Tóm tắt luận án Tiến sĩ Kinh tế: Quản trị rủi ro tín dụng dựa trên nền tảng kiểm tra sức chịu đựng (Stress Testing) tại ngân hàng TMCP công thương Việt Nam

Luận án đánh giá việc quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay của ngân hàng công thương. Các thuật ngữ rủi ro tín dụng, quản trị rủi ro tín dụng, khẩu vị rủi ro tín dụng, chính sách quản trị rủi ro tín dụng… sử dụng trong luận án được hiểu là các thuật ngữ sử dụng trong hoạt động cho vay của ngân hàng công thương, không bao gồm hoạt động huy động vốn và các hình thức cấp tín dụng khác như phát hành LC và bảo lãnh.

2

th ng và tích t  nh ng y u t  d  b  t n thẳ ụ ữ ế ố ễ ị ổ ương, đ c bi t là v n đ  n  x u.ặ ệ ấ ề ợ ấ  

H u qu  c a tăng trậ ả ủ ưởng tín d ng quá nóng và không có đ nh hụ ị ướng chi nế  

lược phù h p đã t o ra s c ép cho n n kinh t ; thêm vào đó vi c x  lý nợ ạ ứ ề ế ệ ử ợ 

x u, lo i b  các ngân hàng y u kém ra kh i h  th ng còn nhi u vấ ạ ỏ ế ỏ ệ ố ề ướng m cắ  làm cho h  th ng ngân hàng thệ ố ương m i   Vi t Nam gi m s c ch ng đ đạ ở ệ ả ứ ố ỡ ể 

có th  ch u đ ng để ị ự ược nh ng cú s c trữ ố ước nh ng b t  n tài chính, r i ro tínữ ấ ổ ủ  

d ng có th  x y ra b t c  lúc nào. ụ ể ả ấ ứ

R t nhi u k  thu t phân tích d  báo r i ro tín d ng đã đấ ề ỹ ậ ự ủ ụ ược phát tri n và áp d ng t i các NHTM c a các qu c gia trên th  gi i, trong đóể ụ ạ ủ ố ế ớ  Stress testing (ST) được áp d ng khá r ng rãi đ  đo lụ ộ ể ường s c ch u đ ngứ ị ự  

r i ro tín d ng c a h  th ng Ngân hàng. Th c t    Hoa k , JP Morganủ ụ ủ ệ ố ự ế ở ỳ  Chase là m t trong nh ng ngân hàng l n nh t đã áp d ng k  thu t nàyộ ữ ớ ấ ụ ỹ ậ  

ki m tra s c ch u đ ng thể ứ ị ự ường xuyên đ  ph c v  cho m c đích qu n tr  r iể ụ ụ ụ ả ị ủ  

ro c a các danh m c hi n có, làm c  s  cho vi c l p k  ho ch kinh doanh.ủ ụ ệ ơ ở ệ ậ ế ạ  

Là m t th  trộ ị ường đang phát tri n, các ngân hàng Vi t Nam đã b c l  m tể ệ ộ ộ ộ  

s  b t c p, y u kém nh  t  l  n  x u gia tăng, trình đ  qu n tr  còn y u,ố ấ ậ ế ư ỷ ệ ợ ấ ộ ả ị ế  ngu n nhân l c ch a đáp  ng yêu c u c a t c đ  phát tri n đa d ng, ph cồ ự ư ứ ầ ủ ố ộ ể ạ ứ  

t p c a n n kinh t  th  trạ ủ ề ế ị ường. Trước th c tr ng đó, vi c nghiên c u vự ạ ệ ứ ề 

phương pháp ki m tra s c ch u đ ng đ i v i r i ro trong ho t đ ng cho vayể ứ ị ự ố ớ ủ ạ ộ  

c a các NHTM là r t c n thi t.ủ ấ ầ ế

      T i Ngân hàng TMCP Công Thạ ương Vi t Nam (NHCT), vi c qu n trệ ệ ả ị 

r i ro trong ho t đ ng cho vay luôn đủ ạ ộ ược Ban lãnh đ o quan tâm và ch  đ oạ ỉ ạ  sát sao. H  th ng qu n tr  r i ro tín d ng (QTRRTD) tệ ố ả ị ủ ụ ương đ i đ y đ  vàố ầ ủ  

đ ng b , bao g m: Chi n lồ ộ ồ ế ược QTRRTD, kh u v  r i ro tín d ng, chính sáchẩ ị ủ ụ  QTRRTD, b  máy QTRRTD, các quy trình và quy đ nh v  qu n lý r i ro tínộ ị ề ả ủ  

d ng, các n i dung v  giám sát và ki m tra quá trình QTRRTD và đi u ch nhụ ộ ề ể ề ỉ  sau giám sát. Tuy nhiên, đ  hoàn thi n h n n a chính sách qu n tr  r i roể ệ ơ ữ ả ị ủ  trong ho t đ ng cho vay cũng nh  xây d ng chi n lạ ộ ư ự ế ược kinh doanh phù h pợ  cho t ng th i k , tác gi  đi sâu nghiên c u ừ ờ ỳ ả ứ “Qu n tr  r i ro tín d ng d a trênả ị ủ ụ ự  

n n t ng ki m tra s c ch u đ ng (ề ả ể ứ ị ự Stress testing) t i Ngân hàng TMCP Côngạ  

Thương Vi t Nam”,ệ  t  đó ki n ngh  tri n khai th c hi n Stress testing trongừ ế ị ể ự ệ  

qu n tr  r i ro ho t đ ng cho vay nh m phát tri n NHCT an toàn hi u quả ị ủ ạ ộ ằ ể ệ ả 

c a ngân hàng. T  vi c lủ ừ ệ ượng hóa được nh ng tác đ ng này, đánh giá s cữ ộ ứ  

ch u đ ng c a NHTM trị ự ủ ước nh ng s  c  x y ra đ  t  đó ho ch đ nh cácữ ự ố ả ể ừ ạ ị  chính sách qu n tr  r i ro trong ho t đ ng cho vay và xây d ng các chi nả ị ủ ạ ộ ự ế  

lược kinh doanh phù h p cho t ng th i k  C  th , lu n án đợ ừ ờ ỳ ụ ể ậ ược th c hi nự ệ  

nh m đ t đ n các m c tiêu sau:ằ ạ ế ụ

         Th  nh t: Xác đ nh qu n tr  r i ro trong ho t đ ng cho vay là ho t đ ngứ ấ ị ả ị ủ ạ ộ ạ ộ  

qu n tr  c t lõi, đ m b o s  phát tri n hi u qu , an toàn và b n v ng choả ị ố ả ả ự ể ệ ả ề ữ  NHTM;

         Th  hai: Xác đ nh các y u t  có th  gây ra r i ro trong ho t đ ng choứ ị ế ố ể ủ ạ ộ  vay c a NHTM, t  đó đo lủ ừ ường lượng hóa các t n th t có th  x y ra khiổ ấ ể ả  các y u t  này thay đ i x u ho c r t x u, đánh giá  nh hế ố ổ ấ ặ ấ ấ ả ưởng c a các t nủ ổ  

th t này đ n tài s n và v n c a NHTM.ấ ế ả ố ủ

      Th  ba: Đánh giá s c ch u đ ng c a NHTM trứ ứ ị ự ủ ước nh ng t n th t khiữ ổ ấ  

x y ra các cú s c b t l i, t  đó ho ch đ nh các chính sách qu n tr  r i ro vàả ố ấ ợ ừ ạ ị ả ị ủ  xây d ng các chi n lự ế ược kinh doanh phù h p cho t ng th i k ợ ừ ờ ỳ

3. Đ i tố ượng và ph m vi nghiên c uạ ứ

3.1. Đ i t ố ượ ng nghiên c u ứ

        Đ i tố ượng nghiên c u trong lu n án này là ứ ậ “Qu n tr  r i ro tín d ngả ị ủ ụ  

d a trên n n t ng ki m tra s c ch u đ ng (ự ề ả ể ứ ị ự Stress testing)  t i Ngân hàngạ  TMCP Công Thương Vi t Nam”ệ

3.2. Ph m vi nghiên c u ạ ứ

Do đ i tố ượng nghiên c u trong lu n án này là ứ ậ “Qu n tr  r i ro tín d ng d aả ị ủ ụ ự  trên n n t ng ki m tra s c ch u đ ng (ề ả ể ứ ị ự Stress testing) t i Ngân hàng TMCPạ  Công Thương Vi t Nam”, nên trong lu n án, tác gi  ch  đánh giá vi c qu nệ ậ ả ỉ ệ ả  

tr  r i ro trong ho t đ ng cho vay c a NHCT. Các thu t ng  R i ro tín d ng,ị ủ ạ ộ ủ ậ ữ ủ ụ  

Qu n tr  r i ro tín d ng, kh u v  r i ro tín d ng, chính sách qu n tr  r i ro tínả ị ủ ụ ẩ ị ủ ụ ả ị ủ  

d ng…s  d ng trong lu n án đụ ử ụ ậ ược hi u là các thu t ng  s  d ng trong ho tể ậ ữ ử ụ ạ  

