SKKN mang dân ca đến gần hơn với trẻ 5 6 tuổi tại trường mầm non nga trung

Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề2.3.1.Giáo viên tự học và bồi dưỡng phương pháp dạy hát dân ca Muốn chuyển tải nội dung khúc hát dân ca đến với trẻ, đầu tiên giáo viên phải

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH THANH HÓA

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN NGA SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐƯA DÂN CA ĐẾN

GẦN HƠN VỚI TRẺ MẪU GIÁO 5 – 6 TUỔI

TRƯỜNG MẦM NON NGA TRUNG

Người thực hiện: Nguyễn Thị Trang Chức vụ: Giáo Viên

Đơn vị công tác: Trường Mầm non Nga Trung SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn

THANH HÓA, NĂM 2018

2.3Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 42.3.1Giáo viên tự học và bồi dưỡng phương pháp dạy hát dân ca 42.3.2Lựa chọn các bài hát dân ca giúp trẻ dễ thuộc, dễ nhớ 52.3.3Tạo môi trường khi trẻ tham gia hoạt động dân ca 52.3.4Nâng cao chất lượng dạy hát dân ca cho trẻ 72.3.5:Rèn kĩ năng hát, biểu diễn các bài hát dân ca cho trẻ 112.3.6: Tổ chức “Tuần lễ dân ca cho bé” 142.3.7: Tổ chức hát dân ca trong các ngày hội, ngày lễ, hát dân ca các 15vùng miền đất nước

2.3.8: Tích hợp các hoạt động hát dân ca vào các hoạt động khác 172.4Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 18

1.MỞ ĐẦU

1.1.Lí do chọn đề tài

Mục đích của giáo dục âm nhạc là giáo dục tình cảm đạo đức, thẩm mĩ chotrẻ.Giáo dục âm nhạc hình thành cho trẻ lòng yêu thiên nhiên, tổ quốc, tình yêuthương con người.Không chỉ vậy giáo dục âm nhạc còn là phương tiện nâng caokhả năng trí tuệ, phát triển thể chất, giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, củng cốkiến thức qua học tập, vui chơi Quá trình trẻ tiếp xúc và hoạt động âm nhạc nhưhọc hát, nghe hát, vận động theo nhạc, chơi trò chơi âm nhạc…sẽ hình thành ởtrẻ những yếu tố của một nhân cách phát triển toàn diện, hài hòa, là sự phát triển

về thẩm mĩ, đạo đức, trí tuệ và thể lực Chính vì vậy, giáo dục âm nhạc cho trẻmầm non là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng [2]

Âm nhạc có ảnh hưởng đến quá trình hoàn thiện cơ thể trẻ, là khả năng tốtnhất để phát triển tai nghe, tính chất đa dạng của âm nhạc gợi ra những phảnứng gắn với sự thay đổi nhịp tim, tuần hoàn máu Vận động theo nhạc tạo chotrẻ sự hoạt bát, nhanh nhẹn, có tư thế đẹp và duyên dáng Tư thế hát đúng sẽ tạođiều kiện điều hòa hoạt động hô hấp, thở sâu hơn, tạo cho trẻ có dáng dấp uyểnchuyển và phong thái đẹp.Cảm thụ âm nhạc cũng gắn bó chặt chẽ với sự pháttriển nhận thức Nó đòi hỏi trẻ phải chú ý, quan sát, nhạy bén, trẻ tập trung nghenhạc, so sánh âm thanh, ghi nhớ đặc điểm, tính chất của hình tượng âm nhạc.Thông qua các bài học giáo dục âm nhạc ngày một khó dần, phức tạp dần đòihỏi trẻ phải tích cực tư duy, tưởng tượng và sáng tạo Khi nghe nhạc trẻ cảm thụ

và hiểu cái đẹp, phân biệt cái hay, cái chưa hay, hoạt động độc lập và sáng tạo.Còn khi trẻ tập hát trẻ không chỉ tiếp thu về giai điệu, tiết tấu, lời ca mà còn pháttriển ngôn ngữ (phát âm chính xác, biểu cảm, mở rộng vốn từ) Đặc biệt âmnhạc có vai trò quan trọng đối với sự phát triển tình cảm xã hội của trẻ: Âm nhạcgắn liền với con người từ lúc chào đời cho tới khi từ giã cuộc sống Âm nhạc cósức mạnh vô cùng to lớn trong việc thể hiện một cách tinh tế nội tâm con người

Nó tác động trực tiếp vào lĩnh vực tình cảm con người và có khả năng thốngnhất con người trong cùng một nỗi xúc động, trở thành phương tiện giao tiếp hếtsức nhạy cảm [1]

Dân ca cũng vậy, dân ca là phương tiện giúp trẻ nhận thức thế giới xungquanh, phát triển ngôn ngữ, giao tiếp,trao đổi tình cảm Bài hát dân ca đã nuôidưỡng tâm hồn trẻ thơ hun đúc cho trẻ tâm hồn dân tộc, hãy tạo mọi điều kiện

để những làn điệu dân ca luôn có mặt trong đời sống của trẻ, cho trẻ nghe nhữngbài hát dân ca.[2 ]

Trẻ mẫu giáo nói chung và trẻ 5- 6 tuổi nói riêng rất thích được múa hát,được thể hiện năng khiếu của mình qua các bài hát Tuy nhiên năng lực của giáoviên trong việc dạy hát dân ca còn hạn chế, phương pháp dạy học rập khuôn, hátdân ca sai nhạc, sử dụng dụng cụ âm nhạc chưa thành thạo, trong kế hoạch chủ

đề của chương trình giáo dục của giáo viên những bài hát dân ca dành cho trẻcòn rất ít nếu có cũng chỉ là dàn dựng trong những ngày lễ hội Trẻ được tiếpxúc với dân ca chủ yếu là nghe cô hát, những bài nghe cô hát lại không gần gũi

nên trẻ không hứng thú dẫn đến hoạt động dạy hát dân ca đạt kết quả không cao.Điều đó gây cản trở hoạt động của bản thân, ảnh hưởng không tốt đến chấtlượng giáo dục học sinh.

