Đề cương quản lý hành chính nhà nước

Quản lý hành chính nhà nước: là một hình thức hoạt động của Nhà nước được thực hiện trước hết và chủ yêu bởi các cơ quan hành chính nhà nước, có nội dung là bảo đảm sự chấp hành Hiến pháp, bộ luật, luật và pháp lệnh, nghị quyết của các cơ quan quyền lực nhà nước, nhằm tổ chức và chỉ đạo một cách trực tiếp và thường xuyên công cuộc xây dựng, phát triển kinh tê, văn hóa – xã hội và hành chính – chính trị.

ĐỀ CƯƠNG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

Câu 1: Hãy phân biệt hoạt động Quản lý, Quản lý nhà nước và Quản lý hành chính nhà nước

I Khái niệm

 Quản lý: là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý đốivới đối tượng quản lý nhằm đạt mục đích quản lý đề ra

 Quản lý nhà nước: là hoạt động của nhà nước trên các lĩnh vực hành pháp,

tư pháp và lập pháp nhằm thực hiện chức năng đối nội và đối ngoại của nhànước

 Quản lý hành chính nhà nước: là một hình thức hoạt động của Nhà nướcđược thực hiện trước hết và chủ yêu bởi các cơ quan hành chính nhà nước,

có nội dung là bảo đảm sự chấp hành Hiến pháp, bộ luật, luật và pháp lệnh,nghị quyết của các cơ quan quyền lực nhà nước, nhằm tổ chức và chỉ đạomột cách trực tiếp và thường xuyên công cuộc xây dựng, phát triển kinh tê,văn hóa – xã hội và hành chính – chính trị

II Chủ thể

 Chủ thể của quản lý: Bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào miễn là trong tay họ cóquyền uy, quyền hạn và trách nhiệm liên kết, phối hợp những hoạt độngriêng lẻ của từng cá nhân hướng đến mục tiêu chung

 Chủ thể của quản lý nhà nước:

- Nhà nước

- Các cơ quan nhà nước

- Các cá nhân, tổ chức được nhà nước ủy quyền tiến hành quản lý nhà nước

 Chủ thể của quản lý hành chính nhà nước

- Các cơ quan nhà nước (chủ yếu là các cơ quan hành chính nhà nước)

- Các cán bộ, công chức, viên chức nhà nước có thẩm quyền

- Các tổ chức và cá nhân được nhà nước trao quyền quản lý hành chính trongmột số trường hợp cụ thể

- Trật tự quản lý được quy định bởi quy phạm pháp luật

 Khách thể của quản lý hành chính nhà nước:

- Quản lý: Chủ doanh nghiệp quản lý nhân viên theo quy định của công ty

- Quản lý nhà nước: Tòa án xét xử tội phạm phạm tội

- Quản lý hành chính nhà nước: Cảnh sát căn cứ pháp luật xử phạt người vi phạmgiao thông

Câu 2: Bằng lý luận và thực tiễn, hãy làm rõ các yêu tố cấu thành nền hành chính nhà nước ở Việt Nam hiện nay

I Khái niệm

Là tổng thể các tổ chức và thể chế hoạt động của bộ máy thực thi hành pháp từ TWđến địa phương, thực hiện chức năng và nhiệm vụ quản lý nhà nước về chính trị,

kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh để thỏa mãn nhu cầu hợp pháp củacông dân

II Các yếu tố cấu thành nền hành chính

+ Thể chế quy định về công chức và hoạt động công vụ

+ Hệ thống các thủ tục hành chính, nhằm giải quyết mối quan hệ giữa cơquan nhà nước với tổ chức và công dân

+ Hệ thống các chế định về tài phán hành chính nhằm giải quyết các tranhchấp giữa công dân với nền hành chính nhà nước

* Thứ hai, tổ chức bộ máy hành chính nhà nước

- Bộ máy hành chính nhà nước bao gồm

a Bộ máy hành chính nhà nước TW là Chính phủ

b Bộ máy hành chính nhà nước Địa phương gồm 3 cấp:

* Thứ tư, tài chính công:

- Là tổng thể các hoạt động thu, chi bằng tiền do Nhà nước tiến hành, nó phản ánhcác quan hệ kinh tế nảy sinh trong quá trình tạo lập và sử dụng quỹ tiền tệ côngnhằm phục vụ, thực hiện chức năng của Nhà nước, đáp ứng nhu cầu toàn xã hội

- Cơ cấu tài chính công gồm:

+ Ngân sách nhà nước

+ Tài chính các cơ quan hành chính nhà nước, Tài chính các đơn vị sự nghiệp nhànước

+ Tài chính trong các doanh nghiệp nhà nước hoạt động công ích

+ Các quỹ tài chính ngoài ngân sách nhà nước

- Tài chính công là cơ sở, nguồn lực vật chất quan trọng để bộ máy HCNN vậnhành thực hiện được các chức năng của mình

Công sở công sản: văn phòng, nơi làm việc,…của các cơ quan hành chính Nhà

nước

Câu 3: Từ thực tiễn của cải cách hành chính, hãy chỉ rõ nội dung cải cách nền hành chính ở nước ta hiện nay

I Khái niệm

- Cải cách: là những thay đổi có tính hệ thống và có mục đích nhằm là cho một hệthống hoạt động tốt hơn Điều đó làm phân biệt cải cách với những hoạt động kháccũng chỉ sự biến đổi như: sáng kiến, thay đổi…

- Cải cách hành chính: là quá trình thay đổi có chủ đích nhằm hoàn thiện thể chếcủa nền hành chính; cơ cấu tổ chức, cơ chế vận hành của bộ máy hành chính cáccấp và đội ngũ công chức hành chính để nang cao hiệu lực, năng lực và hiệu quảhoạt động của nền hành chính công phục vụ nhân dân

II Thực tiễn cải cách nền hành chính ở nước ta hiện nay

1 Thực tiễn ở nước ta hiện nay

- Cơ cấu tổ chức các cấp được hợp lý háo hơn, hiệu quả

- Quản lý công chức theo quy chế đã có tiến bộ

* Khó khăn

- Chức năng, nhiệm vụ phân công chưa rõ ràng, phù hợp với cơ chê sthij trường

- Hệ thống thể chế chưa đồng bộ Thủ tục hành chính còn lằng nhằng

- Bộ máy cồng kềnh, quan liêu

- Công chức còn có người yêu kém về năng lực

2 Nội dung cải cách ở nước ta hiện nay

 Cải cách thể chế hành chính nhà nước

- Xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật trên cơ sở Hiến pháp năm 2013

- Đổi mới và nâng cao chất lượng công tác xây dựng pháp luật

Quy trình xây dựng, ban hành luật, pháp lệnh, nghị định nhằm bảo đảmtính hợp pháp, đồng bộ, cụ thể, khả thi của các văn bản quy phạm pháp luật

- Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện hệ thống thể chế, cơ chế, chính sách Trước hết

là thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

- Hoàn thiện thể chế về sở hữu, trước hết là sở hữu nhà nước, tập thể, tư nhân, bảo

đảm các quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ sở hữu khác nhau trong nền kinhtế

- Tiếp tục đổi mới thể chế về doanh nghiệp nhà nước mà trọng tâm xác định rõ vai trò quản lý Nhà nước với vai trò chủ sở hữu tài sản.

- Sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật về xã hội hóa, quy định rõ trách nhiệm

Nhà nước trong việc chăm sóc đời sống nhân dân

- Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện thể chế về tổ chức và hoạt động các cơ quan

hành chính nhà nước

- Xây dựng và hoàn thiện quy định của pháp luật về mối quan hệ giữa Nhà nước

và nhân dân, trọng tâm là phát huy quyền làm chủ của nhân dân

 Cải cách thủ tục hành chính

- Cắt giảm và nâng cao chất lượng thủ tục hành chính, nhất là thủ tục liên quan

đến người dân, doanh nghiệp

- Thực hiện cải cách thủ tục hành chính để tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh Một số lĩnh vực cần chú trọng: Đầu tư, đất đai, xây dựng, sở hữu nhà ở,

thuế, xuất khẩu, nhập khẩu, y tế, giáo dục, bảo hiểm, khoa học, công nghệ

- Cải cách thủ tục hành chính giữa các cơ quan hành chính, các ngành, các cấp.

- Kiểm soát chặt chẽ việc ban hành các thủ tục hành chính.

- Công khai, minh bạch tất cả các thủ tục hành chính bằng các hình thức thiết thực

 Cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước

- Tiến hành rà soát về vị trí, chức năng, nhiệm vụ quyền hạn, cơ cấu tổ chức vàbiên chế hiện có của các CQHCNN

- Tổng kết, đánh giá mô hình tổ chức và chất lượng hoạt động của chính quyền địaphương nhằm xác lập mô hình tổ chức phù hợp

- Tiếp tục đổi mới phương thức làm việc của CQHCNN

- Cải cách và triển khai trên diện rộng cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các

đv sự nghiệp dịch vụ công

 Xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức

- Đến năm 2020, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có số lượng, cơ cấu hợp lý

- xây dựng đội ngũ CB, CC, VC có phẩm chất đạo đức tốt, đủ bản lĩnh chính trị, cónăng lực, tận tụy phục vụ nhân dân

- Xây dựng, bổ sung và hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật về chức danh,tiêu chuẩn nghiệp vụ của CB, CC, VC

- Xây dựng cơ cấu hợp lý gắn với vị trí việc làm

- Hoàn thiện quy định pháp luật về tuyển dụng, bố trí, phân công nhiệm vụ

- Hoàn thiện quy định đánh giá trên cơ sở kết quả nhiệm vụ được giao

- Đổi mới nội dung và chương trình đào tạo

- Tập trung cải cách tiền lương, chế độ bảo hiểm, ưu đãi người có công

- Nâng cao trách nhiệm kỷ luật, kỷ cương

 Cải cách tài chính công

- Động viên hợp lý, sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển kinh tế - xãhội

- Tiếp tục đổi mới cơ chế, chính sách tài chính đối với doanh nghiệp nhà nước

- Đổi mới căn bản cơ chế sử dụng kinh phí nhà nước và cơ chế xây dựng triển khaicác nhiệm vụ khoa học

- Đổi mới cơ chế phân bổ ngân sách nhà nước

- Nhà nước tăng cường đầu tưu đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa

 Hiện đại hóa hành chính

- Hoàn thiện và đẩy mạnh hoạt động của Mạng thông tin điện tử hành chính củaChính phủ trên Internet

- Ứng dụng công nghệ thông tin – truyền thông trong quy trình xử lý công việc củatừng cơ quan hành chính nhà nước, giao dịch với tổ chức

- Công bố danh mục các dịch vụ hành chính công trên Mạng thông tin điện tử hànhchính của Chính phủ trên Internet

- Thực hiện có hiệu quả hệ thống quản lý chất lượng trong các cơ quan hành chínhnhà nước

- Tổ chức thực hiện tốt kế hoạch đầu tư trụ sở cấp xã, phường bảo đảm yêu cầu cảicách hành chính

- Xây dựng trụ sở cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương hiện đại, tập trungnhững nơi có điều kiện

Câu 4: Hãy làm rõ hình thức quản lý hành chính nhà nước? Liên hệ

I Khái niệm

Hình thức quản lý hành chính nhà nước là những biểu hiện ra bên ngoàimang tính tổ chức – pháp lý của những hoạt động cụ thể cùng loại về nội dung tính

chất và phương thức tác động do các chủ thể của quản lý hành chính nhà nước thựchiện đối với tổ chức, cá nhân thuộc đối tượng quản lý

II Phân loại

* Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật hành chính

Văn bản QPPL là văn bản do cá nhân, cơ quan, nhà nước có thẩm quyền banhành theo trình tự, thủ tục luật định, trong đó chứa đựng các quy tắc xử sự chungđược nhà nước bảo đảm thực hiện nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội theo hướng

xã hội chủ nghĩa

Trong quản lý hành chính nhà nước, hình thức ban hành văn bản quy phạmpháp luật là hình thức quản lý hành chính nhà nước quan trọng của các chủ thểquản lý hành chính nhà nước nhằm thực hiện chức năng chấp hành và điều hành

Thông qua hoạt động ban hành văn bản QPPL hành chính, các chủ thể quản

lý hành chính nhà nước:

- Ấn định các quy tắc xử sự chung trong quản lý hành chính nhà nước

- Quy định nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của các bên tham gia quan hệquản lý hành chính nhà nước

- Quy định những hạn chế và điều ngăn cấm

- Quy định trình tự, thủ tục tiến hành các hoạt động của chủ thể quản lý

Ví dụ: Trình tự ban hành thủ tục thông tư của Quốc hội

* Ban hành những văn bản áp dụng quy phạm pháp luật hành chính (văn bản hành chính cá biệt)

Văn bản áp dụng Quy phạm pháp luật là văn bản thi hành của văn bản quyphạm pháp luật, văn bản này được ban hành trên cơ sở văn bản quy phạm pháp luậtnhằm giải quyết các công việc liên qun đến cá nhân, tổ chức

Hình thức ban hành văn bản áp dụng quy phạm pháp luật là hình thức chủyếu của cơ quan quản lý hành chính nhà nước sử dụng để giải quyết các công việc

cụ thể, hàng ngày Do đó văn bản áp dụng quy phạm pháp luật có số lượng rất lớn,

có nội dung, tính chất, mục đích sử dụng rất khác nhau Tuy nhiên, căn cứ vào mụcđích áp dụng, chúng ta có thể chia thành hai nhóm lớn là

- Những văn bản chấp hành pháp luật

Ví dụ: Quyết định bổ nhiệm, đề bạt hoặc thành lập một cơ quan nhà nước

- Những văn bản bảo vệ pháp luật

Ví dụ: Quôc hội ban hành chủ trương làm việc về đào tạo cán bộ, công chức, viên chức cho một cơ sở nào đó.

Ví dụ: cảnh sát giao thông ra quyết định xử phạt A vì vượt đèn đỏ

*Thực hiện những hoạt động mang tính chất pháp lý khác trong quản lý

Hình thức hoạt động này được tiến hành khi phát sinh những điều kiệntương ứng được định trước trong quy phạm pháp luật nhưng không cần ban hànhvăn bản áp dụng quy phạm pháp luật Thực tiễn quản lý, các chủ thể thường tiếnhành hoạt động như sau:

- Áp dụng các hình thức nhằm ngăn chặn và phòng ngừa vi phạm pháp luật như kiểm tra bằng lái xe, kiểm tra việc đăng kí tạm trú, tạm vắng…

- Đăng ký những sự kiện nhất định như khai sinh, khai tử

- Lập và cấp một số giấy tờ nhất định như cấp giấy phép lái xe, lập biên bản

về vi phạm hành chính …

- Hoạt động công chứng, chứng thực Công chứng là việc chứng nhận tính

xác thực, hợp pháp của các hợp đồng và giấy tờ theo quy định của pháp luậtnhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân và cảu các cơ quan nhànước, tổ chức xã hội, tổ chức kinh tế, góp phần phòng ngừa vi phạm pháp

luật, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa (trừ trường hợp bị Tòa án nhândân tuyên bố là vô hiệu) Vì vậy, những tài liệu đã được công chứng xácnhận là những tài liệu làm cơ sở cho việc ban hành văn bản áp dụng quyphạm pháp luật

* Tiến hành những biện pháp tổ chức - xã hội trực tiếp trong quản lý

Là hình thức hoạt động không mang tính pháp lý do chủ thể quản lý hànhchính nhà nước tiến hành nhằm mục đich stajo điều kiện thuận lợi để ban hành và

tổ chức thực hiện các quyết định quản lý

Tiến hành các hoạt động tổ chức thực hiện gồm các hoạt động nghiên cứu,tổng kết và phổ biến những kinh nghiệm tiên tiến, áp dụng các biện pháp cụ thểnhằm ứng dụng những thành tựu khoa học kĩ thuật vào qunr lý, tổ chức kiểm tra,,điều phối hoạt động tổ chức, tổ chức hội thảo

Ví dụ: Hội nghị thi đua, khen thưởng

* Thực hiện các hoạt động mang tính chất tác nghiệp về nghiệp vụ - kỹ thuật trong quản lý

Là hoạt động sử dụng kiến thwucs nghiệp vụ, áp dụng thành tựu khoa học

kỹ thuật vào quá trình quản lý hành chính nhà nước

Thực hiện những tác động về nghiệp vụ - kỹ thuật có ý nghĩa lướn trong việcnâng cao hiệu suất công tác của bộ máy hành chính nhà nước được tiến hành mộtcách nhanh chóng, hiệu quả và chính xác

Ví dụ: Hoạt động thanh kiểm tra về nghiệp vụ chuyên môn giảng viên

* Hợp đồng hành chính

a Khái niệm

- Hợp đồng hành chính là sự thỏa thuận giữa các chủ thể tham gia trong hợp đồngnhưng một bên củ thể tham gia sẽ là cơ quan nhà nước – cơ quan đại diện cho côngquyền trong một số trường hợp, cơ quan Nhà nước lại có những ưu thế hơn

- Hợp đồng dân sự và Hợp đồng lao động được xác lập trên sự thỏa thuận, thốngnhất các bên tham gia

- Pháp luật Việt Nam chưa có quy định cụ thể hay khái niệm về hợp đồng hànhchính Thực tế có thể gặp một sô loại có tên khác nhưng bản chất như nhau:

+ Hợp đồng tuyển dụng công chức ngoài ngạch (khác hợp đồng lao động, cóthêm quy định Luật CB, CC, VC)

- Việc giải quyết tranh chấp trong hợp đồng hành chính sẽ bớt gây tổn hại về kinh

tế, tài chính của Nhà nướ, cá nhân, tổ chức

Ví dụ: Hợp đồng tuyển dụng Giáo viên dạy Tin học

Câu 5: Hãy làm rõ phương pháp quản lý hành chính nhà nước

I Khái niệm

Là cách thức, biện pháp, phương thức mà các chủ thể có thẩm quyền trong hoạtđộng quản lý hành chính sử dụng để tác động lên đối tượng, khách thể quản lýnhằm đạt được các mục đích đã đề ra

II Phân loại

1 Phương pháp thuyết phục

 Khái niệm: Thuyết phục là làm cho đối tượng quản lý hiểu rõ sự cần thiết và

tự giác thực hiện những hành vi nhất định hoặc tránh thực hiện những hành

 Nội dung

- Chủ thể áp dụng phải là cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền: Công an

- Đối tượng áp dụng: cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính

- Biểu hiện: buộc cá nhân, tổ chức phải chấp hành quy định đơn phương của chủthể quản lý

- Phân loại

+ Cưỡng chế hình sự: Do cơ quan tư pháp áp dụng với người phạm tội

+ Cưỡng chế dân sự: Do cơ quan tư pháp áp dụng với cá nhân, tổ chức vi phạmdân sự

+ Cưỡng chế kỷ luật: Do các cơ quan nhà nước áp dụng với Cán bộ, công chức,viên chức vi phạm ở cơ quan, trường học

+ Cưỡng chế hành chính: Do cơ quan và người có thẩm quyền áp dụng với cánhân, tổ chức có vi phạm hành chính hoặc ngăn chặn vì mục đích an ninh quốcphòng, lợi ích quốc gia

3 Phương pháp theo dõi, kiểm tra

4 Phương pháp hành chính

 Khái niệm: là phương pháp tác động tới cá nhân, tổ chức thuộc đối tượngquản lý bằng cách quy định trực tiếp nghĩa vụ của họ qua những mệnh lệnhdựa trên quyền lực nhà nước và phục tùng

 Đặc điểm

- Đặc trưng: là sự tác động trực tiếp của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý bằngcách đơn phương quy định nhiệm vụ

- Phương pháp này tiến hành trong khuôn khổ pháp luật

Ví dụ: Chủ tịch UBND các cấp chỉ được ra chỉ thị, kiểm tra hoạt động của các cơquan, tổ chức, cá nhân trong khuôn khổ của mình

5 Phương pháp kinh tế

 Khái niệm: Là phương pháp tác động gián tiếp đến hành vi của các đốitượng quản lý thông qua việc sử dụng những đòn bẩy kinh tế tác động đénlơi ích con người

 Đặc điểm

- Lợi ích kinh tế: Việc quy định xử phạt, thưởng

- Đòn bảy kinh tế: Tự chủ trong sản xuất, kinh doanh nhằm tạo điều kiện thuậnlợi cho hoạt động có hiệu quả của đối tượng quản lý

6 Phương pháp điều chỉnh, lãnh đạo chung

- Phương pháp điều chỉnh: Xác định đường lối trong việc phát triển ngành, lĩnhvực quản lý, ban hành những quyết định mang tính tích cực

- Phương pháp lãnh đạo chung: đưa đường lối chung trong phát triển ngành, lĩnhvực quản lý vào thực tiễn, vạch ra nhiệm vụ lớn

* Nội dung: Phương pháp này do chủ thể QLHCNN tác động lên đối tượng quản lýnhằm thực hiện nhiệm vụ của mình

* Bản chất của phương pháp thuyết phục là làm cho đối tượng quản lý hiểu rõ và

tự giác thực hiện, thay đổi hành vi

* Các phương thức: Giải thích, giáo dục, tuyên truyền

Ví dụ: Thuyết phục, tuyên truyền về đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông

II Cưỡng chế

* Khái niệm: là biện pháp bắt buộc bằng bạo lực của các cơ quan nhà nước, người

có thẩm quyền đối với những cá nhân, tổ chức nhất định trong những trường hợppháp luật quy định buộc cá nhân đó phải thực hiện hay không thực hiện nhữnghành vi nhất định hoặc phải phục tùng nhwunxg hạn chế về mặt tài sản hoặc tự đothân thể

* Nội dung

- Chủ thể áp dụng phải là cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền

- Đối tượng áp dụng: cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính

- Biểu hiện: buộc cá nhân, tổ chức phải chấp hành quy định đơn phương của chủthể quản lý

- Phân loại

+ Cưỡng chế hình sự: Do cơ quan tư pháp áp dụng với người phạm tội

+ Cưỡng chế dân sự: Do cơ quan tư pháp áp dụng với cá nhân, tổ chức vi phạmdân sự

+ Cưỡng chế kỷ luật: Do các cơ quan nhà nước áp dụng với Cán bộ, công chức,viên chức vi phạm ở cơ quan, trường học

+ Cưỡng chế hành chính: Do cơ quan và người có thẩm quyền áp dụng với cánhân, tổ chức có vi phạm hành chính hoặc ngăn chặn vì mục đích an ninh quốcphòng, lợi ích quốc gia

Ví dụ: Cưỡng chế giải tỏa đất đai vi phạm

III Mối quan hệ giữa hai phương pháp trên

- Trong các phương pháp nêu trên, phương pháp cưỡng chế và phương pháp thuyếtphục cần được tiến hành đồng thời vì chúng có quan hệ bổ sung cho nhau

- Nếu chỉ sử dụng phương pháp thuyết phục thì sẽ dẫn đến hiệu quả quản lý khôngcao, không được nghiêm minh

- Ngược lại, nếu chỉ áp dụng cưỡng chế thì sẽ dẫn đến những bất cập trong quản lý.Chủ thể sẽ không biết mình được thực hiện, làm những hành động gì => Vi phạmtính nhân đạo

- Tuy nhiên, tuy từng trường hợp mà áp dụng cưỡng chế trước thuyết phục sauhoặc thuyết phục trước cưỡng chế sau

ví dụ: Anh cảnh sát thấy trộm cắp tài sản Sẽ cưỡng chế trước và thuyết phục sau

Câu 7: Làm rõ các yếu tố cấu thành và yếu tố tác động đến thể chế hành chính nhà nước

I Khái niệm

- Thể chế: là một hệ thống cấu thành các tổ chức, các quy tắc, quy chế điều chỉnh

sự vận hành của các tổ chức đó (là hệ thống những quy định, luật lệ của một chế

độ xã hội buộc mọi người phải tuân theo)

- Thể chế nhà nước: là một hệ thống các cơ quan quyền lực nhà nước, quy định

các quy tắc, quy chế pháp lý, điều chỉnh sự vận hành của các cơ quan nhà nước.

- Thể chế hành chính nhà nước: là một hệ thống gồm luật, các văn bản pháp quy

dưới luật tạo khuôn khổ pháp lý cho các cơ quan hành chính nhà nước và người cóthẩm quyền thực hiện chức năng, nhiệm vụ quản lý hành chính nhà nước trên mọilĩnh vực của đời sống xã hội, bảo đảm cho các cơ quan, tổ chức và cá nhân sống và

làm việc theo Hiến pháp và pháp luật nhằm đạt được mục đích trong quản lý đãđược xác định

II Các yếu tố cấu thành của thể chế hành chính nhà nước

- Hệ thống các văn bản pháp luật về các cơ quan hành chính nhà nước; quy định vềnhiệm vụ, quyền hạn, thẩm quyền của các cơ quan hành chính nhà nước, các cơquan thuộc bộ máy hành chính nhà nước từ Trung ương xuống cơ sở

- Hệ thống các văn bản pháp luật của Nhà nước điều chỉnh hoạt động quản lý trêncác lĩnh vực của đời sống xã hội, trên mọi phương diện, đảm bảo cho xã hội pháttriển ổn định, an toàn, bền vững Đó là thể chế quản lý hành chính nhà nước trêncác lĩnh vực

- Hệ thống các văn bản quy định chế độ công vụ và quy chế công chức

- Hệ thống các thủ tục hành chính nhằm giải quyết các quan hệ giữa các cơ quannhà nước, giữa Nhà nước với công dân và các tổ chức xã hội Bao gồm hệ thốngcác thủ tục hành chính phức tạp, đòi hỏi phải công khai, minh bạch, rõ ràng, cụ thể,

dễ hiểu, dễ tiếp cận

- Hệ thống các chế định về tài phán hành chính nhằm giải quyết những tranh chấphành chính giữa công dân, tổ chức với nền hành chính nhà nước thong qua cáckhiếu kiện về tính bất hợp pháp của các quyết định hành chính, hành vi hành chính

do các cơ quan hành chính nhà nước và người có thẩm quyền trong các cơ quanhành chính nhà nước ban hành thực hiện đối với công dân, tổ chức

III Các yếu tố tác động đến thể chế hành chính nhà nước

a Chế độ chính trị

- Nhà nước trước hết là công cụ trong tay giai cấp thống trị, để giúp giai cấp đóthực hiện được mục tiêu chính trị của mình Do đó, mọi hoạt động của nhà nướcđều không thể đi ngược lại các mục tiêu chính trị Các quy định về sự điều tiết củanhà nước đối với xã hội cũng phải phù hợp với những định hướng chính trị trong

xã hội Chính vì vậy, những định hướng chính trị mới có ảnh hưởng to lớn tới toàn

bộ hệ thống thể chế nhà nước nói chung và thể chế hành chính nhà nước nói riêng

- Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là tổ chức duy nhất trong hệthống chính trị có quyền ban hành các văn bản quy phạm pháp luật từ Hiến phápđến các quy chế cụ thể Thể chế hành chính nhà nước của nước ta mang tính chất

và nội dung chính trị của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quyền con người

và quyền công dân được pháp luật quy định Vì vậy, cơ quan hành chính nhà nước,trực tiếp là cơ quan hành chính nhà nước phải tuân thủ thể chế hành chính do mình

đề ra và trong quá trình đề ra các thể chế hành chính phải tôn trọng pháp luật Mặtkhác, các cơ quan hành chính nhà nước phải tạo điều kiện để công dân thực hiện vàchấp hành nghiêm chỉnh quy định

Ví dụ: Giai cấp thống trị hay chính là cơ quan quyền lực nhà nước đã trao cho nhândân quyền dân chủ trực tiếp hoặc gián tiếp

b Nền kinh tế và vai trò của hành chính nhà nước trong quản lý kinh tế

Các quy định điều tiết hoạt động của các đối tượng trong xã hội phải phù hợp vớitrình độ phát triển kinh tế - xã hội vai trò và mức độ điều tiết của Nhà nước đốivới các quá trình kinh tế - xã hội diễn ra ở các nước không giống nhau Sự thay đổitrong môi trường kinh tế - xã hội buộc hệ thống thể chế hành chính nhà nước phảithay đổi theo, thích ứng với những thay đổi trong xã hội để có thể quản lý xã hộimột cách hiệu quả nhất

Ví dụ: Trong thời kỳ bao cấp chưa có luật doanh nghiệp, tư nhân Những khichuyển sang nền kinh tế thị trường đã có

c Truyền thống văn hóa, phong tục tập quán