Qua thực tế giảng dạy ở lớp vào đầu năm học, tôi nhận thấy trong lớp có nhiều học sinh đọc còn chậm, đọc còn sai, sót từ, đa số các em ngắt nghỉ hơi chưa đúng ở các dấu câu và giữa cụm t
Trang 1MỤC LỤC
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 3 2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh 3 nghiệm
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 4 2.3.1 Biện pháp rèn cho học sinh đọc đúng các tiếng, từ dễ nhầm 4
lẫn
2.3.2 Luyện ngắt, nghỉ hơi đúng trong câu, đoạn, bài tập đọc 6 2.3.3 Biện pháp luyện đọc thành tiếng đoạn, bài 8
2.3.5 Luyện đọc qua các buổi sinh hoạt tập thể 12 2.3.6 Luyện đọc qua tổ chức các trò chơi 13
Danh mục các đề tài sáng kiến kinh nghiệm 17
Trang 2SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG ĐỌC ĐÚNG, ĐỌC TỐT
CHO HỌC SINH LỚP 3 Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC THỌ TIẾN
1 PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài
Trong chương trình môn Tiếng Việt ở nhà trường Tiểu học hiện nay, tập đọc là phân môn có tầm quan trọng bậc nhất, nếu học sinh đọc, viết kém thì khó mà học tốt được các môn học khác Học sinh đọc tốt thì khi học các phân môn khác mới đọc đúng, hiểu đúng nội dung bài, hiểu đúng yêu cầu của bài tập để làm bài chính xác hiệu quả
Tập đọc cung cấp cho học sinh cả 4 kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết Kỹ năng đọc được hình thành thông qua các bài học Tính chất của việc thực hành đòi hỏi giáo viên cần coi trọng việc luyện đọc thật tốt cho học sinh qua phân môn tập đọc Vì thế tập đọc là yêu cầu không thể thiếu được đối với người đi học Đọc giúp trẻ chiếm lĩnh được ngôn ngữ dùng trong giao tiếp và học tập, nó không những có quan hệ mật thiết với chất lượng học tập ở các môn học khác mà còn góp phần rèn luyện một trong các kỹ năng hàng đầu của việc học Tiếng Việt trong nhà trường Kỹ năng đọc - tập đọc giúp cho việc rèn năng lực đọc thông, viết thạo Mặt khác, tập đọc còn hình thành cho các em phẩm chất mới như: tính kỷ luật, tính cần cù tỉ mỉ, tính năng động, sáng tạo Việc dạy học tập đọc sẽ giúp các em hiểu nhiều hơn, bồi dưỡng cho các em lòng yêu cái thiện, cái đẹp, dạy cho các em biết suy nghĩ một cách lô-gíc cũng như có hình ảnh Như vậy dạy đọc mang một ý nghĩa vô cùng to lớn
vì nó bao gồm các nhiệm vụ giáo dưỡng, giáo dục và phát triển
Tập đọc là một phân môn thực hành Nhiệm vụ quan trọng nhất của nó
là hình thành năng lực đọc cho học sinh Năng lực đọc được tạo nên từ bốn kĩ năng cũng là bốn yêu cầu về chất lượng của “đọc” đó là: đọc lưu loát, trôi chảy, đọc có ý thức và tiến tới đọc diễn cảm Để góp phần nâng cao chất lượng học môn Tiếng Việt nói chung và đặc biệt là kĩ năng đọc nói riêng cho
học sinh lớp 3 ở trường Tiểu học Thọ Tiến bản thân tôi đã thực hiện: “Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc đúng, đọc tốt cho học sinh lớp 3 ở trường Tiểu học Thọ Tiến” và đã đạt được hiệu quả cao trong dạy học.