Mục tiêu của giáo dục hiện nay đặt ra là giáo dục nhân cách học sinh mộtcách toàn diện Để làm được điều đó cần có nhiều biện pháp, với hoạt động dân

ca chưa có tài liệu nghiên cứu nào bàn sâu về vấn đề này, đồng nghiệp, nhàtrường chưa có kinh nghiệm để giải quyết khắc phục

Bản thân thấy được tính cấp thiết của vấn đề nên đã chọn cho mình đề tài:

“Một số biện pháp đưa dân ca đến gần hơn với trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi tại trường mầm non Nga Trung” với mong muốn đưa dân ca đến gần hơnhình

thành ở trẻ sự tự hào và lòng yêu quê hương, đất nước

1.2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu hoạt động hát dân ca và nghe hát dân ca của trẻ mẫu giáo 5-6tuổi tại trường mầm non Nga Trung, từ đó tìm ra các biện pháp nâng cao kĩ nănghát dân ca, biết các làn điêu dân ca, thích hát dân ca cho trẻ 5-6 tuổi

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi, lớp Hoa Sen trường mầm non Nga Trung – NgaSơn – Thanh Hóa

1.4: Phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp nghiên cứu lý luận: Tôi chọn lọc tài liệu cần tham khảo

phải do bộ giáo dục và các nhà xuất bản nhà nước ban hành, tìm phần tài liệuliên quan đến nội dung cần nghiên cứu, đánh dấu, viết ra sổ tay theo từng nộidung

* Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin: Dựa trên

đối tượng trẻ tại nhóm lớp mình nghiên cứu, hàng ngày quan sát các hoạt độngcủa trẻ với hoạt động hát dân ca ghi chép lại theo từng nội dung cụ thể.Lập bảng

và lưu thông tin

* Phương pháp thống kê, xử lý số liệu: Sau khi nắm rõ số liệu tiến hành

phân tích nội dung kiến thức nào trẻ chưa hứng thú, chưa nắm rõ với tỷ lệ baonhiêu hoặc nội dung nào nhiều trẻ hứng thú nhất

* Phương pháp quan sát, thực hành: Cho trẻ được theo dõi các hoạt

động dân ca của cô, phương tiện nghe nhìn, thực hành kĩ năng đã được học

2.NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1: Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Dân ca mang tính đặc thù hơn so với việcgiáo dục âm nhạc đơn thuần vì nómang tính chất vùng miền, bản sắc của từng làn điệu dân ca trẻ thấy được hìnhảnh quê hương mình ở trong đó Khi hát dân ca cần sự luyến láy, độ rung, trầmbổng đặc biệt là thần thái khi thể hiện chính là sự vui tươi, nhí nhảnh, hóm hỉnhtrong những trang phục phù hợp với từng bài hát dân ca Đây cũng là điểm khácbiệt thú vị giữa dân ca với những tác phẩm âm nhạc khác viết cho trẻ mầm non.Giai đoạn trẻ 5- 6 tuổi đây chính là giai đoạn trẻ chuẩn bị bước vào trườngtiểu học.Trẻ có khả năng tri giác toàn vẹn hình tượng âm nhạc, trẻ có sự chú ýcao hơn và kéo dài hơn Trẻ biết tập trung nghe nhạc, có khả năng cảm nhận

được trạng thái chung của âm nhạc, theo dõi sự phát triển của hình tượng âmnhạc Cảm giác tai nghe và kinh nghiệm nghe nhạc của trẻ cũng tích lũy đượcnhiều hơn Trẻ có thể phân biệt được độ cao thấp của âm thanh, giai điệu đi lênhay đi xuống, độ to - nhỏ, thậm chí cả sự thay đổi cường độ âm thanh (Mạnhhay yếu) và âm sắc của một số nhạc cụ, giọng hát [1]

Giọng hát trẻ vang hơn, âm sắc ổn định hơn và tầm cữ giọng cũng mở rộnghơn trong quãng 8 (Từ Đô 1 đến Đô 2) Sự phối hợp của tai nghe và giọng hátcũng tốt hơn Các vận động của trẻ ở độ tuổi này cơ bản đã hoàn thiện hơn lứatuổi trước đặc biệt là khả năng vận động của các cơ lớn Trẻ biết phối hợp độngtác tay, chân, thân mình, biết múa cùng bạn, múa với các đội hình đơn giản, cácđộng tác trở nên phong phú hơn Trẻ có thể vận động theo nhạc một cách nhịpnhàng, uyển chuyển, đôi khi có sự sáng tạo ở một mức độ nhất định Điều nàycho thấy trong quá trình giáo dục âm nhạc cần phải nắm được đặc điểm lứa tuổichung và chú ý đặc điểm cá biệt của từng cá nhân từ đó mới nâng cao được chấtlượng giáo dục trẻ một cách hiệu quả nhất.[1]

2.2: Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Năm học 2017-2018 tôi được nhà trường phân công dạy lớp 5-6 tuổi, HoaSen với tổng số trẻ trong lớp là 44 cháu

* Thuận lợi:

- Về phía nhà trường luôn tạo điều kiện về tài liệu tham khảo giáo dục

- Bản thân tham gia nhiều các buổi thao giảng, dự giờ và cũng được Ban Giám hiệu nhà đóng góp ý kiến nâng cao chất lượng giờ dạy

- Được phụ huynh quan tâm đến các hoạt động phát triển toàn diện trẻ

* Khó khăn:

+ Về cơ sở vật chất: Phòng âm nhạc của nhà trường được sử dụng thêm

làm lớp học, thiếu đĩa nhạc dân ca, đồ chơi âm nhạc ảnh hưởng đến quá trìnhdạy trẻ và giảm hứng thú của trẻ với dân ca

