Và chỉ thị số 40/ 2008/CT-BGDĐT ngày 22/7 2008 của bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo về phát độngphong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong cáctrường phổ
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN NGA SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
HƯỚNG DẪN CÁC LOẠI TRÒ CHƠI CHO TRẺ 5 - 6
TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NON NGA YÊN
Người thực hiện: Mai Thị Thủy Chức vụ: Giáo Viên
Đơn vị công tác: Trường Mầm non Nga Yên SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn
THANH HÓA, NĂM 2018
Trang 27 2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 2
8 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh 3
nghiệm
9 2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 5
2.3.1 Nâng cao kiến thức cho bản thân, sưu tầm nghiên cứu
10 các trò chơi mới để áp dụng tốt trong quá trình tổ chức cho trẻ 5
chơi
11 2.3.2 Tạo điều kiện về thời gian, địa điểm, đồ chơi “thiết kế 8
xây dựng góc chơi cho trẻ”
12 2.3.3 Tôn trọng tính tự nguyện, tự do trong khi chơi và theo 10
dõi đánh giá hoạt động chơi của trẻ
13 2.3.3.1 Tôn trọng tính tự nguyện, tự do của trẻ trong khi 10
chơi
14 2.3.3.2.Theo dõi đánh giá hoạt động chơi của trẻ 11
15 2.3.4 Tổ chức tốt các trò chơi dân gian 12
16 2.3.5 Tạo mối quan hệ bình đẳng giữa cô và trẻ, giữa trẻ với 15
trẻ
17 2.3.6 Cung cấp kinh nghiệm cho trẻ khi chơi trò chơi 16
18 2.3.7 Phối kết hợp với cha mẹ học sinh để nâng cao kỹ năng 17
cho trẻ khi chơi các trò chơi
17 2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 18
Trang 31 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài:
Như chúng ta đã biết ở lứa tuổi mầm non chơi chính là cuộc sống của trẻđặc biệt là lứa tuổi mẫu giáo chơi là hoạt động chủ đạo Trong những năm gầnđây bậc học mầm non tiến hành đổi mới chương trình giáo dục trẻ mầm non.Trong đó đặc biệt coi trọng tổ chức các hoạt động phù hợp sự phát triển của từng
cá nhân trẻ, khuyến khích trẻ hoạt động một cách chủ động, tích cực, hồn nhiên,vui tươi Đồng thời tạo điều kiện cho giáo viên phát huy khả năng của trẻ mộtcách linh hoạt, thực hiện theo phương châm “học bằng chơi - chơi mà học” đápứng mục tiêu phát triển của trẻ một cách toàn diện về mọi mặt
Mỗi chúng ta ai cũng đã trải qua thời kỳ tuổi thơ, liệu có ai chưa một lầntham gia vào hoạt động vui chơi hay không? Hoạt động vui chơi chiếm vị tríđặc biệt quan trọng trong đời sống tuổi thơ của mỗi người Tuy nhiên tư duy và
sự tập trung ở trẻ mầm non còn hạn chế Trẻ chưa tiếp thu kiến thức một cáchbài bản và có hệ thống như các cấp học khác Vì thế cần tạo cho trẻ môi trường
để trẻ hoạt động trải nghiệm và vui chơi từ đó trẻ có thể tiếp thu kiến thức mộtcách tự nhiên Qua chơi việc học của trẻ trở nên nhẹ nhàng và đạt hiệu quả caohơn[1] Qua chơi trẻ hình thành chú ý có chủ định và ghi nhớ có chủ định Cónhư vậy trẻ mới được bạn cùng chơi chấp nhận cho chơi cùng Vui chơi còn giúptrẻ phát triển ngôn ngữ Trẻ biết diễn đạt mạch lạc nguyện vọng ý kiến của mình.Chơi với trẻ vừa là học vừa là lao động và cũng vừa là hình thức, là phươngpháp, biện pháp giáo dục tốt nhất đối với trẻ mẫu giáo Trên cơ sở đó tôi đã sửdụng hoạt động chơi làm phương tiện giáo dục và phát triển cho trẻ mẫu giáo nóichung và đối với trẻ 5 - 6 tuổi nói riêng [2]
Trẻ 5 - 6 tuổi hoạt động rất tích cực, chính vì thế giáo viên mầm non phải làngười tạo cơ hội, hướng dẫn, gợi mở các hoạt động cho trẻ để tìm tòi khám phá.Trẻ chủ động tham gia các hoạt động để phát triển khả năng, năng lực của chínhmình Trò chơi trở thành hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo, là phương tiệngiáo dục toàn diện nhân cách trẻ mẫu giáo Có thể nói không có hoạt động nào
mà khi tham gia trẻ thực sự là một chủ thể hoạt động tích cực như khi tham giavào các trò chơi Vì thế hoạt động này có ảnh hưởng lớn đến các mặt phát triểncủa trẻ, góp phần quan trọng vào việc hình thành và phát triển nhân cách trẻ mẫugiáo
Thực tế giảng dạy cho thấy việc hướng dẫn tổ chức các trò chơi cho trẻ 5
-6 tuổi còn chưa phong phú Trẻ chưa năng động thể hiện các trò chơi Vì thếgiáo viên cần tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dưới nhiều hình thức khác nhau
để góp phần chăm sóc giáo dục trẻ càng tốt hơn
Nhưng làm thế nào để tổ chức các trò chơi có hiệu quả, lôi cuốn và hấp dẫnđược trẻ là một bài toán khó với các giáo viên, đặc biêt là giáo viên mầm non.Trẻ dễ dàng tham gia vào các trò chơi nhưng cũng nhanh chán và bỏ cuộc
Dưới sự hướng dẫn của Ban giám hiệu, bản thân tôi trực tiếp đứng lớp 5 - 6tuổi tôi luôn trăn trở tìm hiểu về ý nghiã của các trò chơi và tìm ra phương pháp
để hướng dẫn các trò chơi cho trẻ một cách có hiệu quả nhất Chính vì vậy tôi đã
Trang 4chọn đề tài “Một số biện pháp nâng cao chất lượng hướng dẫn các loại trò
chơi cho trẻ 5 - 6 tuổi tại trường mầm non Nga Yên” để làm đề tài nghiên cứu.