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Tôi nghiên cứu áp dụng sáng kiến kinh nghiệm này để nâng cao chất lượng đọc cho học sinh lớp 3, từ kết quả đó đề xuất một số biện pháp thực hiện nhằm nâng cao chất lượng về đọc đúng, đọc tốt cho học sinh khói 3 nói riêng và học sinh trong trường Tiểu học Thọ Tiến nói chung
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Các kĩ năng dạy đọc đúng, đọc tốt cho học sinh lớp 3 qua việc nghiên cứu cơ sở lí luận ngôn ngữ học, hiểu rõ quá trình đọc, nắm bản chất kỹ năng đọc phù hợp với lứa tuổi và đặc điểm vùng miền của học sinh ở địa phương
Trang 31.4 Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết
Phương pháp điều tra khảo sát thực tế
Phương pháp thống kê, xử lí số liệu
Phương pháp nghiên cứu sản phẩm
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Sang lớp 3 yêu cầu về phân môn Tập đọc của học sinh cao hơn hẳn so với lớp 2 Từ chỗ chỉ cần đọc đúng và trôi chảy một đoạn văn, đoạn đối thoại hoặc một bài văn ngắn, bước đầu biết đọc thầm và hiểu được ý chính của đoạn ở lớp 2, đến lớp 3 các em cần đọc đúng, rõ ràng, rành mạch các đoạn đối thoại, các văn bản nghệ thuật, hành chính, báo chí, với tốc độ từ 70 đến 80 tiếng/ phút Đọc thầm có tốc độ nhanh hơn ở lớp 2, bên cạnh đó học sinh lớp
3 còn cần phải nắm được ý chính của của đoạn văn, biết đặt đầu đề cho đoạn văn, biết nhận xét về một số hình ảnh, nhân vật hoặc chi tiết trong bài đọc Nói rộng ra, dạy Tập đọc ở lớp 3 nói riêng và bậc Tiểu học nói chung là nhằm hình thành và phát triển ở học sinh các kỹ năng sử dụng Tiếng Việt ngày càng cao hơn để các em học tập và giao tiếp trong các môi trường hoạt
động của lứa tuổi [1,5].
2.2.Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh
nghiệm a Đối với giáo viên
Giáo viên chuẩn bị bài lên lớp đôi khi chưa thật sự chu đáo (như công tác chuẩn bị đồ dùng dạy học còn hạn chế )
Giáo viên sống ở vùng nông thôn chịu ảnh hưởng nhiều tiếng địa phương nên việc phát âm vẫn chưa được chuẩn
Khi học sinh đọc, giáo viên chưa kịp thời sửa sai cho học sinh, chưa động viên kịp thời cho các em
b Đối với học sinh
Học sinh phần đa là con gia đình nông thôn, gia đình hoàn cảnh khó
khăn bố mẹ đi làm ăn xa, ở với ông bà như em: Vũ Văn Thắng, Lại Thị Thu
Hường, Dương Văn Vũ , Một số em phát âm không chuẩn vì quá ngọng: Lê Đình Việt, Lê Thị Huyền Trang, Đỗ Ngọc Thắng
Qua thực tế giảng dạy ở lớp vào đầu năm học, tôi nhận thấy trong lớp có nhiều học sinh đọc còn chậm, đọc còn sai, sót từ, đa số các em ngắt nghỉ hơi chưa đúng ở các dấu câu và giữa cụm từ, số học sinh có khả năng nắm được nội dung đoạn (bài) sau khi đọc còn ít Khả năng đọc lưu loát bài văn, bài thơ còn vài em Trong lớp có nhiều học sinh chưa tự giác học dẫn đến chất lượng học sinh khá thấp Mặt khác trong môi trường giao tiếp tại gia đình các em hầu như ngôn ngữ nói chỉ dừng lại ở mức độ giao tiếp sơ đẳng hàng ngày trong mối quan hệ với người thân Gia đình các em chưa quan tâm chỉ phó mặc cho giáo viên, nhiều em đến lớp còn thiếu sách vở, đồ dùng học tập Trong mục 2.1 tham khảo SGV TV 3 tập 1, Chuẩn kiến thức kĩ năng lớp 3
Trang 4- Khảo sát chất lượng đọc của các em kết quả như sau:
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1 Biện pháp rèn cho học sinh đọc đúng các tiếng, từ dễ nhầm
lẫn
- Đối với các tiếng có phụ âm đầu dễ lẫn như: x/s, r/d, ch/tr, …
Trong các bài dạy có âm dễ lần hoặc dễ đọc sai, giáo viên cần mô tả tỉ mỉ cách phát âm nhiều hơn Cần so sánh để thấy sự khác nhau về cấu tạo, cách phát âm các âm đó, giáo viên phải phát âm chuẩn xác đồng thời nói rõ cách phát âm như thế nào để học sinh nắm bắt được, phân biệt được các âm sau đó yêu cầu học sinh phát âm lại, thi tìm tiếng có âm đó để học sinh nhớ kĩ Mục đích là để học sinh nắm chắc cách phát âm cũng như phân biệt cấu tạo của âm
dễ lẫn đó Giáo viên cần phát âm nhiều lần cụ thể hai tiếng có âm đó để học sinh nhận rõ sự khác nhau như thế nào giữa cách phát âm của hai âm, từ đó học sinh có thể tự phát âm một cách chính xác
Cụ thể Phân biệt tr/ch, x/s, r/d
Giáo viên hướng dẫn học sinh:
Khi phát âm tiếng có âm tr thì lưỡi phải cong lên, đầu lưỡi chạm vào hàm trên, miệng há to
Học sinh tự phát hiện cách phát âm các âm này (cong lưỡi ), sau đó các
em tự tập phát âm cho bạn quan sát
Học sinh phát âm đồng thanh, cá nhân, lớp nghe và phát hiện các lỗi sai khi bạn đọc, sửa sai cho bạn cũng chính là giúp các em luyện đọc đồng thời giáo viên theo dõi, sửa chữa phát âm cho học sinh
Cần luyện nhiều cho những học sinh đọc còn hạn chế
Ví dụ 1: Phân biệt tr/ch, x/s, r/d
Từ: “trống trường” học sinh thường đọc là “chống chường”, trước hết
giáo viên phát âm thật chính xác, yêu cầu học sinh nhìn miệng và nghe giáo viên phát âm, sau đó phân tích cụ thể, tỉ mỉ từng tiếng, cách phát âm “tr”, để học sinh nắm được cấu tạo đồng thời giải thích cho học sinh hiểu thêm về ý
nghĩa của từ, tìm các từ có âm “ tr” , các từ có âm “ch” để các em phân biệt
được cách phát âm “tr” từ đó các em đọc sẽ đúng hơn
Sau đó tôi tổ chức cho các em thi tìm tiếng, từ có chứa âm tr/ch, s/x, r/d
như: tranh/chanh, se/xe, xanh/sanh, ru/du rồi cho các em so sánh và đọc lại.
Từ đó khi đọc từ có tiếng chứa âm đầu tr/ch, s/x, r/d các em đọc sẽ không bị sai nữa [3].
Ví dụ 1 tham khảo sách TV 3 tập 1.
Trang 5- Luyện đọc các tiếng có vần dễ lẫn
Các tiếng có vần kết thúc là “i - y ; t - p, m - ng” ; không những dễ lẫn
mà các em còn đọc ngọng Cho nên khi luyện đọc giáo viên phải cho học sinh phân tích cấu tạo tiếng rồi so sánh sự giống, khác nhau giữa các tiếng, kết hợp đọc nhiều lần để học sinh nhớ lâu Đồng thời, giáo viên có thể sử dụng tranh minh hoạ để học sinh quan sát, phân biệt
Ví dụ 2:
Học sinh đọc tiếng “xoa” đọc thành “sao”, tiếng “khỏe” đọc thành
“khẻo”, tiếng “máy bay” đọc thành “máy bai”,
Thực tế khi tôi dạy đến những bài này rất vất vả, học sinh ban đầu đa số phát âm sai nhưng tôi không ngại khó đã kiên nhẫn luyện cho các em: Trước hết tôi đọc mẫu chính xác, cho học sinh luyện đọc nhiều lần đồng thời cho phân tích thật kĩ sau đó tìm các tiếng có các vần trên luyện đọc, cho học sinh đọc thầm và so sánh, phân biệt để học sinh thấy được sự khác nhau giữa các vần Từ đó các em sẽ đọc tốt hơn Kết quả cho thấy đa số các em đã đọc đúng Không chỉ luyện đọc đúng tiếng, từ…trong các bài học mà trong các tiết tăng cường Tiếng Việt tôi cũng luôn đưa ra những bài tập phân biệt phụ âm
đầu và vần để giúp các em phát âm tốt hơn [ 3].