đ ng cho vay c a NHCT, không bao g m ho t đ ng huy đ ng v n và cácộ ủ ồ ạ ộ ộ ố  hình th c c p tín d ng khác nh  phát hành LC và b o lãnh, bao thanh toán…ứ ấ ụ ư ả

      Đ i tố ượng kh o sát là các thông tin báo cáo tài chính, tình hình ho tả ạ  

đ ng kinh doanh c a NHCT và H  th ng QTRRTD hi n hành t i NHCT,ộ ủ ệ ố ệ ạ  bao   g m:   Chi n   lồ ế ược   QTRRTD,   Kh u   v   r i   ro   tín   d ng,   Chính   sáchẩ ị ủ ụ  

r i ro tín d ng và chi n lủ ụ ế ược phát tri n kinh doanh phù h p.ể ợ

       Không gian nghiên c u: t i lu n án này tác gi  ch  th c hi n nghiênứ ạ ậ ả ỉ ự ệ  

c u nh ng th c hi n đánh giá ki m tra s c ch u đ ng trứ ữ ự ệ ể ứ ị ự ước nh ng r i roữ ủ  tín d ng (r i ro trong ho t đ ng cho vay) tác đ ng đ n ho t đ ng kinhụ ủ ạ ộ ộ ế ạ ộ  doanh chính c a NHCT, không bao g m ho t đ ng c a các công ty con,ủ ồ ạ ộ ủ  công ty liên k t c a NHCT.ế ủ

      Th i gian nghiên c u: Các tài li u, s  li u ph c nghiên c u lu n ánờ ứ ệ ố ệ ụ ứ ậ  

đượ ổc t ng h p thu th p t  giai đo n t  năm 2010 đ n năm 2018 c a NHCTợ ậ ừ ạ ừ ế ủ  

và chi n lế ược phát tri n NHCT giai đo n 2020­2025 t m nhìn 2030.ể ạ ầ

4. Phương pháp nghiên c uứ

Phương pháp nghiên c u c a lu n án là phứ ủ ậ ương pháp h n h p quyỗ ợ  

n p và gi i thích, bao g m phạ ả ồ ương pháp đ nh tính và đ nh lị ị ượng

Phương pháp đ nh tính: đị ượ ử ục s  d ng g m ba bồ ước: Bước 1, lu n ánậ  nghiên c u c  s  lý lu n và t ng h p các quan đi m c a các chuyên gia vứ ơ ở ậ ổ ợ ể ủ ề QTRRTD (đ i v i ho t đ ng cho vay), t  đó đánh giá vai trò quan tr ngố ớ ạ ộ ừ ọ  

c a vi c QTRRTD. Bủ ệ ước 2, lu n án nghiên c u v  đo lậ ứ ề ường r i ro tínủ  

d ng và các phụ ương pháp đo lường r i ro tín d ng đang áp d ng hi n nay,ủ ụ ụ ệ  

t  đó đánh giá  u nhừ ư ược đi m t  các phể ừ ương pháp này trong ho t đ ngạ ộ  

qu n tr  r i ro. Bả ị ủ ước 3, lu n án nghiên c u v  lý lu n và các quan đi m vậ ứ ề ậ ể ề 

Ki m tra s c ch u đ ng (stress testing – ST) trong QTRRTD t i các NHTM,ể ứ ị ự ạ  

t  đó đánh giá các  u nhừ ư ược đi m c a k  thu t này trong ho t đ ng đoể ủ ỹ ậ ạ ộ  

lường r i ro tín d ng trong ho t đ ng kinh doanh c a NHTM.ủ ụ ạ ộ ủ

         Phương pháp đ nh lị ượng: tác gi  th c hi n kh o sát th c t  QTRRTDả ự ệ ả ự ế  

và tình ho t đ ng kinh doanh c a NHCT. Áp d ng phạ ộ ủ ụ ương pháp th ng kêố  

và mô hình h i quy đ  đánh giá ki m tra s c ch u đ ng c a NHCT trồ ể ể ứ ị ự ủ ướ  c

nh ng y u t  thay đ i x u và r t x u đ n ho t đ ng kinh doanh, t  đó đ aữ ế ố ổ ấ ấ ấ ế ạ ộ ừ ư  

ra chính sách QTRRTD và ho ch đ nh chi n lạ ị ế ược kinh doanh phù h p choợ  

t ng th i k ừ ờ ỳ

5. Nh ng đóng góp m i c a lu n ánữ ớ ủ ậ

Xem xét và đ i chi u v i các nghiên c u c a các nhà khoa h c trố ế ớ ứ ủ ọ ướ  cđây, lu n án đã đóng góp nh ng v n đ  m i sau đây:ậ ữ ấ ề ớ

         Tác gi  đã h  th ng hóa nh ng c  s  lý lu n và nh ng quan đi mả ệ ố ữ ơ ở ậ ữ ể  

m i nh t, c p nh t nh ng quy đ nh m i nh t trong QTRRTD d a trên n nớ ấ ậ ậ ữ ị ớ ấ ự ề  

t ng ki m tra s c ch u đ ng t i các NHTM. Đ ng th i đ a ra nh ng yêuả ể ứ ị ự ạ ồ ờ ư ữ  

c u c p bách trong QTRRTD và nâng cao s c c nh tranh c a NHTM trongầ ấ ứ ạ ủ  

th i k  h i nh p kinh t  qu c t ờ ỳ ộ ậ ế ố ế

         V  phề ương pháp nghiên c u: tác gi  đã xây d ng công trình nghiên c uứ ả ự ứ  

c a mình m t cách logic t  lý lu n đ n th c t  áp d ng t i NHCT. D n d tủ ộ ừ ậ ế ự ế ụ ạ ẫ ắ  

v n đ  m t cách khoa h c, d  hi u, d  ti p c n. Dùng phấ ề ộ ọ ễ ể ễ ế ậ ương pháp th ngố  

kê và mô hình h i quy đ  đo lồ ể ường con s  t n th t c  th  cho s  tác đ ngố ổ ấ ụ ể ự ộ  

c a nh ng cú s c đ n ho t đ ng kinh doanh c a Ngân hàng. Ch  ra nh ngủ ữ ố ế ạ ộ ủ ỉ ữ  tác đ ng đ n tài s n và v n c a Ngân hàng và đánh giá con s  c  th  v  s cộ ế ả ố ủ ố ụ ể ề ứ  

ch u đ ng c a Ngân hàng trị ự ủ ước nh ng cú s c thay đ i đó.ữ ố ổ

         T  th c tr ng phân tích QTRRTD c a NHCT và ki m tra s c ch uừ ự ạ ủ ể ứ ị  

đ ng trong QTRRTD t i NHCT, giúp các nhà qu n lý NHCT ự ạ ả có th  d  báo ể ự  

tr ướ c đ ượ ủ c r i ro, t  đó ch  đ ng ừ ủ ộ  ho ch đ nh các chính sách QTRRTDạ ị  

và chi n lế ược phát tri n ho t đ ng kinh doanh tể ạ ộ ương lai an toàn, b n v ngề ữ  cho NHCT, ch  không ph i xây d ng chính sách qu n tr  r i ro d a trênứ ả ự ả ị ủ ự  

nh ng r i ro đã x y ra và đã gây t n th t cho Ngân hàng.ữ ủ ả ổ ấ

6. K t c u lu n ánế ấ ậ

Ngoài ph n m  đ u, k t lu n, lu n án g m 3 chầ ở ầ ế ậ ậ ồ ương, c  th :ụ ể

Ch ươ ng 1: C  s  lý lu n v  qu n tr  r i ro tín d ng d a trên n n ơ ở ậ ề ả ị ủ ụ ự ề  

t ng ki m tra s c ch u đ ng (Stress testing) t i các Ngân hàng th ả ể ứ ị ự ạ ươ ng m i ạ

Ch ươ ng 2: Th c tr ng qu n tr  r i ro tín d ng và th  nghi m qu n ự ạ ả ị ủ ụ ử ệ ả  

tr  r i ro tín d ng d a trên n n t ng ki m tra s c ch u đ ng (Stress testing) ị ủ ụ ự ề ả ể ứ ị ự  

t i Ngân hàng TMCP Công Th ạ ươ ng Vi t Nam ệ

Ch ươ ng 3: Gi i pháp th c hi n qu n tr  r i ro tín d ng trên n n ả ự ệ ả ị ủ ụ ề  

t ng ki m tra s c ch u đ ng t i Ngân hàng TMCP Công Th ả ể ứ ị ự ạ ươ ng Vi t Nam ệ