+ Về phía giáo viên: Việc nhớ tên các bài hát dân ca, xuất sứ của bài hát

dân ca còn hạn chế Việc hát đúng nhạc và hát hay các bài hát dân ca lại càngkhó khăn

+ Về phía trẻ:Trẻ chưa biết hát dân ca, không biết tên bài hát dân ca cho

dùlà bài dân ca phổ biến của nơi mình sống.Không thường xuyên được nghenhiều làn điệu dân ca của địa phương và dân ca các vùng miền

Một số trẻ còn nhút nhát, tự ti, sức khỏe hạn chế,ngại biểu diễn dân catrước đám đông Khả năng hát và biểu diễn dân ca không đồng đều Đa sốkhông nhớ tên bài hát dân ca, không biết vùng miền dân ca, không có sự hamthích và biểu diễn các bài hát dân ca, việc sử dụng các nhạc cụ và trang phụcphù hợp với bài hát dân ca lại càng không biết rõ

Kết quả thực trạng: (Ở phần phụ lục 1: Bảng khảo sát 1)

Từ bảng khảo sát ta nhận thấy tỷ lệ trẻ đạt 27/44 = 61%, còn tỷ lệ trẻ chưađạt những 17/44 = 39% Vậy để nâng cao chất lượng dạy hát dân ca, đưa dân cađến thật gần với tâm hồn trẻ thơ đặc biệt là trẻ 5-6 tuổi, tôi đã tìm ra và vậndụng các giải pháp sau đây:

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

2.3.1.Giáo viên tự học và bồi dưỡng phương pháp dạy hát dân ca Muốn

chuyển tải nội dung khúc hát dân ca đến với trẻ, đầu tiên giáo viên

phải thuộc bài hát, biết được nhịp điệu của bài hát, cao độ, trường độ…phongcách biểu diễn bài hát dân ca đó, thấy được tình cảm thật trong ca khúc và cáihay, cái đẹp mà tác giả muốn gửi gắm vào ca khúc đó Sau đó, truyền thụ, rènluyện các thể loại âm nhạc đó với trẻ bằng các hình thức hát, vỗ theo tiết tấu,biểu diễn phù hợp Như vậy giáo viên mới thu hút được sự chú ý của trẻ Từ đótrẻ có ngẫu hứng, thích hát và biểu diễn các bài hát dân ca giống như cô giáo.Quá trình giáo viên thể hiện, trẻ tiếp thu ca khúc một cách trọn vẹn, hiểu nộidung bài hát, tích lũy thêm kiến thức, năng khiếu nghệ thuật, trẻ tiếp thu quátrình giáo dục của cô để biến thành kinh nghiệm của mình và vận dụng vào hoạtđộng tái tạo ca khúc

Ví dụ: Khi dạy trẻ bài hát: “Lý ngựa ô”- Dân ca Nam Bộ (Chủ đề thế giới

động vật) Cô hát với nhịp điệu vui vẻ, dí dỏm, bắt chước động tác ngựa phi để

thu hút trẻ Hoặc khi hát cho trẻ nghe bài “Hoa thơm bướm lượn” – Dân ca

Quan họ Bắc Ninh cô hát với nhịp điệu mượt mà, uyển chuyển, trầm bổng, nét

mặt cô tươi cười, gần gũi để gây hứng thú cho trẻ

Để xây dựng kế hoạch hoạt động âm nhạc theo đề tài trong hoạt động học,tôi đã kiên trì rèn luyện bằng nhiều hình thức: Trước hết nghiên cứu tài liệu,tham gia học tập chuyên môn, dự giờ đồng nghiệp và học tập qua truyền thanh,truyền hình, qua ti vi, băng đài…Nắm chắc phương pháp, hình thức tổ chức chotrẻ, mỗi ca khúc chuẩn bị dạy cho trẻ tôi phải học thuộc, hát đúng nhạc thể hiệnđược tình cảm và hòa mình vào với ca khúc từ đó đã thực sự gây hứng thú, ngẫuhứng tham gia vào các hoạt động dân ca cho trẻ và trẻ muốn bắt chước, thể hiện

ca khúc bằng khả năng của mình

Bản thân tôi xây dựng kế hoạch giảng dạy phân loại theo khả năng cảm thụ

âm nhạc của trẻ, triển khai thực hiện nhiệm vụ từ dễ đến khó.Tôi phải xem kĩ đềtài dạy và chọn hình thức nào, bài hát gì, nội dung trọng tâm dạy trong hoạtđộng là gì, đối tượng trẻ đa số đã biết hay chưa biết, đối tượng nào khả năng âmnhạc tốt, đối tượng nào nhút nhát, trong hoạt động này cần nhấn mạnh điểm nào,xác định điểm nào khó, điểm nào dễ để chuẩn bị chu đáo, lựa chọn cách dạy phùhợp khi lên lớp.Ngoài ra, tôi đề xuất với Ban giám hiệu:

-Mở lớp học đàn, hát dân ca vào chiều thứ 3 và thứ 6 hàng tuần

- Tổ chức chuyên đề về dân ca, dự giờ góp ý các giờ dạy hát dân ca

- Xem các chương trình dạy hát dân ca do các nghệ sĩ nổi tiếng dạy, hoặccác hội thi “Đậm đà khúc hát dân ca” trên kênh truyền hình BTV – Đài truyềnhình Bắc Ninh

Phụ lục 3: (Hình ảnh 1)

- Trao đổi kinh nghiệm của mình với các bạn đồng nghiệp về phong cách

sư phạm, nhẹ nhàng, mặc trang phục dân ca phù hợp

Kết quả: Qua kiến thức đã học tập và phương pháp dạy hát dân ca bản thântôi đã có được vốn kinh nghiệm phong phú về các loại hình dân ca dành cho trẻmầm non.

