SKKN một số biện pháp xây dựng lớp học thân thiện

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁSỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ PHÒNG GD&ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA PHÒNG GD&ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆMMỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG LỚP HỌC TH

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

PHÒNG GD&ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA PHÒNG GD&ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆMMỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG LỚP HỌC THÂN THIỆN TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐIỆN

MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG LỚP HỌC THÂN THIỆN

TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐIỆN BIÊN 1

THANH HOÁ NĂM 2017

2 NỘI DUNG:

2.2 Thực trạng xây dựng phong trào "trường học thân thiện, học sinh

tích cực " ở trường Tiểu học Điện Biên 1 3

2.3.2 Xây dựng kĩ năng giao tiếp thân thiện 62.3.3 Tăng cường sự tham gia của học sinh trong các hoạt động của lớp 92.3.4 Chú trọng rèn kĩ năng sống cho học sinh 112.3.5 Phối hợp với các lớp khác tổ chức các hoạt động ngoại khóa 13

2.3.7 Xây dựng mối quan hệ thân thiện giữa giáo viên và phụ huynh 17

3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ:

1 MỞ ĐẦU

1 1 Lí do chọn đề tài:

Từ năm 2008 đến nay, trên phạm vi cả nước và tỉnh Thanh Hóa nói riêng, cáctrường học ở các cấp đã sôi nổi thi đua thực hiện phong trào thi đua “Xây dựngtrường học thân thiện, học sinh tích cực” và đạt được một số kết quả nhất định

Trường học thân thiện, học sinh tích cực là sự kết hợp chặt chẽ, tích cựcgiữa nhà trường và cộng đồng nhằm hướng tới một môi trường giáo dục an toàn,bình đẳng, thân thiện, hiệu quả, tạo hứng thú cho học sinh tích cực học tập vàtham gia các hoạt động khác, góp phần đảm bảo quyền trẻ em, nâng cao chấtlượng giáo dục trên cơ sở tập trung mọi nguồn lực của nhà trường vì học sinhthân yêu Nơi đây học sinh được đặt vào vị trí trung tâm của quá trình giáo dục,được phát huy tính chủ động, tích cực trong học tập và hoạt động xã hội

Trong môi trường trường học thân thiện, trẻ em sẽ cảm nhận được sự thoảimái khi việc học của mình vừa gắn với kiến thức trong sách vở, vừa thông qua sựthâm nhập, trải nghiệm của chính bản thân trong các hoạt động ngoại khóa, trongcác trò chơi dân gian, các hoạt động tập thể vui mà học Trường học thân thiệngắn bó chặt chẽ với việc phát huy tính tích cực của học sinh Trong môi trườngphát triển toàn diện đó, học sinh học tập hứng thú, chủ động tìm hiểu kiến thứcdưới sự dìu dắt của thầy cô giáo, gắn chặt giữa học và hành, biết thư giãn khoahọc, rèn luyện kỹ năng và phương pháp học tập, phát huy khả năng tự tìm hiểu,khám phá và sáng tạo của mình

Đối với trẻ em mái trường là chỗ dựa tinh thần và bền vững nhất, tin cậy nhất

và có sức hấp dẫn nhất Vì vậy phải làm sao cho trẻ em thích đến trường học tập và

cảm thấy “Đi học là hạnh phúc và mỗi ngày đến trường là một ngày vui”.

Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy, bản thân tôi nhận thấy để thực hiệntốt phong trào thi đua nói trên, xây dựng thành công “ Trường học thân thiện”trước hết cần phải xây dựng cho được từng lớp học thân thiện

Vậy thế nào là một “Lớp học thân thiện” ? Làm thế nào để xây dựng đượcmột “Lớp học thân thiện” ? Đó là câu hỏi mà tôi đã từng trăn trở nhiều năm Từthực tiễn trong công tác giảng dạy và chủ nhiệm, tôi đã tìm được câu trả lời Xinmạnh dạn trình bày trong đề tài sáng kiến kinh nghiệm “ BIỆN PHÁP XÂYDỰNG LỚP HỌC THÂN THIỆN”