- Luyện đọc các tiếng, từ học sinh hay đọc nhầm lẫn
Điều chỉnh mục tiêu luyện đọc các từ khó cần luyện đọc trong một số bài
tập đọc cho phù hợp với trình độ học sinh, phù hợp với vùng, miền của lớp mình đang dạy, (không nhất thiết phải theo đúng yêu cầu của từng bài)
Ví dụ 3:
Do đặc điểm của địa phương nên khi học sinh đọc từ “búp sen” đọc thành “bứp sen”, đọc từ “giúp đỡ” thành “giứp đỡ”, khoẻ khẻo, mưa
-mư, mai - may… Để tránh đọc nhầm lẫn các tiếng này, tôi cho học sinh phân tích kĩ phần vần cụ thể vần “oe - eo”, so sánh vần để thấy được sự khác nhau
với mục đích là để cho học sinh nắm được: cả hai vần đều có âm o và âm e nhưng vần oe được bắt đầu là âm o, còn vần eo thì bắt đầu bởi âm e Tiếp theo cho học sinh thể hiện trên bảng cài: Ghép tiếng: khoẻ- khẻo để so sánh và tìm
ra sự khác nhau luyện đọc cho đúng Ngoài ra, khi so sánh hai tiếng giáo viên cũng có thể đưa ra tranh vẽ kèm theo lời giải thích rồi so sánh để học sinh
thấy rõ sự khác nhau đó Từ đó các em sẽ đọc đúng hơn [4].
Cuối giờ học phần này, giáo viên kết hợp với trò chơi sẽ đem lại hiệu quả cao
Ví dụ 4:
- Thi tìm tiếng, từ có vần dễ lẫn
- Thi ghép tiếng với các tiếng để tạo thành từ
- Thi viết tiếng, từ dễ lẫn vào bảng con
Ví dụ 2 do tác giả tự viết
Ví dụ 3 tham khảo sách TV 3 tập 2
Trang 62.3.2 Luyện ngắt, nghỉ hơi đúng trong câu, đoạn, bài tập đọc
- Việc học sinh ngắt hơi chưa đúng chỗ phần lớn là do giáo viên hướng dẫn chưa kĩ Trong mỗi giờ tập đọc, giáo viên cần coi việc hướng dẫn cách ngắt nghỉ hơi là tối quan trọng Việc nắm bắt được ý nghĩa, nội dung của từ câu, đoạn văn giúp học sinh có thể đọc đúng và không khô khan Để thực hiện được điều đó, giáo viên phải tạo ra sự cộng hưởng cảm xúc giữa học sinh và bài đọc Giọng đọc của mỗi bài, mỗi đoạn mang một màu sắc riêng, định ra giọng đọc là kết quả của quá trình tìm hiểu và cảm thụ bài
Ví dụ 5 : Câu trong bài: “Cóc kiện trời’’
“Cóc thấy nguy quá,/ bèn lên thiên đình kiện trời.//”
Câu trong bài: “Ở lại với chiến khu’’ trang 13, Sách TV 3- Tập 2)
“Những lời van xin thơ ngây mà thống thiết, van xin được chiến đấu hy sinh vì Tổ quốc của các chiến sĩ nhỏ tuổi/ làm trung đoàn trưởng rơi nước
mắt [4].
Sau khi học sinh phát hiện câu dài, giáo viên ghi vào băng giấy hoặc bảng phụ gọi 1, 2 em đọc Các em khác nhận xét bạn ngắt nghỉ đúng chưa, ngắt hơi, nghỉ hơi sau với những tiếng nào, em có đồng ý không ? Mời em đó đọc lại Học sinh đọc và ngắt hoặc nghỉ để các bạn khác nhận xét bổ sung và giáo viên thống nhất cách đọc
- Đối với bài: có người dẫn truyện các nhân vật trong truyện cho học sinh đóng vai và đọc theo lời nhân vật và người dẫn truyện Gọi học sinh lên đọc, các em ở dưới là giám khảo nghe, chấm, nhận xét xem bạn nào, nhóm nào, đọc hay Giáo viên cùng cả lớp động viên khuyến khích học sinh đọc tốt để các em đọc tốt hơn
Ví dụ 6:
Khi dạy bài “Cuộc chạy đua trong rừng” (trang 80, Sách TV 3- Tập 2)
tôi hướng dẫn học sinh thể hiện cách đọc như sau:
Giọng người dẫn chuyện: Giọng đọc vui
vẻ Giọng Ngựa cha ôn tồn
Giọng Ngựa Con ngúng nguẩy
Giáo viên hướng dẫn cho học sinh đọc phân vai sẽ gây hứng thú cho các
em nhiều hơn và từ đó luyện cho các em đọc đúng các câu hỏi, câu trả lời
trong bài [4].