2.3.2: Lựa chọn các bài hát dân ca giúp trẻ dễ thuộc, dễ nhớ

Dân ca Việt Nam rất đa dạng và phong phú về thể loại và cho từng lứa tuổi

Có những bài hát dân ca do người lớn hát đa số ca ngợi về quê hương, đất nước.Bài hát dân ca dành cho trẻ mầm non rất giản dị của từng bông hoa, con vật haynhững hoạt động ngộ nghĩnh trong những trò chơi của trẻ Có rất nhiều bài khácnhau song để chọn được các bài hát phù hợp từng độ tuổi của trẻ, dễ nhớ, dễthuộc thì tôi cần tìm hiểu, nghe rất nhiều các bài hát dân ca, từ đó chọn ra cácbài dân ca thích hợp nhất với trẻ trong độ tuổitrẻ 5-6 tuổi đang giảng dạy Chính

vì khả năng dễ nhớ, dễ tiếp thu, dân ca đi vào đời sống của trẻ thơ một cách tựnhiên và trong mọi hoàn cảnh

Ví dụ: Bài: Bắc kim thang, Trống cơm, Gà gáy, Inh là ơi….

Đáp ứng yêu cầu phát triển toàn diện cho trẻ mầm non, trẻ 5-6 tuổi cũngvậy kế hoạch giáo dục của giáo viên được lên theo các chủ đề Các bài hát dân

ca được khéo léo lồng ghép vào từng chủ đề không hề ngượng ngùng mà pháthuy tính tích cực, sự ham mê với dân ca, phát huy được tính giáo dục trong từngbài học đó chính là tình cảm trìu mến giữa con người với con người, tình yêuquê hương, đất nước, yêu thiên nhiên tươi đẹp

Ví dụ:- Chủ đề trường mầm non có bài dân ca: Lý dĩa bánh bò, Lý làm quen(Dân ca Nam Bộ)

- Chủ đề bản thân có bài dân ca: Trống cơm- Dân ca đồng bằng Bắc Bộ

- Chủ đề Nghề nghiệp có bài dân ca: Đi cấy(Dân ca thanh Hóa), Lý kéo

chài, Lý rẫy lý vườn(Dân ca Nam Bộ)

- Chủ đề: Động vật có các bài dân ca: Gà gáy le te (Dân ca Cống khao), Lý

ngựa ô(Dân ca Nam Bộ), Lý con Sáo Huế(Dân ca Miền Trung), Bắc kim thang,Lý con cua, Lý quạ kêu(Dân ca Nam Bộ),Hoa thơm bướm lượn(Dân ca quan họ Bắc Ninh)

- Chủ đề thực vật có các bài dân ca: Bắc kim thang, Úp lá khoai, Lý rẫy lý

vườn(Dân ca Nam Bộ), Lý cây khế(Dân ca Trung Bộ), Lý cây Đa, Cây trúc xinh, hoa thơm bướm lượn(Dân Ca quan họ Bắc Ninh)

- Chủ đề Quê hương- Đất nước – Bác Hồ có bài dân ca: Inh lả ơi(Dân ca

Thái), Lý kéo chài, Lý rẫy lý vườn(Dân Ca Nam Bộ), Đi cấy(Dân Ca Thanh Hóa), Trẩy hội xuân(Dân Ca quan họ Bắc Ninh).

Có những bài dân ca được cô hát, trẻ hát vào 2-3 chủ đề khác nhau đềuthích hợp làm cho trẻ khắc sâu hơn thuộc bài hát nhanh và nhớ tên bài hát lâuhơn

Phần nhạc các bài hát dân ca đều có tính chất vui tươi, nhanh, hài hước, dí dỏm trẻ rất dễ cảm nhận

Kết quả: Sau thời gian thực hiện 98 % học sinh lớp tôi đã nhớ được tên các bài hát dân ca, thuộc lời bài hát và hát rất say mê, thích thú

2.3.3: Tạo môi trường khi trẻ tham gia hoạt động dân ca

Môi trường giáo dục có dân ca khiến trẻ hàng ngày đều được thấy, đượcbiểu diễn, đồng hành với dân ca chính vì vậy giáo viên cần tạo môi trườnghátdân ca phong phú, đa dạng, thẩm mĩ

* Môi trường trong lớp:

- Giáo viên cùng trẻ vẽ tranh, sưu tầm tranh ảnh từ họa báo, lịch… có nội dung về các bài hát dân ca để trang trí hoặc làm đồ dùng giảng dạy

- Trang trí góc âm nhạc thật sinh động và thay đổi chủ đề để thu hút với trẻ.Góc âm nhạc là nơi trẻ có điều kiện để trẻ thể hiện khả năng âm nhạc của mình.Trẻ có thể làm quen, ôn luyện, củng cố và vận dụng, phát triển những kĩ năng

âm nhạc qua các trò chơi, hoạt động phát triển khả năng sáng tạo của trẻ Tạiđây trẻ tự hát hay tự vận động theo nhạc các bài dân ca, biểu diễn một mình haytheo nhóm một cách thích thú và sáng tạo

Phụ lục 4: (Hình ảnh 2)

- Tận dụng diện tích phòng học, phòng âm nhạc và chú ý bố trí sắp xếp cáchọc liệu, dụng cụ hợp lý đẹp mắt để tạo môi trường hứng thú, thoải mái cho việctrẻ học

- Khi thực hiện các hoạt động âm nhạc dân ca trọng tâm là vận động minhhọa theo lời bài hát dân ca thì phòng âm nhạc thường có các thiết bị như: Đànooc gan, song loan, quạt múa, gương soi….để trẻ hứng thú hoạt động Đồng thờitrong quá trình thực hiện trẻ có thể nhìn vào gương điều chỉnh động tác

+ Ở góc chơi giáo viên chuẩn bị các loại trống tự làm Khi kết thúc bài trẻ

về góc chơi vừa nghe hát vừa trang trí trống cơm từ đó trẻ được củng cố tainghe, hát theo bạn giúp trẻ thuộc lời nhanh hơn, hứng thú hơn