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Với cuộc vận động” Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”học sinh trở nên năng động, tích cực Dưới sự dạy dỗ của giáo viên , các em đượchọc trong môi trường trường học thân thiện sẽ góp phần phát triển một cách toàndiện về nhân cách và đó chính là nhân tố quyết định sự phát triển bền vững củađất nước trong tương lai Để có được trường học thân thiện, học sinh tích cựctrước hết phải xây dựng từng lớp học thân thiện, học sinh từng lớp một tích cựcthì mới góp phần đảm bảo cho sự thành công của phong trào” xây dựng trườnghọc thân thiện, học sinh tích cực”

Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lí của học sinh Tiểu học: Các em thường hứngthú với những cái mới, cái đẹp, thích tìm tòi khám phá, ưa sự nhẹ nhàng Rõ ràngcác em sẽ thích đến trường hơn, thích học hơn nếu trường, lớp đẹp, hấp dẫn các em,thầy cô nhẹ nhàng, quan tâm, bên cạnh các em như những người bạn lớn.

Với đặc điểm tâm lý nói trên, nếu có được một môi trường học tập thânthiện thì chắc chắn các em sẽ không những được phát triển tình cảm tốt đẹp màcòn giúp các em tiếp thu kiến thức và rèn luyện kĩ năng tốt hơn góp phần hoànthành mục tiêu giúp các em phát triển một cách toàn diện, thích ứng được vớicuộc sống đang ngày một thay đổi trong xã hội hiện nay

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

- Các biện pháp và cách tổ chức xây dựng lớp học thân thiện ở trường tiểu học Điện Biên 1

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

Để xây dựng mô hình này, ở Việt Nam, phối hợp với UNICEF, Bộ Giáodục và Đào tạo đã làm thí điểm nhiều năm nay ở 50 trường tiểu học và THCS Từkết quả thí điểm, Bộ chủ trương tiến hành đại trà trong năm học 2008 - 2009 ở tất

cả các trường phổ thông với những nội dung được cụ thể trong chỉ thị số40/2008/CT-BGDĐT về việc: Phát động phong trào thi đua "Xây dựng trườnghọc thân thiện, HS tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008-2013

Thực hiện chỉ thị số 40/CT-BGD&ĐT, Phòng Giáo dục thành phố ThanhHóa đã có các kế hoạch, chỉ thị chỉ đạo các trường: kế hoạch số 214/KH-GD&ĐTngày 23/10/2008; tổ chức đánh giá kết quả phong trào thi đua "Xây dựng trườnghọc thân thiện, học sinh tích cực" số 68/PGD&ĐT ngày 17/4/2009; số06KH/PGD &ĐT-CT ngày 19/10/2009, kế hoach hoạt động các năm học

Vậy, thế nào là “trường học thân thiện”? “Thân thiện” là có tình cảm tốt,đối xử tử tế, và thân thiết với nhau Bản thân khái niệm “thân thiện” đã hàm chứa

sự bình đẳng, dân chủ về pháp lý và sự đùm bọc, cưu mang đầy tình người về đạo

lý Bởi nếu bất bình đẳng, mất dân chủ, vô cảm trong quan hệ giữa người vớingười thì đâu còn gì mà “thân” với “thiện” “Thân thiện” bắt nguồn từ sứ mệnhcủa nhà trường và thiên chức của nhà giáo đối với thế hệ trẻ và xã hội, chứ khôngdừng ở thái độ bề ngoài trong quan hệ ứng xử Trường học thân thiện là trườnghọc mà ở đó học sinh được tạo điều kiện để sống khoẻ mạnh, vui vẻ, tích cực họctập và tham gia các hoạt động khác; được giáo viên nhiệt tình giảng dạy, yêuthương, tôn trọng; được gia đình và cộng đồng tạo điều kiện phát huy hết tiềmnăng của mình trong môi trường an toàn và thuận lợi; quyền được đi học của họcsinh được đảm bảo Chất lượng của trường học thân thiện không chỉ thể hiện ởkết quả giáo dục trong lớp học, mà còn là chất lượng của cả môi trường họcđường và mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng Làm tốt công tácnày chính là chúng ta đang xây dựng lớp học thân thiện

2.2 Thực trạng xây dựng phong trào "trường học thân thiện, học sinh tích cực " ở trường Tiểu học Điện Biên 1

2.2.1 Thuận lợi:

Với sự chỉ đạo của Ban giám hiệu năng động, sáng tạo cùng đội ngũ giáoviên nhiệt tình, tâm huyết với nghề nghiệp Trường Tiểu học Điện Biên l là mộttrong những trường trong địa bàn Thành phố luôn tích cực, dẫn đầu trong mọihoạt động, phong trào của ngành giáo dục Ngay từ những năm đầu thành lập, cáchoạt động dạy học và giáo dục gắn liền với phương pháp dạy học tích cực đãđược áp dụng ở nhà trường: việc rèn kĩ năng sống cho học sinh được chú ý, luôn

là địa chỉ đáng tin cậy để phụ huynh tin tưởng gửi gắm con em mình học tập Đâycũng là những điều kiện thuận lợi đầu tiên để nhà trường xây dựng trường họcthân thiện

Đa số giáo viên đã trực tiếp đứng lớp nhiều năm, nhiệt tình, yêu nghề,luôn chú trọng đến việc xây dựng trường học thân thiên, đổi mới phương phápgiảng dạy và tiếp cận công nghệ thông tin vào giảng dạy

Giáo viên chủ nhiệm luôn nhận được sự đồng tình ủng hộ của đại đa sốphụ huynh học sinh về việc rèn kĩ năng cho con em họ

Một số học sinh có năng lực học tập cũng như năng lực quản lí tốt, các emđều cùng lứa tuổi … điều đó giúp đỡ giáo viên rất nhiều trong công tác giáo dục

và rèn luyện học sinh

Ngoài ra, giáo viên cũng có thuận lợi đó là dạy bán trú cả ngày nên cónhiều điều kiện, thời gian gần gũi với học sinh, nắm bắt được tâm tư nguyệnvọng của các em giúp cho việc giáo dục, quán xuyến học sinh tốt hơn

2.2.2 Khó khăn:

Trường đang trong giai đoạn xây dựng, sửa chữa nên phần nào ảnh hưởngđến công tác dạy và học của giáo viên cũng như không gian để tổ chức các hoạtđộng ngoài trời còn nhiều khó khăn

Thực tế cho thấy đa số giáo viên đã chú trọng đến việc rèn kĩ năng sống vàcách ứng xử thân thiện cho học sinh Tuy nhiên một số bộ phận nhỏ giáo viên

còn chưa nhạy bén, chưa có sự chủ động sáng tạo để tìm ra các biện pháp nhằmphát huy khả năng được giao lưu, hợp tác, sáng tạo của học sinh.

Học sinh ở thành phố nên các em quen được bố mẹ chiều chuộng, bao bọcnên các em còn nhiều hạn chế về giao tiếp, ít được trải nghiệm với môi trườngthiên nhiên

Học sinh chưa thực sự làm chủ trong quá trình học tập, vẫn có học sinh cònthiếu tập trung, chưa chăm học, chưa biết cách ứng xử thân thiện với mọi ngườixung quanh

Một số em chưa mạnh dạn hòa mình cùng tập thể, còn mắc cỡ, ngại ngùngtrong khi giao tiếp, sinh hoạt

Trước thực trạng đó, tôi luôn băn khoăn, trăn trở phải làm thế nào để giúphọc sinh có được một môi trường học tập thân thiện nhất Có như vậy các em mớiphát triển một cách toàn diện cả về trí tuệ và phẩm chất

2.3 Giải pháp và tổ chức thực hiện:

Một trong những giải pháp tích cực để xây dựng “trường học thân thiện học sinh tích cực” là xây dựng “lớp học thân thiện” Để khơi dậy niềm đam mêhọc tập của học sinh bằng những bài giảng hấp dẫn, bằng những hoạt động tậpthể vui vẻ, bổ ích, bằng môi trường lớp học sạch, đẹp Mối quan hệ giữa thầy vàtrò gần gũi và thân thiện hơn Để giúp nhà trường xây dựng “lớp học thân thiện”,trong phạm vi đề tài, tôi đưa ra các một số biện pháp sau:

-2.3.1 Trang trí lớp học thân thiện.

Một trong 5 nội dung của phong trào xây dựng “Trường học thân thiện,học sinh tích cực” là Xây dựng trường, lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn” Vậy đối vớilớp học, trước hết phải có môi trường sạch đẹp Không khí lớp học sạch đẹp antoàn là yếu tố rất quan trọng thu hút các em đến trường đến lớp với một tinh thầnhăng say và phấn khởi Muốn có môi trường lớp học sạch đẹp như mong muốn,chúng ta phải thực hiện tốt việc trang trí lớp học Đây là một trong những điều

mà bản thân tôi luôn rất quan tâm.Việc trang trí lớp học một cách sáng tạo, phùhợp với đặc điểm tâm lý học sinh sẽ giúp cho các em biết yêu và tạo ra cái đẹp,giúp các em có ý thức gìn giữ trường lớp của mình Cái khó là trang trí làm saocho hài hoà, phù hợp, đẹp mà không tốn kém, màu sắc mà không loè loẹt, nhiều

mà không rối Các góc được bài trí đẹp đẽ tao nhã, từ góc nghệ thuật đến gócsáng tạo, mỗi lớp mỗi vẻ Các góc đó vừa là nơi các em có thể tìm tư liệu tronghọc tập vừa là nơi mà sản phẩm của các em được trưng bày một cách khoa học,sáng tạo, sinh động từ những bài viết chữ đẹp, những bài thủ công, đến những lờinhắc nhở học sinh, dự báo thời tíêt trong ngày các phòng học như khang tranghơn, sạch đẹp hơn, gắn bó thân thiện hơn với thầy và trò

Mỗi một môn học trong nhà trường, các em có một góc để tìm tư liệu,trưng bày sản phẩm:

- Góc Toán: có thư viện Toán học ( ghi các công thức, quy tắc tính, các bàitoán hay ), các câu chuyện Toán học, các trò chơi Toán học (Đôminô, câu cá,mèo uống sữa ), các biểu đồ, hay phần sưu tầm về các nhà Toán học

Góc Toán học

- Góc Tiếng Việt: Có các bài văn hay của các HS trong lớp, từ điển thànhngữ - tục ngữ, từ điển Tiếng Việt (các từ em hay gặp trong bài học), tập bài viếtchữ đẹp của các bạn trong lớp, mặt nạ đóng vai trong môn tập đọc

- Góc Nghệ thuật: nơi trưng bày các sản phẩm thủ công, tranh vẽ của các HS trong lớp.

Góc Nghệ thuật

Ngoài ra, lớp học còn được trang trí bới góc khác: chúc mừng sinh nhật, Điều

em muốn nói, ảnh chụp của các học sinh trong lớp, các câu khẩu hiệu thân thiện

Góc Điều em muốn nói Góc chúc mừng sinh nhật

Như vậy, đến lớp các em được chào mừng, được thấy hình ảnh của mình

và bạn bè, các em sẽ có cảm giác đang bước vào một ngôi nhà chung mà trong đócác em là những chủ nhân đích thực Các em tự tin hơn, đoàn kết hơn và chủđộng hơn trong các hoạt động ở lớp

2.3.2 Xây dưng kĩ năng giao tiếp thân thiện.

a GV luôn giao tiếp, ứng xử thân thiện với học sinh:

- Sử dụng lời nói, ánh mắt và cử chỉ thân thiện:

Lời nói là phương tiện giao tiếp bằng ngôn ngữ trực tiếp của người thầyvới học sinh Nếu giáo viên có được ngôn ngữ chuẩn, tế nhị, giàu hình ảnh và đạtgiá trị biểu cảm cao sẽ thu hút được học sinh chú ý trong tiết dạy Ngoài giá trịnội dung của ngôn ngữ, giáo viên còn phải diễn đạt nó bằng âm điệu phù hợp, cáclệnh đưa ra phải rõ ràng, tạo được sự hào hứng, kích thích nhu cầu tìm hiểu củahọc sinh

Ánh mắt, cử chỉ, điệu bộ là những phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữnhưng cũng không kém phần quan trọng trong quá trình giao tiếp giữa giáo viên

với học sinh Khi giáo viên bước vào lớp, một nụ cười hiền hậu cùng với ánh mắtvui lướt qua toàn lớp học sẽ tạo ra những xúc cảm tâm lý, giúp các em thoải mái

và tự tin để bắt đầu tiết học Trong tiết dạy, giáo viên cần di chuyển trong lớp họcmột cách hợp lí, không đứng quá lâu ở vị trí bàn giáo viên hoặc bục giảng sẽ tạo

ra một khoảng cách biệt lớn với học sinh Khi học sinh làm bài hoặc hoạt độngnhóm, tôi thường đi xuống lớp vừa là để quan sát cụ thể cách làm việc của các

em vừa là để hướng dẫn kịp thời (nếu cần) Khi học sinh tổ chức các hoạt độngtập thể, tôi thường ngồi cùng các em ở phía dưới lớp, tạo sự chủ động hoàn toàncho học sinh

Trong quá trình dạy học, đặc biệt tránh những lời ra lệnh khô khan, những

cử chỉ thiếu thân thiện như đập thước kẻ xuống bàn, chỉ tay vào mặt học sinh Hãy để các em thấy được sự tôn trọng của thầy cô với mình

- Khen ngợi học sinh: Khen ngợi là việc làm không thể thiếu trong giáo

dục, đặc biệt là giáo dục tiểu học Khi học sinh làm được việc tốt thì phải khenngợi ngay để khích lệ, động viên Một lời khen có hiệu quả giáo dục gấp nhiềulần so với những lời chỉ trích, chê bai Đặc biệt với học sinh cá biệt thì lời độngviên, khen ngợi như là liều thuốc tinh thần giúp các em thay đổi hành vi theohướng tích cực Khen ngợi kịp thời không những làm thay đổi hành vi của họcsinh theo hướng tích cực mà còn là động cơ thúc đẩy quá trình học tập của các

em Nhiều khi chỉ một câu nói của thầy cô như lời khen chẳng hạn hay một lờikhuyến khích động viên đã làm thay đổi cả cuộc đời của các em Biết vậy nên tôithường khen hay động viên như: “ Chữ em viết có tiến bộ nhiều rồi đấy, nếu emchăm chỉ luyện viết thì một thời gian nữa chắc chắn em sẽ viết đẹp không thuakém bạn nào trong lớp “Cố gắng lên em nhé!” hoặc “Em có giọng hát tốt, emnên tham gia đội văn nghệ…”; “Hôm nay, em rất giỏi Cô rất tự hào về em.”; Trong học tập, sự cần cù có phần bù đắp cho sự thiếu thông minh Nếu khenngợi, động viên kịp thời sẽ giúp học sinh ham thích và dẫn tới chăm chỉ trong họctập Nếu các em chỉ cần có một chút cố gắng thôi thì cũng đừng ngần ngại tiếtkiệm lời khen Hãy chắp cho đứa trẻ đôi cánh, hãy tin ở các em, cho các em hyvọng

- Tạo tiếng cười trong mỗi tiết học: “Tiếng cười là liều thuốc bổ” Tiếng

cười trong dạy học – giáo dục sẽ làm tan đi không khí căng thẳng của tiết học.Không những thế, tiếng cười còn tạo ra sự hưng phấn để kích thích suy nghĩ.Những người thông minh thường có tính hài hước, chính sự hài hước lại tác độngvào não để kích thích tư duy Vì vậy, trong quá trình giảng dạy, giáo viên cần vậndụng tính hài hước để thu hút sự chú ý của học sinh, làm tăng tính hấp dẫn củavấn đề cần truyền đạt, giúp quá trình hình thành kiến thức diễn ra tự nhiên và nhẹnhàng, đem lại kết quả cao Bên cạnh đó, không khí lớp học trở nên thân thiệnhơn, có hứng thú để bắt đầu cho những tiết học khác

- Quan tâm và chia sẻ: Tôi giáo dục các em có thói quen biết quan tâm,

chia sẻ, động viên, thăm hỏi lẫn nhau trong học tập cũng như trong cuộc sống.Tôi nắm được ngày sinh của các em trong lớp và thông báo trên bảng tin của lớp

để lớp tổ chức sinh nhật cho bạn của mình Quà sinh nhật có thể là những lờichúc mừng hay những lời ca tiếng hát của các bạn trong lớp Điều này giúp các

em thấy được sự quan tâm của cô giáo và các bạn trong lớp Từ đó, giúp các em

tự tin hơn trong học tập, rèn luyện cũng như việc tham gia các hoạt động tập thể

HS tổ chức sinh nhật tại lớp

Giáo viên là người rất gần gũi với học trò, vì vậy hãy cố gắng để các emluôn cởi mở với thầy cô Hãy vừa là bạn vừa là thầy của các em Giáo viên khôngcần phải che giấu tình cảm của mình với các em, nhưng cần tuyệt đối tránh sự ưu

ái đặc biệt với một vài em nào đó Hãy cố nhìn thấy những ưu điểm ẩn sâu trongmỗi em Có thể chính các em cũng không biết mình có những ưu điểm đó Thầy

cô hãy giúp các em nhận ra, phát triển chúng thêm Hãy cố gắng sống hết mìnhvới các em Vui cùng vui, buồn cùng buồn Đùa nghịch và dạy dỗ Hãy kiềm chếkhi các em nói dối "Thương yêu, công bằng, kiên trì và trung thực" là khẩu hiệucủa mỗi giáo viên

b Giáo viên hướng dẫn cho học sinh giao tiếp thân thiện:

- Thông qua các tiết học giáo viên giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh

Ví dụ:

+ Tiết Kể chuyện, tôi yêu cầu học sinh kể lại câu chuyện cho cả lớp nghe,giúp học sinh rèn kĩ năng giao tiếp trước đám đông, mạnh dạn và tự tin, nói nănglưu loát hơn Khi kể xong mời các bạn nhận xét, trao đổi về nội dung ý nghĩa câuchuyện, giúp các em tạo cảm giác tự tin khi trao đổi một vấn đề có hiệu quả nhất

+Trong tiết Tự nhiên và Xã hội qua việc tổ chức học nhóm, tôi rèn cho học sinh kĩ năng giao tiếp trước các bạn, kĩ năng hợp tác, hỗ trợ nhau trong công việc

+ Trong tiết Toán, khi học sinh đánh giá, nhận xét bài làm của bạn, các em

đã được rèn kĩ năng giáo tiếp một cách đúng mực và kĩ năng chia sẻ Chẳng hạn:Bạn làm sai, nhận xét là: “Theo tớ, cách giải thế này…” chứ không nói là: “Bạnlàm sai rồi” hoặc nhận xét một cách không tế nhị đối với bạn

- Tôi hướng dẫn học sinh giao tiếp thân thiện băng cách tạo cho học sinh những tình huống cụ thể rồi yêu cầu các em nêu cách ứng xử tình huống