Luyện cho học sinh có ý thức về ngữ điệu khi đọc Sau này tôi hướng dẫn học sinh đọc kĩ bài Hướng dẫn luyện đọc nhiều lần các câu dài có nhiều dấu phẩy hoặc những câu có những chỗ cần ngắt giọng theo yêu cầu nội dung bài, cũng cần rèn cho học sinh đọc các câu hỏi, câu cầu khiến, câu cảm
Trong các bài Tập đọc thường cho sẳn chỗ ngắt, nghỉ bằng dấu phẩy, dấu chấm Tôi nhắc học sinh biết và nhớ quy tắc gặp dấu phẩy, dấu chấm đều nghỉ hơi Dấu phẩy nghỉ hơi bằng nửa dấu chấm Đặc biệt có một số bài có câu dài, học sinh phải nghỉ hơi ngay cả khi không có dấu câu
Ví dụ 5, ví dụ 6 tham khảo sách TV 3 tập 2
Trang 7Từ việc hướng dẫn cụ thể như vậy, học sinh biết ngắt nghỉ hơi đỳng chỗ, nờn giọng đọc chuẩn xỏc, cú ý thức phỏt õm tốt Trong khi tiến hành luyện đọc cho cỏc em Tụi thường tổ chức cho cỏc đọc nối tiếp cỏc cõu trong bài Khi tổ chức hỡnh thức này tụi thường qui định cỏc em ngồi cựng dóy (ngang, dọc) tự động đọc, tụi cú thể linh hoạt khi thỡ gọi em đầu tiờn theo dóy dọc, lỳc thỡ gọi em ngồi phớa bờn trỏi theo dóy hàng ngang Bằng cỏch này tụi yờu cầu tất cả học sinh trong lớp phải chỳ ý bạn khỏc đọc Cuối mỗi giờ học tụi thường tổ chức cho cỏc em thi đọc diễn cảm hay học thuộc lũng một đoạn thơ, đoạn văn theo nhiều hỡnh thức như cỏ nhõn, tổ, nhúm Với hỡnh thức này lớp tụi đó nõng cao chất lượng đọc rừ rệt
- Rốn đọc diễn cảm, đọc hay.
Đối với học sinh lớp 3 Yêu cầu học sinh đọc đúng, diễn cảm là yêu cầu trọng tâm, nên phải dành thời gian thích hợp
Đối với văn bản nghệ thuật, cỏc bài văn xuụi
Giỏo viờn hướng dẫn học sinh đọc diễn cảm thụng qua việc dẫn dắt gợi
mở để học sinh thể hiện tỡnh cảm, thỏi độ qua giọng đọc phự hợp với hỡnh ảnh, cảm xỳc trong bài thơ, phự hợp tớnh cỏch nhõn vật trong bài văn (Bước đầu biết làm chủ được giọng đọc đối với ngữ điệu, tốc độ, cao độ, trường độ,
õm sắc nhằm diễn tả đỳng nội dung bài Đọc diễn cảm phự hợp với sự cảm nhận riờng của từng cỏ nhõn Giỏo viờn cú thể viết khổ thơ ra bảng, giấy gắn trờn bảng để học sinh tỡm ra cỏch đọc)
Vớ dụ 7: Bài: “Mặt trời xanh của tụi” Gọi 1, 2 em học sinh đọc tốt
đọc diễn cảm; nếu HS chưa đọc được thỡ GV đọc, kết hợp hướng dẫn với Giọng nhẹ nhàng, trỡu mến, nghỉ hơi dài khi kết thỳc Sau đú gọi một em đọc lại: Đọc bốn cõu thơ sau:
Đó cú ai lắng nghe/ Như tiếng thỏc dội về/
Tiếng mưa trong rừng cọ/ Như ào ào trận giú.//
Trong khi đọc giỏo viờn hướng dẫn đọc đỳng đối với những cõu thơ sau dấu chấm Đối với cỏc cõu cảm, cõu hỏi trong bài, giỏo viờn hướng dẫn cỏc
em đọc đỳng giọng của từng loại cõu đú thỡ mới bộc lộ được cảm xỳc của
từng cảnh vật và của tỏc giả [4].
