Trong những năm qua việc “Xây dựng môi trường giáo dụclấy trẻ làm trung tâm” đã được các cấp quản lý từ trung ưng đến địa phương.Năm học 2018- 2019 PGD huyện tiếp tục phát động các trườn
Trang 11 Mở đầu
1 Lý do chọn đề tài
Mục tiêu của giáo dục Mầm non là giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm,trí tuệ, thẩm mỹ, giúp trẻ mạnh dạn tự tin, hình thành yếu tố đầu tiên của nhâncách, khơi dạy và phát triển tối đa những tiềm năng tiềm ẩn của trẻ [1] Lấy trẻlàm trung tâm là một quan điểm giáo dục tiến bộ về vị trí của trẻ em và vai tròcủa giáo viên trong việc xây dựng, sử dụng hiệu quả môi trường giáo dục, lập
kế hoạch và tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ trong trường mầm non, trong đóhoạt động chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ lứa tuổi mẫu giáo [2]
Trẻ mẫu giáo thích bắt chước người lớn, thích được hoạt động tích cực vớibạn bè cùng lứa tuổi Khi tham gia vào các hoạt động khác nhau sẽ giúp trẻ tìmhiểu khám phá thế giới xung quanh, lĩnh hội những kỹ năng sống cần thiết, pháttriển tính chủ động sáng tạo, khả năng giao tiếp, khơi gợi hứng thú cảm xúc củatrẻ Hoạt động góc như một xã hội thu nhỏ, hết sức quan trọng đối với trẻ Thựctiễn giáo dục đã khẳng định: Với sự hướng dẫn hợp lý, hoạt động chơi của trẻ sẽđược hình thành và phát triển một cách có hiệu quả trên những nấc thang pháttriển ngày càng cao do người lớn xây dựng Và chỉ có như vậy hoạt động chơimới có vai trò là phương tiện giáo dục hàng đầu của trẻ mầm non
Tạo môi trường học tập cho trẻ mầm non nói chung là vệc làm đã được cácgiáo viên thực hiện từ lâu, nhưng nhìn chung việc tạo môi trường mới chỉ mangtính hình thức để trang trí cho đúng chủ đề đang thực hiện và việc xây dựng đóchưa xuất phát từ trẻ, chưa kích thích tính tò mò của trẻ, khi học và chơi trẻđang còn thụ động Trong những năm qua việc “Xây dựng môi trường giáo dụclấy trẻ làm trung tâm” đã được các cấp quản lý từ trung ưng đến địa phương.Năm học 2018- 2019 PGD huyện tiếp tục phát động các trường “Xây dựng môitrường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”
Thực tế trường mầm non Nga Tiến cũng đã triển khai nhưng trong quátrình tổ chức thực hiện vẫn còn nhiều khó khăn như kinh phí, việc tạo môitrường chủ yếu do mình cô làm, trẻ tham gia làm còn hạn chế, ở các góc, mảngtrang trí chưa mang tính mở, đồ dùng, đồ chơi chủ yếu là mua sẵn, nguyên liệu,học liệu chưa phong phú, đa dạng, trẻ hoạt động máy móc dập khuôn, nhàmchán Phụ huynh chưa quan tâm, chưa nhận thức được tầm quan trọng của môitrường giáo dục đối với sự phát triển của trẻ
Bản thân tôi chưa tạo được điều kiện cho trẻ trải nghiệm, khám phá tìmhiểu nhiều, chưa khuyến khích trẻ tham gia vào việc học, chưa kiểm soát chặtchẽ các cơ hội học tập của trẻ
Với những băn khoăn lo lắng về thực tế sẽ ảnh hưởng rất lớn đến tương laicủa các con, suy nghĩ về trách nhiệm của một người giáo viên, trong năm họcvừa qua, tôi đã cố gắng nghiên cứu và áp dụng các biện pháp nâng cao chấtlượng hoạt động góc cho trẻ 4- 5 tuổi ở lớp tôi đang phụ trách Tôi xin mạnhdạn trao đổi cùng với đồng nghiệp dưới dạng đề tài sáng kiến kinh nghiệm:
Trang 2“Nâng cao chất lượng hoạt động góc cho trẻ 4-5 tuổi bằng các biện pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”
1.2 Mục đích nghiên cứu
Khi nghiên cứu đề tài này, ước vọng của tôi là được làm những việc thật sự
có ích cho trẻ em trên quê hương tôi, được thấy các con có nhiều cơ hội để cóthể phát huy khả năng của mình:
- Mong muốn làm thay đổi thực trạng tổ chức hoạt động góc cho trẻ tại trường, lớp nơi tôi đang công tác
- Tìm ra hệ thống các biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động góccho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non Nga Tiến
- Áp dụng các phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm một cách linhhoạt, hiệu quả trong việc tổ chức hoạt động góc cho trẻ, tạo tâm thế và tinh thầnhoạt động tích cực, nhằm mục đích cao nhất là tạo mọi cơ hội để mỗi cá nhântrẻ được thể hiện hết khả năng của bản thân, phát triển toàn diện nhân cách conngười mới đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội, của đất nước
1.3 Đối tượng nghiên cứu
- Tôi đi sâu nghiên cứu các biện pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm nhằmnâng cao chất lượng trong hoạt động góc của trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm nonNga Tiến- Nga Sơn
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Với đề tài này, tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như sau:
- Nghiên cứu cơ sở lý thuyết về yêu cầu tổ chức hoạt động góc cho trẻ mầm non
- Nghiên cứu cơ sở lý thuyết về yêu cầu tổ chức các hoạt động giáo dục lấytrẻ làm trung tâm
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế việc tổ chức hoạt động góc cho trẻ trong trường, thực tế trên trẻ, thu thập thông tin
- Phương pháp thống kê xử lý số liệu
2 Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Với trẻ mẫu giáo chơi là hình thức cơ bản giúp trẻ phát triển khả năng suy
nghĩ và sự giao tiếp của trẻ Nhà tâm lý học Lêônchiep khẳng định: “Hoạt động vui chơi mà trung tâm là trò chơi đóng vai theo chủ đề là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo Thông qua trò chơi giúp trẻ hình thành và phát triển cấu trúc tâm lý trong nhân cách của trẻ Hoạt động chơi gây ra những biến đổi về chất
có ảnh hưởng quyết định đến sự hình thành nhân cách trẻ mẫu giáo và chơi là tiền đề cho hoạt động học tập ở lứa tuổi tiếp theo” [3].
