SKKN một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 4 5 tuổi làm quen với tác phẩm văn học thông qua (thơ) trường MN phú lộc

Phát triển ngôn ngữ là một trong những nhiệm vụ quan trọng trongtrường mầm non giúp trẻ thể hiện lời nói và việc cho trẻ làm quen với tác phẩmvăn học thông qua hoạt động dạy thơ là một t

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HẬU LỘC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHO TRẺ 4 – 5 TUỔI LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC THÔNG QUA

(THƠ) Ở TRƯỜNG MẦM NON PHÚ LỘC

Người thực hiện: Cao Thị Thu Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường mầm non Phú Lộc SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn

THANH HÓA, NĂM 2018

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU.

1.1 Lý do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 2

1.3.Đối tượng nghiên cứu 2

1.4 Phương pháp nghiêncứu 2

2 NỘI DUNG. 2.1 Cơ sở lý luận 3

2.2.Thực trạng 4

2.3 Giải pháp và biện pháp thựchiện…… ……….…….……… 6

2.3.1.Các giải pháp……….……… 6

2.3.2 Các biện pháp……….6

2.4 Hiệu quả……… 18

3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ. 3.1.Kết luận………19

3.2 Kiến nghị……….20

Tài liệu tham khảo

Phụ Lục

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài.

Trẻ em là tương lai một đất nước muốn phát triển được thì phải có nhữngngười có đủ đức - đủ tài Vì thế mà trẻ em hôm nay là thế giới của ngày mai Trẻ

em là niềm hạnh phúc của mỗi gia đình, và của toàn xã hội, việc bảo vệ chămsóc và giáo dục trẻ là trách nhiệm của mọi người Đã từ lâu cộng đồng nhân loại

đã nhận thức được điều đó và đi tới những biện pháp hữu hiệu để chăm sóc nuôidưỡng, giáo dục trẻ

Như Bác Hồ đã từng nói:

“Trẻ em như búp trên cànhBiết ăn ngủ, biết học hành là ngoan”

Trẻ nhỏ mà cụ thể là trẻ mầm non rất đáng yêu, trẻ hồn nhiên ngây thơnhư tờ giấy trắng Người lớn viết gì, vẽ gì là ở bàn tay, tấm lòng và trí tuệ của côgiáo người mẹ thứ hai của trẻ Vì vậy, nhà trường, phải là môi trường sư phạmtốt nhất cùng với sự phối hợp giữa gia đình để giáo dục trẻ một cách khoa học

Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên giúp cho trẻ phát triển về thể chất,nhân cách ban đầu cho trẻ Một trong những khâu quan trọng trong những nấcthang hình thành nên nhân cách con người Đặc biệt là trong giai đoạn hiện nayđất nước ta đang trong thời kỳ phát triển theo hướng Công nghiệp hóa - Hiện đạihóa đất nước

Muốn được như vậy ngay từ tuổi ấu thơ trẻ mầm non, tuổi đang ở nhữngbước phát triển mạnh về nhận thức, tư duy về ngôn ngữ, về tình cảm, kỹ năng xãhội Chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ ở trường mầm non tốt sẽ cótác dụng rất lớn đến chất lượng giáo dục ở các bậc học tiếp theo, chất lượng giáodục mầm non quyết định tới sự hình thành và phát triển nhân cách toàn diện chotrẻ về đức - trí - thể - mỹ Có thể nói nhân cách con người trong tương lai nhưthế nào phụ thuộc lớn vào sự giáo dục của trẻ trường mầm non

Phát triển ngôn ngữ là một trong những nhiệm vụ quan trọng trongtrường mầm non giúp trẻ thể hiện lời nói và việc cho trẻ làm quen với tác phẩmvăn học thông qua hoạt động dạy thơ là một trong những nhiệm vụ cơ bản hàngđầu mà cô giáo cần quan tâm

Tất cả hoạt động học tập vui chơi trong quá trình chăm sóc giáo dục trẻ ởtrường mầm non đều đem lại cho trẻ những kến thức, kinh nghiệm, kỹ năng chotrẻ Để thực hiện nhiệm vụ của ngành học (Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực,bồi dưỡng nhân tài) thì trước hết cô giáo mầm non phải nhận thức được tráchnhiệm và mục đích của mình hiểu được tầm quan trọng của việc giáo dục ngônngữ, tình cảm đạo đức, khả năng ứng xử giao tiếp, thói quen văn minh lịch sựcho trẻ

Hoạt động dạy trẻ làm quen với tác phẩm văn học thông qua thơ Là mộttrong hoạt động chính trong chương trình giáo dục hiện nay Các tác phẩm vănhọc có vai trò quan trọng, có khả năng hướng con người vào mục tiêu nhất định

Văn học nói chung và dạy thơ nói riêng giúp trẻ hoàn thành nhận thức về cuộcsống, biết được đúng sai, xấu tốt, thiện ác qua mỗi bài thơ.Từ đó trẻ phân biệt vàhọc tập những cái tốt.