Giỏo viờn hướng dẫn cỏc học sinh cần đọc đỳng ngữ điệu khi đọc cõu hỏi như nhấn giọng từ để hỏi, cao giọng ở cuối cõu Nếu học sinh đọc chưa hay giỏo viờn cú thể đọc mẫu cho học sinh để học sinh nghe giọng đọc, để tự điều chỉnh mỡnh đọc theo giỏo viờn Để Học sinh đọc tốt giỏo viờn cần tạo niềm say mờ hứng thỳ cho học sinh
Đối với văn bản phi nghệ thuật
Hướng dẫn học sinh đọc xỏc định ngữ điệu đọc sao cho phự hợp với nội dung thụng bỏo làm rừ thụng tin cơ bản giỳp người nghe tiếp nhận được những vấn đề quan trọng hay nổi bật trong văn bản
Vớ dụ 7 tham khảo sỏch TV 3 tập 2
Trang 8Đọc diễn cảm sau khi học sinh đã tóm tắt hiểu được nội dung của văn bản Khi rèn đọc lần cuối tiết học, học sinh phải thể hiện được cảm xúc của tác
giả khi biết bài văn, bài thơ đó
Giáo viên tổ chức cho học sinh thi đọc theo nhóm, mỗi nhóm cử một em lên thi đọc
Đối với thời gian một tiết tập đọc chỉ trong vòng 40 phút mà gồm nhiều đối tượng học sinh, ngoài chức năng chủ yếu là rèn đọc, luyện đọc là chính ở trong cả quá trình tiết học học sinh phải được luyện đọc nhiều lần Học sinh nào cũng phải được đọc trong giờ học ít nhất một lần Trong giờ học giáo viên luôn tuân theo nguyên tắc học sinh là chủ thể của giờ học Muốn vậy, giáo viên phải nắm chắc từng đối tượng học sinh Giáo viên cần chú ý rèn đọc nhiều đối với học sinh đọc chưa đạt Rèn từ thấp đến cao, từ phát âm đúng, đọc đúng, ngắt nghỉ đúng câu dài, tiến tới rèn đọc diễn cảm
Sau khi tìm hiểu kĩ càng đặc điểm, trình độ của học sinh và hướng dẫn cho các em thành thạo cách phát âm tiếng khó, cách ngắt nghỉ hơi, tôi chú
trọng rèn hai kĩ năng chính cho các em đó là đọc thành tiếng và đọc thầm cả
đoạn, bài
2.3.3 Biện pháp luyện đọc thành tiếng đoạn, bài:
Để rèn đọc cho học sinh có hiệu quả, tôi đã phải xác định đúng yêu cầu cần đạt của Chuẩn kiến thức kĩ năng trong phân môn Tập đọc đối với học sinh lớp 3, và như đã nói ở trên, ngay từ đầu năm học tôi theo dõi để nắm được thực trạng kĩ năng đọc của từng học sinh rồi phân loại các đối tượng học sinh
và có những biện pháp luyện đọc cho phù hợp với trình độ của các em [5].
Ví dụ 8: Đối với những học sinh đọc ở mức độ chưa hoàn thành: các em
thường mắc những lỗi như đọc chậm, sai hoặc sót nhiều từ, ngắt nghỉ không đúng chỗ, tôi không yêu cầu các em đọc quá nhiều hoặc đọc đoạn dài Nếu bắt đọc nhiều các em sẽ chán và đâm ra sợ đọc Đối với những học sinh này tôi luyện cho các em đọc từng câu hoặc đoạn ngắn, khi học sinh đọc có tiến
bộ thì nâng dần cho học sinh đọc đoạn, đến bài Tùy theo trình độ đọc của từng em mà có biện pháp rèn phù hợp cho các em
Ví dụ 9: Với học sinh đọc sai nhiều từ, đọc còn chậm, ngắt nghỉ hơi không
đúng chỗ không thể một lúc sửa sai hết lỗi của học sinh, mà tôi chọn một lỗi nào cần sửa trước Trong trường hợp này tôi đã sửa lỗi phát âm cho học sinh trước Trong quá trình học sinh đọc,tôi theo dõi phát hiện lỗi sai và sửa kịp thời cho học sinh Khi học sinh đọc sai, đợi cho học sinh đó đọc xong mới sửa sai Nếu sửa cắt ngang ngay chỗ đọc sai sẽ làm mất hứng thú cho các em khi đọc Đối với
những học sinh khả năng đọc ở mức độ hoàn thành bài như em: Nguyễn Khánh
Linh, Nguyễn Thị Hồng Nhung, Hoàng Vũ Như Quỳnh, An Long Bình, những
em đọc đúng tốc độ rành mạch, đúng quy định, có thể sai hoặc vấp một số từ,
ngắt nghỉ hơi tương đối đúng chỗ Những em
Mục 2.3.3 tham khảo sách Chuẩn kiến thức kĩ năng lớp 3.
