LUYỆN TẬP VẬN DỤNG CÁC THAO TÁC LẬP LUẬN PHÂN TÍCH VÀ SO SÁNH

Kĩ năng : Bước đầu biết vận dụng thao tác lập luận phân tích và so sánh để viết đoạn văn có sức thuyết phục.. Thao tác lập luận phân tích: - Mục đích: Phân tích là thao tác lập luận bằn

Tiết: 44

Ngày soạn:

18/11/09

Làm văn

LUYỆN TẬP VẬN DỤNG CÁC THAO TÁC LẬP

LUẬN PHÂN TÍCH VÀ SO SÁNH

I Mục tiêu cần đạt.

1 Kiến thức : Củng cố những kiến thức và kĩ năng về lthao tác ập luận phân tích và so sánh

2 Kĩ năng : Bước đầu biết vận dụng thao tác lập luận phân tích và so sánh để viết đoạn văn có sức thuyết phục

3 Tư tưởng : Thấy được tầm quan trọng của việc kết hợp nhiều thao tác lập luận trong văn bản nghị luận và trong đời sống

II/ Chuẩn bị của GV và HS :

- Giáo viên: Đọc SGK,TLTK, thiết kế bài giảng…

- Học sinh: Đọc SGK, soạn bài …

III/ Cách thức tiến hành

- Phương pháp đọc hiểu Phân tích, tổng hợp, trao đổi thảo luận nhóm

- Định hướng tìm hiểu nội dung bài học qua hệ thống câu hỏi bài tập

- Tích hợp phân môn Làm văn Tiếng Việt Đọc văn

IV/ Tiến trình lên lớp:

1 Ổn định lớp (1’)

2 Bài mới :

TL Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung

7’ H Đ1: GV giúp HS ôn

lại kiến thức đã học về

thao tác phân tích và so

sánh

- GV nêu câu hỏi củng

cố kiến thức

1 Thao tác lập luận

phân tích

(?) Em hiểu thế nào là

thao tác lập luận phân

tích trong văn nghị

luận?

(?) Cho biết mục đích,

yêu cầu của thao tác

này?

2 Thao tác lập luận so

sánh

(?) Mục đích hàng đầu

của thao tác lập luận so

sánh là gì?

(?) Khi sử dụng thao

HS ôn tập lại kiến thức về thao tác lập luận so sánh:

1 Thao tác lập luận phân tích:

- Mục đích: Phân tích là thao tác lập luận bằng cách chia nhỏ đối tượng thành các yếu tố để làm rõ đặc điểm về nội dung, hình thức, cấu trúc và các mối quan hệ bên trong, bên ngoài của đối tượng (sự việc, hiện tượng)

- Yêu cầu:

+ Khi phân tích cần chia, tách đối tượng thành các yếu tố theo những tiêu chí quan hệ nhất định ( quan hệ giữa các yếu tố tạo nên đối tượng, quan hệ nhân quả, quan hệ giữa đối tượng với các đối tượng liên quan, quan hệ

I/ Ôn lại kiến thức

1 Thao tác lập luận phân tích

2 Thao tác lập luận so sánh:

tác so sánh trong bài

văn nghị luận cần phải

đảm bảo những yêu cầu

gì?

- GV nhận xét, chốt lại

một lần nữa để HS nhớ

kiến thức cũ, đồng thời

biết vận dụng vào làm

các bài tập trong SGK

giữa người phân tích và đối tượng phân tích…)

+ Phân tích cần đi sâu vào từng yếu tố , từng khía cạnh song cần đặc biệt lưu ý đến quan hệ giũa chúng chúng với nhau trong một chỉnh thể toàn vẹn, thống nhất

2 Thao tác lập luận so sánh:

+ Mục đích của so sánh là làm sáng rõ đối tượng đang nghiên cứu trong tương quan với đối tượng.So sánh đúng làm cho bài văn nghị luận sáng rõ, cụ thể, sinh động và có sức thuyết phục

+ Khi so sánh phải đặt đối tượng đang nghiên cứu vào cùng một bình diện, đánh giá trên cùng một tiêu chí mới thấy được sự giống và khác nhau giữa chúng, đồng thời phải nêu rõ ý kiến, quan điểm của người nói, người viết

10

’

H Đ2: GV hướng dẫn

HS lần lượt lầm các bài

tập trong SGK

- GV yêu cầu HS đọc

BT1 và cho biết:

(?) Đoạn trích đã sử

dụng những thao tác

lập luận nào?

(?) Mục đích, tác dụng

của cách kết hợp các

thao tác lập luận trong

đoạn trích?

(?) Em rút ra được điều

gì về việc vận dụng, kết

hợp nhiều thao tác lập

luận trong một bài văn

nghị luận?

- HS tập trung giải quyết bài tập 1

- Đoạn trích sử dụng những thao tác lập luận:

+ Phân tích: Chớ tự kiêu tự đại;

Tự kiêu tự đại là khờ dại; Tự kiêu tự đại là thoái bộ.

+ So sánh: Vì mình hay, còn

nhiều người hay hơn mình Mình giỏi, còn nhiều người giỏi hơn mình sông to bể rộng người

mà tự kiêu tự mãn thì cũng như cái chén cái đĩa cạn.

- Mục đích, tác dụng và cách kết hợp các thao tác lập luận trong đoạn trích:

+ Giúp người đọc, người nghe

II/ Luyện tập:

1 Bài tập 1:

- Đoạn trích sử dụng hai thao tác lập luận: phân tích và so sánh

- Mục đích, tác dụng và cách kết hợp các thao tác lập luận trong đoạn trích:

+ Giúp người đọc, người nghe hiểu rõ hơn về vấn

đề tự kiêu, tự đại trong mỗi con người

+ Giúp người đọc nhận thức rõ vấn đề: Bản thân

sự hiểu biết, tài năng của mỗi người bao giờ cũng

có giới hạn nhất định

’

- GV nhận xét, chốt ý

- GV tiếp tục hướng

dẫn HS làm bài tập 2

Đề bài: Trình bày vẻ

đẹp của bài ca dao:

“Thân em như tấm lụa

đào – Phất phơ giữa

chợ biết vào tay ai?

- GV gợi ý để HS giải

quyết bài tập này

- Hướng dẫn HS giải

quyết từng vấn đề Sau

đó cho cả lớp thực hành

viết đoạn văn tại lơp

hiểu rõ hơn về vấn đề tự kiêu, tự đại trong mỗi con người

+ Giúp người đọc nhận thức rõ vấn đề: Bản thân sự hiểu biết, tài năng của mỗi người bao giờ cũng có giới hạn nhất định

- Việc vận dụng kết hợp nhiều thao tác lập luận trong một đoạn văn( bài văn): là một việc làm tất yếu Không có một văn bản nghị luận nào lại chỉ dùng một thao tác lập luận duy nhất, mà phải dùng kết hợp các thao tác lập luận một cách linh hoạt, có hiệu quả

 Một bài văn( đoạn văn) thường có một thao tác chủ đạo, thao tác còn lại có nhiệm vụ bổ trợ cho thao tác chủ đạo đó

Để làm được bài tập này, HS cần phải trả lời những vấn đề sau:

a Hãy coi phần văn bản em sẽ viết là một bộ phận của bài văn hoàn chỉnh và cho biết:

(?) Chủ đề của bài văn ấy là gì?

(?) Để làm sáng tỏ chủ đề ấy, cần phải nêu những luận điểm cụ thể nào? Hãy sắp xếp những luận điểm đó thành một dàn ý rành mạch, hợp lý?

(?) Đoạn văn em dự định viết thuộc phần nào? Luận điểm ấy nằm ở phần nào trong dàn ý?

Cần chuyển ý bằng cách nào để phần văn sẽ viết liên kết được với đoạn văn trước đó?

b.Em sẽ đưa ra luận cứ nào để làm sáng tỏ cho luận điểm? Cần vận dụng thao tác lập luận nào là chính ( phân tích hay so sánh)?

+ Kết hợp các thao tác lập luận một cách linh hoạt, có hiệu quả sẽ tạo cho luận điểm có tính thuyết phục cao

2 Bài tập 2:

- Vận dụng kết hợp thao tác phân tích và so sánh

để viết một đoạn văn trình bày vẻ đẹp của một bài thơ hoặc bài văn

- Xác định:

+ Chủ đề của đoạn văn + Nêu các luận điểm cụ thể?

+ Sắp xếp các luận điểm

+ Những luận cứ làm sáng tỏ luận điểm

+ Các thao tác vận dụng: phân tích và so sánh

- Xác định được thao tác nào là chính, thao tác nào là phụ Kết hợp các thao tác một cách hợp lý

để viết đoạn văn

- Diến đạt các ý đã tìm

- GV yêu cầu một vài

HS đọc bài để nhận xét,

sửa chữa, rút kinh

nghiệm

- Hướng dẫn HS thực

hiện các công việc ở

nhà theo yêu cầu của

BT3/ SGK/121

- GV gợi ý từng nội

dung để HS về nhà

làm

Vì sao?

- HS làm bài, đại diện trình bày

- Nội dung công việc:

+ Tổ 1 + 2:

Dựa vào phần dàn bài đã xây dựng, lụa chọn viết một luận điểm trong đó có sử dụng thao tác lập luận phân tích và so sánh

+ Tổ 3: Viết một văn abnr nghị luận về phẩm chất của người HS, trong đó có vận dụng kết hợp thao tác lập luận phân tích và so sánh

+ Tổ 4: Sưu tầm những đoạn văn hay, ở đó tác giả đã thành công trong việc vận dụng kết hợp thao tác lập luận phân tích và so sánh

được thành một hay một

số đoạn văn

- Đề bài: Trình bày vẻ đẹp của bài ca dao:

“Thân em như tấm lụa đào – Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai?

V/ Dặn dò : (1’)

- Hoàn thành những bài tập còn lại

- Soạn bài tiếp theo theo phân phối chương trình

VI/ Rút kinh nghiệm, bổ sung :

………

………

………

………