Ví dụ: Khi dạy trẻ vận động bài: Lý ngựa ô- Dân ca Nam Bộ Chủ đề Thế giới Động vật.Tôitrang trí lớp theo chủ đề thế giới động vật, sưu tầm tranh ảnh

về loài ngựa,mô hình con ngựa từ bìa caton cho mỗi trẻ

* Môi trường ngoài lớp:

Hoạt động ngoài trời tiếp xúc với môi trường tự nhiên và môi trường xã hội

là rất quan trọng Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trườngmầm non tôi đang dạy có nhiều những hình ảnh nghộ ngĩnh về các con vật nhưcon chim, con cá, con cua, con ngựa hay những bông hoa, cây khế, cây trúctrong vườn cổ tích được bài trí phù hợp với trẻ mầm non

Hàng ngày trẻ dạo chơicô có thể gợi ý cho trẻ hát các bài hát có liên quan đến những hình ảnh trẻ quan sát thấy như:

Hình ảnh con ếch– Hát bài Bắc kim thang (Dân ca Nam Bộ).

Hình ảnh hoa và bướm– Hát bài:Hoa thơm bướm lượn (Dân ca quan họ Bắc Ninh)Hoặc hình ảnh cây trúc – Hát Cây trúc xinh (Dân ca Quan Họ Bắc Ninh)

Phụ lục 6: (Hình ảnh 4)

Hay còn nhiều các hình ảnh khác mà nội dung gắn liền với các bài hát dân

ca thật hay và vui nhộn đều được trẻ thể hiện một cách hoàn toàn tự nhiên vàxuất phát từ những cảm xúc thật của bé đầy thú vị

* Sử dụng đồ dùng trực quan dạy trẻ hát, vận động theo bài hát dân ca:

- Để gây sự hứng thú trong hoạt động dạy hát dân ca tôi đã đề xuất với Bangiám hiệu nhà trường đầu tư cho phòng âm nhạc 1 chiếc đàn giúp giáo viên cóthể đệm đàn trực tiếp cho trẻ múa hát và bồi dưỡng kiến thức cho bản thân vàđồng nghiệp; Mua một số dụng cụ âm nhạc dân tộc như: Đàn bầu, sáo……

- Bên cạnh đó tôi cùng giáo viên ở lớp tự làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho

ý tưởng dạy hát dân ca từ các nguyên vật liệu có sẵn trong cuộc sống hàng ngày.Tuyên truyền đến các bậc phụ huynh ủng hộ nguyên vật liệu: Len, vải vụn, vỏchai nước ngọt, tre, gỗ… để giáo viên làm đồ dùng

Phụ lục 7: (Hình ảnh 5)

- Với đôi bàn tay khéo léo, tôi đã làm “Nhà thiết kế” tận dụng các loại giấynilon, giấy bọc quà, ống hút để tạo ra những trang phục ngộ nghĩnh cho trẻ phùhợp với nội dung bài hát dân ca

Ví dụ: Với bài hát: Hoa thơm bướm lượn- Dân ca Quan họ Bắc Ninh.

Tôi cắt và khâu hai cánh bướm mỏng, dán kim sa nhiều màu sắc, làm môhình vườn hoa để bướm bay lượn Hoặc làm mũ con cò, cánh trắng để múa minhhọa cho bài hát dân ca quan họ “ Cò lả”

- Nhằm gây hứng thú cho trẻ và muốn giờ học hát dân ca giống nhưchương trình biểu diễn văn nghệ tôi đã cắt, dán phông trang trí với những họatiết minh họa

- Làm đồ dùng sáng tạo phục vụ cho trò chơi âm nhạc như: Dùng giấy bìauốn thành mũ chóp kín và trang trí các họa tiết ngộ nghĩnh để chơi trò chơi: Tai

ai tinh Làm bông hoa, sản phẩm đặc trưng của quê hương, các con vật bằng vảivụn nhồi bông để làm “Quà tặng âm nhạc”

- Mỗi tuần tôi đều dành một buổi chiều để làm đồ dùng âm nhạc, sưu tầm

đồ chơi qua sách báo, tạp chí Tôi thường xuyên truy cập thông tin cách làm một

số đồ dùng, đồ chơi âm nhạc mầm non trên mạng internet

Kết quả: Với môi trường âm nhạc, đồ dùng đồ chơi đầy tính dân ca 95 % học sinh lớp tôi ngày càng thích thú và tích cực hơn khi hát bài hát dân ca

2.3.4: Nâng cao chất lượng dạy hát dân ca cho trẻ:

Để tránh sự nhàm chán và gó bó trong khuôn mẫu, công thức nhất định củacác hoạt động tôi đã tìm tòi các hình thức sáng tạo khác nhau nhằm cuốn hút trẻvào với hoạt động dân ca:

* Trong hoạt động học âm nhạc:

Hoạt động học âm nhạc là hoạt động trong việc tổ chức dạy âm nhạc chotrẻ Tại đây trẻ có khoảng thời gian tương đối thải mái để cảm thụ, trải nghiệm,thể thiện giai điệu các bài hát dân ca Chính vì vậy,để giờ học thoải mái không

gò bó, vào bài một cách sinh động tạo hứng thú giúp trẻ nhanh làm quen với bàihát và đem lại hiệu quả cao:

Ví dụ: Giờ dạy hát dân ca tại lớp 5- 6 tuổi chủ đề Quê hương- Đất Bác Hồ Hình thức tổ chức: Chương trình giao lưu văn nghệ: “Đậm đà khúc hátdân ca” - Dân ca quan họ Bắc Ninh

nước-Hoạt động 1: Ổn định tổ chức, gây hứng thú:

Cô mở nhạc bài: “Khách đến chơi nhà”- Dân ca quan họ Bắc

Ninh (Trẻ đi từng đôi vào sân khấu ngồi theo làng) -Cô giới thiệu

chương trình bằng bài thơ:

Sông Cầu nước chảy lơ thơLời ca quan họ ngọt ngào đắm sayTrường quay S9 vui thayLiền anh liền chị hát mừng quê hương

MC Cô giáo Huyền TrangChúc chương trình mãi đậm đà dân ca

Hoạt động 2: Hát, biểu diễn bài dân ca quan họ bắc

Ninh -Dạy hát:

Xin mời các liền anh liền chị đến với phần chơi: Giai điệu dân ca (Dạođoạn nhạc Cây trúc xinh)

+ Hỏi: Các liền anh liền chị vừa nghe giai điệu bài hát gì?