Tài li u tham kh o ệ ả

Chương 1

C  S  LÝ LU N V  QU N TR  R I RO TÍN D NG D A TRÊNƠ Ở Ậ Ề Ả Ị Ủ Ụ Ự  

N N T NG KI M TRA S C CH U Đ NG (STRESS TESTING) Ề Ả Ể Ứ Ị Ự

m nh và hi u qu  là ti n đ  đ  các ngu n l c tài chính luân chuy n, phânạ ệ ả ề ề ể ồ ự ể  

b  và s  d ng hi u qu , kích thích tăng trổ ử ụ ệ ả ưởng kinh t ,  n đ nh giá tr  đ ngế ổ ị ị ồ  

ti n và t o công ăn vi c làm. Tuy nhiên, trong kinh t  th  trề ạ ệ ế ị ường, r i ro làủ  không th  tránh kh i, mà đ c bi t là r i ro trong ho t đ ng kinh doanhể ỏ ặ ệ ủ ạ ộ  Ngân hàng có ph n  ng dây chuy n, lây lan và ngày càng có bi u hi n ph cả ứ ề ể ệ ứ  

t p. Nh ng r i ro ph  bi n trong ho t đ ng Ngân hàng bao g m: R i roạ ữ ủ ổ ế ạ ộ ồ ủ  thanh kho n, r i ro tín d ng, r i ro thanh toán, r i ro th  trả ủ ụ ủ ủ ị ường, r i ro ho tủ ạ  

đ ng, r i ro ch  quy n và r i ro chính tr  Trong đó, r i ro tín d ng độ ủ ủ ề ủ ị ủ ụ ượ  cđánh giá là m t trong nh ng lo i r i ro có  nh hộ ữ ạ ủ ả ưởng l n nh t đ n ho tớ ấ ế ạ  

đ ng kinh doanh c a Ngân hàng.ộ ủ

1.1.2. Phân lo i r i ro tín d ng ạ ủ ụ

Có nhi u tiêu chí phân lo i r i ro tín d ng. Tuy nhiên, trong ph m viề ạ ủ ụ ạ  

lu n án, tác gi  s  d ng các tiêu chí sau đ  phân lo i r i ro tín d ng, cậ ả ử ụ ể ạ ủ ụ ụ 

1.1.3.  nh h Ả ưở ng c a r i ro tín d ng đ i v i NHTM ủ ủ ụ ố ớ

­ Khi g p r i ro tín d ng, ngân hàng không thu đặ ủ ụ ược kho n ti n g cả ề ố  

và lãi tín d ng, nh ng v n ph i tr  g c và lãi cho các kho n v n huy đ ngụ ư ẫ ả ả ố ả ố ộ  

đ n h n. Đi u này làm cho ngân hàng r i vào tình tr ng m t cân đ i thu chiế ạ ề ơ ạ ấ ố  

và r i ro thanh kho n.ủ ả

­ Chi phí gia tăng do ph i trích l p d  phòng r i ro tín d ng, làm choả ậ ự ủ ụ  

l i nhu n gi m sút. N u r i ro x y ra   m c đ  nh  thì ngân hàng có thợ ậ ả ế ủ ả ở ứ ộ ỏ ể 

­ Môi trường t  nhiên: ự

b) Các nhân t  ch  quan c a các NHTMố ủ ủ

− Chi n lế ược, chính sách không phù h p:ợ

− Năng l c tác nghi p h n ch :ự ệ ạ ế

­ Trình đ  công ngh : ộ ệ

­Đ o đ c ngh  nghi p y u kém:ạ ứ ề ệ ế

1.2. Qu n tr  r i ro tín d ng t i NHTMả ị ủ ụ ạ

1.2.1. Khái ni m qu n tr  r i ro tín d ng ệ ả ị ủ ụ

T i Vi t Nam, khái ni m “qu n tr  r i ro tín d ng” và “qu n lý r i roạ ệ ệ ả ị ủ ụ ả ủ  tín d ng” thụ ường được s  d ng xen l n nhau.ử ụ ẫ   Th c ch t, theo tác gi ,ự ấ ả  

qu n lý r i ro tín d ng là cách th c đ  qu n lý các r i ro trên c  s  ho chả ủ ụ ứ ể ả ủ ơ ở ạ  

đ nh qu n tr  r i ro tín d ng. ị ả ị ủ ụ

1.2.2. S  c n thi t ph i qu n tr  r i ro tín d ng t i NHTMự ầ ế ả ả ị ủ ụ ạ

Nh  đã phân tích   trên, r i ro tín d ng làm h n ch  kh  năng tăngư ở ủ ụ ạ ế ả  

trưởng tín d ng,  nh hụ ả ưởng đ n tính thanh kho n c a ngân hàng, làm tăngế ả ủ  chi phí, gi m l i nhu n,ả ợ ậ   nh hả ưởng đ n h  s  an toàn v n c a ngân hàngế ệ ố ố ủ  

th m chí có th  d n đ n nguy c  phá s n. Do đó, ậ ể ẫ ế ơ ả QTRRTD luôn là yêu c uầ  

c p thi t trong ho t đ ng tín d ng c a ngân hàng.ấ ế ạ ộ ụ ủ

1.2.3. Đo l ườ ng r i ro tín d ng ủ ụ

Sau khi r i ro tín d ng đủ ụ ược nh n bi t, khâu ti p theo trong quy trìnhậ ế ế  QTRRTD là ti n hành đo lế ường r i ro tín d ng. K t qu  đo lủ ụ ế ả ường r i ro tínủ  

d ng có ý nghĩa r t l n trong qu n tr  kinh doanh c a ngân hàng. Đo lụ ấ ớ ả ị ủ ườ  ng

r i ro là m t giai đo n quan tr ng c n s  k t h p t ng hòa c a r t nhi uủ ộ ạ ọ ầ ự ế ợ ổ ủ ấ ề  

y u t  t o thành h  th ng đo lế ố ạ ệ ố ường r i ro.ủ

1.2.4. N i dung qu n tr  r i ro tín d ng ộ ả ị ủ ụ

Có th  phân chia ể QTRRTD thành các n i dung c  th  khác nhau tuộ ụ ể ỳ theo cách th c ti p c n. ứ ế ậ C  th :ụ ể

a, Cách ti p c n r i ro xu t phát t  nghiên c u các d ng r i ro ế ậ ủ ấ ừ ứ ạ ủ  

c  th  đ  ho ch đ nh chính sách qu n tr  r i ro ụ ể ể ạ ị ả ị ủ

b, Cách ti p c n theo các b ế ậ ướ c ti n hành trong quá trình qu n tr ế ả ị  

r i ro tín d ng ủ ụ

1.3. Ki m tra s c ch u đ ng trong qu n tr  r i ro tín d ng t iể ứ ị ự ả ị ủ ụ ạ  các NHTM

1.3.1. Khái quát v  ki m tra s c ch u đ ng ề ể ứ ị ự

Theo nghĩa chung nh t, ki m tra s c ch u đ ng (Stress Testing ­ ST)ấ ể ứ ị ự  

là vi c phân tích xem m t đ i tệ ộ ố ượng ho c m t h  th ng s  ph n  ng nhặ ộ ệ ố ẽ ả ứ ư 

th  nào khi ch u m t áp l c nh t đ nh.  Ví d : các bác sĩ th c hi n các bàiế ị ộ ự ấ ị ụ ự ệ  

ki m tra căng th ng tim b ng vi c cho b nh nhân ch y trên máy t p ch yể ẳ ằ ệ ệ ạ ậ ạ  

b  và giám sát nh p tim và huy t áp. K  s  ki m tra s c ch u đ ng c a v tộ ị ế ỹ ư ể ứ ị ự ủ ậ  

li u xây d ng b ng cách đo xem v t li u thay đ i nh  th  nào khi b  kéoệ ự ằ ậ ệ ổ ư ế ị  căng. 

1.3.2. Các mô hình s  d ng ki m tra s c ch u đ ng đ i v i r iử ụ ể ứ ị ự ố ớ ủ  

ro tín d ngụ

Chương 2

TH C TR NG QU N TR  R I RO TÍN D NG VÀ TH  NGHI MỰ Ạ Ả Ị Ủ Ụ Ử Ệ  

QU N TR  R I RO TÍN D NG D A TRÊN N N T NG KI M TRAẢ Ị Ủ Ụ Ự Ề Ả Ể  

S C CH U Đ NG (STRESS TESTING) T I NGÂN HÀNG TMCPỨ Ị Ự Ạ  

CÔNG THƯƠNG VI T NAMỆ

2.1.T ng quanổ  v  ề Ngân hàng TMCP Công thương Vi t Namệ

2.1.1. Quá trình hình thành và phát tri n c a Ngân hàng TMCP ể ủ   Công Th ươ ng Vi t Nam ệ

Ngân hàng TMCP Công Thương Vi t Nam (NHCT) đệ ược thành l pậ  theo Ngh  đ nh s  53/1988/NĐ­HĐBT ngày 26/03/1988 c a H i đ ng Bị ị ố ủ ộ ồ ộ 

trưởng trên c  s  n n t ngc a V  tín d ng Công nghi p và V  tín d ngơ ở ề ả ủ ụ ụ ệ ụ ụ  

