dung của những kỹ năng cơ bản thông qua các hoạt động để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ở trường mầm non.. Từ năm học 2010 - 2011 là nămđầu tiên ngành học mầm non chú trọng kỹ năng sống g
Trang 1Biện pháp 1: Tổ chức giúp giáo viên nhận thức sâu sắc về
2.3.1 việc dạy kỹ năng sống cho trẻ ở trường mầm non 8
Biện pháp 2: Chỉ đạo giáo viên lồng ghép vận dụng nội 102.3.2 dung của những kỹ năng cơ bản thông qua các hoạt động để
giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ở trường mầm non
2.3.3 Biện pháp 3: Chỉ đạo giáo viên tuyên truyền tới các bậc phụ 14
huynh về cách dạy kỹ năng sống cho trẻ ở gia đình
Biện pháp 4: Chỉ đạo giáo viên giúp trẻ phát triển các kỹ 152.3.4 năng sống qua việc thực hiện chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo
GIÁ, XẾP LOẠI
Trang 21 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài
Trẻ mầm non là lứa tuổi đang hình thành những giá trị nhân cách, giàu ước
mơ, ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám phá song còn thiếu hiểu biết về cuộc sống.Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, trẻ thường xuyên chịu tác động đan xen củanhững yếu tố tích cực và tiêu cực, luôn được đặt vào hoàn cảnh phải lựa chọnnhững giá trị, phải đương đầu với những khó khăn, thử thách, những áp lực tiêucực
Chính vì thế mà vì sao phải giáo dục kỹ năng sống cho trẻ lại cần thiết đếnthế? Nếu không được giáo dục kĩ năng sống, nếu thiếu kĩ năng sống, trẻ dễ bị lôikéo vào các hành vi tiêu cực, bạo lực, vào lối sống ích kỉ, dễ bị phát triển lệch lạc
về nhân cách Nếu chúng ta giáo dục kĩ năng sống cho trẻ tốt giúp trẻ rèn luyệnhành vi có trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, cộng đồng và Tổ Quốc; giúptrẻ có khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống, xây dựngmối quan hệ tốt đẹp với gia đình, bạn bè và mọi người, sống tích cực, chủ động,
an toàn, hài hoà và lành mạnh
Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non là giúp trẻ có được những kỹnăng cơ bản để đương đầu, giải quyết các vấn đề trong cuộc sống Đó có thể làdạy trẻ biết cách tự vệ sinh cơ thể, cách chia sẻ, hợp tác với bạn bè, biết nói câucám ơn, xin lỗi, biết cách chào hỏi người khác, cách tự lập và bảo vệ bản thân khi
bị ngã,…
Để được như vậy, trước hết cha mẹ cần làm gương cho con mình Muốncon học được nguyên tắc nào, cha mẹ cần thể hiện chính xác nguyên tắc đó Trẻmầm non chưa có bất kỳ nhận thức nào về cuộc sống, và do đó những gì trẻ nhìnthấy từ cha mẹ sẽ là nền tảng để trẻ học theo và hình thành nên thói quen sau này
[1].
Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non có những tác động tích cực,nhưng cũng còn có những tác động tiêu cực, gây nguy hại cho con người nóichung và đặc biệt là trẻ mầm non nói riêng Nếu mỗi người trong đó có trẻ mầmnon, mọi người không có những kiến thức cơ bản, cần thiết để biết lựa chọnnhững giá trị sống tích cực, không có những năng lực để ứng phó, để vượt quanhững thách thức mà hành động theo cảm tính thì rất dễ gặp trở ngại, rủi ro trongcuộc sống Do đó, việc hình thành kỹ năng sống cho mọi người nói chung và trẻmầm non nói riêng đang trở thành nhiệm vụ quan trọng nhằm giúp trẻ phát triểnhài hòa, toàn diện về nhân cách Cung cấp cho trẻ những kiến thức cần thiết về
kỹ năng sống để trẻ sống lành mạnh, giúp trẻ hiểu và biết cách ứng phó trướcnhiều tình huống, học cách giao tiếp, ứng xử với mọi người, giải quyết mâu thuẫntrong mối quan hệ và thể hiện bản thân một cách tích cực Trẻ từ 2 tuổi đã bắt đầutiếp thu và hình thành kỹ năng sống từ môi trường sống xung quanh như giọngnói của người lớn khi trò chuyện với trẻ, các hoạt động, các hành động của ngườilớn cùng với trẻ tất cả mọi hoạt động của người lớn đều tác động đến sự pháttriển của trẻ Vì vậy việc hình thành và phát triển kỹ năng sống cần được tiến