Trang 9này tôi tập trung cho các em luyện đọc đoạn hoặc đọc bài nhiều hơn ở trước lớp Ngoài ra khi tổ chức cho các em đọc phân vai hoặc kể chuyện trước lớp, tôi luôn tạo cơ hội cho các em được tham gia để lôi cuốn các em thích đọc Đối với học sinh hoàn thành tốt: Là học sinh có khả năng đọc rõ ràng
rành mạch; ngắt nghỉ hơi đúng chỗ như các em Lê Gia Anh Đạt, Lê Thị Hà
Anh, Đỗ Thanh Hải, Lê Thị Mỹ Giang, có thể đọc diễn cảm được bài văn,
bài thơ Khi luyện đọc tôi đã bỏ qua cho các em bỏ qua bước đọc câu mà các
em có thể đọc đoạn hoặc cả bài Với học sinh này tôi yêu cầu cao hơn về tốc
độ đọc, ngắt nghỉ hơi đúng chỗ, thể hiện tình cảm được qua giọng đọc
Ví dụ 10: Khi dạy luyện đọc đoạn khó trong bài Lời kêu gọi toàn dân tập thể dục sách TV3 tập 2 trang 94 “ Giữ gìn dân chủ,/ xây dựng nước nhà, /
gây đời sống mới,/việc gì cũng cần có sức khỏe mới làm thành công // Mỗi một người dân yếu ớt/ tức là cả nước yếu ớt, / mỗi một người dân mạnh khỏe/ tức là cả nước mạnh khỏe.//” sau khi hướng dẫn học sinh tìm những chỗ cần ngắt nghỉ hơi trong bài, tôi gọi vài học sinh ở mức độ hoàn thành có thể đọc ngắt nghỉ hơi đúng Sau đó, gọi học sinh chưa hoàn thành đọc lại để nắm và nhớ được cách đọc Với học sinh hoàn thành tốt, sau khi luyện đọc ngắt nghỉ hơi xong, tôi khuyến khích các em tìm chỗ cần nhấn giọng trong đoạn văn, sau đó hướng dẫn học sinh thể hiện đọc đoạn văn với giọng rành mạch rứt
khoát, nhấn giọng ở những từ ngữ nói về tầm quan trọng của sức khỏe [4].
Trong quá trình học sinh đọc cá nhân, tôi luôn chú ý theo dõi lắng nghe học sinh đọc để có cách dạy thích hợp với từng học sinh
Với học sinh đọc hạn chế, tôi đã kiên trì giúp đỡ và phụ đạo thêm( không
“ bỏ qua” nhưng cũng không nôn nóng đòi hỏi ráo riết phải đọc đúng ngay tại lớp) Học sinh đọc chưa chính xác do bộ máy phát âm còn khiếm khuyết như
em: Lê Đình Việt, Đỗ Ngọc Thắng, Lê Thị Huyền Trang , tôi đã luyện tập
bằng phương pháp “đặc biệt” và giúp đỡ thêm cách phát âm ngoài giờ học Khi học sinh phát âm sai (đọc tr thành ch), tôi dùng cấu hình miệng để hướng dẫn và sửa sai cho học sinh: Khi phát âm những tiếng có âm tr thì lưỡi cong lên Học sinh đọc chưa đạt yêu cầu do còn thiếu ý thức hoặc ảnh hưởng thói quen đọc (ê a, liến thoắng ) thì cần chỉ rõ hạn chế và tìm cách giúp đỡ học sinh khắc phục dần dần
Sau khi nghe học sinh đọc, tôi gợi ý để học sinh khác nhận xét chỗ “được” chỗ “ chưa” của bạn hoặc bản thân các em vừa đọc để biết rút kinh nghiệm và đọc tốt hơn Tránh nhận xét chung chung không “dạy” được điều gì cho học sinh về cách đọc
Khi giáo viên chú ý lắng nghe học sinh đọc, các em sẽ cảm thấy rằng cô giáo cũng thích nghe học sinh đọc, từ đó các em sẽ tích cực xung phong đọc trước lớp nhiều hơn và cố gắng thể hiện đọc tốt hơn Tôi cũng luôn tập cho
Ví dụ 10 tham khảo sách TV 3 tập 2.