Cô sáng tác bài hát: Quê hương em phỏng theo điệu “Cây trúc xinh” Chotrẻ hát theo nhiều hình thức khác nhau

Giảng nội dung bài hát Để thể hiện tình cảm của mình xin mời các liền anhliền chị hát đối đáp nhau.Các liền anh đứng bên trái, các liền chị đứng bên phảicủa cô

-Vận động: Xin mời các liền anh liền chị đến với phần chơi: Tài năng nghệ

sĩ Để bài hát thêm hay khi biểu diễn các liền anh liền chị hãy nhún chân thậtmềm mại, múa tay thật dẻo

Hoạt động 3: Nghe hát: Trẩy hội xuân- Dân ca quan họ Bắc Ninh

-Cho trẻ nghe bài hát: Trẩy hội xuân

-Hỏi: Các liền anh liền chị vừa nghe giai điệu bài hát gì? Xuất sứ bài hát?

- Sau đây xin mời các liên anh liền chị thưởng thức bài: “ Trẩy hội xuân”

do các nghệ sĩ đoàn dân ca quan họ Bắc Ninh (Mở ti vi) biểu diễn

- “Trống đã giục người ơi đi trẩy hội- Nón ba tầm váy áo tứ thân- Xin gửi lòng mình theo câu hát- Trống rộn ràng ta trẩy hội xuân”

- Bài hát “Trẩy hội xuân” đã khép lại chương trình “Đậm đà khúc hát dânca” ngày hôm nay Các liền anh liền chị đã mang đến chương trình lời ca tiếnghát quan họ ngọt ngào cả 3 làng đều chiến thắng Xin chào, hẹn gặp lại!

- Hoạt động âm nhạc là một hoạt động nghệ thuật Vì vậy trong giờ hoạtđộng tôi không bắt buộc trẻ phải ngồi gò bó Trẻ có thể biểu hiện thái độ thíchthú như: Giậm chân, vỗ tay, vẫy tay theo nhịp bài hát…

Khi bước vào hoạt động, tôi giới thiệu bài hát và hát cho trẻ nghe hoặc chotrẻ bài hát bằng các phương tiện nghe nhìn như máy cát xét, đầu quay vi deo.Tôi cũng sử dụng các hình thức cuốn hút như: Lời nói, văn vần, đọc thơ, kểchuyện hoặc dụng tranh ảnh, đồ vật có nội dung phù hợp để giới thiệuvà dẫn dắtvào nội dung bài hát

Ví dụ: Trong chủ đề động vật: Bài dân ca: Lý ngựa ô(Dân ca Nam Bộ)để

gây hứng thú cho trẻ tôi dùng rối con ngựa để kể một câu truyện ngắn, môphỏng theo nội dung bài hát

- Với các bài hát có nội dung giáo dục tình cảm đạo đức, giáo viên có thểđặt câu hỏi ngắn để trò chuyện với trẻ về ý nghĩa của nội dung bài hát, đồng thờilồng ghép giáo dục lễ giáo

Ví dụ: Trong chủ đề Gia đình: Bài dân ca: Hát ru con (Dân ca Bắc

Bộ) Tôi đặt câu hỏi giáo dục trẻ:

+Con có cảm nhận gì về tình cảm của mẹ dành cho con qua bài hát ru con? + Con làm gì đáp lại tình cảm của mẹ, người thân yêu dành cho mình?

Qua những câu hỏi mang tính giáo dục càng làm cho trẻ biết cách yêuthương và thể hiện tình yêu thương trong gia đình, giữa con người với conngười

Hoặc thái độ hành vi văn minh với muôn loài trong các bài dân ca khác về thế giới các con vật, cây cối xung quanh trẻ

- Trong hoạt động cô hát mẫu cho trẻ nghe có nhiều hình thức như: Hát cóđệm đàn, hát có gõ đệm theo nhịp bài hát bằng mõ, thanh tre, trống lắc, xắc xô

Cô cũng có thể đánh đàn giai điệu bài hát cho trẻ nghe hoặc mặc trang phục múaminh họa bài hát

-Sử dụng các phương tiện điện tử để tổ chức cho trẻ nghe những bản nhạcdân ca không lời hòa tấu hoặc độc tấu Với hoạt động này cô cần tìm hiểu nộidung bản nhạc để trang bị cho trẻ những hiểu biết cơ bản, giúp trẻ cảm nhận rõhơn về ý nghĩa nghệ thuật của tác phẩm

- Dẫn dắt trẻ vào trò chơi âm nhạc: Vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻmầm non Vì vậy trò chơi âm nhạc là hình thức tạo cho trẻ phát triển năng khiếu

âm nhạc.Khi tổ chức trò chơi âm nhạc nhất thiết phải có yếu tố âm nhạc.Cô cầnnghiên cứu các trò chơi, cần hướng dẫn trẻ chơi đúng luật chơi và cách chơi, vớitrò chơi mới cần tập hợp một nhóm trẻ chơi trước, sau đó động viên nhiều trẻkhác cùng chơi

* Tổ chức cho trẻ thưởng thức âm nhạc:

Tôi có kế hoạch tổ chức cho trẻ tập trung tại trường để thưởng thức hoạt động âm nhạc dân ca dưới nhiều hình thức:

- Xem vi deo ca nhạc dân ca tuổi thơ với những hình ảnh sinh động, hấpdẫn do các bạn cùng trang lứa biểu diễn trẻ sẽ dễ dàng cảm nhận được sắc tháitình cảm của bài hát và có thể hát theo các bài hát dân ca một cách thích thú

- Phát động cuộc thi liên hoan văn nghệ hàng tháng: Mỗi lớp chuẩn bị 2 tiếtmục tham gia, cuối tháng tập trung cả trường để thưởng thức tiết mục của cáclớp Với hình thức đó cô sẽ rèn cho trẻ tính mạnh dạn, tự tin và đồng thời pháthiện ra năng khiếu âm nhạc ở trẻ.