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Nghiên cứu đề tài này để tôi rút ra những kinh nghiệm cho bản thân, tìmhiểu nguyên nhân, thành công và hạn chế để từ đây tôi đề xuất những biện phápkhắc phục, những hạn chế nâng cao chất lượng giờ dạy, phát huy thế mạnh sẵn
có vận dụng vào thực tế để góp phần nâng cao chất lượng hướng dẫn các loại tròchơi cho trẻ Từ đó có một số biện pháp nâng cao chất lượng hướng dẫn các loạitrò chơi cho trẻ 5 - 6 tuổi đạt kết quả cao hơn, đặc biệt còn giúp trẻ phát triểnmột cách toàn diện
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Năm học 2017 2018 tôi được nhà trường phân công đứng lớp ở độ tuổi 5
-6 tuổi Nên tôi đã chọn đề tài “Một số biện pháp nâng cao chất lượng hướng dẫn
các loại trò chơi cho trẻ 5 - 6 tuổi tại trường mầm non Nga Yên” làm đối tượng
nghiên cứu
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
Trong quá trình thực hiện đề tài nhằm giải quyết các vấn đề đặt ra trong đềtài tôi đã kết hợp, sử dụng nhiều phương pháp khác nhau Sau đây là một sốphương pháp mà tôi đã sử dụng:
- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Phân tích, tổng hợp các tài liệu cóliên quan đến thực tiễn
- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Thực trạng của vấn đề nghiêncứu
- Nhóm phương pháp thống kê toán học, sử lý thông tin: Sử lý số liệu khảo sát để biết được kết quả và mức độ đạt được
- Nhóm phương pháp thực hành trải nghiệm:
- Nhóm phương pháp tuyên truyền:
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lý luận:
Có rất nhiều quan điểm của các nhà tâm lý học Phương Tây về vai trò củahoạt động vui chơi của trẻ Mầm non Theo G Piagie - Nhà tâm lý học Thụy Sỹcoi trò chơi là một trong những hoạt động trí tuệ, là một nhân tố quan trọng đốivới sự phát triển trí tuệ của trẻ, tạo ra sự thích nghi của trẻ với môi trường Cũngtheo M.X Macarenco đánh giá: Niềm vui trong trò chơi là niềm vui của sự sángtạo, niềm vui chiến thắng, niềm vui đẹp đẽ, niềm vui của những phẩm giá Hơnnữa khi chơi trẻ không chỉ trải nghiệm những cảm xúc tình cảm tích cực mà còn
cả những cảm xúc, tình cảm tiêu cực như nỗi buồn khi thất bại, sự giận hờn chưathỏa mãn kết quả chơi Tuy nhiên trong phần lớn trường hợp, trò chơi thườngmang lại cho trẻ niềm vui, sự thoải mái, mãn nguyện.[3]
Có lẽ thời thơ ấu, ai trong mỗi chúng ta cũng đã từng chơi một vài tròn chơidân gian, đọc nhũng bài vè, câu đố, thuộc một vài câu đồng dao Đó chính là
Trang 5nguồn tri thức dân gia quý báu được gọt giũa, chỉnh sửa và truyền từ đời này quađời khác Nội dung của nó phản ánh về cuộc sống xã hội con người Nhiều bàitrong số đó chứa nội dung mang tính giáo dục cao Và chỉ thị số 40/ 2008/CT-BGDĐT ngày 22/7 2008 của bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo về phát độngphong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong cáctrường phổ thông giai đoạn 2008 - 2013 có nêu “Tổ chức các trò chơi dân gian
và các hoạt động vui chơi giải trí tích cực khác phù hợp với lứa tuổi của họcsinh” Thực hiện chỉ thị Bộ Giáo Dục và Đào Tạo Hướng dẫn nhiệm vụ đối vớigiáo dục mầm non có nêu trong ba vấn đề trọng tâm triển khai cuộc vận động là:
“Lựa chọn và đưa bài hát dân ca, trò chơi dân gian vào hoạt động vui chơi tíchcực cho trẻ”[4a]
Nhận thức được tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng hướng dẫncác trò chơi cho trẻ 5 - 6 tuổi Bởi hoạt động chơi giúp trẻ hình thành những kỹnăng đã có và học những kỹ năng mới Trẻ học làm người lớn thông qua nhữnghoạt động mà người lớn gọi là “Chơi” Vui chơi thúc đẩy và nuôi dưỡng sự pháttriển toàn diện cho trẻ…phát triển về mặt xã hội, về mặt cảm xúc, về nhận thức
và về thể chất[5]
Từ những cơ sở trên chúng ta phải nâng cao chất lượng hướng dẫn các loạitrò chơi cho trẻ 5 - 6 tuổi để các trò chơi thực sự đi vào các hoạt động hàng ngàycủa trẻ và thực sự đi sâu vào tâm hồn trẻ nuôi dưỡng tình cảm, trí tuệ, ước mơ và
là nền tảng cho trẻ phát triển toàn diện
2.2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu
Trường đã tổ chức ăn bán trú tại trường nên thuận tiện cho việc chăm sócnuôi dưỡng, giáo dục đồng thời tích hợp hoạt động vui chơi của trẻ một cách dễdàng hơn
Nhà trường đã được công nhận là trường chuẩn quốc gia mức độ 1 nênđược nhiều sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, các ngành giáo dục trong tỉnh,trong huyện, cũng như trong xã Trường đã được cấp nhiều trang thiết bị, đồdùng, đồ chơi phục vụ cho học tập, hoạt động vui chơi của trẻ
Đối với lớp tôi đang phụ trách phần lớn các cháu đã được học lớp mẫu giáo
4 - 5 tuổi nên các cháu nhanh nhẹn, hồn nhiên, tự tin
Ban giám hiệu và ban đại diện cha mẹ học sinh tạo mọi điều kiện giúp cô
và cháu Điều này góp phần quan trọng trong việc tổ chức hoạt động vui chơibằng các trò chơi cho trẻ
Luôn đựơc sự hướng dẫn và chỉ đạo sát sao về chuyên môn của phòng giáodục và sự quan tâm tạo điều kiện về mọi mặt của BGH nhà trường Nhà trường
đã xây dựng lịch trình tổ chức giao lưu các trò chơi ở từng khối lớp
Trang 6Trẻ mẫu giáo lớn mạnh dạn, tự tin, thông minh, thích tham gia vào các trò chơi Bản thân tôi được đào tạo chính quy và trải qua 9 năm kinh nghiệm thực tế
nên phần nào tôi cũng khá hiểu về đặc điểm tâm sinh lí của trẻ
2.2.2 Khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi trên vẫn còn gặp không ít khó khăn như sau:
Nga Yên là một xã phần lớn làm nông nghiệp, nên đa số trẻ là con em nôngthôn, đời sống của các cháu còn nhiều khó khăn, cha mẹ đi làm ăn xa, hầu hết làgửi con cho ông bà, ít có điều kiện để chăm sóc nuôi dạy con Cha mẹ học sinhcoi việc cho trẻ đi học mẫu giáo đang còn nghĩ trẻ đến trường chỉ để múa hát,vui chơi nên việc quan tâm đến con còn nhiều hạn chế
Đồ dùng đồ chơi tương đối đầy đủ nhưng chưa phong phú, đa dạng vềchủng loại và màu sắc, hầu hết là đồ dùng tự làm nên tính khoa học chưa cao
Tuy cùng độ tuổi nhưng khả năng nhận thức, sự mạnh dạn của trẻ khácnhau chưa đồng đều, nên việc giảng dạy tổ chức cho hoạt động vui chơi của trẻcòn nhiều bất cập, khó khăn trong việc truyền đạt kiến thức đến cho trẻ
Giáo viên phải có hiểu biết và vốn kiến thức phong phú về các trò chơi
Việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ đòi hỏi phải có sự linh hoạt và
tính sáng tạo cao
Mức độ khó hay dễ của các trò chơi không giống nhau Có những trò chơi
vô cùng đơn giản nhưng cũng có những trò chơi phức tạp, đòi hỏi người chơiphải tư duy trong quá trình chơi
Thời gian tổ chức cho trẻ chơi rất hạn hẹp vì một trò chơi không thể diễn
ra trong suốt cả một hoạt động của trẻ mà nó chủ yếu chỉ được lồng ghép và tíchhợp vào các hoạt động mà thôi
Khả năng chú ý có chủ định của trẻ còn ít nên trẻ dễ dàng nhập cuộc chơinhưng cũng nhanh chóng tự rút ra khỏi trò chơi nếu như không còn hứng thú
Để tiến hành tổ chức thực hiện các phương pháp của đề tài, vào đầu nămhọc tôi đã áp dụng khảo sát chất lượng trẻ thông qua các nội dung khảo sát chấtlượng hướng dẫn các loại trò chơi cho trẻ 5 - 6 tuổi sau đây
* Bảng khảo sát kết quả của trẻ trong kế hoạch tổ chức trò
chơi đầu năm:
trẻ Số Tỉ lệ Số Tỉ lệ Số Tỉ lệ Số Tỉ lệ trẻ % trẻ % trẻ % trẻ %
Trẻ tự nguyện tham gia vào
1 trò chơi tính tích cực hoạt 39 10 25.7 16 41 9 23.1 4 10.2động hết mình với trò chơi và
vai chơi mà trẻ thích
2 Trẻ có thể phản ánh các mối 9 23.1 17 43.5 8 20.5 5 12.9quan hệ xã hội trong trò chơi
3 Trẻ có khả năng thể hiện 8 20.6 17 43.5 10 25.7 4 10.2
Trang 7hành động, ngôn ngữ, xúc
cảm tích cực khi tham gia
Trẻ mạnh dạn tự tin khi nhập
vai, chủ động với vai của
4 mình, xay mê chú ý vào vai 9 23 15 38.4 10 25.7 5 12.9đang đóng không ảnh hưởng
Từ kết quả khảo sát trên tôi đã băn khoăn và trăn trở để tìm ra các biệnpháp khắc phục thực trạng trên Từ đó tôi đã mạnh dạn áp dụng một số các biệnpháp nâng cao chất lượng hướng dẫn các loại trò chơi cho trẻ 5 - 6 tuổi như sau:
2.3 Các giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề:
2.3.1 Nâng cao kiến thức cho bản thân, sưu tầm nghiên cứu các trò chơi mới để áp dụng tốt trong quá trình tổ chức cho trẻ chơi:
Phải nói rằng việc tự học hỏi, nâng cao nghiệp vụ chuyên môn, năng lực sưphạm cho bản thân là điều mà tôi luôn luôn đặt lên hàng đầu và tôi nghĩ rằng đốivới mỗi giáo viên mầm non Muốn thực hiện tốt việc chăm sóc giáo dục trẻ mộtcách tốt nhất đặc biệt là việc “Tổ chức các loại trò chơi cho trẻ được tham gia”thì điều đầu tiên bản thân tôi là giáo viên mầm non tôi phải không ngừng học tập
để nâng cao trình độ về chuyên môn nghiệp vụ cho chính bản thân mình tự tìmtòi học tập qua tài liệu, sách báo, tạp chí, tập san và các phương tiện thông tinđại chúng đặc biệt là qua các lớp chuyên đề do phòng giáo dục tổ chức để traudồi thêm những hiểu biết quý báu cho bản thân
Trẻ mầm non được ví như “Trang giấy trắng” gia đình, cô giáo, nhữngngười lớn xung quanh trẻ viết lên điều gì trẻ sẽ tiếp nhận điều ấy Bản thân tôinhận thức được điều này và nắm vững tâm sinh lý của trẻ đặc biệt là trẻ lớp tôiphụ trách để có phương pháp tổ chức các loại trò chơi cho trẻ đạt hiệu quả Luôn
có ý thức học hỏi những người đi trước, dự giờ, tham quan các trường trong tỉnh,trong huyện đặc biệt là tham gia đầy đủ các lớp chuyên đề, nhằm trau dồi kiếnthức, học những điều hay, điều mới lạ để tổ chức các loại trò chơi cho trẻ mộtcách có hiệu quả nhất
Ví dụ: Tôi được đi dự giờ mẫu do nhà trường tổ chức giờ hoạt động góc ở
chủ đề “Nghề nghiệp” của một đồng nghiệp đạt giáo viên giỏi cấp tỉnh Đượchọc cách tổ chức rất nhẹ nhàng nhưng hiệu quả cao, cách dẫn dắt trẻ thỏa thuậnvai chơi bằng một câu chuyện ngắn gọn, súc tích mà tôi cảm thấy rất ấn tượng:Ngày xưa có 1 gia đình sinh được 5 người con Anh Cả thì ước mơ sau này làm
Trang 8thợ xây, xây những ngôi nhà thật cao đẹp Anh Hai ước mơ làm bác sĩ giỏi chữabệnh cho nhiều người Chị Ba thì ước mơ làm cô bán hàng xinh xắn Anh Tưước mơ làm đầu bếp giỏi để nấu nhiều món ăn ngon Còn em Út thì ước mơ làm
cô giáo dạy chữ cho các em nhỏ Cả 5 Anh em đều có ước mơ thật giản dị nhưngrất có ích cho mọi người Vậy các con ai có ước mơ giống anh cả, anh hai, chị
ba, anh tư, em út Muốn thực hiện được ước mơ đó thì hôm nay các con hãytham gia chơi đóng vai vào các trò chơi: xây dựng, bán hàng, nấu ăn, bác sĩ, côgiáo nhé
Bên cạnh học tập kinh nghiệm của đồng nghiệp, tôi luôn sưu tầm các tròchơi mới hay và hấp dẫn, các loại tranh ảnh hấp dẫn để kích thích sự chú ý đếntrẻ, làm được điều đó tôi luôn tìm tòi trên các kênh truyền hình, trên tài liệu, truycập mạng Itenet để có vốn kiến thức về tổ chức các trò chơi thu hút được sựhứng thú của trẻ khi tham gia vào các trò chơi
+ Dây đeo vòng (vòng bằng nhựa hoặc bìa cứng)
+ Chai nhựa có cổ chai hình cổ vịt (hoặc hình
khác) - Cách chơi:
+ Chia trẻ thành các nhóm (mỗi nhóm tối đa 5 trẻ)
+ Cho trẻ xuống hàng dọc sau vạch xuất phát Khi nghe hiệu lệnh của cô,trẻ chạy lên bật (chụm 2 chân) qua “suối”, chạy, bò chui qua đường hầm, chạyđến dây đeo vòng nhảy lên cao lấy vòng bằng hai tay sau đó đứng tại chỗ némvòng vào cổ chai, chạy về xếp cuối hàng
- Trẻ trước chạy đến hầm, bò chui qua hầm thì trẻ sau bắt đầu chạy từ điểm xuất phát
- Trẻ chơi liên tục trong khoảng 15 phút, không hạn chế số lần chơi của trẻ Hoặc tôi đã sưu tầm một số trò chơi phát triển tư duy như sau:
*Trò chơi: “Chiếc hộp kỳ
diệu” - Chuẩn bị:
+ Một số thẻ hình để trong một cái túi vải Trên mỗi thẻ có vẽ một trongcác hình sau đây: hình cầu, hình lập phương, hình nón, hình chóp, hình khối chữnhật, hình lăng trụ tam giác
+ Một hộp to được đậy kín, bên trong đựng các đồ vật có hình cầu, hình nón Tương tự với các hình trong các thẻ nói trên
Ví dụ: Trong hộp đựng quả bóng (hình cầu), mái nhà (hình lăng trụ), hộp
kẹo (hình khối chữ nhật), khối gỗ hình lập phương
- Cách chơi:
Để các đồ chơi trước mặt trẻ Cho hai trẻ lên chơi, cả lớp quan sát Một trẻlấy một trẻ ra khỏi túi và đặt lên bàn Trẻ kia quan sát thẻ đó và cho tay vào hộp
Trang 9kín, không nhìn, chỉ dùng tay sờ để chọn ra những đồ vật có đặc điểm hình dạng giống hình trên thẻ.