Trang 10học sinh thói quen đọc to, rõ ràng để cho cả lớp cùng nghe được Khi học sinh đọc nhỏ, tôi không đến gần để nghe cho rõ mà yêu cầu em đó đọc lại để cả lớp nghe cho rõ
Để luyện đọc ngắt nghỉ hơi đúng, tôi luôn hướng dẫn học sinh dựa vào nghĩa của từ và quan hệ ngữ pháp giữa các tiếng,từ để ngắt nghỉ hơi cho đúng Khi luyện đọc không tách từ ra làm hai, không tách từ chỉ loại với danh từ Ví
dụ câu thơ: “ Từ giọt sương của lá cây” học sinh không thể đọc ngắt Từ giọt/
sương của lá cây mà đọc Từ giọt sương/ của lá cây.
Muốn rèn đọc tốt cho học sinh, tôi đã tổ chức nhiều hình thức luyện đọc khác nhau để gây hứng thú cho học sinh luyện đọc như đọc cá nhân, luyện đọc nhóm, thi đọc, tạo mọi điều kiện để mọi đối tượng học sinh đều được tham gia vào các hình thức luyện đọc Ví dụ khi tổ chức thi đọc, tôi cho học sinh cần cố gắng đọc một câu, học sinh hoàn thành đọc đoạn, thể hiện ngắt nghỉ đúng, học sinh có khả hoàn thành tốt thi đọc diễn cảm một đoạn hoặc cả bài Việc tổ chức luyện đọc nhóm cũng rất cần thiết cho quá trình luyện đọc của học sinh Hình thức này thường được tổ chức luyện đọc nối tiếp hoặc đọc
cả bài Mục đích của luyện đọc nhóm là để các em góp ý nhau, học hỏi nhau,giúp nhau cùng đọc tốt Đồng thời, tạo sự đoàn kết, hợp tác giữa học sinh với học sinh, giúp tình bạn ngày càng gắn bó hơn Để luyện đọc nhóm có hiệu quả, tôi đã phân nhóm phù hợp Có thể phân nhóm xen kẽ giữa các đối tượng học sinh để trong quá trình luyện đọc, những học sinh đọc tốt sẽ giúp học sinh đọc yếu đọc tốt hơn Nhưng chúng ta cần chú ý là: chỉ nên phân nhóm nhỏ (từ 2 đén 4 em cho học sinh luyện đọc) Trước khi học sinh luyện đọc nhóm giáo viên cần nêu nhiệm vụ cụ thể ( nhất là trong những tuần đầu của năm học): nhóm trưởng phân công cho các bạn trong nhóm đọc nối tiếp các đoạn Ở những lượt sau phân công đọc các đoạn khác, không phân bạn đọc lại đoạn bạn vừa đọc Khi đoc, cần đọc vừa đủ cho các bạn trong nhóm nghe, không đọc quá to làm ảnh hưởng đến nhóm khác, nhưng cũng không đọc quá nhỏ thì các bạn trong nhóm cũng không nghe rõ Khi bạn đọc cần phải tập trung theo dõi, sau khi bạn đọc xong phải nhận xét, góp ý, sửa sai cho bạn Trong quá trình học sinh luyện đọc nhóm, giáo viên theo dõi nhắc nhở để học sinh tích cực tham gia luyện đọc Sau khi luyện đọc nhóm xong, giáo viên mời một số em ở các nhóm khác nhận xét cách đọc của ác bạn trong nhóm để từ đó tập cho học sinh thói quen tập trung chú ý theo dõi bạn đọc để nhận xét, góp ý, sửa sai đúng cho bạn Đồng thời giúp các em cố gắng luyện đọc tốt hơn để nhận được nhiều lời khen của các bạn
Chúng ta cũng có thể thay đổi hình thức phân nhóm học sinh để luyện đọc theo nhóm đối tượng Chẳng hạn nhóm học sinh đọc hạn chế sẽ đọc nối tiếp câu, nhóm học sinh ở mức hoàn thành sẽ đọc nối tiếp đoạn, nhóm học sinh có khả năng hoàn thành tốt sẽ đọc diễn cảm cả bài Sau đó cho đại diện từng nhóm thể hiện trước lớp Tránh trường hợp mạnh em nào em đó đọc hoặc không chú ý bạn đọc