Mỗi bài thơ để lại trong tâm trí trẻ những tình yêu thương con người, thiênnhiên, quê hương, đất nước tình yêu nhân loại và nhận thức được nét đẹp truyềnthống của quê hương của dân tộc Qua mỗi bài thơ còn giúp trẻ hiểu, thỏa mãnnhu cầu tình cảm, về nét đẹp của tình người tạo cho trẻ có những rung động vớimỗi hình ảnh, số phận khác nhau được thể hiện cụ thể ở các nhân vật trong mỗibài thơ Mỗi bài thơ sẽ được gắn liền và lớn lên cùng trẻ trong lứa tuổi mầmnon, nó luôn là món ăn tinh thần cuốn hút theo trẻ mọi lúc, mọi nơi từng bữa ăngiấc ngủ, lúc học, lúc chơi Giúp trẻ có khả năng giao tiếp tốt, lời nói, câu từ đủnghĩa sẽ giúp trẻ mở rộng tầm hiểu biết về thế giới xung quanh Trẻ hiểu biếtđược các mối quan hệ giữa người với người, giữa người với thiên nhiên, từ đótrẻ học tập hình thành thái độ đúng đắn Để tạo được điều đó cô giáo mầm nonphải chủ động về kiến thức, phương pháp sáng tạo, tạo môi trường, tạo cơ hộicho trẻ được tìm tòi khám phá, trải nghiệm phát huy tính tích cực của trẻ mầmnon

Nhưng hiện nay qua thực tế văn học còn gặp nhiều bất cập đặc biệt lànhận sự tiếp cận của chương trình giáo dục mầm non hiện nay trong giảng dạycủa giáo viên còn chậm đổi mới, chưa tự linh hoạt, việc nghiên cứu tài liệu cònhạn chế, trang thiết bị còn thiếu, giáo viên chưa chú ý sưu tầm nguyên vật liệu

để làm đồ dùng, đồ chơi bổ sung cho hoạt động văn học Mặt khác, trong nhiềuhoạt động dạy thơ cho trẻ trên lớp giáo viên còn hay áp đặt, học máy móc và bắttrẻ thuộc thơ theo lối rập khuôn chưa để trẻ tự học, tự thuộc, tự tìm hiểu nộidung, chưa lấy trẻ làm trung tâm để xây dựng nội dung tiết học, cô còn nóinhiều, hoạt động nhiều và chưa đóng vai trò là người hướng dẫn trẻ chính vìthế mà chưa thu hút trẻ hoạt động tích cực trong giờ học, giờ chơi ở góc vănhọc Đặc điểm tâm sinh lý, ý thức của trẻ ở lứa tuổi 4-5 tuổi còn hạn chế do cơquan và bộ máy phát âm của trẻ chưa hoàn thiện Do vậy, nhiều trẻ còn đang nóingọng, nói lắp, khả năng diễn đạt câu chưa rõ ràng, mạch lạc.Trẻ còn hiếu độngchưa có sự tập trung cao trong giờ học Chính vì vậy, chất lượng giáo dục trẻhoạt động văn học thông qua thơ đem lại kết quả chưa cao

Hiểu được tầm quan trọng của hoạt động văn học thông qua dạy thơ vàtình hình thực tế ở trường, lớp là giáo viên trực tiếp đứng lớp mẫu giáo 4- 5 tuổitrong quá trình dạy trẻ hoạt động với văn học Tôi luôn băn khoăn suy nghĩ làmình phải làm thế nào để những bài thơ đạt được những tác dụng về mọi mặt,mọi nội dung như mong muốn, khai thác được hết tác dụng trong mỗi bài thơ đểtrẻ có thể lĩnh hội và cảm nhận hết được cái hay, cái đẹp trong mỗi bài thơ gópphần vào việc giáo dục đạo đức và hoàn thiện nhân cách trẻ Để đáp ứng đượcmục đích đề ra mỗi giáo viên phải cố gắng trong chăm sóc, giáo dục trẻ để đưa

ra phương pháp phù hợp, hình thức phải đổi mới thay thế các phương pháp ápđặt gò ép trẻ, tìm ra các phương pháp, biện pháp linh hoạt giúp trẻ cảm thụ bàithơ một cách dễ dàng đạt hiệu quả cao trong việc dạy và học

Chính vì vậy để đạt được mục đích của hoạt động làm quen với tác phẩmvăn học nói chung và dạy thơ cho trẻ 4-5 tuổi nói riêng tôi mạnh dạn tìm tòi để

nghiên cứu suy nghĩ, lựa chọn đề tài: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 4- 5 tuổi làm quen với tác phẩm văn học thông qua (thơ) ở trường Mầm non Phú Lộc”.

1.2.Mục đích nghiên cứu.

Tìm “Một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 4-5 tuổi làm quen với tácphẩm văn học thông qua (thơ) ở trường Mầm non Phú Lộc”

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

Nâng cao chất lượng cho trẻ 4- 5 tuổi làm quen với tác phẩm văn họcthông qua (thơ) ở trường Mầm non Phú Lộc

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý luận: Đọc, phân tích, tổnghợp các tài liệu có liên quan nhằm xây dụng cơ sở lý luận cho việc viết đề tàisang kiến kinh nghiệm

- Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu các tài liệu hướng dẫn chăm sóc giáo dục trẻ, các quá trình có nội dung về phương pháp dạy thơ cho trẻ

- Phương pháp khảo sát thực tế, thu nhập thông tin: Là phương pháp tácđộng trực tiếp vào đối tượng để thấy được khả năng của đối tượng, từ đó giúpngười nghiên cứu có ý tưởng sáng tạo

- Phương pháp tích hợp: Là phương pháp lồng ghép vào các môn học khác nhằm giúp trẻ khắc sâu nội dung được cung cấp

- Phương pháp thống kê xử lý số liệu: Là phương pháp mô tả, phân tích,

so sánh, phân loại, tổng hợp những kinh nhiệm giảng dạy.Từ đó rút ra nhữngquy luật chi phối, hình thành và phát triển của đề tài nghiên cứu

2 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lý luận:

Đất nước ta đang trong giai đoạn Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa đấtnước Đứng trước những đổi mới của đất nước, cùng với sự phát triển khôngngừng của nền giáo dục nước nhà Thì việc giữ gìn và phát huy truyền thống vănhóa vốn có của cha ông ta từ ngàn xưa là nhiệm vụ vô cùng cần thiết Việc tiếpthu những tinh hoa văn hóa của nhân loại để làm giàu thêm bản sắc văn hóariêng của dân tộc mình cũng là vấn đề cần thiết - vậy làm thế nào để cho thế hệtrẻ của chúng ta "Hoà nhập mà không hoà tan", xuất phát từ những vai trò quantrọng đó cho nên hoạt động dạy trẻ làm quen với văn học thông qua thơ là hoạtđộng không thể thiếu và rất quan trọng trong trương trình chăm sóc giáo dục trẻhiện nay

Tác phẩm văn học nói chung và dạy thơ cho trẻ 4- 5 tuổi nói riêng là mộthoạt động rất quan trọng đối với trẻ trong độ tuổi này, là phương tiện phát triểnngôn ngữ cho trẻ có đủ vốn từ để nói năng lưu loát, diễn tả mạch lạc, gẫy gọn,biết sử dụng đúng lúc, đúng chỗ, không những thế mà việc dạy trẻ làm quen với

từ ngữ nghệ thuật như từ tượng hình, từ tượng thanh Từ đó giúp trẻ phát triểntrí tưởng tượng, óc quan sát, khả năng tư duy độc lập sáng tạo trong suy nghĩ

Trong mỗi tác phẩm văn học thể hiện tình yêu thiên nhiên, xã hội, conngười được diễn tả, biểu đạt, truyền đạt trong những hình thức đa dạng độc đáocủa thế giới loài vật, cỏ cây, hoa lá, mọi hiện tượng thiên nhiên, vũ trụ mà trẻnhìn thấy được, cũng nói về những gì gần gũi trong môi trường sống của trẻ nhưlàng quê, cánh đồng, dòng sông, phiên chợ, lớp học, khu phố,…Qua tác phẩmvăn học thông qua thơ trẻ bắt đầu nhận ra trong xã hội những mối quan hệ,những tình cảm gia đình, tình bạn, tình yêu của cô dành cho trẻ, giúp trẻ dầnnhận ra có một xã hội ràng buộc con người với nhau trong lịch sử đấu tranh cáchmạng, trong tình làng nghĩa xóm Văn học có thể cần đề cặp đến những nhân vậtnhư thần linh, ông bụt, cô tiên, các anh hùng và cả những phép màu còn trongtâm thức dân tộc Đây là đối tượng miêu tả của văn học làm nên sự phong phú,hấp dẫn của đời sống tinh thần Qua đó giúp trẻ biết yêu quí, nhân vật, hìnhtượng, cử chỉ hành động tốt.

Ở giai đoạn này, ngôn ngữ của trẻ phát triển tương đối mạch lạc, thôngqua các bài thơ giúp trẻ tiếp nhận tác phẩm đầy đủ hoàn thiện hơn, biểu hiệntrước tiên là sự hiểu biết những bài thơ, và làm giàu tình cảm qua quá trình tíchlũy hình tượng nghệ thuật văn học

Trẻ nhờ được nghe, tiếp xúc với các tác phẩm văn học thông qua thơ trẻ

có những hiểu biết sơ đẳng về văn học đó là khả năng mô tả cuộc sống xungquanh phong phú, hấp dẫn bằng những dạng thức khác nhau Bước đầu trẻ sẽnhận biết được sự khác nhau về nội dung và hình thức giữa các thể thơ Khôngnhững giúp trẻ cảm nhận được cái đặc sắc của cách diễn đạt hình tượng, giáoviên còn cần phải giúp trẻ phân biệt được hình tượng nghệ thuật với hiện thực,hình thành một số khái niệm văn học như: thơ, nhân vật, hình ảnh…, giúp trẻtrao đổi những điều đã được nghe và bộc lộ những suy nghĩ của mình về tácphẩm, nhằm phát triển đời sống tinh thần của trẻ

Với trẻ thì sự quan tâm tới tác phẩm văn học sẽ giúp trẻ hiểu được nộidung tác phẩm, các nhân vật trong tác phẩm trở nên gần gũi dễ hiểu hơn Sựcảm thông với nhân vật, sự lo lắng cho số phận của nhân vật của trẻ đã mangđặc điểm cá tính hơn Sự hồi hộp, lo lắng này của trẻ em đã nếm trải ngay cảtrong sự kiện đời sống hàng ngày của trẻ Từ đó tôi thấy rằng hoạt động làmquen với những bài thơ có tầm quan trọng trong việc phát triển nhận thức, tưtưởng tình cảm của trẻ, và qua đọc thơ làm giàu vốn từ cho trẻ, rèn luyện khảnăng phát âm và cách diễn đạt mạch lạc hơn

Trong các tác phẩm thơ chỉ có thể phát huy tác dụng của nó khi mà giáoviên biết chuyển tải được tư tưởng cảm xúc của tác giả và nội dung tác phẩmthông qua các hình thức nghệ thuật hấp dẫn, phong phú, đa dạng Qua đó, giúptrẻ phát huy được tính tích cực, mạnh dạn, tự tin, sáng tạo, hình thành phát triển

tư duy khả năng ghi nhớ có chủ đích, những tình cảm đạo đức tốt đẹp có khảnăng cảm nhận tình cảm qua các bài thơ một cách tích cực

Từ những vai trò cụ thể đó thì dạy trẻ làm quen với văn học nói chung vàdạy “Thơ” nói riêng là rất quan trọng trong việc thực hiện chương trình giáo dụcmầm non hiện nay

2.2 Thực trạng:

*Thuận lợi:

- Trường mầm non Phú Lộc đã đạt trường chuẩn quốc gia mức độ 1, cáctrang thiết bị phục vụ dạy và học đảm bảo, chất lượng giáo dục đạt cao, đội ngũgiáo viên nhà trường có trình độ chuyên môn đồng đều, nhiệt tình chịu khó

- Năm học 2017- 2018, được sự phân công của ban giám hiệu trường Mầm non Phú lộc, tôi được dạy lớp 4-5 tuổi A Với tổng số cháu là 26 cháu

- Là một giáo viên trực tiếp đứng lớp nên tôi nắm vững khả năng ngôn ngữ và đặc điểm tâm sinh lý của trẻ nhất là ở trẻ 4-5 tuổi

- Lớp học được phân chia theo đúng độ tuổi nên thuận lợi cho việc rèn luyện và giáo dục các cháu

- Ban giám hiệu nhà trường luôn sát sao quản lý và điều hành trong mọicông việc trong trường, thường xuyên tạo điều kiện xây dựng các tiết mẫu, tổchức dự giờ thao giảng, sinh hoạt chuyên môn theo chủ đề, để giáo viên được dựgiờ, trao đổi kinh nghiệm với các đồng chí, đồng nghiệp

Trong nhà trường xây dựng tập thể sư phạm đoàn kết luôn quan tâm giúp

đỡ lẫn nhau, người dạy lâu năm chia sẽ chuyền đạt kinh nghiệm cho người mớivào nghành nên tôi được học tập thêm rất nhiều về chuyên môn nghiệp vụ

- Được sự tín nhiệm và tin cậy của phụ huynh trong công tác phối kết hợpchăm sóc, giáo dục trẻ

- Được sự quan tâm của Đảng ủy, UBND xã và các bậc phụ huynh đã xâydựng ngôi trường hai tầng với khuôn viên sạch đẹp, khang trang, lớp học cótương đối đầy đủ trang thiết bị phục vụ cho các hoạt động của trẻ

* Khó khăn:

Phú Lộc là một xã thuần nông, kinh tế phát triển chủ yếu dựa vào nông nghiệp, đời sống nhân dân mới tương đối ổn định

- Đồ dùng trang thiết bị dạy còn hạn chế

- Trí nhớ của trẻ còn nhiều hạn chế, kinh nghệm sống của trẻ còn nghèonàn dẫn đến tình trạng trẻ nói, đọc thơ chưa diễn cảm, chưa mạch lạc,chưa rõràng nhiều khi thiếu chính xác

Một số trẻ còn nhút nhát, hiếu động không tích cực hoạt động, khả năng tiếp thu chậm

- Về cơ sở vật chất: Tuy đã được đầu tư xây dựng cơ bản nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu cho trẻ hoạt động

- Đa số phụ huynh đi làm ăn xa để các cháu ở nhà với anh chị hoặc ông bà

đã già nên việc phối hợp với phụ huynh còn nhiều hạn chế Trẻ còn nói ngọng,nói lắp, nói tiếng địa phương nhiều, khả năng tiếp thu và cảm nhận tác phẩm vănhọc của trẻ không đồng đều

- Một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến vấn đề học của con emmình, phó mặc cho cô giáo ở trường, coi nhẹ chương trình học của trẻ, nhiềuphụ huynh cho rằng học ở lứa tuổi mầm non là chưa cần thiết Nên một phầnnào đó ảnh hưởng đến quá trình học tập của các cháu

Đây cũng là một trong những nguyên nhân, làm hạn chế việc phát triểnngôn ngữ của trẻ, thông qua việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học đặc biệt

đối với thể loại thơ và là vấn đề đang được quan tâm và giải quyết sớm để nângcao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ.

* Nguyên nhân:

+ Đối với giáo viên:

- Chưa linh hoạt trong các hình thức tổ chức tiết học cho trẻ

- Môi trường cho trẻ hoạt động cón nhiều hạn chế, đồ dùng dạy học chotrẻ còn ít, chưa đầy đủ, sinh động, hình thức tổ chức chưa gây được sự tập trung,chú ý, chưa có nhiều trò chơi mới để thu hút được nhiều trẻ tham gia hoạt động

- Một số đồ dung chưa có tính thẩm mỹ cao nên chưa thu hút được trẻ.+ Đối với trẻ:

- Trẻ còn nói tiếng địa phương nhiều, trẻ còn nói ngọng, nói lắp, chưa phát âm chuẩn nên gặp nhiều khó khăn khi đọc thơ

- Số trẻ trong lớp vẫn chưa đồng đều về chất lượng, số ít cháu còn nhút nhát và quá hiếu động chưa tập trung chú ý vào hoạt động

- Nhận thức của một số phụ huynh học sinh về hoạt động học chưa được quan tâm

2.3 Các biện pháp tổ chức thực hiện.

* Biện pháp 1: Làm tốt công tác xây dựng nề nếp, thói quen cho trẻ.

Với đặc điểm trẻ mầm non “Học bằng chơi, chơi bằng học” nhưng vấn đề nềnếp thói quen trong giờ học đối với trẻ cũng vô cùng quan trọng Đặc biệt cho trẻlàm quen với tác phẩm văn học thông qua “dạy thơ” cho trẻ đòi hỏi độ chính xác về

âm điệu, nhịp điệu trong câu thơ Nếu trẻ không tập trung thì trẻ đọc và

cảm nhận sẽ bị lệch lạc, phát triển vốn từ của trẻ cảm nhận sẽ không đúng, bêncạnh đó dạy thơ cho trẻ đòi hỏi trẻ phải đọc đúng lời, diễn cảm thì mới hiểuđược ý nghĩa của câu thơ, bài thơ là một cách chính xác Để làm được điềuđóngay từ ngày đầu vào năm học tôi đã chú trọng xây dựng nề nếp và thói quencho trẻ Tuy nhiên một số trẻ ở trong lớp rất hiếu động, hay nói chuyện riêngtrong giờ học, tôi xếp những cháu nghịch ngồi cạnh những cháu ngoan, cháu traingồi cạnh cháu gái Luyện cho trẻ những thói quen ngồi ngoan, chú ý, hứng thútrong giờ học, tạo cho trẻ cảm giác tự tin không sợ sệt, tạo không khí vui vẻmạnh dạn khi phát biểu ý kiến để xây dựng tiết học nhẹ nhàng hứng thú.

Để kết quả được hơn nữa tôi cho trẻ hoạt động qua các hoạt động khác ởmọi lúc, mọi nơi như giờ đón trả trẻ tôi cho trẻ được chơi theo ý thích, tôi luônkhuyến khích trẻ tham gia ở góc văn học Bởi ở góc văn học trẻ sẽ được “đọc”,xem các tranh, ảnh bài thơ mà trẻ thích, được chơi với các con rối trẻ yêu thích,được nghe các bài thơ mà trẻ cảm thấy hứng thú…Khi trẻ được tiếp xúc nhiềulần trẻ sẽ dần dần cảm nhận được những cái hay, cái đẹp trong các tác phẩm đó

và càng ngày càng thích thú hơn với các hoạt động văn học Để làm tốt điều nàytôi đã dùng biện pháp nêu gương trẻ

Ví dụ: Trong lớp ngoài những trẻ ngoan, nghe lời cô giáo còn có một số trẻrất hiếu động, hay nghịch không chú ý học bài thì bên cạnh việc khen ngợinhững bạn ngoan ra tôi đặc biệt chú trọng việc tuyên dương đối với trẻ hay cóthói quen nghịch như: Trong giờ học nếu trẻ đó ngoan giơ tay phát biểu bài dù làchưa đúng nhưng tôi vẫn động viên, khuyến khích trẻ bằng việc cho cả lớp tuyêndương trẻ một tràng pháo tay thật to Hay cuối buổi học khi nêu gương, cắm cờ

bé ngoan tôi nêu tên trẻ đó trước nếu hôm nay trẻ đó ngoan và cho trẻ đó lêncắm cờ bé ngoan trước Nhiều khi bố, mẹ trẻ đến đón tôi kể cho bố, mẹ trẻ nghe

về những việc tốt hôm nay ở lớp của trẻ Từ đó trẻ thấy thích thú khi được mọingười khen và trẻ sẽ ngoan hơn, chú ý hơn, tập trung trong giờ học

Qua việc xây dựng nề nếp thói quen cho trẻ, tôi thấy trẻ ngoan hơn và cóthói quen nề nếp tốt hơn đem lại giờ học đạt kết quả cao

*Biện pháp 2: Làm và sử dụng đồ dùng trực quan sinh động trong hoạt động làm quen tác phẩm văn học thông qua ( thơ ).