Thương nghi p tr c thu c Ngân hàng nhà nệ ự ộ ước, NHCT chính th c đi vàoứ  

ho t đ ng t  08/07/1988.Tr i qua 30 năm xây d ng và phát tri n, quy môạ ộ ừ ả ự ể  

v n ch  s  h u và quy mô t ng tài s n c a NHCT tăng trố ủ ở ữ ổ ả ủ ưởng vượ ậ  t b c:

v n ch  s  h u c a NHCT nh ng ngày đ u thành l p ch  có 22 t  đ ng,ố ủ ở ữ ủ ữ ầ ậ ỉ ỷ ồ  

đ n nay v n ch  s  h u c a NHCT đ t trên 64 nghìn t  (tăng 2.900 l n),ế ố ủ ở ữ ủ ạ ỷ ầ  trong đó v n đi u l  đ t 37.234 t  đ ng. T ng tài s n c a NHCT t  h nố ề ệ ạ ỷ ồ ổ ả ủ ừ ơ  

700 t  đ ngkhi m i thành l p đ n 31/12/2018 t ng tài s n đã đ t 1.164.000ỷ ồ ớ ậ ế ổ ả ạ  

t  đ ng (tăng 1.660 l n) và là m t trong nh ng ngân hàng có quy mô v n vàỷ ồ ầ ộ ữ ố  

quy mô tài s n l n nh t Vi t Nam cùng c  c u c  đông l n m nh.ả ớ ấ ệ ơ ấ ổ ớ ạ

V  hình th c s  h u, NHCT đề ứ ở ữ ược phê duy t phệ ương án c  ph n hoáổ ầ  vào tháng 9/2008 theo quy t đ nh s  1354/QĐ­TTg và chính th c tr  thànhế ị ố ứ ở  Ngân hàng Thuong mai Cô phân Công thuong Vi t Nam theo gi y phép sơ̂ ̛ ̣ ̉ ̀ ̛ ̛ ệ ấ ́ 142/GP­NHNN ngày 03/07/2009, v i Đi u l  t  ch c và ho t đ ng đớ ề ệ ổ ứ ạ ộ ượ  cchu n y theo Quy t đ nh 1573/QĐ­NHNN năm 2009. Ngân hàng cũng đ iẩ ế ị ổ  tên giao  dich  quôc tê  sang  Vietinbank,  viêt  tăt   cua Vietnam  Joint   Stocḳ ́ ́ ́ ́ ̉  Commercial Banh for Industry and Trade. NHCT ti n hành chào bán cế ổ phi u l n đ u ra công chúng (IPO) vào ngày 25/12/2008 tai S  giao dichế ầ ầ ̣ ở ̣  

ch ng khoán thành phô Hô Chí Minh. C  phi u c a NHCT đứ ́ ̀ ổ ế ủ ược b t đ uắ ầ  niêm y t trên sàn giao dich ch ng khoán Thành phô Hô Chí Minh vào ngàyế ̣ ứ ́ ̀  16/07/2009 v i mã ch ng khoán là CTG. ớ ứ

Hi n nay, c  c u c  đông c a NHCT bao g m các c  đông l n là:ệ ơ ấ ổ ủ ồ ổ ớ  NHNN Vi t Nam (chi m 64,46% s  c  ph n), Bank of Tokyo ­  Mitsubishiệ ế ố ổ ầ  UFJ,   Ltd   (BTMU   ­   chi m   19,73%   s   c   ph n)   và   IFC   Capitalizationế ố ổ ầ  (Equity) Fund, L.P. (IFC ­ chi m 5,39% s  c  ph n). Trong đó, hai đ i tácế ố ổ ầ ố  chi n lế ược là BTMU và IFC có các tho  thu n, h p đ ng h p tác kinhả ậ ợ ồ ợ  doanh và h  tr  k  thu t v i NHCT trong các lĩnh v c: qu n lý r i ro, ápỗ ợ ỹ ậ ớ ự ả ủ  

d ng Basel II, công ngh  thông tin, ngân hàng đ u t , d ch v  khách hàngụ ệ ầ ư ị ụ  

cá nhân và doanh nghi p v a và nh , d ch v  thu ti n m t và các ho t đ ngệ ừ ỏ ị ụ ề ặ ạ ộ  liên quan, ti t ki m và hi u qu  năng lế ệ ệ ả ượng

B ng 2.1. C  c u s  h u c a NHCTả ơ ấ ở ữ ủ

Trong quá trình phát triên cua mình, NHCT đã ngày càng đa d ng hoá̉ ̉ ạ  các lo i hình d ch v  cung c p cho khách hàng. T  vi c đon thuân cung câpạ ị ụ ấ ư ẹ̀ ̂ ̛ ̀ ́ các dich vu tín dung theo chi đao cua NHNN, đ n nay, NHCT cung câp m ṭ ̣ ̣ ̉ ̣ ̉ ế ́ ộ  

h  th ng tệ ố ương đ i đ y đ  các dich vu ngân hàng bán buôn và ngân hàngố ầ ủ ̣ ̣  bán le cho khách hàng trong và ngoài nu c, bao g m cho vay và đâu tu, tàỉ ̛ớ ồ ̀ ̛  

tr  thuong mai, bao lãnh và tái bao lãnh, kinh doanh ngoai hôi, tiên g i,ợ ̛ ̛ ̣ ̉ ̉ ̣ ́ ̀ ử  thanh toán, chuyên tiên, phát hành và thanh toán the tín dung trong nu c và̉ ̀ ̉ ̣ ̛ớ  quôc tê, séc du lich, kinh doanh ch ng khoán, bao hiêm, cho thuê tài chính và́ ́ ̣ ứ ̉ ̉  các  dich vu tài chính ­ ngân hàng khác. NHCT cũng phát tri n nhanh v  ḥ ̣ ể ề ệ 

th ng m ng lố ạ ưới trong và ngoài nước, g m 155 chi nhánh, trên 1.000 phòngồ  giao d ch và qu  ti t ki m trong nị ỹ ế ệ ước và 2 chi nhánh   CHLB Đ c, 1 ngânở ứ  hàng con 100% v n t i CHDCND Lào và 1 văn phòng đ i di n   Myanmar.ố ạ ạ ệ ở  

Đ n nay, NHCT là m t trong s  nh ng ngân hàng có quy mô l n nh t t iế ộ ố ữ ớ ấ ạ  

Vi t Nam. NHCT cũng có các công ty con và công ty liên k t cung c p cácệ ế ấ  

d ch v  tài chính và phi tài chính. ị ụ

Thương hi u Vietinbank đã đệ ược kh ng đ nh và nh n đẳ ị ậ ược nhi uề  

gi i thả ưởng danh giá: 6 năm liên ti p n m trong Top 2000 Doanh nghi pế ằ ệ  

l n nh t th  gi i theo x p h ng c a Forbes; đớ ấ ế ớ ế ạ ủ ược Brand Finance đ nh giáị  giá tr  thị ương hi u đ t 252 tri u USD v i x p h ng thệ ạ ệ ớ ế ạ ương hi u Aệ +; Top 

d n  đ u  thẫ ầ ương  hi u  m nh  Vi t   Nam   2017;  Top  10  trong  500  Doanhệ ạ ệ  nghi p có l i nhu n t t nh t; 5 năm liên ti p đệ ợ ậ ố ấ ế ược Global Finance x pế  

h ng ngân hàng an toàn nh t (x p theo qu c gia k  t  năm 2014 đ n nămạ ấ ế ố ể ừ ế  2018); được S&P x p h ng tín nhi m b ng m c x p h ng tín nhi m qu cế ạ ệ ằ ứ ế ạ ệ ố  gia (t  m c B1 lên Ba3 v i tri n v ng t  “ n đ nh” lên “tích c c”). V iừ ứ ớ ể ọ ừ ổ ị ự ớ  

nh ng thành tích vữ ượt tr i, NHCT độ ược Đ ng và Nhà nả ước phong t ngặ  danh hi u Anh hùng lao đ ng và Huân chệ ộ ương đ c l p h ng nh t.ộ ậ ạ ấ

2.1.2. K t qu  ho t đ ng kinh doanh c a Ngân hàng TMCP Công ế ả ạ ộ ủ  

Th ươ ng Vi t Nam giai đo n 2014­2018 ệ ạ

Giai đo n nh ng năm 2012 ­ 2014 là nh ng năm đ y sóng gió v iạ ữ ữ ầ ớ  ngành tài chính nói chung và ngân hàng nói riêng. N n kinh t  đi vào giaiề ế  

đo n đi xu ng, l m phát cao. Các ngân hàng g p khó khăn khá l n trong ho tạ ố ạ ặ ớ ạ  

đ ng kinh doanh, n  x u tăng m nh đ ng th i l i nhu n ròng cũng suy gi mộ ợ ấ ạ ồ ờ ợ ậ ả  

m nh do trích l p d  phòng r i ro. Tuy nhiên, trong giai đo n 2014­2018,ạ ậ ự ủ ạ  

hi u qu  ho t đ ng kinh doanh c a NHCT không ng ng tăng, là m t trongệ ả ạ ộ ủ ừ ộ  

nh ng ngân hàng đ t m c l i nhu n cao trong h  th ng ngân hàng t i Vi tữ ạ ứ ợ ậ ệ ố ạ ệ  Nam