Trong lớp học không thể thiếu những mảng trang trí, những góc chơi củatrẻ, do đó để lớp học thêm lôi cuốn giáo viên cần tạo nên một môi trường lớphọc đa dạng bắt mắt….Môi trường có không gian, cách sắp xếp phù hợp, thuậntiện, gần gũi, quen thuộc với cuộc sống thực hàng ngày của trẻ; phản ánh kinh
Trang 3nghiệm, văn hóa của địa phương, luôn thay đổi để tạo ra sự hấp dẫn mới lạ đốivới trẻ [ 4]
Môi trường vật chất tạo cho trẻ những cơ hội để thỏa mãn nhu cầu hoạtđộng và phát triển toàn diện, thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biếtcủa trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo [5]
Hoạt động góc có một đặc trưng rất riêng vì hoạt động chơi của trẻ khôngphải là thật mà là giả vờ, nhưng sự giả vờ ấy mang tính chất rất thật.…Vì vậymỗi nội dung chơi luôn phụ thuộc vào vốn kinh nghiệm của trẻ Trong quá trìnhthực hiện các trò chơi, trẻ phải sử dụng các phương tiện, đồ dùng, nhờ sự tiếpxúc đó mà vốn hiểu biết của trẻ được mở rộng như: tên gọi, màu sắc, kíchthước, hình dạng, những thuộc tính không gian của đồ vật Khi hoạt động góc
có tác dụng hình thành tính mục đích, tính tổ chức, tính sáng tạo, tính cần cù,khả năng tư duy, ngôn ngữ, tính đồng đội, tính hợp tác, tính nhường nhịn, tươngthân tương ái…đây chính là những phẩm chất cần thiết cho trẻ trong cuộc sốngsau này
Các nhà giáo dục đều phải thừa nhận một điều rằng cách tiếp cận tốt nhất
để giáo dục trẻ mầm non là xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
để thúc đẩy sự phát triển tính chủ động, khả năng tư duy cho trẻ Các cách tiếpcận tốt thường thể hiện tính tích hợp cao và kết nối việc học với thực tế đờisống của trẻ Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt, chúng khác nhau về thể chất,tình cảm, xã hội, trí tuệ, hoàn cảnh gia đình, văn hóa và tâm lý Do đó mỗi trẻđều có hứng thú, cách học và tốc độ học tập khác nhau và chúng đều có thểthành công Trẻ học bằng chơi tốt nhất khi có người lớn hỗ trợ và mở rộngnhững gì đang hứng thú và đang thực hiện Ngoài ra phải có môi trường giáodục đa dạng phong phú cho trẻ
Mỗi nhà trường cũng cần phải xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâmcho trẻ được trải nghiệm môi trường giáo dục trong trường mầm non là rấtquan trọng trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ ở hiệu quảcủa việc tạo môi trường nhằm góp phần thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ chămsóc- giáo dục trẻ [6]
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi nghiên cứu
Trường mầm non xã Nga Tiến luôn nhận được sự quan tâm của các cấplãnh đạo Huyện, xã, thôn đầu tư về cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng họctập
Ban giám hiệu nhà trường đầu tư, mua sắm trang thiết bị đồ dùng, đồ chơimầm non phục vụ hoạt động chăm sóc- gíao dục trẻ nói chung cũng như phục
vụ hoạt động góc nói riêng ( Theo thông tư 02/2010/TT-BGDĐT của Bộ Giáodục& Đào tạo về “ Danh mục Đồ dùng – Đồ chơi – Thiết bị dạy học tối thiểudùng cho GDMN” ) như: Giá đồ chơi và đồ dùng, đồ chơi ở các góc…
Bản thân tôi là một giáo viên trẻ khoẻ, trực tiếp đứng lớp nhiều năm, đãtích luỹ được nhiều kinh nghiệm tổ chức hoạt động góc, cùng với lòng yêu nghề
Trang 4luôn có ý thức nâng cao trình độ chuyên môn cho bản thân theo kịp yêu cầugiáo dục hiện hành, có tinh thần trách nhiệm cao, luôn mong muốn nâng caochất lượng giáo dục ở nông thôn, đặc biệt là cho các em nhỏ trong độ tuổi mầmnon ở quê tôi.
Tuy nhiên cũng có những hạn chế như:
Đôi khi tổ chức qua loa, đại khái cho có mà chưa chú trọng đến chất lượnghoạt động góc Chưa chú ý đến việc tận dụng các nguyên vật liệu mở, chưa sửdụng hết chức năng của đồ dùng công nghiệp, còn thụ động, ít sáng tạo Việclàm đồ dùng đồ chơi còn nặng về hình thức, phô trương, chỉ có giáo viên làm làchủ yếu, chưa tạo cơ hội cho trẻ cùng cô tham gia vào việc xây dựng môitrường các góc
Kỹ năng thể hiện vai chơi của trẻ chưa sâu, chưa nhập vai tốt, trẻ chơi với
đồ chơi là chủ yếu, chưa có sự giao lưu, liên kết với nhau, đôi khi còn tranhgiành đồ chơi, trẻ chơi không theo chủ đề, nội dung chơi Do đó vốn kiến thức
kỹ năng lĩnh hội được còn rất hạn chế Kết quả khảo sát chất lượng hoạt độnggóc của lớp mình với các nội dung và kết quả
+ Kỹ năng trang trí, sắp xếp, làm đồ dùng đồ chơi cùng cô: Đạt 37%
+ Kỹ năng làm nhóm trưởng: Đạt 34,3%
+ Kỹ năng nhập vai, thể hiên vai chơi: Đạt 28,6%
+ Kỹ năng hợp tác trong nhóm và giữa các góc chơi với nhau: Đạt 43%+ Kỹ năng sử dụng đồ dùng đồ chơi phù hợp với vai chơi: Đạt 28,6%
+ Trẻ sáng tạo khi chơi: : Đạt 25,7%
Kết quả khảo sát đầu năm
Trang 5Nhận thấy tất cả những khó khăn trên và lo lắng nếu thực trạng tiếp diễnthì sẽ làm mất đi của trẻ nhiều cơ hội để phát triển Tôi cũng nhận thức đượcrằng những gì xẩy ra trong thời thơ ấu của trẻ sẽ ảnh hưởng sâu sắc và lâu dàiđến cuộc đời sau này của trẻ và đứa trẻ nào cũng có thể thành công Đã đến lúccần phải thay đổi, tôi đã quyết tâm tận dụng thuận lợi khắc phục khó khăn tìm
ra và thực hiện ngay trong năm học vừa qua các giải pháp hiệu quả: “ Nâng cao chất lượng hoạt động góc cho trẻ 4-5 tuổi bằng các biện pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” như sau:
2.3.Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1 Giải pháp 1: Cách trang trí, tạo môi trường trong góc phù hợp với quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.
Môi trường giáo dục được ví như người giáo viên thứ hai trong công tác tổchức, hướng dẫn cho trẻ vui chơi và hoạt động Một môi trường sạch sẽ, antoàn, có sự bố trí khu vực chơi và học phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa to lớnkhông chỉ đối với sự phát triển thể chất của trẻ, mà còn thỏa mãn nhu cầu nhậnthức, mở rộng hiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo Xâydựng tốt môi trường vật chất cho các góc hoạt động cũng là tạo phương tiện,điều kiện để trẻ phát triển toàn diện về thể chất, ngôn ngữ, trí tuệ, khả năngthẩm mỹ, tình cảm và kỹ năng xã hội Có nghĩa là môi trường đó nhằm đến sựphát triển của trẻ, lấy trẻ làm trung tâm Mà môi trường giáo dục lấy trẻ làmtrung tâm là môi trường giáo dục đảm bảo được các yêu cầu:
- Là môi trường giáo dục mà trẻ được tham gia xây dựng cùng giáo viên,
bổ sung thêm học liệu, đồ chơi, sắp xếp và vệ sinh góc chơi
- Học liệu đa dạng, hấp dẫn, khuyến khích trẻ có thể sử dụng theo nhiều cách sáng tạo khác nhau
-Phong phú các góc hoạt động trong ngoài lớp
-Tận dụng nguyên liệu sẵn có ở địa phương
-Có nhiều cơ hội cho trẻ được lựa chọn và hoạt động [7]
Áp dụng các yêu cầu trên, tôi đã thiết kế môi trường giáo dục trong các góc
ở lớp:
* Trước hết tôi trẻ cùng tôi tham gia vào việc xây dựng các góc, cùng
làm đồ chơi, trang trí, sắp xếp và vệ sinh góc chơi.