* Dùng thủ thuật, tranh ảnh, màn hình, trò chơi, câu đố tạo hứng thú:

Trẻ mầm non thích thú với những điều bất ngờ thú vị, tận dụng đặc điểm này tôi

sử dụng linh hoạt các thủ thuật khác nhau như trò chơi, câu đố, tranh ảnh

để thu hút sự chú ý của trẻ

Ví dụ: Dạy trẻ hát bài hát dân ca: Đi cấy- Dân ca Thanh Hóa – Chủ đề

nghề nghiệp Trước khi vào học hát cô cho trẻ đọc bài đồng giao: “Người ta đicấy lấy công” Vừa đọc vừa làm động tác đi cấy

Hay cho trẻ xem một số hình ảnh trên máy tính để tạo cảm xúc, gây hứng thú cho trẻ hoạt động

Cho trẻ nghe bài hát: Cây trúc xinh- Dân Ca quan họ Bắc Ninh Cho trẻ

xem hình ảnh các loại trúc có trên khắp thế giới với hình dáng cây và màu sắckhác nhau rồi giới thiệu vào bài hát nghe

Ví dụ dạy bài “Hoa thơm bướm lượn”- Dân ca quan họ Bắc

Ninh Cho trẻ đọc câu đố: Mùa gì ấm áp

Mưa phùn nhẹ bayKhắp chốn cỏ câyĐâm chồi nảy lộc(Mùa xuân)

Cho trẻ đoán đáp án, sau đó cô giới thiệu vào bài hát

*Sáng tác những lời bài hát với giai điệu ngộ nghĩnh:

Để tăng thêm sự hưng phấn cho trẻ với dân ca từ những bài dân ca của địaphương tôi đã tự mình sáng tác bài hát phỏng theo giai điệu bài dân “Đi cấy”-Dân ca Thanh Hóa khiến trẻ hát rất say mê và khuyến khích sự sáng tạo của trẻ

đó là sáng tác thêm được nhiều lời mới rất hay và ý nghĩa

Ví dụ: “Bé khỏe bé ngoan”

Chăm học bé giỏi thật ngoan

Đi thưa về gửi, hỏi có bé ngayTrong bữa ăn bé càng giỏi hơn, bé càng giỏi hơn

Chất đạm, chất béo ăn luôn đủ đầy

Vi ta min này với bột đường ngon

Bé càng nhanh lớn, ngoan, ngoan lại thật

ngoan Hay một lời mới khác:Mái trường em yêu

Ngôi trường thân thiện của emNgôi trường thân thiện của emCông ơn người « mẹ » dìu dắt sớm hôm

Em mến yêu mái trường của em

Mái trường của em

Sáng ngày em sẽ gắng công học hành, gắng trong học hành

Nghĩa tình của cô, lòng em ghi nhớ, ơn cô dạy dỗ em

Kết quả:Với biện pháp tạo cảm xúc, gây hứng thú và sáng tạo cho trẻ tronghoạt động học hát dân ca đã tạo nên không khí vui vẻ, hấp dẫn kích thích khảnăng tập trung chú ý của trẻ vào hoạt động dân ca, 95 % trẻ tích cực tham giavào hoạt động đạt kết quả cao.

2.3.5: Rèn kĩ năng hát , biểu diễn các bài hát dân ca cho trẻ

Trẻ 5-6 tuổi có thể xác định được âm thanh cao, thấp, to, nhỏ nhưng âmvực giọng chưa ổn định, hơi của trẻ còn ngắn, độ ngân của các câu hát chưa đủnên chất lượng hát dân ca của trẻ còn hạn chế Đôi khi hát chưa chuẩn nhạc vềcường độ, trường độ thậm chí cả giai điệu của lời ca, vận động chưa đúng nhịp,phách, chưa mạnh dạn biểu diễn Đối với bài hát dân ca mới, tôi luôn gần gũiđến bên trẻ, kiên trì dạy trẻ hát từng câu, từng đoạn Với những đoạn khó hát, tôicho trẻ luyện tập riêng nhiều lần rồi mới ghép thành bài Hướng dẫn trẻ cách lấyhơi, luyến láy, không để trẻ hát tự do Tôi dạy trẻ kĩ thuật hát dân ca với các yếu

tố cơ bản như: vang, nảy, mạnh, vui tươi

- Luyện kĩ năng ca hát dân ca bao gồm: việc dạy trẻ thuộc bài hát và hát đúng nhạc, tập các hình thức biểu diễn

Có nhiều hình thức dạy trẻ thuộc lời bài hát dân ca:

+ Cho trẻ đọc lời bài hát theo từng câu sau đó hát theo nhạc Dạy trẻ hát theo từng câu vài lần rồi ghép vào cả bài

