn Lịch sử để đăng ký thi THPT quốc gia, các em học Lịch sử để lấy điểm tổng kết cuối năm chứ không phục vụ mục tiêu thi tuyển vào các trường đại học, cao đẳng vì cho rằng học sử thiên về lí thuyết, khó thuộc và với thực tế trên đa phần các em quên

đi nhiệm vụ của bộ môn lịch sử không chỉ đơn thuần là học để thi mà còn để hiểu biết về lịch sử dân tộc và nhân loại, để bồi dưỡng lòng tự hào dân tộc … rồi liên hệ và vận dụng vào thực tiễn cuộc sống hiện nay Đa sô cac em chưa đôc lâp suy nghi đê tra lơi câu hoi ma phai lệ thuộc hoàn toàn vào sach giao khoa, hay chi nêu môt môc thơi gian ma không diên ta đươc thơi gian đo noi lên sư kiên gi Bơi vây ban thân cac em nên co môt phương phap hoc như thê nao đê chiêm linh kiên thưc tư bai giang cua giao viên

Măt khac giao viên ơ trương (môt sô đông chi) chưa tuân thu tinh logic cua

bô môn, chưa cai tiên nôi dung va phương phap day hoc, chưa gây đươc hưng thu hoc tâp cho hoc sinh Tư đo dân đên hoc sinh nham chan, hoc môt cach thu đông, dân đên chât lương môt sô lơp con thâp, ti lê hoc sinh yêu, kem con nhiêu

Đê khăc phuc trinh trang trên va nhăm nâng cao chât lương day va hoc ơ trương, ban thân tôi đa nỗ lực tìm tòi, nghiên cứu đưa ra cac phương phap hoc

tâp tich cưc va mang lai sư hưng thu cho học sinh và tôi đã chọn đề tài: “ Sử dụng hệ thống câu hỏi để phát huy tính tích cực và chủ động cho học sinh trong dạy họ̣c Lịch sử 12- Phần Lịch sử Việt Nam”.

2.3.Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

Việc đặt câu hỏi trong dạy học Lịch sử là một trong những biện pháp quan trọng để phát triển tư duy học sinh Song sử dụng câu hỏi và hệ thống câu hỏi như thế nào để phát huy tính tích cực của học sinh là một vấn đề khó và phức tạp Để thực hiện tốt vấn đề trên, trước hết giáo viên phải thực hiện tốt khâu soạn giáo án

Trước đây chúng ta xác định mục đích, yêu cầu của bài học là “Làm cho học sinh nắm được hoặc hiểu được ” có nghĩa là trong giờ dạy, giáo viên là trung tâm, học sinh thụ động tiếp thu kiến thức, nhận thông tin từ người thầy Nhưng

từ khi đổi mới chương trình sách giáo khoa, đổi mới phương pháp giảng dạy, khâu soạn giảng cũng có nhiều thay đổi, mục tiêu bài học có 3 mức dộ: biết, hiểu, vận dụng Như vậy, chúng ta đã chuyển hoạt động của giáo viên sang hoạt động của học sinh là chính, học sinh xây dựng kiến thức cho mình dưới sự hướng dẫn của giáo viên thông qua hệ thống câu hỏi Học sinh không chỉ nắm kiến thức mà còn nắm phương pháp để hiểu và vận dụng kiến thức

Để đạt mục đích trên, đòi hỏi giáo viên phải đầu tư cho bài soạn, đặt biệt là việc xây dựng hệ thống câu hỏi của bài dạy Sử dụng câu hỏi trong dạy học Lịch

sử để phát huy tính tích cưc học tập của học sinh có thể thực hiện ở tất cả các bước trong giờ dạy Lịch sử

Sử dụng câu hỏi trong dạy học nói chung, dạy học Lịch sử nói riêng là một trong những biện pháp quan trọng, rất có ưu thế để phát triển tư duy học sinh Vì vậy, khi tổ chức dạy học, giáo viên có thể sử dụng các dạng câu hỏi khác nhau như câu hỏi nêu vấn đề, câu hỏi xác định mối liên hệ giữa câu hỏi với các sự kiện, hiện tượng lịch sử, câu hỏi đối chiếu, so sánh giữa sự kiện, hiện tượng lịch

sử này với sự kiện hiện tượng lịch sử khác cùng loại, câu hỏi liên hệ thực tiễn… Tuy nhiên trong khuôn khổ của đề tài này người nghiên cứu chỉ giới hạn nghiên cứu dạng câu hỏi mang tính liên hệ thực tiễn trong khuôn khổ phần lịch sử Việt Nam trong chương trình Sách giáo khoa 12

Để sử dụng câu hỏi mang tính liên hệ tôi đã quan tâm một số vấn đề sau:

+ Câu hỏi phải đảm bảo tính khoa học, tính liên hệ phải rõ ràng truyền tải mục đích cụ thể

+ Câu hỏi liên hệ phải sáng tạo, hấp dẫn, khơi dạy trí tò mò, thích khám phá của học sinh, đặt học sinh vào hoàn cảnh có vấn đề, buộc các em phải tư duy + Lượng kiến thức trong bài học Lịch sử là rất nhiều và trong một bài học giáo viên cần đưa ra rất nhiều dạng câu hỏi ở các cấp độ khác nhau và dưới nhiều dạng câu hỏi khác nhau vì vậy việc sử dụng câu hỏi mang tính liên hệ tới lịch sử dân tộc hay liên hệ thực tiễn bản thân giáo viên cũng cần phải lựa chọn một cách kỹ lưỡng, không nên trong một bài học đưa ra quá nhiều câu hỏi dàn trải, lan man không có mục đích rõ ràng và sử dụng câu hỏi trong thời điểm nào cho thực sự hợp lý, đảm bảo tính Logic của bài học nhằm phát huy hiệu quả tối đa

+ Do những câu hỏi dạng liên hệ thực tiễn không có hướng dẫn trả lời trong sách giáo khoa vì vậy để đảm bảo mục tiêu giáo dục, người giáo viên phải nghiên cứu, tham khảo các nguồn học liệu … để xây dựng hướng dẫn trả lời cho những câu hỏi này đảm bảo tính khoa học, thực tiễn, có tính giáo dục

+ Đối với những bài giáo viên sử dụng giáo án điện tử thì giáo viên khai thác thế mạnh của nó để có thể cung cấp cho học sinh nghững hình ảnh, những số liệu … để làm rõ thêm tính liên hệ thực tiễn trong bài học Tuy nhiên cũng rất lưu ý về vấn đề thời gian tránh lạm dụng bởi kiến thức trong bài học là rất nhiều,

sử dụng câu hỏi liên hệ chỉ là một phần nhỏ trong bài học mà thôi

+ Vì đây là câu hỏi nhận biết và vận dụng nên giáo viên cũng không nên cầu toàn với những câu trả lời của học sinh, cần trân trọng những ý tưởng của các em

Trong thực tiễn nghiên cứu và giảng dạy tôi thường lựa chọn sử dụng dạng câu hỏi này ở thời điểm :

+ Đặt câu hỏi sau khi kết thúc các mục hoặc kết thúc bài học

+ Đặt câu hỏi phục vụ cho dạy bài mới và cho học sinh về nhà tìm hiểu

Các bước tiến hành:

- Giáo viên đưa ra câu hỏi.

- Học sinh nghiên cứu, thảo luận

- Học sinh trả lời

- Giáo viên bổ sung, góp ý

Từ thực tiễn nghiên cứu và trực tiếp giảng dạy tôi đã xây dựng hệ thống câu hỏi liên hệ thực tiễn phần Lịch sử Việt Nam trong chương trình Sách giáo khoa

12 như sau :

a Nêu câu hỏi đặt vấn đề:

* Đối với giáo viên:

Trước khi bước vào bài mới,giáo viên nên nêu ngay câu hỏi định hướng nhận thức cho học sinh Các câu hỏi nêu vấn đề đưa ra vào đầu giờ nhằm động viên

sự chú ý, huy động các năng lực nhận thức của học sinh mà học sinh phải nắm Đương nhiên, khi đặt câu hỏi không yêu cầu học sinh trả lời ngay mà chỉ sau khi giáo viên đã cung cấp đầy đủ sự kiện thì học sinh mới trả lời được

Ví dụ: Khi dạy bài 14- Phong trào cách mạng 1930- 1935(sgk Lịch sử 12 - cơ bản)

Gv nêu câu hỏi: Vì sao nói “ Chính quyền Xô viết-Nghệ Tĩnh là hình ảnh thu nhỏ của nước VNDCCH sau này,nhà nước của dân, do dân, vì dân”

Để hiểu rõ vấn đề đó các em cần phải tự mình tìm hiểu nguyên nhân ra đời,nội dung và ý nghĩa của chính quyền Xô viết - Nghệ tĩnh

Hoặc khi dạy bài 17- Nước VNDCCH từ sau ngày 2/9/1945 đến trước ngày 19/12/1946 ( Sgk lịch sử 12- cơ bản) để phần chuyển ý sang mục II gây đươc sự chú ý cho học sinh chúng ta có thể nói : để thoát khỏi tình thế ngàn cân treo sợi tóc, Đảng và Chính phủ đã xây dựng chính quyền cách mạng, giải quyết nạn đói, nạn dốt và khó khăn tài chính như thế nào? Đạt được kết quả ra sao, chúng

ta chuyển sang mục II- Bước đầu xây dựng chính quyền,giải quyết nạn đói,nạn dốt và khó khăn về tài chính

Trong quá trình dạy học,chúng ta vẫn tuân thủ trình tự cấu trúc của SGK, song cần khai thác nhấn mạnh, giúp học sinh trả lời câu hỏi nêu trên Học sinh trả lời được câu hỏi này tức là đã nắm và hiểu được kiến thức chủ yếu của bài

* Đối với học sinh:

Câu hỏi này là câu hỏi thường có tính chất bài tập, muốn trả lời phải huy động kiến thức cơ bản của toàn bài Chính vì vậy học sinh phải chuẩn bị bài và trả lời trước câu hỏi cuối mục ở nhà,chú ý tập trung cao độ theo dõi bài giảng,chọn lọc

sự kiện được trình bày trên lớp

b Xác định mối liên hệ, xâu chuỗi giữa các câu hỏi với các sự kiện, hiện tượng trong bài học.

Một trong những biện pháp sư phạm là xác lập mối liên hệ giữa các câu hỏi các sự kiện,hiện tượng trong bài

Ví dụ: Sau k hi học xong bài 20- Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân pháp kết thúc ( 1953- 1954) – SGK Lịch sử 12