Ngoài những đồ dùng, đồ chơi mua sẵn trên thị trường thì tôi và trẻ phải tựlàm rất nhiều loại đồ dùng, đò chơi tranh ảnh khác phục vụ cho các hoạt động ởlớp Trước hết, tôi xác định rõ những loại tranh ảnh, đồ dùng có tính chất giớithiệu chủ đề hoặc khó làm do cần có sự khéo léo tinh tế trong bố cục đường nétthì cô làm, những loại tranh ảnh, đồ dùng đơn giản thì cô làm cùng trẻ hoặc đểtrẻ tự làm dưới sự hướng dẫn, gợi ý của cô
Khi bắt đầu vào một chủ đề mới, tôi cùng trẻ thảo luận (gợi ý, hướng dẫntrẻ) để xây dựng những góc nào? Trong góc cần có những gì? Và làm như thếnào để tạo ra những góc đó?
Trang 6Ví dụ: Trong chủ đề “Động vật quanh bé”, tôi chuẩn bị tranh mảng chính,
các loại tranh ảnh về động vật theo các nhánh nhỏ của chủ đề, sau đó tôi hướngdẫn trẻ chọn và dán hình ảnh các con vật theo đúng các nhánh như: Hình ảnhcác con vật: Trâu, bò, lợn, gà gắn lên nhánh “ động vật nuôi trong gia đình”;Chọn tranh: Hổ, voi, hươu, gấu gắn lên nhánh “động vật sống trong rừng”;Chọn lô tô: Tôm, cá, cua, ốc gắn lên nhánh “động vật sống dưới nước”, Trẻchọn tranh ảnh con vật: Ong, kiến, ruồi, chim, gắn lên nhánh “côn trùng vàchim”
Một cách khác: Ở các góc, tôi cùng trẻ lau dọn tủ kệ, rửa đồ chơi sau mỗituần hoặc sau các chủ đề, trang trí tranh ảnh minh họa cho hoạt động trong góc,sắp xếp bày trí lại đồ dùng, đồ chơi cho phù hợp, làm mới, bổ sung thêm đồchơi theo đúng chủ đề
Có loại đồ chơi tôi cùng trẻ làm như: Tôi dùng vải may thành bao da cácloại con vật rồi hướng dẫn trẻ nhồi bông, dùng tất mỏng hướng dẫn trẻ buộctúm lại và nhồi bông tạo thành các loại quả rồi cho trẻ bầy lên góc bán hàng Cũng có những loại đồ chơi tôi để trẻ tự tay làm như: Gấp giấy, dán hìnhlàm bưu thiếp, vẽ các bức tranh trang trí trong các góc Cứ như vậy, ở tất cả cácchủ đề tôi đã lôi cuốn thu hút trẻ vào hoạt động vừa huy động được vốn hiểubiết, khả năng sáng tạo của trẻ vừa giúp trẻ rèn luyện các kỹ năng xã hội như:
Kỹ năng hợp tác với bạn, tương tác với đồ dùng, đồ chơi, rèn nề nếp, thói quenlao động tích cực, vệ sinh sạch sẽ và đạt được mục đích giáo dục Điều đó rấtphù hợp với quan điểm quan trọng trong giáo dục mầm non là lấy trẻ làm trungtâm
Phụ lục 1:Trẻ đang trang trí, lau chùi, sắp xếp đồ dùng đồ chơi cùng cô
*Tôi chú ý xây dựng môi trường hoạt động có học liệu đa dạng, hấp dẫn, khuyến khích trẻ có thể sử dụng theo nhiều cách sáng tạo khác nhau:
Tư duy của trẻ mẫu giáo nhỡ thường gắn liền với suy nghĩ và hành độngtheo hứng thú trước mắt Vì vậy sự chuẩn bị đồ dùng của cô là hình thức hấpdẫn để trẻ khám phá và tham gia vào các vai một cách cụ thể Nhờ có đồ dùng,
đồ chơi sáng tạo sẽ thu hút trẻ tham gia vào các góc chơi Mỗi góc chơi có 1hoặc nhiều loại đồ dùng, đồ chơi tương ứng mà thiếu nó thì không thể tiến hànhđược
Với những chất liệu đơn giản, dễ kiếm tìm, dễ sưu tầm như bìa cát tông,lịch cũ, giấy màu, cói lõi… tôi đã tạo ra các đồ dùng, đồ chơi sinh động, phongphú, đẹp, hấp dẫn trẻ
Ví dụ: Ở góc sách truyện: : Tôi sử dụng những hình ảnh trẻ vẽ và tô về các
trang phục để trang trí góc Để tạo cho trẻ sự gần gũi và trẻ hứng thú vì nó làsản phẩm của trẻ, trẻ tạo ra, chơi với nó và thực hiện cách trang trí theo sựhướng dẫn của cô Tận dụng giấy thừa, các tờ lịch cũ cô giúp trẻ đóng thành cácquyển sách, sau đó cho trẻ sưu tầm tranh ảnh cắt hoặc xé dán vào, mỗi trẻ cảmnhận được cái đẹp riêng về quyển sách mình tự làm và được cô giúp
Trang 7Ví dụ: Góc phân vai: Tôi thấy hiện nay có các loại vỏ hộp bánh, hộp sữa,
hộp đựng mỹ phẩm thường có màu sắc rất đẹp nên tôi đã tận dụng làm đồ chơinấu ăn: xoong, nồi, bát, và để trưng bày cho cửa hàng bách hóa, tôi tạo các món
ăn từ đất nặn: thịt bò, xôi đỗ Các món nem: túi nilong để làm vỏ quấn nem,giấy màu vụn, xốp màu vụn làm nhân nem Các món bánh tôi làm từ đất nặntrắng và vàng: bánh trôi và bánh rán Những món ăn có màu sắc đẹp, hấp dẫn từsách báo tranh ảnh tôi cho trẻ cắt và dán để trang trí góc chơi Tùy thuộc vàotừng chủ đề mà tôi trang tí, sắp xếp các vật dụng, đồ dùng, đồ chơi phù hợp.Như trong chủ đề “Gia đình”, ngoài những đồ chơi công nghiệp, tôi cùng trẻchuẩn bị và sắp xếp các loại đồ chơi như: Hộp dựng thức ăn, điện thoại cũ, giỏxách, máy tính cũ, mẹt, rổ tre đựng bát, chõng tre, giúp trẻ có cơ hội và sángtạo trong việc giả làm người lớn trong các tình huống hàng ngày và thử cácnghề nghiệp khác nhau
Ví dụ: Góc xây dựng : Để kích thích trẻ thể hiện trí tưởng tượng, sáng tạo
và để trẻ tìm hiểu các khái niệm toán học, tôi đã chuẩn bị các hình khối bằng gỗ
có các hình dạng, kích cỡ khác nhau, khối hộp cát tông, nhựa, gạch, bộ đồ lắpghép, cói, lõi trong góc có một không gian mở để trẻ bày các khối và xâydựng, có kệ thấp để lưu trữ hộp dựng các hình khối và cất các dụng cụ, đồ chơiđó
Tạo ra hoa: cho trẻ lấy xốp màu cắt thành cánh hoa, sau đó dính vào vỏ thạch,lấy ống hút làm cành, hoặc làm bằng giấy nhăn và xốp quấn quanh dây thép.+ Tạo cây: cây dừa, cây vạn tuế, dùng giấy bìa cũ làm thân, xốp làm lá.+ Làm hàng rào: dùng thìa sữa chua xếp chéo và xốp màu xanh làm cỏ.+ Làm các con vật từ vỏ ngao, sò, cùi ngô, hộp nhựa,…
Ví dụ: Góc tạo hình: Tôi chuẩn bị và cùng trẻ sắp xếp các nguyên vật liệu
như: Gía vẽ, bàn ghế, giá treo tranh, giấy có màu sắc khác nhau, bút chì màu,bút dạ, màu nước, các cuộn len, vải, kéo, keo, lá khô, hột, hạt, vỏ ngao, cói,lõi những nguyên vật liệu này được trưng bày lên tủ góc hoặc đựng vào hộpgiúp cho trẻ có thể lấy được dụng cụ vẽ, đồ dùng để tạo hình
Ví dụ: Góc âm nhạc: Có kệ để lưu giữ các nhạc cụ và đạo cụ âm nhạc bổ
trợ cho việc học nhạc, đĩa CD, đầu đĩa, loa đa năng, đàn organ, các loại nhạc cụ
tự làm: Trống cơm, xắc xô, phách, quạt, váy, mũ múa, xù, hoa đeo tay đượctrưng bày trên kệ vừa tầm giúp trẻ dễ lựa chọn để sử dụng và dễ cất
Ví dụ: Góc khám phá khoa học: Cũng tùy thuộc vào chủ đề thực hiện mà
tôi xác định và trang trí hình ảnh minh họa và chuẩn bị đồ dùngvật liệu tronggóc phù hợp Ví dụ như ở chủ đề “Động vật”, tôi chuẩn bị hình ảnh về sự pháttriển (vòng đời) của các con vật, môi trường sống, thức ăn của chúng Nhưng ởchủ đề “Giao thông”, tôi lại chuẩn bị bộ dụng cụ đồ chơi các bộ phận cấu tạonên một chiếc xe ô tô, xe máy, xe đạp, các loại biển báo giao thông cứ như vậy
mà đồ dùng đồ chơi được thay đổi theo chủ đề và đảm bảo đa dạng, phong phúgiúp trẻ hứng thú hoạt động
Trang 8Ví dụ: Góc thiên nhiên: Được bố trí ngoài hiên lớp, gần vòi nước, ở đây
tôi treo các giỏ cây, hoa các loại, các loại hạt giống, tôi sưu tầm chậu, lốp xe ô
tô rồi đổ đầy đất để trẻ có thể trồng hoa, gieo hạt giống, có các bình xịt để trẻtưới cây, kéo con để cắt bỏ lá khô, có lồng và thức ăn của các con vật
Ngoài ra tôi còn sử dụng những hình ảnh do trẻ tự vẽ và tô màu để trang trícác góc Từ đó tạo cho trẻ sự gần gũi và hứng thú tham gia hoạt động góc vì nó
là sản phẩm của trẻ, trẻ tạo ra nó chơi với nó và thực hiện cách trang trí theo sựhướng dẫn của cô
Sau mỗi chủ đề tôi thường sắp xếp lại, bổ sung thêm đồ dùng đồ chơitrong các góc Tuy nhiên, không nhất thiết cứ thay mới hoàn toàn mà tôi đã tậndụng, giữ lại những đồ dùng đồ chơi của chủ đề trước còn phù hợp với chủ đề
kế tiếp cho trẻ hoạt động mà vẫn có hiệu quả giáo dục cao, trẻ rất thích thú hoạtđộng và nhận ra rằng thế giới xung quanh ta đều có liên quan chặt chẽ với nhau
Tôi đặt tên cho các góc thật đơn giản, dễ hiểu và phù hợp với nội dung góchoạt động, phù hợp chủ đề Tên góc được viết to theo đúng quy định về việclàm quen với chữ viết, gần gũi, dễ hiểu đối với trẻ Tôi làm kí hiệu ở các góc đểcho trẻ chơi tất cả các góc Kí hiệu của trẻ bằng số hoặc bằng chữ cái chủ đề
Ví dụ: Khi thực hiện chủ đề “Giao thông” góc sách có thể đặt tên là:
“Những câu chuyện trên đường”, nhưng ở chủ đề “Động vật quanh bé” góc sách lại có thể đặt tên khác như: “ Những con vật đáng yêu”, hay “Tâm sự của bác gấu”
Cách trang trí trong các góc cũng cần linh hoạt, hấp dẫn Tôi tận dụng cácsản phẩm của trẻ, của địa phương gần gũi giúp trẻ hoạt động giống thật hơn.Hình ảnh, biểu bảng minh họa trong các góc là những con vật ngộ nghĩnh,những hình ảnh gần gũi dễ hiểu với trẻ, những hình ảnh đó tôi không vẽ chếtlên tường mà vẽ tranh lên bạt, bìa cứng và dán lên góc để thuận tiện cho việcthay đổi, di dời, làm mới góc Ánh sáng tự nhiên từ các cửa sổ, cửa ra vào đượctận dụng triệt để
Ví dụ: Trong góc gia đình, tôi trang trí tranh mảng tường, tên góc
“ gia đình yêu thương”, tranh nhỏ minh họa cho hoạt động gia đình, đồchơi công nghiệp, đồ chơi tự làm, nguyên vật liệu mở: lá cây, cói, lõi, sợi đay,túi gạo, túi ngô hạt, đậu Để trang trí tranh mảng tường gia đình, tôi cùng trẻ
sử dụng các nguyên vật liệu mở đó để vẽ, xé dán, gắn hột hạt tạo nên bức tranh
về cảnh sinh hoạt trong gia đình Tôi dùng hạt ngô khô gắn tạo thành một câythế hệ và khuyến khích trẻ mang ảnh rời của từng người thân trong gia đình gắn
Trang 9lên các nhánh cây qua đó trẻ rất hứng thú tham gia cùng cô tạo ra sản phẩm
mà trẻ còn tích cực khi hoạt động trong góc đó, góc có những người thân củatrẻ Và đây cũng là một thành công của tôi trong việc sử dụng hiệu quả nhữngnguyên vật liệu sẵn có ở địa phương vào công tác giáo dục
Ví dụ: Góc xây dựng: Để làm cho góc xây dựng hấp dẫn, lôi cuốn trẻ tôi
đã lấy tên góc là: Kiến trúc sư tí hon, hay Công trình ước mơ…và sử dụng
những gam màu sáng để trang trí và có hình ảnh các bé hoặc các con vật đangchuyển các vật liệu xây dựng hay các bác thợ xây đang xây ở phía trên mảngtường Còn phía mảng tường dưới tôi thường làm bằng nhựa trong hoặc thảmgai trong đó có các sản phẩm do chính tay trẻ làm để gài vào làm tranh trang trícho góc đó
Ví dụ: Sau chủ đề “thực vật quanh bé”, lớp tôi chuyển sang thực hiện chủ
đề “động vật”, tôi đã giữ lại mảng tranh chủ đề lớn về các loại cây, sau đó tôi cùngtrẻ sưu tầm, làm thêm hình ảnh các con vật gián lên tạo thành mảng chủ đề
“ động vật quanh bé” Tôi giữ lại các loại cây, rau, quả trong góc bán hàng để trẻchơi bán thức ăn cho các con vật, giữ lại những bức tranh về rừng cây trong góckhám phá khoa học để trẻ chơi gián hình các con vật vào đúng môi trường sốngcủa chúng, giữ lại các loại cây xanh, cây ăn quả để trẻ sử dụng xây vườn báchthú
Môi trường giáo dục đa dạng, phong phú sẽ tạo hứng thú cho trẻ và cả bảnthân giáo viên, góp phần hình thành và nâng cao mối quan hệ thân thiện, tự tingiữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ, giữa trẻ với học liệu, đồ dùng, đồ chơi, giúp quátrình dạy và học của cô và trẻ diễn ra thuận lợi, đạt mục tiêu giáo dục
Phụ lục 3: Các mảng trang trí tên gọi các góc
* Sắp xếp bố trí các góc và chuẩn bị đồ dùng đồ chơi sao cho tạo được
nhiều cơ hội để trẻ được lựa chọn và hoạt động dễ dàng thuận tiện.
Trong lớp học không thể thiếu những góc chơi của trẻ, do đó để lớp họcthêm lôi cuốn trẻ tôi đã cố gắng tạo nên một môi trường lớp học với những màusắc sinh động và ngộ nghĩnh, có không gian, cách sắp xếp phù hợp, gần gũi,quen thuộc với cuộc sống thực hàng ngày của trẻ Khi thiết kế môi trường chocác góc hoạt động trong lớp căn cứ vào các điều kiện thực tế của trường, lớp tôiphụ trách
- Vị trí góc hợp lý, thuận tiện cho trẻ hoạt động Góc yên tĩnh xa góc hoạt động ồn ào
- Sắp xếp các góc có chỗ cho hoạt động chung và hoạt động cá nhân, tạođiều kiện cho trẻ hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm nhỏ được nhiều hơn, hìnhthức hoạt động phong phú, đa dạng hơn Giúp trẻ tìm hiểu và khám phá cái mới,hoạt động với đồ vật và rèn luyện kỹ năng
- Các góc có khoảng rộng, cách nhau hợp lý để đảm bảo an toàn và vậnđộng của trẻ trong quá trình hoạt động Giữa các góc có lối đi rõ ràng để trẻ cóthể thiết lập các mối quan hệ trong khi chơi Tôi đã sử dung các đồ dùng như:
Trang 10Tủ, giá thấp, kệ, rèm cửa để tạo ranh giới giữa các góc, giúp trẻ nhận dạngđược phạm vi góc của mình nhưng vẫn đảm bảo rằng ranh giới giữa các góckhông che tầm nhìn của trẻ và không cản trở việc tôi có thể quan sát khi baoquát tất cả các góc khi trẻ hoạt động.
Ví dụ: Tôi sắp xếp các góc âm nhạc, góc đóng vai, góc xây dựng ở gần
nhau và xa các góc học tập/ sách; góc tạo hình; Góc xây dựng tránh lối đi lại,góc tạo hình gần nguồn nước, góc thiên nhiên ở ngoài hiên Góc đóng vai cónhiều góc nhỏ nên tôi bố trí góc gia đình sát với góc nấu ăn hay góc bán hàng
để gợi ý, tạo điều kiện cho trẻ thiết lập các mối quan hệ đa dạng phong phútrong khi chơi và tạo cho trẻ có môi trường giao tiếp tích cực nhất, đặc biệt giúptrẻ có những hành vi ứng xử văn minh, lịch sự
Phụ lục 4: Hình ảnh tôi tổ chức hoạt động góc ban giám hiệu đến dự
*Kết quả: Cách trang trí, tạo môi trường trong góc phù hợp với quan điểm
giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đã tạo điều kiện cho trẻ được hoạt động một cáchthoải mái, tự lựa chọn hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm nhỏ, tạo cơ hội chotrẻ bộc lộ hết khả năng của mình, giúp trẻ tìm tòi, khám phá và phát hiện nhiềuđiều mới lạ, hấp dẫn trong cuộc sống, các kiến thức kỹ năng của trẻ được củng
tự đề xướng hoạt động, trẻ được tự lựa chọn các hoạt động ”
Nhưng trong thực tế khi tổ chức hoạt đông góc tôi thấy nhiều khi giáo viêncòn áp đặt, việc hướng trẻ tới góc chơi, vai chơi chưa có nhiều sáng tạo, chủyếu là trẻ quen góc nào, chơi vai gì thì cứ góc đó mà chơi, bởi tâm lý các cô sợcháu mình hoạt động không hiệu quả ở các góc khác, mất công hướng dẫn Bảnthân tôi nhiều khi chưa tin tưởng vào khả năng của mỗi trẻ nên chưa chú ý tạo
cơ hội cho trẻ tham gia vào các góc, các vai chơi khác nhau
Ví dụ: Từ đầu chủ đề, có 4 bạn chơi trong góc xây dựng, bạn A là bác thợ
cả thì buổi chơi nào cũng vậy, 4 bạn đấy cứ vào góc xây dựng mà chơi và bạn Avẫn làm thợ cả Nhiều khi bạn khác giơ tay xin làm thợ cả hay vào chơi ở mộtgóc khác, đổi một vai chơi nào đó để được chơi nhiều hơn, được khám phánhiều hơn nhưng cô đã không tin vào khả năng của trẻ mà không cho trẻ thửvai Thật ra trẻ đã rất nhàm chán với góc chơi, đồ chơi mà ngày nào cũng chỉ ởgóc cô đã chỉ định, trẻ rất muốn chơi ở góc khác với đồ chơi mà bạn khác đượcchơi Nhận thấy sự khát khao được chơi của trẻ, và nhận ra rằng làm mất đinhững cơ hội để trẻ phát triển là sự thiếu trách nhiệm của giáo viên, nếu khôngcho trẻ thử, không cho trẻ thể hiện thì giáo viên không thể đánh giá dúng khảnăng của trẻ
Trang 11Chính vì vậy, năm học này tôi đã mạnh dạn thay đổi quan điểm của mìnhtrong việc thỏa thuận cho trẻ lựa chọn vai chơi để tạo cơ hội cho trẻ được trảinghệm và được thử khả năng thành công của bản thân trẻ.
Ví dụ: Có thể cho trẻ sắm vai là trưởng nhóm thể hiện khả năng làm thủ
lĩnh, tôi tôn trọng những ý kiến của trẻ Để hướng trẻ tự chọn góc, tôi hỏi trẻxem trẻ thích chơi ở góc nào: “Ai thích chơi ở góc xây dựng?”, “ Ai làm thợ cả?
; “Ai thích chơi ở góc đóng vai?”; “ Ai sẽ làm bếp trưởng nhỉ?”, “Bạn nào thíchchơi ở góc sách?”, “Cho cô biết người quản lý sách đâu nào?” Tôi thườngxuyên thay đổi cho mỗi trẻ được làm nhóm trưởng, hôm nay cháu này, mai cháukhác để trẻ có cơ hội phát triển khả năng điều hành, quan sát, quán xuyến nhómchơi, cũng là tạo cơ hội để mỗi trẻ luyện tập khả năng làm chủ tình hình, tínhmạnh dạn, tự tin trong cuộc sống sau này
Cũng như trong cuộc sống thường ngày, trong các mối quan hệ hợp tác, cókhi cá nhân này kết hợp với cá nhân kia tạo thành một nhóm làm việc năng suấtkhông cao Nhưng cũng cá nhân này ta thay đổi kết hợp với cá nhân khác thìhiệu quả công việc lại năng suất hơn Bởi vậy, trong mỗi buổi thỏa thuận chơi,tôi cũng lưu ý thay đổi sự kết hợp giữa các trẻ với nhau giúp trẻ có cơ hội họctập vui chơi với nhiều bạn trong lớp, nếu hôm nay trẻ kết hợp với bạn này cùnglàm một việc trong một nhóm chơi mà không ăn ý, hay xung đột trong ý tưởng,cách làm, nhưng ngày mai trẻ cùng chơi với bạn khác nhóm khác thì vai chơi lạisuôn sẻ, trôi chảy hơn và cho trẻ chơi ở góc theo ý thích, sắm vai mà trẻ muốn
và trẻ có thể chơi lần lượt trong các góc mà trẻ thích Như vậy trẻ được tự chọncác góc mà mình muốn chơi Điều đó hình thành ở trẻ những bài học về kỹnăng hoạt động, về sự hợp tác, sự thấu hiểu và chia sẻ
Mặt khác, một trong những thành công của lớn của buổi chơi đó là thay đổihình thức thỏa thuận trước khi chơi mỗi ngày để tạo hứng thú chơi cho trẻ, đó là
sử dụng những thủ thuật tạo ra mục đích chơi trong mỗi buổi chơi và trong mỗichủ đề
Ví dụ: Với chủ đề “gia đình” tôi thay đổi hình thức thỏa thuận như chơi “
Lăn bóng” Lăn bóng đến bạn nào thì bạn ấy được chọn vai chơi, góc chơi
Hoặc tôi cho trẻ hát mừng sinh nhật và hướng trẻ tới chủ đề của các
góc chơi…
Kết quả : Sử dụng các biện pháp sáng tạo trong việc thỏa thuận hướng trẻ
tới vai chơi trong các góc như tôi vừa phân tích trên thật sự mang lại hiệu quảcao trong hoạt động góc Giúp trẻ mạnh dạn tự tin hơn khi thể hiện các vai chơi,trẻ được trải nghiệm nhiều vai chơi trong nhiều góc chơi khác nhau, được thamgia vào nhiều nhóm chơi, trẻ hứng thú hơn khi hoạt đông và có mục đích rõràng
Phụ lục 5: Hình ảnh cô và trẻ đang thỏa thuận chơi
2.3.3 Giải pháp 3.Tạo cơ hội cho trẻ được hoạt động học bằng chơi trong các góc thông qua việc tác động trẻ với đồ chơi và các góc chơi với nhau.
Với trẻ mầm non, hoạt động chơi có những đặc điểm như sau:
Trang 12- Chơi là thiên hướng tự nhiên, là nhu cầu của trẻ để tham gia và khám phánhững điều trẻ quan tâm, làm cho trẻ được hưởng thụ và hài lòng.
Chính vì vậy mà chơi ở các góc hoạt động có lẽ là một hoạt động quantrọng nhất trong ngày của trẻ và trẻ được chủ động hơn so với các hoạt độngkhác có hướng dẫn của giáo viên
Hoạt động học của trẻ chỉ hiệu quả khi trẻ có cách học tích cực, chủ động,
tự giác với một động cơ hoạt động từ bên trong Vì vậy, tôi tìm cách tạo ra cáctình huống có vấn đề để lôi cuốn trẻ vào hoạt động, giúp trẻ chủ động thể hiệntốt vai chơi, nhập vai giống thật hơn
Tôi đã đi đến từng góc, dành thời gian để gợi ý những cách khác nhau khi
sử dụng vật liệu, khi chơi Di chuyển quanh phòng để quan sát những gì xảy ra
ở các góc, tương tác hoặc làm việc với từng trẻ hoặc trong nhóm nhỏ Kích thích trẻ suy nghĩ và mở rộng trình độ chơi của trẻ đến một cấp độ cao hơn
Ví dụ 1: Đến góc đóng vai, với vai trò là bạn chơi với trẻ, trong vai người
mua hàng, tôi nói với người bán hàng:
- “Bác bán cho tôi 5 quả cà chua ạ! Hết bao nhiêu tiền vậy bác?
- Trẻ trả lời “năm nghìn bác ạ!”
- Tôi đưa ra 3 thẻ tiền, mỗi thẻ là 1000 và nói với trẻ: “Bác ơi! Tôi còn có
ba nghìn, vậy tôi nợ bác bao nhiêu nhỉ?”
- Trẻ nhẩm tính một lúc rồi trả lời: “Hai nhé! Là hai thẻ nữa nhé!”
- Tôi trả lời: “Vâng ạ, bác cứ ghi sổ, rồi mai tôi trả ạ!”
- Trẻ lại đi đến góc sách mượn 1 tờ giấy, 1 cái bút, ghi ghi chép chép, rồi dặn tôi: “Nhớ mai trả nhé!”
- Tôi: “Tôi nhớ ạ! Cảm ơn bác!”
Và sau đó có trẻ khác đến mua hàng, tôi quan sát thấy các con nói với nhaucũng lịch sự, gần gũi, biết cách hướng dẫn khách chọn hàng, đóng vào túi, chàohỏi, cảm ơn Khi đó tôi thấy trẻ thật sự nhập vai, trẻ hành động như một ngườibán hàng thuần thục
Ví dụ 2: Tôi đến góc xây dựng, với vai trò là người đi ngang qua công
trình và thấy trẻ chưa hoạt động tích cực tôi dùng các câu hỏi như
- Hôm nay các bác xây công trình gì vậy?
- Trẻ trả lời “Chúng tôi xây công viên cây xanh!”
- Các bác xây công viên có những gì?
- Nếu các bác mua thêm 4 cây bóng mát, 4 cái ghế và làm thêm một số đèncao áp đặt vào công trình thì tôi tin công trình của bác sẽ đẹp lên nhiều hơn
Ví dụ 3: Tôi đến góc bác sỹ, với vai trò là người đi khám bệnh
- Bác sỹ ơi hôm nay tôi bị đau đầu lắm bác sỹ khám và kê cho tôi xin đơn thuốc a
- Trẻ sẽ sử dụng cụ để khám sau đó trẻ kê đơn?
- Tôi đến cạnh trẻ khác chơi góc này và nói:
+ Cô ơi bán cho tôi thuốc theo đơn này
+ Cô ơi ở đây có bán thuốc bổ không bán thêm cho tôi ít nhé?
Trang 13Nội dung hoạt động tại các góc chơi của trẻ rất phong phú, luôn thay đổitheo từng chủ đề Khi tổ chức hoạt động góc, tôi lồng ghép linh hoạt nhiều nộidung hoạt động giữa các góc để triển khai chủ đề chơi và có sự phối hợp giữacác góc chơi.
Ví dụ 4: Trong chủ đề “Động vật quanh bé” Khi quan sát thấy trong góc
xây dựng, trẻ lúng túng vì xây vườn bách thú mà thiếu các con vật Tôi đến nóivới trẻ: “Bác ơi! Tôi thấy ở cửa hàng kia họ bán nhiều con giống đấy, các bácxem ta nên mua con gì về thả vào vườn đây?” Các trẻ trong nhóm bàn nhau và
cử một bạn đến góc bán hàng để mua con giống
Với cách gợi ý mở như vậy, tôi tạo tình huống, tạo cơ hội để trẻ giao lưu,hợp tác với nhau trong góc và giữa các góc chơi với nhau
Qua đó cho thấy hiệu quả của biện pháp tạo cơ hội cho trẻ được hoạt độnghọc bằng chơi trong các góc thông qua việc tác động trẻ với đồ chơi và các gócchơi với nhau đ ã đáp ứng được mong muốn tự nhiên của trẻ là được cảm nhận
và khám phá một cách tích cực về cuộc sống
Phụ lục 6: Hình ảnh tôi đang tác động trẻ với đồ chơi
2.3.4 Giải pháp 4 Kích thích trẻ suy nghĩ và mở rộng nội dung chơi của trẻ nhằm tạo hứng thú và hiệu quả trong khi chơi.
Trong mỗi buổi chơi không tránh khỏi những lúc trẻ nhàm chán Tuy cónhiều đồ chơi nhưng chưa chắc trẻ đã biết nhiều cách chơi vì vốn kinh nghiệmsống của trẻ còn hạn chế
Để trẻ được chơi nhiều hơn, hứng thú với nội dung chơi của mình, giáoviên phải có các phương pháp hướng dẫn giúp trẻ suy nghĩ tìm ra nhiều cáchchơi, nhiều cách tương tác với đồ chơi nhằm duy trì thời gian chơi của trẻ đôngthời giúp trẻ hứng thú, sáng tạo trong hoạt động, tận dụng hiệu quả tác dụng của
đồ dùng đồ chơi
Vì thế, tôi thường xuyên theo dõi, quan sát các nhóm chơi, các hoạt động củatrẻ tại các góc, quan tâm bao quát toàn bộ khu vực hoạt động của trẻ Tôi chú ýquan sát để nắm bắt kỹ năng chơi, hứng thú chơi của trẻ Thường xuyên theo dõitrẻ hoạt động trong góc để tìm hiểu năng lực, mức độ suy nghĩ của từng trẻ, pháthiện ra đồ dùng, đồ chơi hoặc các vật liệu có khó khăn gì so với khả năng của trẻ.Thông qua quan sát giúp tôi biết được khi nào trẻ cần giúp đỡ, cần phải can thiệp,những gì cần phải bổ sung, thay đổi Từ đó lựa chọn biện pháp tác động, hướngdẫn trẻ chơi phù hợp, hiệu quả trên cơ sở kết quả quan sát
Ví dụ: Trong chủ đề “Giao thông” ở góc nghệ thuật, khi làm các phương
tiện giao thông trẻ còn lúng túng, cô gợi ý hướng dẫn trẻ làm ô tô từ hộp sữa,chai lọ nhựa máy bay từ bìa cát tông, xốp
Trong quá trình quan sát và giám sát trẻ chơi, tôi đánh giá một cách liên tục vìchơi là kiểu học đầu tiên của trẻ em, là phương tiện đánh giá kĩ năng, thể lực, ngônngữ, nhận thức, tình cảm xã hội của trẻ Việc đánh giá trẻ có một vị trí đặc biệtquan trọng trong quá trình tổ chức môi trường, tổ chức các hoạt động cho trẻ, giúptôi định hướng mục tiêu giáo dục, xây dụng kế hoạch tổ chức các
Trang 14góc hoạt động một cách hợp lý Để củng cố kiến thức kỹ năng cho trẻ và nângcao trình độ hoạt động góc cho trẻ.
Đánh giá trẻ trong quá trình trẻ hoạt động để nhận ra khả năng của từngtrẻ, có trẻ có khả năng duy trì trò chơi, nhập vai chơi từ đầu đến cuối, có khảnăng khai thác tác dụng của đồ dùng đồ chơi theo nhiều cách, nhưng cũng nhiềutrẻ tỏ vẻ chán, muốn bỏ góc chơi của mình vì sự hấp dấn của đồ chơi ở góckhác Vì vậy, tôi quan sát nắm bắt tình hình và có sự hướng dẫn kịp thời tạohứng thú cho trẻ hoạt động, tránh tình trạng trẻ di chuyển tự do, lộn xộn, buổichơi không hiệu quả
Ví dụ : Ở góc xây dựng, trong chủ đề “Gia đình”, khi trẻ xây xong khuôn
viên “công trình vườn, ao, chuồng” của mình, trẻ cảm thấy mình “hết việc”,không biết làm gì nữa Tôi đến với vai trò là người thăm quan công trình tròchuyện với trẻ: “Tôi thấy các bác làm việc rất chăm chỉ, nhưng các bác có thấychúng ta cần xây thêm các hàng rào để ngăn các khu vực cho rõ ràng khôngnhỉ?”; “Nếu không có lối đi thì cho gà ăn bằng cách nào?”; “Ao mà không xây
bờ thì cá sẽ đi hết, bác ạ!” hay “Với số vật liệu này, tôi nghĩ chúng ta có thể xâynhà 3 tầng đấy” Với cách gợi ý này, trẻ nhận ra mình còn rất nhiều việc phảilàm, và có thể sử dụng thêm các vật liệu vào nhiều việc khác nhau
Tôi chú ý thay đổi, bổ sung thêm học liệu mới, học liệu có tính phức tạphơn để đáp ứng cho các hoạt động chơi mà trẻ đang tham gia để trẻ có thể pháttriển năng lực và thỏa mãn tính thích khám phá của trẻ
Ví dụ: Đến góc nấu ăn, tôi đưa cho trẻ một túi giấy đã cắt thành sợi và gợi
ý: “Chúng ta có thể nấu thêm món niến nữa đấy!”, “ Hay là con muốn thêm cácthực phẩm khác” và đưa cho trẻ một gói hạt xốp có nhiều màu
Hay như trong góc sách, ở chủ đề “Động vật quanh bé”, trẻ rất hay chán vìtrẻ “đọc sách” chỉ là xem các hình ảnh, trẻ xem hết quyển này đến quyển kiacũng chỉ thấy các con vật Thấy tình hình đó, tôi đã đóng một số quyển sáchtheo từng chủ đề nhánh, có dán hình con vật đại diện ngoài bìa nhưng bên trongkhông có hình ảnh, hay bên ngoài là hình ảnh về nội dung một câu chuyên, bàithơ về chủ đề, và mỗi buổi tôi hướng dẫn cho trẻ trong nhóm cùng hoàn thànhmột quyển bằng cách cho trẻ cắt hình các con vật trong các quyển sách, báo cũ
và dán tạo thành quyển sách về chủ đề nhánh, đúng nội dung câu chuyện, bàithơ và cho trẻ trưng bầy lên giá Làm như vậy , tôi thấy trẻ rất say mê làmviệc, hứng thú hoạt động, phối hợp nhịp nhàng với bạn trong nhóm chơi từ đầuđến cuối và trẻ cảm thấy mãn nguyện với những gì mình làm được sau buổichơi
Song song với các phương pháp trên, việc sử dụng những học liệu mởcũng là một cách kích thích trẻ suy nghĩ, tìm tòi, và duy trì hoạt động trong góchứng thú mà không bị nhàm chán
Ví dụ: Tôi sử dụng những viên sỏi khác nhau để trẻ so sánh màu sắc, hình
dáng, kích thước, trọng lượng; Dùng những sợi dây nhiều màu để múa, buộctóc, tết nơ, làm giả miến nấu ăn, làm giây điện thoại, cũng có thể dùng để so
Trang 15sánh chiều dài, để phân loại màu sắc Học liệu mở kích thích trẻ sáng tạo trongcách sử dụng và lôi cuốn trẻ vào hoạt động.
Kết quả : Bằng những biện pháp vừa phân tích trên không chỉ giúp trẻ tích
cực hoạt động mà còn kích thích trẻ suy nghĩ, tìm cách mở rộng hoạt động củamình mà còn giúp trẻ nâng cao khả năng, trình độ chơi lên mức cao hơn, điềunày cũng có nghĩa là vốn hiểu biết của trẻ được mở rộng, trẻ được phát huy hếtkhả năng của mình và hoạt động góc thật sự có hiệu quả
Phụ lục 7: Hình ảnh tôi đang k ích thích trẻ suy nghĩ và mở rộng
nội dung chơi
2.3.5 Giải pháp 5 Xây dựng các quy tắc trong góc và quản lý số lượng trẻ trong góc chơi.
Ởtrẻ 4-5 tuổi chủ đề và nội dung chơi đã được mở rộng và phong phú hơn.Trẻ đã có thể tự xây dựng chủ đề chơi và vai chơi Nội dung chơi của trẻ là thểhiện mối quan hệ giữa người với người, các xung đột xảy ra trong trò chơi chủyếu là do vai chơi: Ai đóng vai gì? Trẻ đã biết tranh luận với bạn khi chơi: “Mẹ
mà nói với con vậy à?”; “Bác sỹ phải làm thế này chứ!” Các hành động của trẻ
đã mang tính khái quát, phong phú, diễn đạt được mối quan hệ của vai mà trẻđang chơi Trẻ cũng có thể phục tùng các quy tắc , hành vi phù hợp với vai chơimặc dù quy tắc đó trái với mong muốn của trẻ Ví dụ trẻ đóng vai bác sỹ, khi cóngười đến khám bệnh mà “bác sỹ” đang chơi với các dụng cụ có trong góc, bạnchơi liền bảo: “Bác sỹ mà không hỏi bệnh nhân à?” Lập tức “bác sỹ” bỏ đồ chơi
mà hỏi: “ Đau chỗ nào?” rồi lấy ống nghe đặt vào lưng “bệnh nhân”
Điều đó cho thấy rằng, trong hoạt động góc nếu không khéo léo điều chỉnh,hướng lái trẻ, sẽ không tránh khỏi những khi trẻ ồn ào thái quá và không kiểmsoát được Vì vậy, giáo viên cần giúp trẻ hình thành và hiểu rõ giới hạn trongquá trình chơi Đưa ra những hướng dẫn phù hợp và nhất quán để đảm bảo trẻtrẻ chơi trong một môi trường xã hội (các mối quan hệ) tích cực, đề cao tính hợptác, cũng là rèn thói quen kỷ luật trật tự cho trẻ
Ví dụ: Tôi đã trò chuyện với cả lớp, giải thích rằng có 6 góc hoạt động và
mỗi ngày trẻ sẽ có một giờ vào buổi sáng và một giờ vào buổi chiều để chơi ởcác góc Cùng trẻ đến từng góc và nói với trẻ về các quy tắc khi tham gia hoạtđộng trong đó: Bảo quản học liệu, chia sẻ với bạn bè Hỏi trẻ xem trẻ có thểnghĩ ra một số nguyên tắc quan trọng mà tất cả mọi người nên làm theo khi chơi
ở góc như: Lấy đồ chơi ra nhẹ nhàng, không quăng ném đồ chơi, không tranhgiành đồ chơi, khi chơi xong, nên cất đồ chơi ngay ngắn, gọn gàng vào giá, hộpnhư ban đầu, nên nhường nhịn bạn và khuyến khích trẻ chấp hành các nguyêntắc, quy định đã đề ra
Trong hoạt động góc, không phải buổi nào trẻ cũng chơi ở một góc màmình đã chọn ban dầu Vì trẻ có quyền thay đổi và lựa chon các góc chơi khácnhau Vậy làm thế nào để giáo viên có thể quản lý số lượng trẻ, giới hạn thamgia ở các góc, làm thế nào để trẻ di chuyển qua từng góc hoạt động một cách có
hệ thống và đảm bảo rằng sau một chủ đề trẻ đã được chơi ở tất cả các góc hoạtđộng
Trang 16Ví dụ: Tôi đã điều hành, quản lý số lượng trẻ từng góc bằng các biện pháp
sau:
+ Dùng ghế; Đặt số lượng ghế nhất định tại một bàn để biểu trưng số lươngtrẻ hoạt động trong một góc
+ Dùng tấm bìa xanh đỏ: Lấy những tấm bìa hình tròn một mặt gián màu
đỏ, một mặt dán màu xanh Treo số lượng nhất định những tấm bìa lên và quaymặt màu xanh ra ngoài Trẻ sẽ quay mặt màu đỏ ra ngoài khi trẻ tham gia vàogóc Khi tất cả các tấm bìa đều quay mặt màu đỏ ra ngoài thì có nghĩa là tronggóc đã đủ trẻ
+ Vòng cổ: Làm vòng cổ đơn giản với hình ảnh nhóm, treo vào vị trí củagóc Khi vào góc chơi, trẻ sẽ lấy vòng đeo vào Khi vòng hết thì trẻ biết góc đó
đã đủ người chơi
+ Dùng cái hộp và kẹp hoa: Kẹp hoa được kẹp vào thành hộp để cho đủ sốlượng trẻ trong một góc Khi vào góc chơi, trẻ sẽ lấy kẹp hoa bỏ vào hộp Khikẹp được bỏ hết vào hộp thì góc đó đủ số trẻ Và trẻ sẽ lấy kẹp hoa kẹp lại lênthành hộp khi trẻ không muốn chơi ở góc đó nữa
Trong một giờ hoạt động góc, tôi tạo cơ hội cho trẻ được chơi ở 2-3 góckhác nhau Cứ sau khoảng 15 phút tôi đến để thông báo rằng “Con có thể thayđổi góc” và nhắc trẻ cất dọn đồ dùng trong góc để sang góc khác và nhắc trẻ về
số lượng tối đa trong từng góc
Tuy nhiên tôi phải đảm bảo việc cung cấp học liệu đầy đủ cho trẻ hoạtđộng và bố trí các góc là nơi có không gian cho trẻ chơi Tôi theo dõi sự dichuyển của trẻ bằng cách sử dụng một quyển vở để ghi lại các góc trẻ đã đếntham gia và các hoạt động mà trẻ hoàn thành
Kết quả : Bằng giải pháp này trẻ được tham gia chơi các góc rất khoa học,
không lộn xộn, nề nếp chơi tốt Tất cả các trẻ đểu được hoạt động ở tất cả cácgóc
2.3.6 Giải pháp 6 Phối hợp với gia đình trẻ trong việc sử dụng các phương pháp nâng cao chất lượng hoạt động góc.
Như đã nêu trong phần mở đầu, mỗi trẻ có điều kiện gia đình, hoàn cảnh sốngkhác nhau, mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt nên từng trẻ sẽ có hứng thú, cáchhọc và tốc độ học tập riêng Cho nên, không ai có thể hiểu một đứa trẻ tốt hơn giađình trẻ Cha mẹ là người có thể hỗ trợ tốt nhất cho sự phát triển toàn diện của trẻ.Trẻ em sống và lớn lên trong gia đình, trường học, cộng đồng và chụi ảnh hưởngbởi môi trường đó Gia đình là môi trường đầu tiên trẻ học được những kiến thức,
kỹ năng đầu đời (học nói, học cách ứng xử với người khác ) và là nơi để lại dấu
ấn lâu nhất của con người Trường mầm non muốn thực hiện mục tiêu chăm sócgiáo dục trẻ cần phải phối hợp mật thiết với gia đình
Đặc biệt, với mong muốn nâng cao chất lượng hoạt động góc cho trẻ ở lớp,nhất thiết phải dựa vào gia đình, phối hợp chặt chẽ với gia đình trẻ Bởi nhưchúng ta đã biết, hoạt động góc là hoạt động vui chơi đóng vai theo chủ đề, cácvai mà trẻ đóng chính là tái hiện lại công việc của con người thật trong cuộcsống hiện thực xung quanh trẻ, các vai đó là: Ông, bà, bố, mẹ, cô, gì, chú, bác,