+ Dạy trẻ hát theo cô liên tiếp từng câu, từng đoạn của bài hát +

Trẻ hát theo cô cả bài hát nhiều lần đến khi thuộc bài hát

- Do cấu tạo dây thanh quản của trẻ mảnh và ngắn, khả năng lấy hơi yếunên căn cứ vào bài hát dễ hay khó, dài hay ngắn, mức độ đã biết của trẻ từ đó cô

sẽ chọn cách dạy phù hợp Với những phần khó hát, cô cho trẻ luyện tập riêngrồi mới ghép cả bài Khi trẻ đã thuộc, cô tiếp tục dạy trẻ hát và thể hiện tìnhcảm, sắc thái của bài hát dân ca Cho trẻ tập các hình thức biểu diễn như: Háttốp ca, song ca, hát có lĩnh sướng, hát to, hát nhỏ, hát nhanh, hát chậm…

- Dạy trẻ vận động theo nhạc: Cô không dạy theo cách áp đặt nặng nề màcần phải tạo được sự hứng thú, gợi cho trẻ hiểu được ý nghĩa của động tác, tácdụng của hoạt động nghệ thuật rồi từ đó cho trẻ được luyện tập và biểu diễnbằng tình cảm của mình Vì vậy việc dạy kĩ năng vận động theo nhạc bài hát dân

ca cần được tiến hành vừa đảm bảo mang tính giáo dục, vừa tạo cho trẻ tácphong mạnh dạn, hồn nhiên

- Trước khi hướng dẫn trẻ một bài múa hoặc hình thức vận động minh họa.tôi thường biểu diễn cho trẻ xem hoặc một số trẻ được tập trước biểu diễn minhhọa cho các bạn xem nhằm tạo hứng thú cho trẻ

- Có rất nhiều cách hướng dẫn trẻ các động tác vận động theo nhạc của bàihát dân ca, tôi căn cứ vào đặc điểm cụ thể của lớp để chọn cách tổ chức hoạtđộng cho phù hợp Có thể chia các động tác ứng với từng câu nhạc, lúc đầuhướng dẫn trẻ theo nhịp đếm, sau đó cho trẻ ghép vào từng câu nhạc, đoạn nhạc,cuối cùng thực hiện tổng thể cả bài Cũng có thể cho trẻ thực hiện chậm theo cô

cả bài vài lần sau đó mới luyện tập lại chuẩn xác từng động tác

- Đối với những bài nhảy múa hay thực hiện động tác minh họa thông quahình thức trò chơi với các động tác đơn giản tôi lưu ý động viên trẻ tham gia sốđông tạo không khí vui tươi, sinh động.Tuy nhiên cũng có một số bài múa hayhình thức vận động chỉ phù hợp với các cháu cùng giới (nam hoặc nữ) thì cũngkhông nhất thiết phải luyện tập cho cả lớp theo cùng một động tác mà cần cóđộng tác riêng cho namvà các động tác riêng cho nữ sau đó thực hiện phối hợp,đồng thời tạo cho bài vận động thêm sinh động.

- Đối với bài múa dân ca với yêu cầu nghệ thuật cao, sau khi cho cả lớptập, tôi chọn một số trẻ có khả năng thể hiện khá hơn tạo thành một nhóm luyệntập riêng với các trang phục và đạo cụ để múa, biểu diễn trong các ngày lễ, ngày

hội.Phụ lục 8: (Hình ảnh 6)

- Dạy trẻ gõ đệm theo nhịp, phách của bài hát, việc đầu tiên cần chọn bàihát có nhịp, phách phát triển theo chu kì thuận lợi để có thể dạy trẻ Khi thựchiện làm mẫu, động tác của cô phải rõ ràng, dứt khoát để trẻ có thể gõ đệm theo.Khi trẻ thực hiện gõ đệm, tôi chọn dụng cụ gõ an toàn, có âm thanh rõ, cho trẻthực hiện cá nhân hoặc từng tốp khoảng 7-8 trẻ Không nên cho cả lớp thực hiệntheo Khi dạy trẻ cô phân tích chậm từng tiếng gõ, cách gõ, để trẻ nhận biết kếthợp làm mẫu rõ ràng, mạch lạc Cho trẻ tập gõ chậm rồi mới nhanh dần rồi đếntốc độ bình thường

+ Ví dụ: Gõ đệm theo nhịp bài “Bắc Kim thang”- Dân ca nam Bộ thì gõ 1

tiếng vào phách mạnh (Đầu ô nhịp) phách nhẹ nghỉ

Bắckim thangcà langbírợ (Gõ)(Nghỉ)(gõ)(Nghỉ)(Gõ)(Nghỉ)(Gõ)

+ Ví dụ: Gõ theo lời ca bài “ inh lả ơi” – Dân ca Thái thì gõ mối tiếng

bằng một nốt nhạc tương ứng với lời bài hát

Inhlảơisaono òngời (Gõ) (Gõ) (Gõ) (Gõ) (Gõ) (Gõ)

Phụ lục 9: (Hình ảnh 7)

- Ngoài việc rèn cho trẻ có kĩ năng ca hát, kĩ năng vận động theo nhạc dân

ca tôi còn tổ chức cho trẻ nghe nhạc và chơi các trò chơi âm nhạc có yếu tố dân

ca để hỗ trợ tốt hợn cho trẻ có khả năng cảm thụ âm nhạc tốt hơn

- Chú ý rèn luyện nề nếp, kích thích sự hứng thú cho trẻ Rèn cho trẻ một

số động tác múa như nhún chân, cuộn tay nhịp nhàng theo lời bài hát Tác phongbiểu diễn duyên dáng Tạo điều kiện cho trẻ tự thỏa thuận chọn cách vận độngtheo ý thích và sự sáng tạo của trẻ Khuyến khích động viên trẻ thực hiện cáchoạt động sáng tạo khác nhau

* Sử dụng các trò chơi rèn luyện kĩ năng ca hát, vận động theo nhạc dân ca cho trẻ:

Tôi còn chuẩn bị riêng các trò chơi cho việc rèn luyện kĩ năng cho trẻ đảmbảo chú trọng theo hoạt động nhóm và khả năng từng cá nhân theo quan điểmgiáo dục lấy trẻ làm trung tâm

- Ví dụ: Giờ học hát dân ca: