Lý do chọn đề tài - Cùng với các cuộc vận động “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục” và “Mỗi thầy, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”
Trang 1SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO BỈM SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Ngọc Trạo
SKKN thuộc lĩnh vực: Công tác chủ nhiệm
THANH HOÁ, NĂM 2016
Trang 3MỤC LỤC
Trang
I MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 2
3 Đối tượng nghiên cứu (các giải pháp xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực) 2 4 Phương pháp nghiên cứu 2
II - NỘI DUNG 3
1 Cơ sở lý luận 3
2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 4
3 Các giải pháp 5
3.1 Xây dựng lớp học thân thiện 5
3.1.1 Giao tiếp thân thiện trong tiết dạy 5
3.1.2 Tạo mối quan hệ thân thiện giữa học sinh với học sinh 8
3.1.3 Khơi gợi tính tích cực của học sinh 9
3.1.4 Đổi mới phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh 10
3.2 Xây dựng lớp học xanh, sạch, đẹp 10
3.2.1 Phong trào “Xanh hóa sân trường” 10
3.2.2 Phong trào “Lớp em gọn gàng, sạch đẹp” 12
4 Hiệu quả của đề tài 16
III KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 17
1 Kết luận 17
2 Kiến nghị 17
Trang 4I MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
- Cùng với các cuộc vận động “Nói không với tiêu cực trong thi cử và
bệnh thành tích trong giáo dục” và “Mỗi thầy, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”, để tiếp tục tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác
giáo dục toàn diện cho học sinh, Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động phong trào
thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường
phổ thông giai đoạn 2008-2013 hai với mục tiêu:
a) Huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong và ngoài nhàtrường để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, hiệu quả, phù hợpvới điều kiện của địa phương và đáp ứng nhu cầu xã hội
b) Phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo của học sinh trong học tập vàcác hoạt động xã hội một cách phù hợp và hiệu quả (Trích Chỉ thị số40/2008/CT - BGDĐT)
- Ngay từ khi nhận công tác chủ nhiệm lớp 1 năm học 2015-2016 nộidung bồi dưỡng thường xuyên (mã modun TH 17) Đó là: Nâng cao năng lựchiểu biết về môi trường giáo dục và xây dựng môi trường học tập (Xây dựngmôi trường học tập thân thiện)
- Tôi luôn đau đáu và mong muốn thực hiện được nội dung tự bồi dưỡngnày Vấn đề đặt ra là: Hiểu như thế nào về “ xây dựng trường học thân thiện, họcsinh tích cực” Song, phải làm như thế nào để vừa thực hiện mục tiêu giáo dụctrong năm học, vừa đạt kết quả tốt nhất cho chương trình bồi dưỡng thường xuyên.Theo tôi, trước hết phải hiểu rõ và xác định được nội dung chính của việc “xâydựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” và một số văn bản rất quan trọngcủa ngành giáo dục về xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực
- Trường Tiểu học Ngọc Trạo - Bỉm Sơn nằm ở trung tâm Thị xã BỉmSơn, nhưng nhiều học sinh vẫn còn rụt rè, thụ động, thiếu tự tin vào bản thân,không dám đề đạt ý kiến, không mạnh dạn thể hiện khả năng của bản thân
- Tình hình trên đòi hỏi tôi phải chọn lựa con đường, cách thức giáo dục phù hợp, để chuẩn bị thật tốt cho các em thành những công dân tương lai có đạo đức, trí tuệ và thể lực tốt Một trong các con đường đó là phải xây dựng cho được môi trường thân thiện trong trường tiểu học Nhằm tạo điều kiện để các emhọc sinh có quan hệ tốt, thân thiện với nhau, với gia đình, với cộng đồng một cách cởi mở, tích cực, cần thiết cho việc hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo các mục tiêu giáo dục của nhà trường
-Phải xây dựng mối quan hệ giữa trò với trò, giữa giáo viên và học sinh rasao? Thể hiện nó như thế nào cho có hiệu quả nhất? Tổ chức như thế nào để đạtđược mục tiêu giáo dục để trẻ được tham gia một cách tự giác, không gò ép hướngtới giúp học sinh phát triển tố chất, năng khiếu đặc biệt riêng có của mỗi em Đồngthời, tìm tòi phương pháp và cách thức tổ chức phong phú các hoạt động giáo dục
để phát huy những tố chất vốn có của mỗi học sinh và thu hút mọi học
Trang 5sinh tham gia các hoạt động giáo dục; bởi: Giáo viên không dạy được bất cứ điều gì khi mà học sinh không muốn học.
- Cùng với những trải nghiệm trong nhiều năm làm công tác chủ nhiệmlớp 1 Tôi luôn nỗ lực cố gắng, mạnh dạn đổi mới, chủ động tổ chức nhiều hoạtđộng giáo dục, huy động nguồn lực với mong muốn tạo ra nhiều sân chơi đápứng nhu cầu hoạt động của học sinh trong môi trường giáo dục lành mạnh, chấtlượng giáo dục đáp ứng với yêu cầu phát triển của xã hội
- Chính vì vậy mà tôi chọn đề tài: “Một số giải pháp xây dựng lớp học
thân thiện, học sinh tích cực” ở lớp 1C trường Tiểu học Ngọc Trạo, Thị xã
Bỉm Sơn - tỉnh Thanh Hóa trong năm học 2015 – 2016 với mong muốn được
chia sẻ những giải pháp đã được trải nghiệm thực tiễn mang tính chủ quan vàtheo tôi có khả năng vận dụng được
3 Đối tượng nghiên cứu (các giải pháp xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực)
- Thực hiện hai nội dung của phong trào thi đua tại lớp 1C - Trường Tiểu học Ngọc Trạo do tôi chủ nhiệm Đó là:
+ Dạy học có hiệu quả, phù hợp với lứa tuổi học sinh
+ Xây dựng trường lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn.
4 Phương pháp nghiên cứu
- PP nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết: Nghiên cứu các tài liệu, lý
luận khác nhau bằng cách phân tích chúng thành từng bộ phận để tìm hiểu sâusắc về đối tượng, liên kết từng mặt, từng bộ phận thông tin đã được phân tíchtạo ra một hệ thông lý thuyết mới đầy đủ và sâu sắc về vấn đề cần nghiên cứu
- PP điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin: Quan sát, khảo sát,
điều tra bằng hệ thống câu hỏi, xác định nhu cầu thông tin, tìm nguồn thông tin,thực hiện tập hợp thông tin theo yêu cầu nhằm đáp ứng mục tiêu mục tiêu củavấn đề cần nghiên cứu
- PP thống kê, xử lý số liệu: Sau khi đã thu thập được những số liệu điều
tra thì vấn đề rất quan trọng là phải trình bày, xử lý những số liệu đó như thế nào
để khai thác có hiệu quả những số liệu thực tế đó, rút ra được những nhận xétkết luận khoa học, khách quan đối với những vấn đề cần nghiên cứu
Trang 6II - NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận
- Mục tiêu giáo dục Tiểu học đã chỉ rõ: Giáo dục nhằm đào tạo nên những
con người phát triển toàn diện về: “Đức, trí, lao, thể, mỹ” Để thực hiện được
điều này, Ngành GD&ĐT nước ta đã và đang tiếp tục thực hiện đổi mới về nộidung, chương trình SGK ở các bậc học Bước vào năm học 2015-2016, BộGD&ĐT tiếp tục phát động phong trào thi đua : “Xây dựng trường học thânthiện, học sinh tích cực” Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy, bản thân tôi nhậnthấy để thực hiện tốt phong trào thi đua nói trên, xây dựng thành công “ Trườnghọc thân thiện” trước hết cần phải xây dựng cho được từng lớp học thân thiện.Mặt khác, là một lớp học thuộc trường chuẩn quốc gia, việc xây dựng lớp mìnhtrở thành lớp học thân thiện là vô cùng cần thiết Lớp học thân thiện thể hiện ởnhiều mặt, trong đó phải kể đến mối quan hệ thân thiện giữa thầy và trò, giữa tròvới trò, giữa giáo viên và các mối quan hệ xoay quanh các vấn đề giáo dục Họcsinh tích cực cũng cần thể hiện ở nhiều mặt như tích cực trong học tập, tích cựctrong các hoạt động tập thể, hoạt động vui chơi… Rồi xây dựng trường họcxanh, sạch, đẹp và an toàn Mục đích chủ yếu và ý nghĩa quan trọng nhất củaviệc xây dựng trường học thân thiện là tạo nên một môi trường giáo dục an toàn,bình đẳng, tạo hứng thú cho học sinh trong học tập, góp phần bảo đảm quyền đihọc của học sinh
- Trong môi trường trường học thân thiện, trẻ em sẽ cảm nhận được sựthoải mái khi việc học của mình vừa gắn kiến thức trong sách vở, vừa trảinghiệm của chính bản thân trong các hoạt động ngoại khoá, trong các trò chơidân gian, các hoạt động tập thể vui mà học Như thế mỗi ngày trẻ em đến trường
là một ngày vui Trường học thân thiện gắn bó chặt chẽ với việc phát huy tínhtích cực của học sinh Trong môi trường phát triển toàn diện đó, học sinh họctập thích thú, chủ động tìm hiểu kiến thức dưới sự dìu dắt của giáo viên, gắnchặt giữa học và hành, rèn luyện kĩ năng và phương pháp học tập, trong đó yếu
tố hết sức quan trọng là khả năng tự tìm hiểu, khám phá, sáng tạo Với cuộc vậnđộng “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, học sinh trở nênnăng động, tích cực dưới sự dạy dỗ của giáo viên, các em được học tập trongmôi trường trường học thân thiện sẽ góp phần phát triển một cách toàn diện vềnhân cách và đó chính là nhân tố quyết định sự phát triển bền vững của đất nướctrong tương lai Để có được trường học thân thiện, học sinh tích cực, trước hếtphải xây dựng từng lớp học thân thiện, học sinh trong từng lớp tích cực thì mớigóp phần đảm bảo cho sự thành công của phong trào này Trong nhiều năm qua,bản thân tôi đã thực hiện tương đối tốt mối quan hệ giữa thầy và trò, đồng thờitạo điều kiện xây dựng cho học sinh có mối quan hệ thân thiện với nhau và sửdụng các phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạocủa học sinh trong học tập, từng bước đưa chất lượng giáo dục của lớp tôi chủnhiệm đi lên Thực hiện tốt các việc làm đó cũng là góp một phần nhỏ vào thànhcông của phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” Vìvậy, tôi xin mạnh dạn trình bày những biện pháp tôi đã thực hiện trong quá trình
Trang 7tham gia phong trào “Xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực” ở
trường bằng những việc làm cụ thể tại lớp tôi chủ nhiệm qua đề tài: “Một số giảipháp xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực” - Lớp 1C trường Tiểu họcNgọc Trạo - Bỉm Sơn
2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
- Với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh tiểu học thì tình cảm của các
em còn mỏng manh, chưa bền vững, chưa sâu sắc Học sinh tiểu học rất dễ xúcđộng Chẳng hạn trước đây, có lần tôi đã to tiếng với một học sinh Em ấy bậtkhóc ngay và vô cùng sợ sệt, mất tự tin Buổi học ấy chắc chắn em không thểtiếp thu bài được Vì vậy tác động tình cảm của các em phải tế nhị, nhẹ nhàngthể hiện sự ân cần, cởi mở và tấm lòng tâm phúc Với đặc điểm tâm lý nói trên,nếu có được một môi trường học tập thân thiện thì chắc chắn các em sẽ khôngnhững được phát triển tình cảm tốt đẹp mà còn giúp các em tiếp thu kiến thức vàrèn luyện kĩ năng tốt hơn Các em học sinh tiểu học với tâm lý sẵn sàng đi học,thích thú đến trường, hiếu động và thích khám phá Đó chính là điều kiện tốt đểphát huy tính tích cực trong học tập cũng như mọi hoạt động khác cho học sinh.Học sinh tiểu học cũng rất thích được vui chơi Vui chơi cũng là một mặt hoạtđộng tích cực của học sinh Tôi nhận thấy trong giờ ra chơi, các em rất hăng saychơi Ngay trong tiết học các em mong được thầy cô giáo của mình tổ chức tròchơi học tập Khi tổ chức trò chơi, nhiều em muốn tham gia, em nào được giáoviên chọn tham gia thì rất vui Với những cơ sở thực tiễn từ tâm lý học sinh tiểuhọc nêu trên, việc “ Xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực” là điều rấtcần thiết và có thể thực hiện để phát triển toàn diện cho học sinh
- Hiện nay, Bộ GD&ĐT phát động phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” là một trong những phong trào rất có ý nghĩa, góp
phần thúc đẩy, nâng cao chất lượng giáo dục Ngay từ khi phát động, trườngTiểu học Ngọc Trạo đã phát động tới toàn thể giáo viên và học sinh trong nhàtrường hưởng ứng thực hiện cuộc vận động trên Qua một số năm thực hiện,trường Tiểu học Ngọc Trạo đã thu được những kết quả khả quan, chất lượnggiáo dục ngày càng được nâng cao và phát triển mang tính bền vững hơn Tuynhiên, để phong trào mang lại hiệu quả một cách bền vững góp phần thúc đẩymạnh mẽ hơn nữa chất lượng giáo dục toàn diện, xứng tầm với mục tiêu củaphong trào đề ra thì cần phải tổ chức thực hiện phong trào này ngay trong từngtiết học, từng lớp học Là giáo viên, ai cũng mong muốn cho học sinh của mìnhngoan ngoãn hơn, chăm chỉ học tập hơn, thực hiện chuyên cần tốt hơn và mỗi
em thấy “Mỗi ngày tới trường là một ngày vui” Song để thực hiện tốt là một
việc làm khó đối với giáo viên Bởi sự không kiềm chế của bản thân khi họcsinh làm bài không được hay nghịch ngợm mà đã sử dụng ngôn ngữ nặng lời,thậm chí dùng biện pháp trừng phạt thân thể học sinh hoặc làm cho không khícủa tiết học trở nên nặng nề Bên cạnh đó, một số giáo viên cũng chưa phát huytính tích cực học tập của học sinh Có thể giáo viên chưa đổi mới cách dạy, cáchđánh giá, cũng có thể do quan điểm giảng bài thật kĩ để học sinh nắm nội dungbài mà giáo viên chưa để học sinh tích cực, chủ động, sáng tạo trong suy nghĩ,
Trang 8hoạt động Vì vậy muốn “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” thìtrong từng tiết dạy cũng như trong toàn bộ quá trình giáo dục học sinh của lớp mình, giáo viên cần phải tổ chức xây dựng các mối quan hệ mật thiết, thân thiện.
3 Các giải pháp
- Để xây dựng thành công “Lớp học thân thiện, học sinh tích cực” việc đầu
tiên tôi bắt tay vào thực hiện đó là xây dựng một môi trường học tập và giáo dục
“thân thiện” Vì muốn học sinh tích cực thì trước hết phải làm cho các em yêu
trường, yêu lớp mình và muốn các em yêu lớp mình tích cực chuyên cần trongcác tiết học thì giáo viên cần phải xây dựng được “Lớp học thân thiện” Vàchính vì những lí do đó mà tôi đã thực hiện một số biện pháp sau:
3.1 Xây dựng lớp học thân thiện
Trong quá trình xây dựng lớp học thân thiện, bản thân mỗi giáo viên luôn
là nhân vật trung tâm tổ chức và định hướng cho học sinh hình thành và rènluyện nhân cách giao tiếp trong các mối quan hệ, do đó giáo viên cần phải rènluyện cho mình một số phong cách, kĩ năng sau:
3.1.1 Giao tiếp thân thiện trong tiết dạy
Để có được mối quan hệ thân thiện với học sinh, trước hết giáo viên cầnthể hiện phong cách giao tiếp thực sự tôn trọng học sinh Dáng đi, dáng đứng,
cử chỉ, điệu bộ, thái độ, ngôn ngữ góp phần đáng kể tạo nên phong cách conngười Đối với học sinh tiểu học, giáo viên càng phải thận trọng trong phongcách giao tiếp, để ý đến từng lời ăn tiếng nói của mình Trong những năm qua,tôi luôn chú ý và rèn luyện đến phong cách lên lớp nên phần nào đó đã tạo nênbầu không khí thiện cảm, tôn trọng giữa cô và trò trong lớp học Bản thân tôi đãtừng rèn luyện cho mình những kĩ năng sau:
* Về cử chỉ, điệu bộ:
- Điệu bộ thể hiện ở cách ngồi, dáng đi và hoạt động đi lại của giáo viên.Trong suốt tiết học, giáo viên chỉ đi lại trên bục giảng là điều cần khắc phục.Chúng ta có thể hiểu rằng bục giảng xây cao hơn là để cho học sinh dễ quan sáttốt nội dung bài học được giáo viên thể hiện trên bảng lớp chứ không phải làranh giới để tạo sự cách biệt giữa thầy và trò Vì vậy, tôi đã cố gắng phối hợpnhịp nhàng trong quá trình giảng bài và tiếp cận học sinh dưới lớp Khi cần ghibảng dưới hình thức học cả lớp tôi đứng trên bục giảng Đến khi học sinh làmviệc cá nhân, nhóm, tôi thường đến bên học sinh để quan sát và dễ dàng uốnnắn, sửa chữa kịp thời Lúc đi lại, tôi đã cố gắng di chuyển rộng và thể hiện sựkhoan thai,
nhẹ nhàng nhưng không chậm chạp mà tạo ra một nhịp độ làm việc khẩn trương
* Về các thao tác của giáo viên:
Thao tác của giáo viên là yếu tố quan trọng tạo nên phong cách lên lớp vì vậy các tháo tác cần rèn luyện đó là:
- Cách ghi bảng, cách cầm sách, vở, cách sử dụng dấu hiệu bằng tay, cách
sử dụng phương tiện dạy học
- Khi trình bày bảng, tôi luôn cố gắng ghi chắt lọc những nội dung cơ bản
Trang 9và trình bày rõ ràng khoa học, sạch đẹp Khi trình bày bảng, tôi thường đứngnghiêng lệch người với bảng khoảng 600 để học sinh dễ dàng theo dõi liên tục
và cũng tiện cho việc vừa ghi bảng vừa theo dõi học sinh
- Khi cầm sách, tôi luôn cô gắng cầm đúng quy cách như đỡ sách bằng lòngbàn tay trái, ngón trỏ kẹp giữa hai trang sách để thể hiện tính sư phạm trong giáodục
- Khi dùng hiệu lệnh như mời học sinh, yêu cầu học sinh làm việc gì đó,giáo viên không nên dùng ngón tay hay cây thuớc chỉ vào mặt học sinh Điều đóthể hiện sự không tôn trọng nhân cách học sinh Vì vậy, chúng ta nên đưa cảlòng bàn tay để ngửa ra phía trước theo hướng học sinh được yêu cầu Với đặcđiểm tâm lý của học sinh tiểu học thì những yếu tố nêu trên không những tạonên sự tôn trọng, thân thiện với học sinh mà còn góp phần hình thành nhân cáchtốt cho học sinh
* Về thái độ của giáo viên trong mọi hoạt động:
Ngoài yếu tố điệu bộ, thao tác thì thái độ là một yếu tố rất quan trọng tạo nên mối quan hệ thân thiện giữa thầy và trò
- Thái độ của giáo viên thể hiện qua cử chỉ, lời nói, cách nhìn, cách đối xử,cách biểu lộ nét mặt, đôi mắt của giáo viên trước học sinh Trước tiên chúng tacần thống nhất quan điểm: Đối với học sinh tiểu học, muốn giáo dục thành công,người giáo viên cần có thái độ tôn trọng, yêu thương, công bằng với mọi họcsinh Tuổi của các em còn rất hồn nhiên, thơ ngây Em nào cũng ngoan, cũnggiỏi, cũng cố gắng Chỉ có điều em này ngoan hơn, giỏi hơn, cố gắng hơn và emkia ngoan, cố gắng ít hơn mà thôi Vì vậy, giáo viên cần phải biết khen ngợi,động viên, khuyến khích kịp thời Nếu như giáo viên lên lớp với vẻ mặt lạnhlùng, không có một lời khen ngợi, cảm ơn hoặc thậm chí học sinh trả lời sai thìgiáo viên tỏ ra cáu gắt, giận dữ, buông vài câu nói không đẹp và nặng hơn nữa làhình phạt xúc phạm thân thể học sinh thì những cử chỉ trên làm cho học sinh sợsệt, mất đi sự hứng thú trong học tập, đặc biệt làm mất đi bầu không khí thânthân thiện trong lớp
- Với những vấn đề nêu trên, trong quá trình giảng dạy, tôi đã cố gắng lênlớp với vẻ mặt vui tươi, rạng rỡ, mỉm cười thiện cảm, nhẹ nhàng ân cần, chămchú dõi theo học sinh Đồng thời luôn tìm những lời khen thích hợp cho từnghọc sinh, từng tình huống dạy học Ví dụ: “ Bạn Nam hôm nay đọc có tiến bộ rấtnhiều”; “Bạn Tâm đọc còn hơi nhỏ, lần sau cố gắng hơn nhé”,…
*Về cách xưng hô giao tiếp giữa thầy và trò:
Có ý kiến cho rằng kiểu xưng hô “Cô mời em, cô mời em ngồi xuống, cảm
ơn em, cho cô kiểm tra…” sẽ chiếm nhiều thời gian và làm mất đi sự nghiêmkhắc của thầy, làm cho học sinh không sợ, không học
-Theo tôi nhận thấy trong nhiều năm qua tôi thường sử dụng cách xưng hônói trên đã mang lại hiệu quả rõ rệt Trước hết, tôi nhận thấy học sinh hăng hái phátbiểu bài hơn vì các em thấy được sự gần gũi với cô hơn Các em trở tự tin hơn và
sẽ không sợ khi phát biểu sai Tôi nhận thấy cách xưng hô như trên không nhữngcàng làm tăng thêm tính nghiêm túc, tôn trọng mà còn mà còn giáo
Trang 10dục học sinh biết lễ phép và tạo nên mối quan hệ thân thiện trong lớp hơn Bêncạnh cách xưng hô thiện cảm, chúng ta cần lưu ý đến hành vi đối xử với họcsinh của mình Đâu phải ai cũng giỏi toàn diện, có bạn giỏi môn Toán nhưngkhông làm nổi một bài văn dẫn đến bị phạt Còn có bạn học tốt môn Tiếng Việtnhưng lại yếu môn Toán cũng bị phạt hoặc nhẹ hơn là bị phê bình thẳng thắn
“Ngồi xuống đi! Sai rồi!” hoặc “Tại sao lại làm vậy? Cô đã dạy chưa ?”… Như
vậy, các em em trở nên thụ động trong học tập hơn và không dám gần gũi traođổi với cô giáo vì các em sợ rằng cô lại la mắng tiếp Với nhận thức như trên,trong những năm qua, khi gặp tình huống như vậy, tôi thường động viên bằngđộng tác xoa đầu hay những câu nói dịu dàng như: “ Bài này em chưa đúng rồi,
bạn khác giúp em nhé!…” hoặc “Em chú ý nghe cô hướng dẫn lại là làm được ngay”… Với cách làm như vậy, tôi thấy các em chưa chú ý hoặc học còn yếu sẽ
cố gắng hơn, các em chú ý hơn trong lúc tôi hướng dẫn thực hành hoặc giảng bàimới
* Về Ngôn ngữ sử dụng:
- Ngôn ngữ giáo viên góp phần tạo nên phong cách lên lớp Trong một tiếtdạy, nếu giáo viên có được ngôn ngữ chuẩn, tế nhị, trong sáng, truyền cảm, dễhiểu thì sẽ thu hút học sinh chăm chú lắng nghe Đặc biệt ngôn ngữ thể hiện ởcâu hỏi với lệnh hào hứng, câu trả lời tế nhị, cách giảng giải ôn tồn sẽ hiện rõmột không khí lớp học ấm áp, thân thiện hơn
- Với nhận thức như vậy, trong những năm qua, tôi đã cố gắng rèn luyệncách sử dụng ngôn ngữ của mình sao cho chuẩn mực Khi đặt câu hỏi, tôi luônchú ý tránh cách nói ra lệnh khô khan mà thường nêu lệnh sao cho kích thích
hứng thú cho học sinh Chẳng hạn: “Nào bây giờ các em hãy chú ý lắng nghe đây, câu hỏi này hơi khó, ai mà trả lời được thì giỏi lắm” hoặc “Bây giờ em nào có cách giải khác thì xung phong nào!” Trong khi đặt câu hỏi, tôi thường lưu ý cho mình là tránh trình trạng vừa đi vừa đặt câu hỏi mà cần đứng vị trí học
sinh dễ quan sát Với phong cách trên, trong mỗi tiết học, quan hệ giữa giáo viên
và học sinh trở nên gần gũi hơn, các em tích cực phát biểu xây dựng bài hơn
* Về phong cách tiếp xúc thân thiện ngoài tiết dạy:
Ngoài phong cách thân thiện trong khi lên lớp, GV phải là một người bạn thực
sự của học sinh trong các tình huống giao tiếp khác Làm thế nào để trở thành mộtngười bạn thực sự của học sinh? Điều đó không khó nếu GV quan tâm, tiếp xúctừng em bằng thái độ ân cần Giáo viên cần bắc một nhịp cầu hết sức tế nhị để gặp
gỡ chính tâm hồn bé bỏng của các em, biết mở chuyện hỏi han các em bằng ngônngữ của chính các em Khi đó các em mới dễ bộc lộ một cách hồn nhiên những tâm
sự mà không hề e dè, giấu giếm hay sợ bị người lớn la rầy, chế nhạo Hầu như đa
số học sinh tiểu học, các em mới bước vào môi trường học tập thực sự nên các emngại tiếp xúc với thầy cô Đặc biệt là những em có tính nhút nhát Vậy để các emmạnh dạn hơn thì giáo viên phải gần gũi, tạo thân tình để các em dễ hoà đồng vàomôi trường tập thể, trường lớp, thầy cô Nếu các em nhận ra thầy cô một sự bảobọc che chở, nhất là sự quan tâm, cảm thông thực sự, các em sẽ dần dần quấn quýt,tin cậy gần như tuyệt đối và thầy cô như là
Trang 11thần tượng của các em Nhận thức được vấn đề đó, ngay từ đầu năm học, tôithường xuyên gần gũi, tâm sự trò chuyện với học sinh về chuyện gia đình,chuyện học hành để các em thấy thân thiện Phần nào đó, tôi cũng nắm bắt tâm
tư tình cảm cũng như hoàn cảnh của các em Chẳng hạn: “Nhà em ở đâu? Bố
mẹ làm gì? Nhà em có mấy anh (chị) em?; Em là con thứ mấy? …” Nhiều khi
chỉ một câu nói của thầy cô như lời khen chẳng hạn hay một lời khuyến khíchđộng viên đã làm thay đổi cả cuộc đời của các em Biết vậy nên tôi thường khen
hay động viên như: “Chữ em viết đẹp đấy! Cần luyện thêm cho đẹp hơn! ” hoặc
“Em có giọng ca tốt, nên tham gia đội văn nghệ…”; “Hôm nay, em ăn mặc gọn
gàng, sạch sẽ ghê!”… Tóm lại, thông qua những hoạt động về giáo dục, sinhhoạt vui chơi, giáo viên cần tạo cơ hội để gần gũi các em, xoá bỏ mọi ngăn cách
về tuổi tác và tâm lý Từ đó mỗi giáo viên mới trở thành người bạn thực sự củacác em
3.1.2 Tạo mối quan hệ thân thiện giữa học sinh với học sinh
- Quan tâm tới sự phát triển nhân cách của học sinh bằng cách cư xử lịch
sự, lễ phép khi giao tiếp là điều không thể thiếu Con người giao tiếp thân thiệnvới nhau bằng nhiều phương tiện khác nhau như cử chỉ, điệu bộ, ánh mắt nhưnggiao tiếp bằng ngôn ngữ vẫn là quan trọng hơn cả
- Để học sinh có được mối quan hệ thân thiện với bạn trong lớp, giáo viêncần hướng dẫn học sinh sử dụng lời nói với bạn sao cho thể hiện sự tôn trọng, tếnhị, lịch sự trong giao tiếp Nhận thức việc dạy cho học sinh cách thể hiện lờinói thân thiện cùng bạn là cần thiết, trong những năm qua cũng như đầu nămhọc này, thông qua tiết dạy, tôi đã cố gắng uốn nắn, sửa chữa lời nói cho họcsinh Chẳng hạn: trong tiết kể chuyện, khi trao đổi nội dung với bạn kể, tôi
thường hướng các em sử dụng đại từ xưng hô tôi và bạn cũng như: “Xin mời bạn, bạn cho tôi biết…, cảm ơn bạn…” Hay trong tiết sinh hoạt lớp, khi nhận
xét bạn, tôi hướng các em nhận xét bằng từ ngữ tế nhị, lịch sự
- Ngoài việc hướng dẫn học sinh sử dụng ngôn ngữ tế nhị, thiện cảm, tôi
cũng đã tổ chức các phong trào và nhóm nhỏ như: “Đôi bạn cùng tiến”, “Các nhóm năng khiếu”, “Nhóm cùng sở thích” để thông qua các đội, nhóm, các em
đã có trách nhiệm giúp đỡ nhau cùng tiến bộ Từ đó, các em trở nên thân thiết,gắn bó với nhau hơn và đã hạn chế sự gây gổ, cãi nhau trong lớp học Tôi cònđộng viên, khích lệ các em bằng cách tuyên dương những nhóm, những đôi bạn
có tiến bộ trong tuần
- Ngoài ra, tôi còn tổ chức một số hoạt động nhỏ nhưng đầy ý nghĩa như tổchức sinh nhật cho học sinh theo tháng hoặc tổ chức sinh nhật riêng cho một số
em mà gia đình có nhu cầu riêng Các em đều rất phấn khởi trong mỗi lần nhưthế Sau đó các em sẽ hứng thú hơn với việc học vì mình đã được gia đình, côgiáo và bạn bè quan tâm, yêu quý