hành ngay từ bậc học ở mầm non [2]
Trang 3Đây là kỹ năng rất quan trọng cần trang bị cho trẻ ngay từ thời gian trẻ học
ở Nhóm trẻ Việc cho trẻ sớm tham gia vào những công việc lao động phù hợpnhư: cho bé tự sắp xếp, dọn đồ chơi sau khi chơi xong, trẻ biết phụ mẹ chuẩn bịbữa ăn, dọn phòng của mình, tự thay đồ hay ít nhất là biết tự rửa tay, tự biết vệsinh cá nhân…
Nhiều bậc cha mẹ quá bao bọc con đến nỗi khi con lớn vẫn không để conđộng tay chân đến việc nhà Đã bao giờ các bậc cha mẹ nghĩ khi con mình đivắng, con ở nhà một mình thì sẽ sống thế nào khi không có sự giúp đỡ của bốmẹ? Chính vì vậy, việc giúp con xây dựng kỹ năng tự phục vụ là thực sự cầnthiết Khi giúp trẻ xây dựng kỹ năng này, bạn hãy để bé chủ động, tự tin đối vớicông việc của mình Hãy để bé tự làm và mình chỉ là người hướng dẫn mà thôi.Điều này rất cần sự kiên nhẫn của bố mẹ
Qua những việc làm tự phục vụ bản thân đó, trẻ mới hiểu rõ được giá trịcủa lao động và thông cảm, biết thương yêu cha mẹ hơn Ngoài ra việc giúp trẻvận động chân tay cũng giúp sức khỏe của trẻ phát triển hơn Từ những hànhđộng đơn giản về việc tự phục vụ khi còn nhỏ này sẽ giúp trẻ chủ động và độc lập
trong mọi công việc sau này [1].
Trong nghị quyết số 161/2002/QĐ-TTg ngày 15/11/2002 của Thủ tướngChính phủ về các chính sách phát triển giáo dục mầm non có quy định Điều 3 vềxây dựng và đổi mới chương trình chăm sóc giáo dục mầm non Trong chươngtrình giáo dục đó đã chú ý đến giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non thông quacác tình huống đặt ra hàng ngày, qua truyện kể và qua trò chơi Tuy nhiên nhữngyêu cầu này chưa được đặt ra thành yêu cầu về nội dung có tính hệ thống mà mớichỉ được thực hiện lẻ tẻ trong một vài chương trình ở một số cơ sở giáo dục mầmnon Cho nên vấn đề giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non không chỉ như mộtmục tiêu giáo dục mà còn như một nhiệm vụ giáo dục cụ thể, cần thiết, vì trẻ mẫugiáo đã và đang hình thành cơ sở ban đầu của hành vi, tính cách và nhân cách,việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ không chỉ vì mục đích bảo vệ sức khỏe, màcòn nhằm giáo dục hình thành nhân cách, tình cảm đạo đức và chuẩn bị tâm thếtốt cho trẻ trước khi bước vào trường phổ thông Từ những lý do trên, tôi chọn đề
tài “Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên hướng dẫn kỹ năng sống cho trẻ ở trường mầm non Đông Anh, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa”.
1.2 Mục đích nghiên cứu
Đúc rút các biện pháp chỉ đạo giáo viên hướng dẫn kỹ năng sống cho trẻ ởtrường mầm non Đông Anh, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên hướng dẫn kỹ năng sống cho trẻ ở
trường mầm non Đông Anh, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa.
1.4.Phương pháp nghiên cứu
Trong bài viết sáng kiến kinh nghiệm của mình tôi đã sử dụng các nhómphương pháp sau:
* Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
- Phương pháp tổng hợp và phân tích
- Phương pháp hệ thống hóa
Trang 4Tôi tiến hành nghiên cứu đọc sách và hệ thống hóa những vấn đề lý luận
về bồi dưỡng giáo viên nâng cao chất lượng dạy kỹ năng sống cho trẻ Sưu tầm
tư liệu, hình ảnh qua thông tin thực tế ở các lớp
* Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp quan sát: Thông qua việc trẻ hoạt động ở các góc
- Phương pháp đàm thoại: Trao đổi trực tiếp với trẻ trong quá trình trẻ chơi
- Phương pháp nghiên cứu
* Phương pháp thống kê toán học
Xử lý số liệu, thông tin thu được thông qua việc sử dụng các phép tính toán học
* Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
Tham khảo các bài viết, ý kiến của cán bộ quản lý, của đồng nghiệp về vấn
đề mình đang thực sự quan tâm để xây dựng bài viết hoàn chỉnh
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến
Theo Quỹ nhi đồng Liên Hiệp Quốc (UNICEF), kỹ năng sống là cách tiếpcận giúp thay đổi hoặc hình thành hành vi mới Kỹ năng sống của trẻ mầm nonthực chất xoay quanh những nguyên tắc và kỹ năng cơ bản phục vụ cho bản thântrẻ Đó có thể là những việc vô cùng đơn giản như ăn, ngủ, chơi,… nhưng chúngđều cần kỹ năng riêng mà trẻ cần phải học [3]
Kỹ năng sống cho trẻ mầm non bao gồm các kỹ năng như giao tiếp, thíchnghi, khám phá thế giới xung quanh, kỹ năng tự chăm sóc bản thân, tự bảo vệmình, tự quyết định một số tình huống phù hợp với lứa tuổi,…
Ở Việt Nam, việc đưa giáo dục kĩ năng sống vào lứa tuổi mầm non cũng
đã được chú trọng quan tâm vào những năm gần đây Theo tổ chức Y tế thế giới(WHO-1993) “Năng lực tâm lý xã hội là khả năng ứng phó có hiệu quả vớinhững yêu cầu và thách thức của cuộc sống Đó cũng là khả năng của một cánhân để duy trì một trạng thái khỏe mạnh về mặt tinh thần, biểu hiện qua hành viphù hợp và tích cực khi tương tác với người khác, với văn hóa và môi trườngxung quanh Năng lực tâm lý xã hội có vai trò quan trọng trong việc phát triểnsức khỏe theo nghĩa rộng nhất về mặt thể chất, tinh thân và xã hội Kĩ năng sống
là khả năng thể hiện, thực thi năng lực tâm lý xã hội này” [4 ]
Xuất phát từ các văn bản chỉ thị 40/2008/CT-BGDĐT ngày 22/7/2008 của
Bộ Giáo dục - Đào tạo đã phát động phong trào “Xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực” giáo viên dạy đưa lồng ghép kỹ năng sống vào các
hoạt động Theo (UNECO) kỹ năng sống gắn với bốn trụ cột của giáo dục đó là:Học để biết; học làm người; học để sống với người khác; học để làm người Theo
tổ chức y tế thế giới (WHO) kỹ năng sống là khả năng có hành vi thích ứng(Adaptive) và tích cực (Positve) giúp cá nhân có thể ứng xử hiệu quả trước và cácnhu cầu thách thức của cuộc sống hàng ngày Từ năm học 2010 - 2011 là nămđầu tiên ngành học mầm non chú trọng kỹ năng sống giáo dục dạy trẻ dưới nhiềuhình thức đưa lồng ghép tích hợp các hoạt động là cơ sở giúp trẻ phát triển toàndiện về thể chất, tình cảm trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những kỹ năng sống tích
cực cho trẻ [5]
Trang 5Đối với giáo viên mầm non thường tập trung lo lắng cho những trẻ cónhững vấn đề về hành vi và khả năng tập trung trong những năm tháng đầu tiêntrẻ đến trường Dạy cho trẻ kỹ năng sống nhằm giúp trẻ có kinh nghiệm trongcuộc sống, biết được những điều nên làm, những điều không nên làm Theo cácchuyên gia giáo dục, kỹ năng sống và kiến thức cơ bản sẽ tạo nền tảng tốt choquá trình học hỏi, phát triển sau này của trẻ Giáo dục cho trẻ kỹ năng sống ngay
từ lứa tuổi mầm non đúng phương pháp trẻ sẽ tự tin và nhanh nhẹn hơn trongcuộc sống Theo các nghiên cứu khoa học, đây là “thời kỳ vàng” là cơ hội khai
mở những tiềm năng phát triển ở trẻ Việc áp dụng một cách linh hoạt các kỹnăng sống cần thiết vào cuộc sống sẽ giúp cho trẻ có những nền tảng vững chắctrong việc tạo dựng tư thế chủ động sáng tạo của một đứa trẻ năng động Đó cũng
là cách giúp trẻ đối đầu và tìm cách vượt qua những áp lực tâm lý về công việc,
học tập cũng như các mối quan hệ phức tạp khác trong cuộc sống [5]
Hiện nay, phụ huynh thường coi trọng văn hóa của con hơn, hay nói đúnghơn là chạy theo “thành tích” Những cuộc đua của các gia đình “Gia đình nào cócon học giỏi nhất, tốt nhất” và cho con đi học cả tuần nào là tiếng Anh, toán,…
mà bỏ ngoài những kỹ năng cần thiết nhất cho con
Dạy kỹ năng sống cho trẻ không phải là những điều cao siêu mà nó ở gầnngay bên cạnh chúng ta, bên trẻ Quan trọng là chúng ta muốn trẻ lớn lên trởthành người như thế nào, bản thân người lớn cần cái gì, thiếu gì, cần dựa vào cái
gì để sống, để thành công thì hãy dạy trẻ những điều như thế Việc xây dựng kỹnăng sống cho trẻ không gì hơn là cho trẻ cơ hội để trải nghiệm, thích nghi vàhướng dẫn cho trẻ cách tự thể hiện mình
Do vậy, giáo viên phải tốn rất nhiều thời gian vào đầu năm học để giúp trẻ
có được những kỹ năng sống cơ bản ở trường mầm non
Trong quá trình chỉ đạo giáo viên hướng dẫn kỹ năng sống cho trẻ nhằm
thực hiện và duy trì tốt nội dung phong trào “Xây dựng trường học thân thiện
- học sinh tích cực”, tôi đã gặp những thuận lợi và khó khăn sau:
2.2 Thực trạng vấn đề
Trường mầm non Đông Anh được thành lập năm 1995 và được phát triểncùng với sự phát triển của địa phương, đến nay đã 25 năm xây dựng và trưởngthành Từ năm 1995 đến 2009 mặc dù CSVC của trường còn nghèo nàn, lạc hậukhông đủ phòng để học, phải học nhờ ở lán thôn, trường Tiểu học, trường Trunghọc cơ sở nhưng tập thể cán bộ giáo viên nhà trường luôn đồng lòng đồng sứckhắc phục khó khăn duy trì tốt công tác giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm nontheo chỉ đạo của phòng GD&ĐT
Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo và sự chỉ đạo trực tiếp của phòngGD&ĐT, trường mầm non Đông Anh đã từng bước phấn đấu xây dựng trườngmầm non đạt chuẩn Quốc gia theo các tiêu chí do Bộ GD&ĐT quy định Đặc biệt
là năm học 2009 - 2010 trường đã được Sở Giáo dục và Đào tạo về kiểm tra đánhgiá là trường đủ điều kiện đạt chuẩn Quốc gia mức độ 1 và đang tiến hành xâydựng trường đủ điều kiện đạt chuẩn quốc gia mức độ 2 Từ đó đến nay nhàtrường đã nâng cao chất lượng, lồng ghép tích hợp giáo dục kỹ năng sống cho trẻmầm non đảm bảo theo yêu cầu và nhằm phát triển giáo dục xã nhà phát triển
Trang 6toàn diện, đáp ứng yêu cầu của thời kì mới, góp phần bồi dưỡng nhân lực, đào tạonhân tài cho quê hương.
Nắm bắt được tình hình trên bản thân là cán bộ quản lý phụ trách chungcủa nhà trường trong quá trình chỉ đạo giáo viên thực hiện việc dạy kỹ năng sốngcho trẻ ở nhà trường còn gặp những khó khăn và thuận lợi sau:
2.2.1.Thuận lợi
Trường có một khuôn viên đẹp, thoáng mát, cơ sở vật chất đầy đủ đảm bảocho việc thực hiện Chương trình giáo dục mầm non mới
Nhà trường được sự quan tâm giúp đỡ chỉ đạo sát sao của phòng GD&ĐT
và sự lãnh chỉ đạo của Đảng ủy, HĐND, UBND xã Đông Anh
Nhà trường có đội ngũ giáo viên ổn định, năng động sáng tạo, có tinh thầntrách nhiệm
Trường được xây dựng đẹp, khang trang, có biển cổng trường rõ ràng, cónhiều cây bóng mát, khuôn viên đẹp Là trường chuẩn Quốc gia mức độ 1 vàchuẩn bị xây dựng chuẩn giai đoạn 2 vào tháng 12 năm 2020, trong những nămqua nhà trường luôn đạt được nhiều các thành tích cao như 3 năm liên tục đạt cờthi đua của UBND tỉnh, tặng cờ thi đua của Thủ Tướng chính phủ và đặc biệtnăm học 2017 - 2018 được tặng Huân chương lao động hạng III
Trong trường với đầy đủ các đồ dùng đồ chơi trong và ngoài lớp hiện đại
có khuôn viên rộng để trẻ tham gia mọi hoạt động Có đủ điều kiện môi trườngtrong và ngoài lớp để hoạt động và phát triển một cách toàn diện
Bản thân có trình độ chuyên môn đại học, có đủ kiến thức để lãnh chỉ đạogiáo viên, nhân viên thực hiện tốt việc chăm sóc nuôi dưỡng giáo dục trẻ
2.2.2 Khó khăn
Đông Anh là một xã thuần nông, đời sống của nhân dân chủ yếu là nôngnghiệp, không có nghề phụ, điều kiện kinh tế còn gặp nhiều khó khăn, bố mẹ đilàm ăn xa trẻ ở nhà với ông bà nên một phần nào có ảnh hưởng đến việc chămsóc nuôi dưỡng giáo dục trẻ nhất là việc dạy kỹ năng sống cho trẻ
Kiến thức chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ giáo viên còn nhiều bất cậpchỉ tập trung dạy trẻ hoạt động học và hoạt động chơi mà chưa chú tâm đến việcrèn luyện kỹ năng sống cho trẻ; giáo viên chưa hiểu nhiều về nội dung phải dạytrẻ lứa tuổi mầm non về kỹ năng sống cơ bản nào, chưa biết vận dụng từ những
kế hoạch, định hướng chung để rèn luyện kỹ năng sống cho trẻ mầm non
Chưa có lớp bồi dưỡng, tập huấn nào dành riêng cho việc nâng cao kiếnthức của giáo viên về phương pháp, biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
Đa số giáo viên chưa có nhiều kinh nghiệm như việc đổi mới phương phápgiảng dạy nhằm khuyến khích sự chuyên cần, tích cực, chủ động, sáng tạo và ýthức vươn lên, rèn luyện khả năng tự học của trẻ còn gặp nhiều khó khăn, côngtác bồi dưỡng do nhận thức về nghề chưa sâu sắc
Kỹ năng giảng dạy, nghiên cứu tài liệu còn nhiều hạn chế
Đứng trước thực trạng đó yêu cầu đặt ra với bản thân tôi là người trực tiếpquản lý chuyên môn Tôi luôn suy nghĩ phải làm gì để nâng cao chất lượng độingũ giáo viên trẻ, khoẻ, giỏi về chuyên môn nghiệp vụ, có trình độ năng lực vềchuyên môn nói chung và tăng cường dạy kỹ năng sống cho trẻ một cách có hiệuquả nhất Chính vì thế tôi đã suy nghĩ, tìm tòi, tham khảo sách vở có liên quan
Trang 7đến nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ Tôi đã chọn đề tài “Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên hướng dẫn trẻ kỹ năng sống ở trường mầm non Đông Anh, Huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa”
2.2.3 Kết quả khảo sát đầu năm học
Có thể nói đội ngũ giáo viên nói chung và giáo viên mầm non nói riêng làlực lượng cốt cán biến các mục tiêu giáo dục thành hiện thực Giáo dục cần cónhững hình thức, biện pháp linh hoạt, hợp lý và tận dụng các điều kiện để tạo ranhiều cơ hội cho trẻ được tự trải nghiệm và đội ngũ giáo viên giữ vai trò quantrọng quyết định chất lượng và hiệu quả giáo dục Bởi vậy phải nhanh chóngcủng cố và bồi dưỡng đội ngũ giỏi về chuyên môn, vững vàng về nghiệp vụ taynghề, có phẩm chất đạo đức tốt, có phong cách sư phạm đẹp mới đáp ứng kịpthời xu hướng đổi mới của nền giáo dục hiện nay Ngay từ đầu năm học tôi đãkhảo sát, đánh giá giáo viên, đánh giá trên trẻ và đã thu được kết quả như sau:
Bảng khảo sát giáo viên đầu năm học
số GV Thường xuyên Chưa thường xuyên
Giáo viên thực hiện việc rèn kỹ 13
3 năng giúp trẻ nhận thức về tự nhiên 8 61.5 5 38.5
* Nhận xét: Qua bảng khảo sát trên ta thấy Giáo viên của nhà trường luôn
hoàn thành tốt nhiệm vụ chuyên môn, chăm sóc nuôi dưỡng, giáo dục trẻ, chấphành tốt các quy chế chuyên môn theo quy định chung của ngành Giáo viên nắmđược những nội dung cơ bản về dạy trẻ kỹ năng sống trong việc lồng ghép tíchhợp dạy kỹ năng sống cho trẻ trong các hoạt động
Bảng khảo sát trẻ đầu năm học
Tổng số Xếp loại chung
Nội dung đánh giá giá Số trẻ Tỷ lệ % Số trẻ Tỷ lệ %
1 Kỹ năng giao tiết tự tin 230 100 43.5 130 56.5
2 Kỹ năng phát triển ngôn ngữ 230 125 54.3 105 45.7
3 Kỹ năng nhận thức về tự 230 95 41.3 135 58.7nhiên và xã hội
Trang 8* Nhận xét: Nhìn vào bảng khảo sát trên chúng ta có thể thấy được số trẻ
hiểu và thực hiện các nội dung về kỹ năng sống đang còn hạn chế và thấp
Đứng trước thực trạng trên bản thân tôi là phó hiệu trưởng phụ tráchchuyên môn nhà trường tôi luôn trăn trở suy nghĩ để tìm ra những phương pháp,biện pháp hữu hiệu nhất để chỉ đạo giáo viên nâng cao hiệu quả trong việc thựchiện dạy kỹ năng sống cho trẻ trong mọi hoạt động nhằm giúp trẻ phát triển toàndiện, hình thành và phát triển nhân cách
2.3 Các biện pháp tổ chức thực hiện
2.3.1 Biện pháp 1: Tổ chức giúp giáo viên nhận thức sâu sắc về việc dạy
kỹ năng sống cho trẻ ở trường mầm non.
Học tập không bao giờ là muộn, tuy nhiên việc cho trẻ học kỹ năng sống thìkhông nên chờ hay trì hoãn Các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng từ 3-6 tuổi làgiai đoạn “cửa sổ vàng” cho trẻ học tập Giai đoạn này não bộ của trẻ phát triểnrất mạnh, khả năng ngôn ngữ, sáng tạo, ghi nhớ của trẻ rất cao Tại thời điểm trẻđang tò mò, khao khát tìm hiểu thế giới xung quanh là thời điểm tốt nhất để dạytrẻ biết cách cư xử đúng mực, tự tin giao tiếp, tư duy sáng tạo, … và hình thànhcác kỹ năng sống cơ bản Các nghiên cứu cũng cho thấy, trẻ trong giai đoạn này,nếu được quan tâm nghiêm dạy dỗ nghiêm túc, sẽ hình thành những thói quen tốtgiúp ích rất nhiều cho trẻ khi bước vào giai đoạn tiểu học Chính vì điều đó màviệc dạy kỹ năng sống cho trẻ mầm non trong nhà trường là một nhiệm vụ quantrọng, cần thiết và không thể thiếu được trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ ởtrường mầm non Bởi giáo dục phải đi trước, đón đầu sự phát triển của xã hội,sẵn sàng đáp ứng những nhu cầu của thời đại Giáo dục phải luôn luôn phát triển,
dự báo được tương lai
Ngay từ đầu năm học, tổ chức họp hội đồng sư phạm triển khai các Chỉ thị,Nghị quyết của Đảng, Nhà nước về nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trongtrường mầm non
Ví dụ:
Triển khai chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT ngày 22/7/2008 trong đó nêu
thực trạng và giải pháp ở đơn vị trong việc hưởng ứng phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” do Bộ Giáo dục và Đào tạo phát
động;
Nghị quyết 161 của Thủ tướng Chính phủ về các chính sách phát triển giáodục mầm non có quy định Điều 3 về xây dựng và đổi mới chương trình chăm sócgiáo dục mầm non
Thông qua việc giúp giáo viên hiểu được nội dung, phương pháp chươngtrình học của trẻ như: Giáo dục kỹ năng sống có tác dụng phát triển toàn diệnnhân cách trẻ mẫu giáo về thể chất, tình cảm - xã hội, giao tiếp, ngôn ngữ, nhậnthức và sẵn sàng vào lớp Một
Vế thể chất: Giáo dục kỹ năng sống giúp cho trẻ đựơc an toàn, khoẻ mạnh,nhanh nhẹn, khéo léo, bền bỉ, tháo vát, thích ứng được với những điều kiện sốngthay đổi
Về tình cảm - xã hội: Giáo dục kỹ năng sống giúp cho trẻ biết kiểm soátcảm xúc, giàu tình thương yêu và lòng biết ơn
Trang 9Về giữ nề nếp: Giáo dục kỹ năng sống giúp cho trẻ mạnh dạn, tự tin, tựtrọng và tôn trọng người khác, giao tiếp có hiệu quả.
Về ngôn ngữ: Giáo dục kỹ năng sống giúp cho trẻ biết nói năng lịch sự,lắng nghe, hoà nhã và cởi mở
Về nhận thức: Giáo dục kỹ năng sống giúp cho trẻ ham hiểu biết, sáng tạo
và sẵn sàng vào lớp Một Giáo dục kỹ năng sống giúp cho trẻ có những kỹ năngthích ứng với hoạt động học tập ở lớp Một như: sẵn sàng hoà nhập, đương đầuvới khó khăn, có trách nhiệm với bản thân, với công việc với các mối quan hệ xãhội
Hình ảnh: Triển khai về nội dung Hình ảnh: Dự giờ lớp mẫu giáo 4-5 tuổi giáo dục kỹ năng sống cho trẻ.
Ngoài việc tổ chức họp triển khai giúp giáo viên hiểu nội dung, phươngpháp và nhận thức sâu sắc về việc dạy trẻ kỹ năng sống, bản thân còn có nhiềucác hình thức tổ chức triển khai khác như thông qua họp hội đồng giáo viên, tổchức học tập tại trường bạn, thực hiện nghiêm túc việc học chuyên đề do ngành tổchức, tổ chức bồi dưỡng giáo viên thông qua giờ dạy mẫu
Thường xuyên kiểm tra thông qua dự giờ dạy của giáo viên hàng tuần, hàngtháng, hàng kì Để đánh giá viên nhận xét về cách hiểu và truyền tải giáo dục kỹnăng sống cho trẻ như thế nào, nhằm nâng cao công tác chăm sóc giáo dục trẻ
Việc dạy kỹ năng sống từ sớm sẽ giúp hình thành lối sống, nếp sống có ýthức cho trẻ Muốn tạo thành nếp phải có thời gian dài để trẻ thấm nhuần chứkhông phải cứ dạy cho trẻ kỹ năng sống trên lý thuyết là trẻ có thể áp dụng đượcngay Dạy kỹ năng sống là dạy cho trẻ những điều gần gũi trong cuộc sống,những tình huống có thật xảy ra trong cuộc sống, cần một quá trình và phải tạođược sự hứng thú cho trẻ
Trang 10Ví dụ: Tổ chức phát động các phong trào thi đua chào mừng các ngày lễ lớn như 8/8, 20/10, 20/11 bắt buộc tất cả giáo viên trong nhà trường đều phải
tham gia như thao giảng, dự giờ thăm lớp, trang trí lớp theo các chủ đề, làm đồdùng, đồ chơi tạo không khí vui tươi, gần gũi cho trẻ khi đến trường
Hình ảnh: Ttrang trí tạo môi trường cho trẻ hoạt động lớp mẫu giáo 5-6 tuổi
Tóm lại: Sau khi thực hiện biện pháp này bản thân thấy phần đa giáo viêntrong nhà trường đã hiểu một cách sâu sắc về nội dung, phương pháp cần phảigiáo dục trẻ kỹ năng sống trong trường mầm non là như thế nào và cũng từ đógiáo viên đã vận dụng tốt vào trong các hoạt động phù hợp với đặc điểm sinh lýcủa trẻ, của lớp và cũng từ đó giáo viên hiểu và nhận thức sâu sắc về phươngpháp dạy trẻ kỹ năng sống thì bản thân mình phải luôn luôn cố gắng học hỏi,tham khảo tài liệu sách vở, bồi dưỡng chuẩn hóa và bồi dưỡng nâng cao trình độchuyên môn nghiệp vụ Lập kế hoạch dài hạn, ngắn hạn, trung hạn mỗi giáo viên
có ý thức tự học, tự bồi dưỡng, tự hoàn thiện mình để nâng cao trình độ chuyênmôn nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học của sự nghiệpgiáo dục trong giai đoạn hiện nay
Chất lượng hoạt động sau khi được giáo dục kỹ năng đa số trẻ của các lớp
đã có kỹ năng cơ bản trong sinh hoạt, đặc biệt là tác phong nhanh nhẹn, nề nếpgọn gàng, ngăn nắp, có kỹ năng tự phục vụ, vệ sinh cũng được tốt hơn
3.2 Biện pháp 2: Chỉ đạo giáo viên lồng ghép vận dụng nội dung của những kỹ năng cơ bản thông qua các hoạt động để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ở trường mầm non.
Trang 11Để hành động trở thành kỹ năng cần trải qua một quá trình Giáo dục kỹnăng sống cho trẻ phải gắn với các việc làm, tình huống cụ thể: trẻ được quan sátngười khác làm, trẻ được tự thực hiện để trải nghiệm.
Là người phụ trách chuyên môn của nhà trường bản thân thường xuyênquan tâm, nhắc nhỡ, giám sát, kiểm tra giáo viên giáo dục kỹ năng sống cho trẻmầm non giúp trẻ có kinh nghiệm trong cuộc sống, biết điều nên làm và khôngnên làm, giúp trẻ tự tin, chủ động và biết cách xử lý các tình huống trong cuộcsống, khơi gợi khả năng tư duy sáng tạo của trẻ, đặt nền tảng cho trẻ trở thànhngười có trách nhiệm và có cuộc sống hài hòa trong tương lai
Kỹ năng sống tự tin: Là một trong những kỹ năng đầu tiên mà chúng ta
cần quan tâm mà nhất là nười giáo viên mầm non chúng ta cần chú tâm trongcông tác chăm sóc nuôi dưỡng, giáo dục trẻ chính là phát triển sự tự tin, lòng tựtrọng của trẻ mầm non
Người ta thường nói: Tự tin là một trong những yếu tố quan trọng giúpmang lại thành công và kết quả tốt nhất trong mọi việc Tự tin không phải là tất
cả nhưng nếu thiếu điều này, không chỉ trẻ em mà cả người lớn đều khó đạt đượcnhững thành công trong trường học và cuộc sống
Sự tự tin giúp trẻ thể hiện được mình trong các mối quan hệ xã hội, giúptrẻ không ngần ngại khám phá những điều mới mẻ thú vị trong cuộc sống, traudồi và học tập các kiến thức, kỹ năng Tự tin cũng giúp trẻ vượt qua được nhữngkhó khăn, trở ngại mà bất kỳ ai cũng sẽ phải đối mặt trong cuộc đời Chính vì thế
mà bản thân thường xuyên theo dõi, chỉ đạo người giáo viên phải thường xuyêndạy kỹ năng sống nhằm giúp trẻ có kinh nghiệm trong cuộc sống, biết đượcnhững điều nên làm và không nên làm giúp trẻ cảm nhận được mình là ai, cả về
cá nhân cũng như trong mối quan hệ với những người khác Kỹ năng sống nàygiúp trẻ luôn cảm thấy tự tin trong mọi tình huống ở mọi nơi
Dạy con kỹ năng giao tiếp: Ngay từ khi trẻ chào đời, kỹ năng giao tiếp đã
là một kỹ năng quan trọng giúp trẻ tồn tại và phát triển Giai đoạn đầu, trẻ giaotiếp qua cử động tay chân, qua biểu cảm ánh mắt, qua tiếng khóc… Lớn hơn, kỹnăng giao tiếp của trẻ được hình thành và hoàn thiện dần qua ngôn ngữ, cử chỉ…
Có thể khẳng đinh, giao tiếp là một trông những năng lực cần thiết nhất để trẻphát triển và sinh tồn trong cuộc sống
Giáo viên đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giúp trẻ trau dồi kỹnăng giao tiếp Tạo môi trường phù hợp cho con, tạo điều kiện cho con hòa đồngvới những người xung quanh, cho con cơ hội, khuyến khích con tương tác, giaotiếp với bạn bè… là những việc không thể
Ví dụ: Qua hoạt động văn học giờ kể chuyện trẻ và cô tự đóng kịch từ đó
giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ở nhà trường, giúp trẻ biết giới thiệu về bản thân,
về gia đình của mình trước đám đông, biết mình đang học lớp nào, thích cái gì,địa chỉ nhà của mình ở đâu Nhận biết ưu khuyết điểm của bản thân Trang bị chotrẻ một số kỹ năng sống tự phục vụ bản thân như: Trẻ biết đánh răng, rửa mặt,rửa tay, biết sống có ngăn nắp… Biết cách ứng xử với mọi người xung quanh,học cách lắng nghe và đối đáp
Trang 12Chỉ đạo, triển khai giáo viên đọc truyện có tranh minh họa cho trẻ nghe,mỗi một ngày đọc cho trẻ từ 3-5 cuốn, cứ lặp đi lặp lại trong nhiều ngày để luyệncho trẻ trí nhớ, lẫn từ vựng Khi trẻ còn nhỏ tuổi thì chữ càng to càng nhiều hìnhminh họa càng tốt Từ vựng là chìa khóa mở ra trí tuệ cho trẻ Trẻ càng ngheđược nhiều từ vựng thì khả năng về ngôn ngữ càng được phát triển sau này Đọccho trẻ nghe hay nói chuyện với trẻ là cách tốt nhất dạy trẻ về từ vựng Đừng baogiờ sợ trẻ không thể tiếp thu được, vì trí não của trẻ có khả năng tiếp thu bất kìcái gì chúng ta dạy Nhà trường chỉ đạo mỗi ngày giáo viên tranh thủ đọc chuyệncho trẻ nghe từ 5 - 10 phút và cho trẻ xem tranh chuyện
Hình ảnh: Trẻ 4-5 tuổi đang đóng kịch
thông qua giờ kể chuyện.
Hình ảnh: GV đang đọc chuyện cho trẻ nghe thông
qua giờ trả trẻ.
Trẻ mầm non có thể bắt trước hành động đẹp như đóng kịch thông quachuyện kể mà cô kể cho trẻ nghe hay xem một đoạn phim, phân tích một tìnhhuống cụ thể xảy ra trong lớp học hoặc ngoài đường phố…
Những hành vi này sẽ được tích luỹ trong quá trình hướng dẫn của giáoviên và được thực hiện lặp đi lặp lại nhiều lần Thói quen thực hiện lâu ngày sẽtạo thành kỹ năng
Kỹ năng sống hợp tác: Con người sinh ra và lớn lên không có ai chỉ có
một mình Trong cuộc sống chúng ta có gia đình, có bạn bè, có đồng nghiệp, cócác mối quan hệ xã hội Trong cuộc sống hiện đại các mối quan hệ xã hội ngàycàng rộng mở và là một xu hướng tất yếu của sự phát triển Việc biết cách hòađồng, biết cách làm việc theo nhóm, tận dụng sức mạnh, ưu thế của tập thể để đạtđược kết quả tốt nhất trong học tập và công việc là một trong những kỹ năngquan trọng Thông qua các hoạt động giáo viên giúp trẻ học cách cùng làm việcvới bạn, đây là một công việc không nhỏ đối với trẻ mầm non Khả năng hợp tác
sẽ giúp trẻ biết cảm thông và cùng làm việc với các bạn và cùng chia sẽ với mọingười
Ví dụ: Trẻ chơi góc gia đình, trẻ biết được cách sử dụng những đồ dùng,
vật dụng ăn uống như cách cầm đũa, cầm thìa, cầm bát…Biết thực hiện những