*Trò chơi: “Con gì đây”
Sau khi đã chọn tên, gọi cháu kia vào cháu được hỏi 7 câu hỏi để đoán mọingười đã đặt tên gì cho mình (ví dụ: Ðuôi của tôi có dài không? Tai của tôi có tokhông? Tôi có bay được không? ) Dựa vào những câu hỏi đó để biết mà đoántên của mình
Hoặc sưu tầm một số trò chơi thực nghiệm để tổ chức cho trẻ chơi như sau: * Trò chơi: “Có gì trong chai không”
- Chuẩn bị:
+ Một chai thủy tinh không đựng gì
+ Một chậu hay một bể cá nhỏ đựng nước
- Cách chơi:
Cho trẻ quan sát chai: nhìn, ngửi, xem trong chai có chứa gì không? Sau
đó cô hoặc trẻ cho chai nằm vào đáy chậu hoặc bể nước, sau đó cho trẻ quan sát
và nhận xét hiện tượng xảy ra là bong bóng nổi lên từ miệng chai
Giáo viên tiếp tục hỏi để trẻ suy đoán và lý giải hiện tượng xảy ra theo cáchhiểu của trẻ
* Trò chơi: “Bé biết những gì về
nước” - Chuẩn bị:
+ 4 cốc thủy tinh và 3 thìa
+ Một chút đường, muối, một quả
cam - Cách chơi:
Cô rót nước đun sôi để nguội vào 4 cốc nước có đánh dấu từ 1 đến 4 Chotrẻ quan sát, nếm, ngửi mùi và nhận xét xem nước có màu, mùi vị như thế nào?
Trang 10Và đoán xem nước có thay đổi như thế nào khi cô pha đường, muối,
nước cam vào các cốc nước
Cô pha đường, muối, cam lần lượt vào các cốc từ 1 đến 3 Sau đó cho trẻnếm thử các cốc nước đã pha, cho trẻ nhận xét và so sánh với cốc 4 và cô giảithích sự thay đổi đó
Với trò chơi này cho trẻ tự thực hiện theo nhóm
Kết quả: Trong quá trình nâng cao kiến thức cho bản thân, sưu tầm nghiên
cứu các trò chơi mới lạ để áp dụng vào thực tiễn giảng dạy tôi đã tích lũy thêmđược nhiều kinh nghiệm cho bản thân đó là: Tôi đã nhận thức vai trò tầm quantrọng của việc nâng cao chất lượng hướng dẫn các trò chơi cho trẻ 5 - 6 tuổi Vàđiều quan trọng hơn tôi hiểu được đặc diểm tâm sinh lý của trẻ để từ đó có bước
đi và biện pháp phù hợp nhất để hướng dẫn trẻ chơi Góp phần giúp trẻ pháttriển các kỹ năng xã hội gần gũi và cơ bản nhất
2.3.2 Tạo điều kiện về thời gian, địa điểm, đồ chơi “Thiết kế xây dựng góc chơi cho trẻ”.
Việc thiết kế xây dựng góc chơi phải được xây dựng trên quan điểm “Xâydựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” vì thế các góc chơi phải được
bố trí linh hoạt và khoa học Cách sắp xếp gần gũi quen thuộc với cuộc sốnghàng ngày của trẻ Trẻ phải được thực hành, trải nghiệm, khám phá tìm hiểu môitrường giáo dục Tạo cho trẻ tâm lý thoải mái khi được tham gia các hoạt độngvui chơi Giúp trẻ tạo dựng các mối quan hệ khi chơi các trò chơi cùng với bạn
bè Chính vì thế, trong lớp học không thể thiếu những góc chơi Do đó để lớphọc luôn lôi cuốn trẻ vào các hoạt động tôi đã tạo một môi trường lớp học vớinhững màu sắc, hình ảnh sinh động hấp dẫn Đối với môi trường lớp tôi: cókhông gian thoáng mát, cách sắp xếp phù hợp gần gũi quen thuộc với cuộc sốnghàng ngày của trẻ Các góc được bố trí động và tĩnh, linh hoạt và khoa học Đồdùng đồ chơi có giá để ngăn nắp, gọn gàng Trẻ dễ thấy, dễ lấy, dễ dùng và dễcất khi sử dụng đồ dùng vào các trò chơi
Hơn nữa, tùy vào mỗi góc chơi, mỗi chủ đề đang thực hiện tôi đưa ra cáctrò chơi gần gũi quen thuộc mà hiệu quả giáo dục cao Đặc biệt thông qua tổchức các trò chơi tôi muốn nhấn mạnh ghi nhớ có chủ định ở trẻ để trẻ có thểnhớ kiến thức cơ bản mà cô đã cung cấp trong hoạt động học
Đối với trẻ mầm non, vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ và đồ chơi làphương tiện giúp trẻ thực hiện hoạt động đó, đồng thời cũng chính là cách giúptrẻ tiếp thu bài học cũng như các trò chơi một cách sinh động, nhiệt tình hơn.Cũng từ thực hiện chuyên đề “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trungtâm” đồ dùng đồ chơi nó lại càng quan trọng hơn nữa đối với việc tổ chức cáctrò chơi của trẻ, bởi đồ chơi là sách giáo khoa của trẻ mầm non Chính vì thế khilàm đồ dùng đồ chơi cho trẻ tôi luôn chú ý đến tính giáo dục, thẩm mỹ, tính khoahọc, tính sáng tạo …nhằm giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, kích thích cho trẻtính tò mò, độc lập, sáng tạo và gây hứng thú ở trẻ và đồ chơi phải phù hợp vớitừng lứa tuổi và đảm bảo được sự an toàn cho trẻ
Ví dụ: Từ những nguyên vật liệu sẵn có của địa phương như:
Trang 11Lọ sữa chua và xốp màu xanh tôi tạo ra cây củ cải trắng
Hộp kem và bìa cát tông cắt tạo thành cái mũ
Xốp dạ màu cam và bông cắt may thành củ cà rốt
Hộp hương vòng và giấy màu xanh tạo nên cái bánh
chưng Xốp trắng cắt tạo thành bánh giày…
Có rất nhiều các nguyên vật liệu tôi đã tận dụng làm ra nhiều đồ dùng đồchơi cho trẻ rất đẹp và sáng tạo để phục vụ cho việc học và hoạt động vui chơicủa trẻ Vì thế đồ dùng đồ chơi của lớp tôi khi tham gia vào hội thi chấp đồ dùng
đồ chơi được xếp thứ nhất
(Hình ảnh minh hoạ kèm theo phụ lục 1)
Hơn nữa, muốn trẻ phát triển tốt tôi luôn chú trọng đến việc thực hiện tốtnhiệm vụ giáo dục của mình, luôn linh động sáng tạo giúp trẻ thông qua chơi màhọc ở các góc chơi, bởi chơi ở các góc chơi không phải chơi mà giả vờ, nhưng
sự giả vờ ấy mang tính chất rất thật Cô cần biết dạy cho trẻ chơi cái gì? chơinhư thế nào để đem lại kiến thức phục vụ cho sự phát triển tư duy của trẻ Vì thế
đồ chơi ở các góc càng phong phú bao nhiêu thì càng kích thích sự hứng thú vàtạo sự ham muốn được khám phá mở mang kiến thức về thế giới xung quanh ởtrẻ bấy nhiêu
Từ thực tế tôi đã thể hiện ở lớp tôi, việc cho trẻ chơi ở góc từ các đồ dùng
đồ chơi mà tôi tự tạo đã nhận thấy được rằng việc thực hiện chơi ở góc khôngphải để cho trẻ chơi không, mà còn giúp trẻ phát triển toàn diện trẻ chơi chủ yếu
do nhu cầu và khả năng của trẻ, nhu cầu muốn bắt chước, muốn làm người lớn,nhưng khả năng và sức lực của trẻ chưa đủ khả năng để làm người lớn do đó trẻgiải toả nhu cầu đó dưới hình thức là hoạt động chơi ở các góc chơi Qua đó trẻđược phát triển và mở rộng tính sáng tạo độc đáo và sự tác động qua lại giữa trẻvới môi trường xung quanh một cách tích cực, tự lực, tự nguyện, tự tin Hoạtđộng chơi ở các góc có giá trị rất lớn và đã trở thành phương tiện để giáo dục trẻphát triển tình cảm xã hội, phát triển thẩm mỹ, phát triển thể chất, phát triểnngôn ngữ, phát triển nhận thức là phương tiện không thể thiếu nhằm phát triểntoàn diện nhân cách và trí tuệ cho trẻ ở trường mầm non Với những lợi ích trêntôi thường xuyên tổ chức cho trẻ tham gia các hoạt động chơi ở góc chơi cho trẻ.Những hoạt động này mang lại hiệu quả tích cực, giúp trẻ vui vẻ, hạnh phúc vàhọc tập tốt hơn
Ví dụ: Ở góc chơi phân vai trong chủ đề “Thế giới thực vật” thì tôi cần
chuẩn bị không gian góc chơi rộng rãi, thoáng mát để trẻ hoạt động Và các loại
đồ dùng, đồ chơi bằng vật thật như: Rau, hoa, quả, hạt, lá, gạo, đậu, lạc… Đểcho trẻ chơi trò chơi bán hàng và nấu ăn, trẻ phản ánh được mối quan hệ giữangười bán và người mua Chẳng hạn:
+ Bác đang làm gì vậy? Hôm nay bác bán những mặt hàng gì ?
+ Cửa hàng tôi bán rất nhiều mặt hàng như: Rau, hoa, quả, hạt, lá, gạo, đậu,lạc… vậy bác cần mua gì để tôi lấy cho bác xem?
Trang 12+ Phải tạo cho trẻ cảm giác trẻ là một thành viên tại đây và nơi đây thuộc
về trẻ Những suy nghĩ, hứng thú của trẻ đều được lắng nghe, được chia sẻ và cổ
vũ trong tập thể lớp
+ Để trẻ được chơi và làm việc theo cách của mình, các loại đồ chơi sắp đặttheo lôgíc sử dụng và ở trạng thái mở để kích thích trẻ chơi, lựa chọn và sắp xếptrò chơi, giá đựng đồ chơi phải thấp vừa tầm tay của trẻ
Ví dụ: Ở góc chơi bán hàng tôi đã dạy trẻ cùng cô sắp xếp các đồ dùng, đồ
chơi một cách khoa học, gọn gàng như sắp xếp đồ ăn riêng một chỗ, đồ uốngriêng, đồ dùng sinh hoạt gia đình riêng… để trẻ dễ phân biệt, dễ lấy phục vụtrong quá trình chơi đạt hiệu quả
+ Môi trường góc chơi là nơi an toàn để trẻ thử nghiệm những ý tưởng của mình khi có nhu cầu, có sáng kiến nảy sinh
+ Việc xây dựng góc hoạt động phải tạo cơ hội cho trẻ rèn tính tự chủ, biết
tự rút kinh nghiệm, học cách ứng dụng kiến thức và học cách sống chung vớibạn bè
Ví dụ: Trong trò chơi xây dựng: Ở chủ đề “Trường mầm non” trẻ biết chủ
động cùng nhau bàn bạc xây dựng ngôi trường khang trang với dãy phòng học,phòng chức năng, nhà hiệu bộ khuôn viên trường có cổng vào, vườn cây ăn quả,vườn rau, vườn hoa, cây xanh bóng mát Nhưng ở chủ đề “gia đình” thì trẻ lạixây dựng ngôi nhà 1 tầng hoặc 2 tầng có vườn rau ao cá, có các con vật nuôitrong gia đình
(Hình ảnh minh hoạ kèm theo phụ lục 1)
Kết quả: Qua việc áp dụng giải pháp vào thực tiễn tôi nhận thấy trẻ chơi
mạnh dạn tự tin hơn Với việc tạo thời gian, địa điểm, đồ chơi và các góc chơikhoa học hiệu quả cao như thế trẻ chơi chân thực như chính cuộc sống hàngngày của trẻ Các mối quan hệ giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ được hình thànhthân thiết và gần gũi
39/39 cháu = 100% các cháu hứng thú với các hoạt động vui chơi trải
nghiệm nâng cao hiểu biết về các chủ đề trẻ đã được học
2.3.3 Tôn trọng tính tự nguyện, tự do trong khi chơi và theo dõi đánh giá hoạt động chơi của trẻ.
2.3.3.1 Tôn trọng tính tự nguyện, tự do của trẻ trong khi chơi.
Trò chơi là không mang tính bắt buộc, trẻ thích thì chơi chứ không ai cóthể áp đặt được… muốn cho trẻ tự nguyện đến với trò chơi cần phải có biệnpháp lôi cuốn như:
- Thông qua lời giới thiệu hấp dẫn, hay câu chuyện kể gợi lên cho trẻ hứng thú, mong muốn được chơi, được nhập vai người lớn mà mình thích
- Trò chơi chỉ thực sự hấp dẫn trẻ, kích thích tối đa sự huy động của nănglực hoạt động trí tuệ khi có những tình huống nảy sinh và hấp dẫn trẻ, đòi hỏi trẻphải giải quyết
- Tránh không được áp đặt, gò bó, bắt buộc trẻ phải chơi trò chơi này haytrò chơi kia hoặc chỉ định trẻ đóng vai này hay vai nọ Khi chơi cần phải để trẻ
tự do lựa chọn chủ đề và bầu thủ lĩnh để điều khiển cuộc chơi
Trang 13- Giáo viên phải gần gũi, trao đổi trực tiếp với từng trẻ, nắm bắt được nhu cầu, hứng thú, khả năng của trẻ Phải quan tâm đến môi trường sống của trẻ.
Ví dụ: Khi cho trẻ chơi hoạt động góc, tôi cho trẻ tự lựa chọn vai chơi phù
hợp với khả năng và sở thích của trẻ như bé gái thì thích đóng vai cô bán hàng,
cô giáo, nấu ăn Bé trai thì thích đóng vai các bác thợ xây ở góc xây dựng, hoặclàm bác sĩ khám bệnh cho bệnh nhân… Từ đó trẻ hứng thú với các trò chơi, vaichơi mình đã chọn nên các buổi chơi sẽ đạt hiệu quả cao
Kết quả: Trẻ 5 - 6 tuổi rất thích thể hiện cái “Tôi” của mình Vì thế khi áp
dụng biện pháp này tôi thấy đạt hiệu cao Trẻ hứng thú tham gia các trò chơi vàphát huy được sở trường của bản thân Khi trẻ được làm điều mình thích qua đó
sẽ góp phần phát triển tư duy, óc sáng tạo cho trẻ
- 39/39 cháu = 100% trẻ hứng thú, có kiến thức, kỹ năng… khi tham gia các trò chơi
2.3.3.2.Theo dõi đánh giá hoạt động chơi của trẻ.
- Trẻ đến với trò chơi và nhận đóng một vai nào đó trong trò chơi trước hết
là trên cơ sở tự nguyện, hứng thú phát huy hết khả năng của mình một cách tựgiác, độc lập, sáng tạo
- Tôi theo dõi đánh giá trẻ chơi trong điều kiện bình thường, tự nhiên
- Tôi luôn chú ý quan sát, đánh giá hoạt động chơi của trẻ, nghĩa là phảibiết chọn lọc trong hệ thống hành vi phức tạp của trẻ cái tương ứng với vấn đềđặt ra, tôi thường tiến hành ghi lại một cách nhanh chóng, rõ ràng, chính xác,phải biết lí giải đúng đắn những điều mình thấy từ đó động viên, khích lệ trongnhững lần chơi sau Phát huy tính tích cực của trẻ khi tham gia vào các trò chơicùng các bạn
- Theo dõi đánh giá trẻ đã đủ quen nhau chưa Bởi vì trẻ sẽ tích cực hơn khichơi với bạn bè thân thiết
- Tôi tiến hành theo dõi trẻ Để đánh giá chính xác phải theo dõi trẻ một thờigian dài, như vậy mới nắm bắt được hành động chơi, kỹ năng chơi để kịp thời uốnnắn, động viên trẻ tham gia chơi và có thể tránh được các yếu tố ngẫu nhiên
Ví dụ: Trong tổ chức hoạt động góc với chủ đề “Giao thông” tôi giới thiệu
cho trẻ biết về các góc chơi gồm có: góc chơi đóng vai các con sẽ đóng vai chúcảnh sát giao thông; góc xây dựng các con sẽ xây dựng ngã tư đường phố; góc
âm nhạc các con hát các bài trong chủ đề giao thông; góc sách các con sẽ tô màucác loại phương tiện giao thông…
(Hình ảnh minh hoạ kèm theo phụ lục 2)
Kết quả: Qua theo dõi đánh giá trẻ bản thân tôi hiểu hơn về đặc điểm tâm
sinh lý của trẻ Tôi biết rõ hơn khả năng học tập và vui chơi của từng trẻ tronglớp mình Từ đó có sự định hướng điều chỉnh phù hợp với từng hoạt động vớitùng trẻ để trẻ phát huy được năng lực của bản thân Cũng qua theo dõi đánh giácủa tôi, tôi có thể trao đổi với cha mẹ trẻ về khả năng của từng cháu Điều màcha mẹ trẻ có thể chưa quan sát hết được để phối hợp với cô giáo phát huynhững thế mạnh của trẻ, bồi dưỡng thêm những hạn chế cho trẻ Giúp trẻ phát
Trang 14huy được hết khả năng của mình Đây là giải pháp thiết thực áp dụng được tất ởtất cả các độ tuổi, mang lại hiệu quả cao.
2.3.4 Tổ chức tốt các trò chơi dân gian:
Trò chơi dân gian là một hoạt động văn hoá dân gian mang bản sắc dân tộc
Nó truyền từ đời này qua đời khác, nhằm thảo mãn nhu cầu vui chơi giải trí và
có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành kĩ năng sống cho trẻ Ngày nay,khoa học công nghệ thông tin phát triển rất mạnh mẽ, trò chơi dân gian cũngtheo đó mà mai một đi Bên cạnh đó, các bậc cha mẹ bận rội với nhịp sống hiệnđại, ít có thời gian hướng dẫn trẻ chơi các trò chơi dân gian truyền thống: một sốgiáo viên còn hạn chế trong việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ …Cũngchính vì thế mà Bộ giáo dục và Đào Tạo đã đưa phong trào “Xây dựng trườnghọc thân thiện - học sinh tích cực” với mục đích đua các bài đồng dao, ca dao,bài hát dân ca và trò chơi dân gian vào dạy trẻ trong các trường học đặc biệt làtrường mầm non
Ở lứa tuổi mẫu giáo, vui chơi là hoạt động chủ đạo thông qua hoạt vui chơi,trẻ phát triển trí tuệ thể chất, tình cảm quan hệ xã hội, qua đó nhằm phát triểntoàn diện nhân cách cho trẻ Chính vì vậy giáo viên cần tổ chức cho trẻ chơi cáctrò chơi nói chung và trò chơi dân gian nói riêng Năm học 2017 - 2018 lớp tôi
đã xây dựng môi trường lớp học lấy trẻ làm trung tâm, trong đó có nội dung tổchức trò chơi dân gian cho trẻ, các trò chơi dân gian thực sự có hiệu quả, lôicuốn và hấp dẫn trẻ, giúp trẻ phát triển tích cực về chất cũng như tinh thần, rènluyện khả năng khéo léo cho trẻ
Là một giáo viên mầm non, chúng ta cần dạy trẻ biết trò chơi dân gian đểgiúp trẻ có thể cảm nhận được những nét đặc trưng của nền văn hoá Việt Nam
Vì thế chúng ta phải hiểu sâu và tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ một cáchtốt nhất
Trẻ Mầm non không chỉ học số học chữ, chơi các trò chơi học tập mà việcđưa các trò chơi dân gian vào hoạt động hàng ngày của trẻ cũng không kémphần quan trọng Trẻ chơi các trò chơi dân gian góp phần phát triển thể chất chotrẻ một cách hiệu quả Khi tham gia các trò chơi dân gian các vận động cơ bảncủa trẻ được rèn luyện Qua đó giúp trẻ nhanh nhẹn, khéo léo, hoạt bát trong mọihoạt động
Vì thế các trò chơi dân gian được tôi áp dụng phù hợp với từng thời điểm,từng độ tuổi, thời gian và phương pháp tổ chức trò chơi khoa học, thường xuyên,đúng luật Đó là cơ sở để trẻ hiểu ý nghĩa các trò chơi dần dần hình thành vàphát triển nhân cách tốt cho trẻ Cho nên tôi cần chú trọng đến các nội dung sau:Cần lựa chọn trò chơi dân gian phù hợp với độ tuổi để dạy trẻ Bởi vì tròchơi dân gian vô cùng phong phú và đa dạng, nhưng không phải trò chơi nàocũng phù hợp với trẻ
Ví dụ: Với lứa tuổi trẻ nhà trẻ và mẫu giáo bé khả năng chú ý nhận thức
còn đơn giản, trẻ chỉ có thể chơi những trò chơi như: “Tập tầm vông”, “Kéo cưa
lừ xẻ”, “Nu na nu nống”, “Chi chi chành chành”….Nhưng đối với trẻ mẫu giáo