Trẻ độ tuổi này có đặc điểm là nhận thức từ trực quan đến trìu tượng chonên nếu không có trực quan thì trẻ khó tưởng tượng được Mặt khác, sự tậptrung chú ý của trẻ còn phân tán chưa bền vững, đồ dùng trực quan đẹp, hấp dẫn

sẽ thu hút sự tập trung chú ý của trẻ hơn Vì vậy, để giờ học đạt kết quả cao thìhình tượng trực quan là rất quan trọng đối với trẻ, lời nói cụ thể và có hình ảnhtrực quan minh họa của giáo viên giúp trẻ cảm nhận được tác phẩm văn học mộtcách dễ hiểu nhất Đồ dùng trực quan có thể là tranh ảnh, rối rệt, mô hình, sabàn, vật thật, sân khấu… Để làm được đồ dùng trực quan phù hợp, sinh độngtrước tiên tôi luôn chú ý các vấn đề sau:

+ Chuẩn bị các loại nguyên vật liệu:

Tận dụng nguyên liệu sẵn có của địa phương: Sách báo, lịch cũ, ống giấy,chai nhựa, xốp, vải vụn, cành cây khô, hộp bánh kẹo, hộp mỹ phẩm, hột hạt, lácây xanh, vỏ lon bia, vỏ hộp sữa ( rẻ tiền, dễ tìm, an toàn.)

Nguyên vật liệu dễ thực hiện ( cô và cháu có thể cùng làm)

Sản phẩm bền, đẹp, hấp dẫn và hơn hết phải được sử dụng hiệu quả ( sử dụng xuyên suốt được qua nhiều hoạt động khác nhau) + Cách làm đồ dùng:

Ví dụ: Chủ đề “Gia đình” Đề tài thơ “Thăm nhà bà” từ những nguyên vậtliệu sẵn có như hộp bìa, rơm, nan tôi dùng kéo cắt, keo dán cắt dán thành ngôinhà Tôi sử dụng bìa và giấy màu cắt vẽ để tạo hình em bé, và tạo hình nhữngchú gà con bằng những mảng bong, bong nhựa… để dựng cảnh tạo thành sa bàncho tiết dạy gây hứng thú cho trẻ trong khi học

Hay: Chủ đề “Thế giới thực vật” Khi dạy bài thơ: “Hoa kết trái” Tôi đãcùng trẻ và phụ huynh sưu tầm nguyên vật liệu, cành khô, ống hút, vải vụn,xốp

Từ các nguyên liệu trên cô cùng trẻ làm các cây hoa cà, hoa mướp, hoalựu để trẻ cảm nhận được các màu sắc của từng loại hoa như thế nào và trẻkhắc sâu được các từ mới ( trắng tinh, tim tím, vàng vàng )

Hoặc: Chủ đề “Động vật” Bài thơ “Đàn gà con” Từ những nguyên vậtliệu có sẵn như vải vụn, lông gà dùng làm những chú gà con và gà mẹ, tôi sửdụng xốp tạo thành những quả trứng, ngoài những chú gà tôi còn trang trí cácchi tiết phụ tạo thành mô hình để phục vụ cho tiết dạy

Ảnh 1: Cô làm đồ dùng đồ chơi phục vụ hoạt động thơ (phụ lục)

Ngoài ra có những bài thơ tôi sử dụng bằng mô hình và sa bàn, tôi cònchuẩn bị thêm sân khấu để biểu diễn, giao lưu đọc thơ Tôi làm con giống bằngvải vụn và bông cũ, hướng dẫn để trẻ cùng làm với cô để tạo thành các nhân vậttrong bài thơ, bằng các lọ phế thải hay bằng bìa cứng tôi đã hướng dẫn cho trẻ

để trẻ cùng cô sáng tạo làm ra được những mô hình đẹp, sinh động, gây được sựchú ý của trẻ vào giờ học, mang lại kết quả cao hơn

Khi dạy thơ theo các chủ đề khác nhau tôi cùng trẻ làm các đồ dùng, mô hình,rối, sa bàn để dạy cho trẻ

Ảnh 2: Cô hướng dẫn trẻ cùng làm đồ dung (phụ lục)

Dựa vào kế hoạch của mỗi chủ đề tôi đã chuẩn bị nguyên liệu để làm đồdùng phục vụ cho hoạt động dạy trẻ đọc thơ Tôi khuyến khích, hướng dẫn trẻlàm đồ dùng cùng cô như: Làm bằng lá cây, giấy, vải vụn, hột hạt vẽ và tô màubức tranh

- Cách sử dụng:

Cách sử dụng đồ dùng trực quan không những giúp trẻ nhớ lâu mà còngiúp trẻ nhớ một cách đầy đủ sâu sắc, trọn vẹn một tác phẩm Nhưng khi sửdụng đồ dùng trực quan cô phải sử dụng đúng lúc, đúng chổ, có thể sử dụng khigiới thiệu bài, giảng giải từ mới trích dẫn làm rõ ý như vậy sẽ có tác dụng gợi ýkhuyến khích trẻ thể hiện tái tạo lại nội dung tác phẩm một cách có trình tự

Ví dụ: Chủ đề “Gia đình” khi dạy trẻ bài thơ “Em yêu nhà em ” tôi sử

dụng mô hình ngôi nhà của gia dình bé để dẫn dắc vào bài sau đó tôi sử dụng sabàn thơ Khi đọc đến nhân vật nào thì tôi đưa từng nhân vật đó ra để giới thiệudẫn dắt trẻ chú ý và lôi cuốn trẻ theo trình tự nội dung bài thơ, từ đó gây sự hứngthú cho trẻ trong khi học

Hay: Chủ đề “Thế giới động vật” dạy thơ “Mèo đi câu cá” tôi sử dụngmón quà cho trẻ khám phá, món quà là những con giống, con rối ( Mèo anh,mèo

em, cá) để dẫn dắt trẻ vào bài sau đó sử dụng sa bàn để trích dẫn nội dung bàithơ gây sự chú ý của trẻ vào giờ học, giờ học mang lại kết quả cao hơn

Song với hình thức tổ chức hiện nay, thời đại công nghệ tiên tiến.Việc sửdụng màn hình, máy chiếu cũng là một hình thức sử dụng trực quan đồng thờicũng là việc ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giờ hoạt động Thông quanhững cảnh quay, đoạn băng được dàn dựng, hay những thước phim hoạt hìnhđưa lên màn hình sẽ tạo ra sự thay đổi, sự mới lạ cho trẻ giúp trẻ tập trung vàohoạt động hơn Những hình ảnh được đưa lên đã diễn tả các hoạt động của cácnhân vật, cảnh vật xung quanh bài thơ rất sống động, màu sắc đẹp, của hình ảnh

đã lôi cuốn trẻ, giúp trẻ hứng thú tích cực tham gia vào hoạt động kể truyện vàghi nhớ tên bài thơ, tên tác giả, nội dung bài thơ một cách nhẹ nhàng

Ví dụ: Chủ đề: “Phương tiện giao thông” Khi dạy trẻ bài thơ “Đèn giaothông” tôi đã xây dựng hình ảnh về ngã tư đường phố có các loại đèn tín hiệugiao thông để trẻ quan sát và đàm thoại về nội dung bài thơ, qua các hình ảnh từmáy chiếu trẻ rất hứng thú hoạt động và dễ nhớ nội dung bài thơ Tôi sử dụngmáy tính có thể chuyển các hình ảnh có sẵn của bài thơ, hay ta có thể đưa hìnhảnh quay sẵn phù hợp với nội dung như thế rất thu hút và gây hứng thú hơn chotrẻ

Ảnh 3: Cô sử dụng đồ dùng trực quan trong hoạt động dạy thơ (phụ lục) Đồ

dùng trực quan cho trẻ trong hoạt động thơ là rất cần thiết Chính vì

thế mà tôi đã làm được rất nhiều đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho hoạt động học vàtôi thấy trẻ rất hứng thú, tích cực tham gia hoạt động và ghi nhớ sâu sắc hơn tácphẩm và nội dung tác phẩm..

* Biện pháp 3: Áp dụng phương pháp tạo môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.

Phương pháp lấy trẻ làm trung tâm là phương pháp mới tạo môi trườnghoạt động cho trẻ mầm non là hoàn cảnh sinh hoạt của trẻ, toàn bộ điều kiện tựnhiên và xã hội nằm trong khuôn viên của trường mầm non đó là môi trường vậtchất và môi trường tinh thần luôn hỗ trợ và bổ xung cho nhau Môi trường họctập cho trẻ góp phần tạo nên sự thành công trong công việc giáo dục trẻ làmquen với văn học qua các tác phẩm thơ đem trẻ đến với nội dung tác phẩm mộtcách nhanh nhạy, linh hoạt bởi hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo là hoạt độngvui chơi, với chương trình mầm non mới các góc mở được trang trí theo chủ đề,

để tạo điều kiện cho trẻ được tự lựa chọn cá nhân, được tham gia tích cực, tạo cơhội cho trẻ bộc lộ khả năng, qua đó cung cấp, kỹ năng, thái độ cho trẻ, góp phầnhình thành và phát triển khả năng học thơ cho trẻ tốt hơn

Vì vậy, để tạo được môi trường tốt cho trẻ hoạt động làm quen với vănhọc thông qua hoạt động thơ tôi đã tham mưu với ban giám hiệu nhà trường thiết

kế môi trường theo quá trình hoạt động chủ đề, cần phân bố không gian, thờigian hợp lý cho các hoạt động

Khuôn viên ngoài trời phải thoáng mát, có bóng mát, bầu không khí tronglành, đảm bảo độ an toàn cao khi trẻ tham gia vào hoạt động học thơ

Tạo môi trường trong lớp học: Thực tế lớp tôi đã được nhà trường trang bị

đồ dùng đồ chơi song vẫn còn thiếu một số đồ dùng như: Ti vi, đàn, máy chiếu

Đồ chơi chưa hấp dẫn trẻ, không gian để trẻ hoạt động còn chật hẹp… Trướcnhững yêu cầu thực tế, trong quá trình cho trẻ hoạt động với làm quen văn họcthông qua hoạt động thơ để đạt kết quả cao thì yêu cầu tôi phải có đầy đủ đồdùng học tập và tạo ra môi trường hoạt động phải thật tốt Từ đó, tôi đã đặt racho mình kế hoạch làm đồ dùng đồ chơi để phục vụ cho hoạt động

Ngay từ đầu năm học BGH nhà trường đã trang bị cho lớp nhiều cuốn thơ,tạp chí Ngoài ra tôi còn sưu tầm các sách văn học, các họa báo, tạp chí, lịch cũ,nguyên liệu cho trẻ tự làm sách để xây dựng một “Góc thư viện” mang nội dungvăn học, tại “Góc thư viện” trẻ được xem các tranh truyện, tạp chí, họa báo Từ

đó, trẻ cảm nhận được nhịp điệu, câu từ trong tác phẩm văn học và giúp trẻ cóđiều kiện tiếp cận với tác phẩm từ đó trẻ thích xem sách, tranh ảnh các bài thơhơn

Khi sử dụng môi trường văn học cho trẻ tiếp xúc tôi đặc biệt chú ý đếnviệc tạo môi trường để cho trẻ tiếp xúc, ở bất kỳ chỗ nào trẻ họat động cũng đềuliên quan đến nội dung của bài thơ, đó là những bức tranh, những con rối, nhữnghình ảnh của bài thơ trong chương trình do cô giáo tự sáng tạo hay sưu tầm Nếugóc văn học mang tính chủ đạo thì các góc khác trong lớp cũng xây dựng kếthợp có sự lồng ghép hài hòa tăng cường cơ hội cho trẻ giao tiếp với môi trường

xã hội, môi trường tự nhiên Tạo khuôn viên nhà trường, trong lớp như: Vườnrau của mẹ, vườn cổ tích Môi trường ngoài khuôn viên: Con đường, cánh đồnglúa Giúp trẻ tìm tòi khám phá và phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp dẫn trongcuộc sống, qua đó các kiến thức, kỹ năng của trẻ được củng cố và bổ sung Mặtkhác tôi luôn lồng ghép và tạo môi trường theo từng chủ đề

Ví dụ: Ở chủ đề “Bản thân”có các nhánh “Tôi là ai”, “Cơ thể tôi”, “Tôicần gì để lớn lên và khoẻ mạnh” Tôi đã cùng trẻ trang trí ở các góc cho nổi bậtchủ đề đặc biệt các góc học tập sách, tôi trang trí tranh, ảnh sách báo có hìnhảnh về các bộ phận của cơ thể, các hoạt động giúp cơ thể bé khoẻ mạnh như: béđang tập thể dục, bé tắm gội, rửa mặt, rửa tay- chân, bé đang ăn uống

Khi tôi dạy bài thơ: “Đôi mắt” tôi đã cắt dán hình ảnh một em bé đang chỉ

tay vào đôi mắt của mình và bên dưới là có bài thơ chữ to Tranh treo chỗ trẻ dễnhìn thấy, bức tranh sinh động hấp dẫn

Ví dụ: Ở chủ đề “Gia đình” tôi cùng trẻ trang trí các hình ảnh bố, mẹ, ông

bà, anh, chị, em và một số hoạt động của các thành viên trong gia đình như: bốđang dạy bé học vẽ, mẹ nấu cơm để cho trẻ hiểu được nôi dung của chủ đề

Khi dạy bài thơ “Lấy tăm cho bà” cô trang trí các hình ảnh cả gia đìnhcùng đang vui vẻ bên mâm cơm, hình ảnh bà cùng chơi với cháu, âu yếm cháu.Khi trẻ quan sát các bức tranh trẻ hiểu về nội dung bài thơ và biết bản thân mìnhtrong gia đình phải như thế nào, cần làm gì sau khi gia đình đã dung cơmxong.Từ đó trẻ nhớ tên bài thơ, tên tác giả và nội dung bài thơ

Với việc linh hoạt lồng ghép các hoạt động đã kích thích trẻ tự tìm hiểu,phát hiện ra các chức năng sử dụng đồ dùng, đồ chơi, tránh sự đơn điệu, nhàm