2.2.3. Kh u v  r i ro tín d ng, c ẩ ị ủ ụ hính sách qu n tr  r i ro tín d ng ả ị ủ ụ  và các  quy đ nh quy trình c p tín d ng c a Ngân hàng   ị ấ ụ ủ TMCP Công Th ươ ng  

Vi t Nam ệ

a/ Kh u v  r i ro tín d ng (m c đ  ch p nh n r i ro) c a Ngân hàngẩ ị ủ ụ ứ ộ ấ ậ ủ ủ  TMCP Công Thương Vi t Namệ

       b/ Chính sách qu n tr  r i ro tín d ng t i Ngân hàng TMCP Côngả ị ủ ụ ạ  

Thương Vi t Namệ

2.2.4. T  ch c b ổ ứ ộ  máy qu n tr  r i ro tín d ng c a NHTMCP ả ị ủ ụ ủ   Công Th ươ ng Vi t Nam ệ

T  ch c b  máy ổ ứ ộ QTRRTD c n đ m b o s  tham gia ph i k t h pầ ả ả ự ố ế ợ  

c a nhi u b  ph n, phòng, ban trong ngân hàng nh m gi m thi u các saiủ ề ộ ậ ằ ả ể  sót, k  h  ho c vi ph m trong toàn b  quá trình th c hi n ho t đ ng tínẽ ở ặ ạ ộ ự ệ ạ ộ  

d ng. B  máy ụ ộ QTRRTD c a NHCT đã chuy n t  c  c u qu n tr  phi t pủ ể ừ ơ ấ ả ị ậ  trung sang qu n tr  t p trung t  nămả ị ậ ừ  2013.Trước năm 2013, t i NHCT ch aạ ư  

có s  tách b ch rõ ràng gi a ch c năng qu n lý r i ro, ch c năng kinhự ạ ữ ứ ả ủ ứ  doanh và ch c năng tác nghi p. B  ph n tín d ng ph i th c hi n đ y đứ ệ ộ ậ ụ ả ự ệ ầ ủ 

c  ba ch c năng nói trên. Sau nămả ứ  2013, NHCT áp d ng c  ch  qu n tr  r iụ ơ ế ả ị ủ  

ro theo hướng t p trung, theo đó 3 ch c năng bao g m ch c năng qu n lýậ ứ ồ ứ ả  

r i ro, ch c năng kinh doanh và ch c năng tác nghi p đủ ứ ứ ệ ược tách bi t m tệ ộ  cách đ c l p nh m ki m soát r i ro tín d ng ch t ch  h n.ộ ậ ằ ể ủ ụ ặ ẽ ơ Mô hình này t oạ  

đi u ki n đ  hình thành h  th ng qu n lý r i ro đ ng b , th ng nh t trênề ệ ể ệ ố ả ủ ồ ộ ố ấ  quy mô c a toàn ngân hàng.ủ

2.2.5.  Nh n  di n   r i  ro  tín   d ng  t i   Ngân   hàng  TMCP  Công ậ ệ ủ ụ ạ  

Th ươ ng Vi t Nam ệ

  Theo quy đ nh hi n hành c a NHCT, cán b  quan h  khách hàngị ệ ủ ộ ệ  

ph i nh n di n và hi u v  r i ro tín d ng trong các ho t đ ng kinh doanhả ậ ệ ể ề ủ ụ ạ ộ  

16

trước khi tham gia vào giao d ch. M i hình th c c p tín d ng ch  đị ọ ứ ấ ụ ỉ ược phép 

th c hi n n u phù h p v i các th  trự ệ ế ợ ớ ị ường m c tiêu và tiêu chí c p tín d ngụ ấ ụ  

đã được NHCT phê duy t. ệ

2.2.6. Th c t  đo lự ế ường r i ro tín d ng và đánh giá m c đ  r iủ ụ ứ ộ ủ  

ro tín d ng t i Ngân hàng TMCP Công Thụ ạ ương Vi t Nam.ệ

       a/Đo lường r i ro tín d ng t i Ngân hàng TMCP Công Thủ ụ ạ ươ  ng

Vi tệ  Nam

b/ Th c t   đánh giá r i ro tín d ng t i Ngân hàng TMCP  Côngự ế ủ ụ ạ  

Thương Vi t Namệ

2.2.7. Th c tr ng ho t đ ng g ự ạ ạ ộ iám sát và ki m tra quá trình th c ể ự  

hi n qu n tr  r i ro tín d ng ệ ả ị ủ ụ

 N i d ng ho t đ ng gộ ụ ạ ộ iám sát và ki m tra quá trình th c hi n qu nể ự ệ ả  

tr  r i ro tín d ngị ủ ụ

 Đi u ch nh sau giám sát quá trình qu n tr  r i ro tín d ngề ỉ ả ị ủ ụ

2.2.8. Chi n l ế ượ c qu n tr  r i ro tín d ng và các đ nh h ả ị ủ ụ ị ướ ng c a ủ   Ngân hàng TMCP Công Th ươ ng Vi t Nam ệ

Chi n lế ược QTRRTD là m t b  ph n c a chi n lộ ộ ậ ủ ế ược kinh doanh 

t ng th ,ổ ể  th  hi n m c tiêu và đ nh hể ệ ụ ị ướng qu n tr  tín d ng trong t ng thả ị ụ ổ ể các m c tiêu và đ nh hụ ị ướng phát tri n c a ngân hàng. Chi n lể ủ ế ượ QTRRTD c 

c a NHCT do H i đ ng qu n tr  ban hành, là c  s  đ  ngân hàng đ  ra cácủ ộ ồ ả ị ơ ở ể ề  

kh u v  tín d ng và các chính sách tín d ng c a ngân hàng.ẩ ị ụ ụ ủ

2.3. Xây d ng và th  nghi mự ử ệ  ki m tra s c ch u đ ng trong qu nể ứ ị ự ả  

tr  r i ro tín d ng t i ị ủ ụ ạ Ngân hàng TMCP Công thương Vi t Namệ

2.3.1. Xây d ng và th  nghi m ự ử ệ  ki m tra s c ch u đ ng trong qu n ể ứ ị ự ả  

tr  r i ro tín d ng t i  ị ủ ụ ạ Ngân hàng TMCP Công th ươ ng Vi t Nam ệ  d ướ i   tác đ ng c a các bi n vĩ mô ộ ủ ế

Theo phân tích t i chạ ương 1 c a Lu n án, các k  thu t th c hi nủ ậ ỹ ậ ự ệ  Stress testing g m: Phân tích đ  nh y đ n gi n, phân tích k ch b n, phânồ ộ ạ ơ ả ị ả  tích t n th t t i đa, lý thuy t c c đ i. Stress testing có th  th c hi n thôngổ ấ ố ế ự ạ ể ự ệ  qua 2 phương pháp: Phương pháp t  trên xu ng (Top­down) và Phừ ố ươ  ngpháp t  dừ ưới lên (Bottom – up). Phương pháp Top­down được th c hi nự ệ  

b i các c  quan giám sát. D a trên s  li u báo cáo c a các Ngân hàng, cở ơ ự ố ệ ủ ơ quan giám sát s  áp d ng các k ch b n khác nhau đ  đánh giá m c đ  t nẽ ụ ị ả ể ứ ộ ổ  

thương c a h  th ng ho c t ng ngân hàng riêng. Cách làm này cho phép củ ệ ố ặ ừ ơ quan qu n  lý  so  sánh   đả ược các  k t  qu  c a  các  ngân  hàng v i  nhau.ế ả ủ ớ  

Phương pháp Bottom­up s  do t ng ngân hàng t  th c hi n theo các k chẽ ừ ự ự ệ ị  

b n do c  quan qu n lý quy đ nh ho c theo các k ch b n đ c thù riêng.ả ơ ả ị ặ ị ả ặ

2.3.2. K t qu  ki m tra s c ch u đ ng đ i v i r i ro tín ế ả ể ứ ị ự ố ớ ủ  d ng t p ụ ậ   trung

Căn c  trên d  li u v  nhóm khách hàng la 10 khach hang co d  nứ ữ ệ ề ̀ ́ ̀ ́ ư ợ 

l n nhât tai NHCT tai th i điêm quy 4 năm 2018, tác gi  ki m tra s c ch uớ ́ ̣ ̣ ờ ̉ ́ ả ể ứ ị  

đ ng đ i v i r i ro tín d ng c a NHCT b ng cách th c hi n m t cú s cự ố ớ ủ ụ ủ ằ ự ệ ộ ố  

đ i v i d  n  c a nhóm khách hàng này, theo đó d  n  cua 10 khach hangố ớ ư ợ ủ ư ợ ̉ ́ ̀  nay đ̀ ược chuyên toan bô sang nhom n  xâu. Khi cú s c x y ra, ngân hàng̉ ̀ ̣ ́ ợ ́ ố ả  phai tăng trích l p DPRR theo t  l  t̉ ậ ỷ ệ ương  ng và k t qu  là tác đ ng đi uứ ế ả ộ ề  

ch nh t  l  an toàn v n đ i v i m i tình hu ng k ch b n đ t ra.ỉ ỷ ệ ố ố ớ ỗ ố ị ả ặ

18

2.3.3. K t lu n rút ra t  k t qu  ki m tra s c ch u đ ng đ i v i ế ậ ừ ế ả ể ứ ị ự ố ớ  

r i ro tín d ng t i NHCT ủ ụ ạ

K t qu  ki m tra s c ch u đ ng đ i v i r i ro tín d ng t i NHCTế ả ể ứ ị ự ố ớ ủ ụ ạ  cung c p thêm m t b ng ch ng v  m i quan h  ch t ch  gi a r i ro trongấ ộ ằ ứ ề ố ệ ặ ẽ ữ ủ  

ho t đ ng c a NHCT và các y u t  vĩ mô c a n n kinh t  nh  t c đ  tăngạ ộ ủ ế ố ủ ề ế ư ố ộ  

trưởng GDP, t  l  l m phát, lãi su t cho vay và t  giá bình quân liên ngânỷ ệ ạ ấ ỷ  hàng. 

K t qu  ki m tra s c ch u đ ng khi x y ra các cú s c đ i v i kinh tế ả ể ứ ị ự ả ố ố ớ ế 

vĩ mô cho th y khi x y ra cú s c v  kinh t  vĩ mô, t  l  n  x u c a NHCTấ ả ố ề ế ỷ ệ ợ ấ ủ  

s  tăng lên, đòi h i ngân hàng ph i trích l p DPRR và gi m tr  v n t  có.ẽ ỏ ả ậ ả ừ ố ự  

H  s  CAR s t gi m s  khi n NHCT ph i b  sung v n v i m c b  sungệ ố ụ ả ẽ ế ả ổ ố ớ ứ ổ  

là 3,71 nghìn t  đ ng đ i v i k ch b n 1 và 1,09 nghìn t  đ ng đ i v i k chỷ ồ ố ớ ị ả ỷ ồ ố ớ ị  

b n 2 đ  đáp  ng yêu c u v n t i thi u theo các quy đ nh hi n hành c aả ể ứ ầ ố ố ể ị ệ ủ  NHNN. Trong khi đó, k t qu  ki m tra s c ch u đ ng đ i v i r i ro tínế ả ể ứ ị ự ố ớ ủ  

d ng t p trung cho th y n u d  n  c a nhóm 10 khách hàng l n c a NHCTụ ậ ấ ế ư ợ ủ ớ ủ  chuy n sang n  x u s  khi n h  s  CAR c a ngân hàng b   nh hể ợ ấ ẽ ế ệ ố ủ ị ả ưở  ngnghiêm tr ng, đòi h i b  sung lọ ỏ ổ ượng v n l n là 15,46 nghìn t  đ ng m i cóố ớ ỷ ồ ớ  

th  đáp  ng yêu c u v n t i thi u theo quy đ nh c a NHNN.ể ứ ầ ố ố ể ị ủ

M c dù xác su t x y ra các cú s c   s  ki n đuôi nh  cú s c kinh tặ ấ ả ố ở ự ệ ư ố ế 

vĩ mô ho c cú s c v  r i ro tín d ng t p trung là không l n, song k t quặ ố ề ủ ụ ậ ớ ế ả 

ki m tra s c ch u đ ng cho th y m t khi các s  ki n này x y ra, h  sể ứ ị ự ấ ộ ự ệ ả ệ ố CAR c a NHCT có th  b  suy gi m nghiêm tr ng và đòi h i m t lủ ể ị ả ọ ỏ ộ ượng v nố  

b  sung r t l n đ  đáp  ng đổ ấ ớ ể ứ ược yêu c u v n t i thi u theo quy đ nh c aầ ố ố ể ị ủ  NHNN. Đi u này cho th y NHCT c n ph i hoàn thi n h  th ng QTRRTD,ề ấ ầ ả ệ ệ ố  bao g m vi c  ng d ng phồ ệ ứ ụ ương pháp ki m tra s c ch u đ ng đ  s n sàngể ứ ị ự ể ẵ  

ng phó v i các bi n đ ng b t l i đ t ng t t  môi tr ng kinh doanh. 

M t khác, mô hình ki m tra s c ch u đ ng đ i v i r i ro tín d ng t iặ ể ứ ị ự ố ớ ủ ụ ạ  NHCT được v n d ng trong ph m vi lu n án này ch  mang tính phậ ụ ạ ậ ỉ ươ  ngpháp lu n đ  minh ho  v  m t k  thu t s  d ng công c  stress­testingậ ể ạ ề ặ ỹ ậ ử ụ ụ  trong QTRRTD, vì v y còn tậ ương đ i đ n gi n so v i thông l  v  ki m traố ơ ả ớ ệ ề ể  

s c ch u đ ng đ i v i r i ro tín d ng t i các NHTM   các nứ ị ự ố ớ ủ ụ ạ ở ước phát tri n.ể  Nguyên nhân ch  y u d n đ n vi c khó áp d ng các k  thu t stress­testingủ ế ẫ ế ệ ụ ỹ ậ  

ph c t p h n là do h n ch  v  m t d  li u. Tuy nhiên, vi c áp d ng b tứ ạ ơ ạ ế ề ặ ữ ệ ệ ụ ấ  

k  mô hình đánh giá m i, hi n đ i nào khi áp d ng cũng g p nh ng khóỳ ớ ệ ạ ụ ặ ữ  khăn nh t đ nh và qua th i gian s  đấ ị ờ ẽ ược hoàn ch nh d n cho phù h p h n.ỉ ầ ợ ơ

2.4. Đánh giá khái quát v  qu n tr  r i ro tín d ng trên n n t ngề ả ị ủ ụ ề ả  Stress­testing t i Ngân hàng TMCP Công thạ ương Vi t Namệ

2.4.1. M t tích c c trong qu n tr  r i ro tín d ng trên n n t ng ặ ự ả ị ủ ụ ề ả   Stress­testing t i Ngân hàng TMCP Công th ạ ươ ng Vi t Nam ệ

­ H  th ng qu n tr  r i ro tín d ng hi n hành c a NHCT t ng đ i  ệ ố ả ị ủ ụ ệ ủ ươ ố

đ y đ  và đ ng b , là c  s  n n t ng t t đ  ti n t i áp d ng Stress­testing ầ ủ ồ ộ ơ ở ề ả ố ể ế ớ ụ   trong QTRRTD t i NHCT ạ

Nh  đã trình bày trong m c 2.2.3, NHCT đã ban hành tư ụ ương đ i đ yố ầ  

đ  và đ ng b  m t h  th ng QTRRTD bao g m:  ủ ồ ộ ộ ệ ố ồ Chi n lế ượ QTRRTD, c 

Kh u v  r i ro tín d ng, Chính sách ẩ ị ủ ụ QTRRTD, B  máy ộ QTRRTD Các quy trình và quy đ nh v  qu n lý r i ro tín d ng, Các n i dung v  giám sát vàị ề ả ủ ụ ộ ề  

ki m tra quá trình ể QTRRTD và Đi u ch nh sau giám sát.ề ỉ H  th ng này gópệ ố  

ph n giúp ho t đ ng tín d ng đầ ạ ộ ụ ược di n ra th ng nh t trong toàn h  th ng,ễ ố ấ ệ ố  

hướng t i vi c đ m b o ki m soát r i ro tín d ng trong khi v n đáp  ngớ ệ ả ả ể ủ ụ ẫ ứ  

được nhu c u h p lý v  d ch v  c a khách hàng. Đ c bi t, các quy trình,ầ ợ ề ị ụ ủ ặ ệ  quy đ nh v  qu n lý tín d ng đị ề ả ụ ược ban hành tương đ i ch t ch , đ ng b ,ố ặ ẽ ồ ộ  phù h p v i th c tr ng khách hàng và c  s  h  t ng c a ngân hàng.ợ ớ ự ạ ơ ở ạ ầ ủ

20

2.4.2. M t h n ch  trong qu n tr  r i ro tín d ng trên n n t ng ặ ạ ế ả ị ủ ụ ề ả   Stress­testing t i Ngân hàng TMCP Công Th ạ ươ ng Vi t Nam ệ

­ H  th ng QTRRTD tuy đã không ng ng đ c c i thi n nh ng hi n ệ ố ừ ượ ả ệ ư ệ  

v n còn m t s  b t c p làm h n ch  ch t l ẫ ộ ố ấ ậ ạ ế ấ ượ ng, hi u qu  c a công tác ệ ả ủ  

qu n tr  r i ro c a NHCT nh : ả ị ủ ủ ư

­ K t qu  ki m tra s c ch u đ ng đ i v i r i ro tín d ng khi x y ra ế ả ể ứ ị ự ố ớ ủ ụ ả   các cú s c vĩ mô và cú s c t p trung tín d ng c a NHCT cho th y: R i ro ố ố ậ ụ ủ ấ ủ   tín d ng c a NHCT nh y c m v i các bi n s  kinh t  vĩ mô nh  t c đ ụ ủ ạ ả ớ ế ố ế ư ố ộ   tăng tr ưở ng GDP, L m phát, Lãi su t VND và T  giá ạ ấ ỷ  

­ K t qu  ki m tra s c ch u đ ng đ i v i r i ro tín d ng cũng cho ế ả ể ứ ị ự ố ớ ủ ụ  

th yr i ro t p trung tín d ng vào khách hàng l n và nhóm khách hàng là ấ ủ ậ ụ ớ   nhóm r i ro có nguy c  t o ra cú s c r i ro l n nh t cho NHCT ủ ơ ạ ố ủ ớ ấ

­M c dù đ nh h ng chi n l c QTRRTD c a NHCT đã ti p c n ặ ị ướ ế ượ ủ ế ậ   theo các n i dung khuy n ngh  c a Basel II và các thông l  qu c t  t t ộ ế ị ủ ệ ố ế ố  

nh t, tuy nhiên ch a th y văn b n chính th c ch  đ o c  th  vi c tri n khai ấ ư ấ ả ứ ỉ ạ ụ ể ệ ể  

áp d ng ST trong QTRRTD c a NHCT.  ụ ủ Vì v y, cho đ n nay NHCT ch a cóậ ế ư  

co chê, quy trình nghi p v , k  thu t, b  máy quan lý h  thông đánh giá s c̛ ́ ệ ụ ỹ ậ ộ ̉ ệ ́ ư  ́chiu đ ng r i ro tín d ng theo yêu c u. NHCT cũng ch a thi t l p đ y đ̣ ự ủ ụ ầ ư ế ậ ầ ủ các c  s  d  li u đ  áp d ng qu n tr  r i ro theo phơ ở ữ ệ ể ụ ả ị ủ ương pháp đ nh lị ượ  ng

ST. Thông thường, đ  ki n t o 1 cú s c h p lý, chúng ta c n có d  li u t iể ế ạ ố ợ ầ ữ ệ ố  thi u c a 1­2 chu k  kinh t , nghĩa là 10­12 năm. NHCT có th  ch a có để ủ ỳ ế ể ư ủ 

d  li u đ  xác đ nh quy mô các cú s c đ i v i r i ro tín d ng. Hi n nay,ữ ệ ể ị ố ố ớ ủ ụ ệ  

vi c phân lo i n  đang đệ ạ ợ ược áp d ng theo ụ Văn b n h p nh t 22/VBHN­ả ợ ấNHNN năm 2014. Do h n ch  v  m t s  li u, s  r t khó đ  đ a ra m t cúạ ế ề ặ ố ệ ẽ ấ ể ư ộ  

s c mang ý nghĩa th c ti n nh  các cú s c tín d ng theo nh ng lĩnh v c tínố ự ễ ư ố ụ ữ ự  

d ng tr ng đi m nh  b t  đ ng s n, xây d ng, cho vay b t  đ ng s nụ ọ ể ư ấ ộ ả ự ấ ộ ả  

thương m i, vv… M t đ u s  li u quan tr ng khác là phân lo i n  t t vàạ ộ ầ ố ệ ọ ạ ợ ố  

n  x u theo các lĩnh v c nh  doanh nghi p, h  gia đình, chính quy n trungợ ấ ự ư ệ ộ ề  

ng và các doanh nghi p nhà n c hay s  li u phân lo i n  theo đ ng

ti n (n i t , ngo i t ) hi n nay ch a đ y đ  S  li u v  t p trung tín d ngề ộ ệ ạ ệ ệ ư ầ ủ ố ệ ề ậ ụ  (các kho n vay đ i v i m t khách hàng ho c m t nhóm khách hàng liênả ố ớ ộ ặ ộ  quan) cũng ch a đư ược quan tâm theo dõi sát sao. Ngoài ra, c  s  d  li uơ ở ữ ệ  cũng không có s  li u v  d  phòng chung cho các kho n n    nhóm nố ệ ề ự ả ợ ở ợ chu n và d  phòng c  th  cho các nhóm n  c n theo dõi, n  x u hay sẩ ự ụ ể ợ ầ ợ ấ ố 

li u v  tài s n b o đ m cho các kho n vay cũng còn h n ch  Ngoài ra, đệ ề ả ả ả ả ạ ế ể tri n khai th c hi n để ự ệ ược các nghi p v  ST, trệ ụ ước h t ph i đào t o các cánế ả ạ  

b  ch  ch t có kh  năng s  d ng độ ủ ố ả ử ụ ược các công ngh  qu n tr  r i ro trênệ ả ị ủ  

n n t ng ST. Tuy nhiên, hi n nay NHCT cũng ch a đào t o đề ả ệ ư ạ ược các nhân 

s   k   thu t   ch   ch t   chu n   b   cho   vi c   tri n   khai   th c   hi n   STvự ỹ ậ ủ ố ẩ ị ệ ể ự ệ ề QTRRTD

Chương 3

GI I PHÁP TH C HI N QU N TR  R I RO TÍN D NG TRÊN N NẢ Ự Ệ Ả Ị Ủ Ụ Ề  

22

T NG KI M TRA S C CH U Đ NG T I NGÂN HÀNG TMCPẢ Ể Ứ Ị Ự Ạ  

CÔNG THƯƠNG VI T NAMỆ

3.1. Đ nh hị ướng phát tri n ho t đ ng kinh doanh t i Ngân hàngể ạ ộ ạ  TMCP Công Thương Vi t Nam giai đo n 2020­2025.ệ ạ

3.1.1. Đ nh h ị ướ ng ho t đ ng kinh doanh chung t i Ngân hàng ạ ộ ạ   TMCP Công Th ươ ng Vi t Nam giai đo n 2020­2025 ệ ạ

      M c tiêu c a NHCT giai đo n 2020­2025, là tr  thành T p đoàn tàiụ ủ ạ ở ậ  chính có quy mô l n v i hi u qu  ho t đ ng t t nh t h  th ng Ngân hàngớ ớ ệ ả ạ ộ ố ấ ệ ố  

Vi t Nam. NHCT đã xác đ nh nh ng tr ng tâm chi n lệ ị ữ ọ ế ược trong nh ng nămữ  

ti p theo là ti p t c tăng trế ế ụ ưởng kinh doanh có ch n l c, hi u qu , b nọ ọ ệ ả ề  

v ng, chuy n d ch m nh c  c u khách hàng, ti p t c t  đ ng hóa d ch vữ ể ị ạ ơ ấ ế ụ ự ộ ị ụ 

v i ti n ích cao, c i thi n m nh m  ch t lớ ệ ả ệ ạ ẽ ấ ượng d ch v , đ y m nh d ch vị ụ ẩ ạ ị ụ phi tín d ng, đ c bi t chú tr ng d ch v  thanh toán  ng d ng n n t ng côngụ ặ ệ ọ ị ụ ứ ụ ề ả  ngh  hi n đ i; nâng cao năng l c tài chính, tăng cệ ệ ạ ự ường hi u qu  ho t đ ngệ ả ạ ộ  ngân hàng và công ty con, công ty liên k t; c i thi n năng su t lao đ ng,ế ả ệ ấ ộ  

qu n tr  hi u qu  chi phí.ả ị ệ ả

3.1.2. Đ nh h ị ướ ng chi n l ế ượ c qu n tr  r i ro tín d ng c a Ngân ả ị ủ ụ ủ   hàng TMCP Công Th ươ ng Vi t Nam giai đo n 2020­2025 và t m nhìn ệ ạ ầ   2030.

Trên c  s  m c tiêu kinh doanh nói trên, ơ ở ụ NHCT đã ho ch đ nh chi nạ ị ế  

l c QTRRTD phù h p v i chi n l c kinh doanh. Theo đó, ho t đ ng tínượ ợ ớ ế ượ ạ ộ  

d ng c a ụ ủ NHCT trong giai đo n nàyạ  được xác đ nh theo các đ nh h ng nhị ị ướ ư sau:

+ C ng c  và hoàn thi n h n n a h  th ng QTRRTD hi n hành c aủ ố ệ ơ ữ ệ ố ệ ủ  NHCt. Rà soát ban hành các quy đ nh v  kh u v  r i ro tín d ng; chính sáchị ề ẩ ị ủ ụ  tín d ng; b  máy t  ch c, nhân s ; quy trình quy đ nh nghi p v  cho vay;ụ ộ ổ ứ ự ị ệ ụ  

vi c giám sát và đi u ch nh sau giám sát đ m b o… Cân b ng gi a khệ ề ỉ ả ả ằ ữ ả năng đáp  ng c a v n t  có và m c tiêu tăng trứ ủ ố ự ụ ưởng tín d ng d  ki n, ch tụ ự ế ấ  

lượng tín d ng, m c sinh l i d  ki n, đ m b o tính liên t c trong dài h n,ụ ứ ờ ự ế ả ả ụ ạ  

có tính đ n bi n đ ng chu k  c a n n kinh t  tác đ ng đ n ho t đ ng kinhế ế ộ ỳ ủ ề ế ộ ế ạ ộ  doanh c a ngân hàng. Đ ng th i, NHCT c n đánh giá k t qu  kinh doanhủ ồ ờ ầ ế ả  

và đi u ch nh chi n lề ỉ ế ượ ủc r i ro tín d ng nh m đ m b o tính phù h p g nụ ằ ả ả ợ ắ  

li n v i ho t đ ng kinh doanh và quy chu n qu c t  đ i v i ki m soát r iề ớ ạ ộ ẩ ố ế ố ớ ể ủ  

ro tín d ng trong ho t đ ng ngân hàng.ụ ạ ộ

+ Đi u ch nh danh m c c p tín d ng và đ nh hề ỉ ụ ấ ụ ị ướng phân khúc c pấ  tín d ng.  u tiên tăng trụ Ư ưởng phân khúc khách hàng v a và nh , khách hàngừ ỏ  bán l , khách hàng doanh nghi p FDI. Trong đó phát tri n khách hàng v aẻ ệ ể ừ  

và nh  là nhi m v  tr ng tâm, ti p t c c  c u đ i tỏ ệ ụ ọ ế ụ ơ ấ ố ượng khách hàng, dư 

n , gi m b t s  ph  thu c vào đ i tợ ả ớ ự ụ ộ ố ượng khách hàng doanh nghi p l n.ệ ớ  

u tiên cho vay ng n h n, đ u t  v n s n xu t kinh doanh, ngành ngh

được Chính ph   u tiên phát tri n đ m b o s  tăng trủ ư ể ả ả ự ưởng an toàn, b nề  

v ng c a h  th ng.ữ ủ ệ ố

+ Phát tri n d ch v  thanh toán, nâng t  tr ng thu phí d ch v /t ngể ị ụ ỷ ọ ị ụ ổ  

l i nhu n; tri n khai các công c , s n ph m ph c v  gi i pháp khôngợ ậ ể ụ ả ẩ ụ ụ ả  dùng ti n m t.ề ặ

+ Th c hi n ki m soát ch t ch  các kho n tín d ng đã c p, ki mự ệ ể ặ ẽ ả ụ ấ ể  soát t  l  n  x u t i đa dỷ ệ ợ ấ ố ưới 2%. T p trung gi i quy t d t đi m các kho nậ ả ế ứ ể ả  

n  x u, n  x  lý r i ro hi n t i.ợ ấ ợ ử ủ ệ ạ

+ Tinh gi m quy trình nghi p v  đ m b o hả ệ ụ ả ả ướng đ n khách hàngế  

đ ng th i ki m soát r i ro c a ngân hàng, tăng năng su t lao đ ng. Nângồ ờ ể ủ ủ ấ ộ  cao tinh th n th c hi n nghiêm túc các quy đ nh c a pháp lu t cũng nhầ ự ệ ị ủ ậ ư các quy đ nh c a NHCT trong ho t đ ng kinh doanh cũng nh  trong côngị ủ ạ ộ ư  tác qu n tr  đi u hành.ả ị ề

24

+ Tri n khai an toàn hi u qu  h  th ng công ngh  thông tin (CNTT)ể ệ ả ệ ố ệ  

m i, là ngân hàng đ u tiên có h  th ng CNTT hàng đ u khu v c Châu Á.ớ ầ ệ ố ầ ự  Đây là nhi m v  l n, quan tr ng c a h  th ng nh m khai thác t i đa tínhệ ụ ớ ọ ủ ệ ố ằ ố  năng công ngh , đ y m nh bán chéo.ệ ẩ ạ

Chi n lế ược QTRRTD c a NHCT có th  đủ ể ược đánh giá l i và đi uạ ề  

ch nh h ng năm ho c khi có s  thay đ i quan tr ng, b t thỉ ằ ặ ự ổ ọ ấ ường v  môiề  

trường kinh doanh và khuôn kh  th  ch ổ ể ế

3.2. Gi i pháp th c hi n qu n tr  r i ro tín d ng trên n n t ngả ự ệ ả ị ủ ụ ề ả  

ki m tra s c ch u đ ng t i ể ứ ị ự ạ Ngân hàng TMCP Công Thương Vi t Namệ

3.2.1. B  sung đ nh hổ ị ướng chi n lế ược qu n tr  r i ro trên n n t ngả ị ủ ề ả  stress testing vào chi n lế ược qu n tr  r i ro c a  ả ị ủ ủ Ngân hàng TMCP Công 

Thương Vi t Namệ

3.2.2  Nâng cao ch t lấ ượng d  li u đ u vào đ  b o đ m k t quữ ệ ầ ể ả ả ế ả 

ki m tra ể stress testing chính xác và các k t lu n rút ra có tính kh  thi caoế ậ ả

3.2.3. Áp d ng mô hình qu n tr  r i ro tín d ng k t h p phụ ả ị ủ ụ ế ợ ương pháp 

đo lường r i ro theoủ  phương pháp truy n th ngề ố  và  phương pháp đo lườ  ng

r i ro thông qua vi củ ệ   ki m tra s c ch u đ ng  ể ứ ị ự (stress  testing)  theo đ nhị  

hướng yêu c u c a Basel II.ầ ủ

3.2.4. Tri n khai xây d ng h  th ng ki m tra s c ch u đ ng đ i v iể ự ệ ố ể ứ ị ự ố ớ  

r i ro tín d ng ủ ụ nh  m t b  ph n không tách r i c a h  th ng qu n tr  r iư ộ ộ ậ ờ ủ ệ ố ả ị ủ  

3.2.6. Xem xét đi u ch nh chi n lề ỉ ế ược tín d ng cho khách hàng l n vàụ ớ  

t p trung tín d ng cho các khách hàng/ngành hàng hi n hành đ  phân tán r iậ ụ ệ ể ủ  

ro tín d ng t p trung ti m  n.ụ ậ ề ẩ

3.2.7. Ch  đ ng xây d ng các phủ ộ ự ương án tăng v n ch  s  h u đ  đ iố ủ ở ữ ể ố  phó v i các cú s c vĩ mô do kh ng kho ng kinh t , tài chính làm bi n đ ngớ ố ủ ả ế ế ộ  các y u t  nh  GDP, CPI, lãi su t VND, t  giá h i đoái gây nên n  x u đ tế ố ư ấ ỷ ố ợ ấ ộ  

ng t d n đ n thâm h t h t v n ch  s  h u.ộ ẫ ế ụ ế ố ủ ở ữ

3.2.8  Th c   hi n   chính   sách   tăng   trự ệ ưởng   tín   d ng   an   toàn   hi uụ ệ  

qu ,m  r ng tín d ng ph i đi đôi v i ki m soát ch t ch  ch t lả ở ộ ụ ả ớ ể ặ ẽ ấ ượng tín 

d ng,ụ  b o đ m h  s  an toàn v n t i thi uả ả ệ ố ố ố ể .

3.2.9. Căn c  k t qu  th c hi n ki m tra stress testing nh m đánh giáứ ế ả ự ệ ể ằ  

r i ro tín d ng c a t ng đ n v  kinh doanh đ  đ a ra h  tr  vi c giao chủ ụ ủ ừ ơ ị ể ư ỗ ợ ệ ỉ tiêu k  ho ch kinh doanh hi u qu , đ m b o an toàn trong kinh doanh.ế ạ ệ ả ả ả

3.2.10. Căn c  k t qu  th c hi n ki m tra stress testing đ  th c hi nứ ế ả ự ệ ể ể ự ệ  phân lo i khách hàng và đ a ra các quy t đ nh tín d ng phù h p.ạ ư ế ị ụ ợ

3.2.11. Căn c  k t qu  th c hi n ki m tra stress testing Ngân hàngứ ế ả ự ệ ể  

đ a ra các bi n pháp gi m thi u r i ro tín d ng.ư ệ ả ể ủ ụ

      3.3. Đi u ki n đ  th c hi n các gi i pháp qu n tr  r i ro tín d ngề ệ ể ự ệ ả ả ị ủ ụ  trên n n t ng ki m tra s c ch u đ ng t i Ngân hàng TMCP Công Thề ả ể ứ ị ự ạ ươ  ng

Vi t Nam.ệ

3.3.1. Đ iố  v i Chính ph  và các c  quan qu n lý nhà n c có liên quanớ ủ ơ ả ướ3.3.2. Đ i v i Ngân hàng Nhà nố ớ ước Vi t Namệ

26

 K T LU NẾ Ậ

QTRRTD d a trên n n t ng ki m tra s c ch u đ ng (stress testing) làự ề ả ể ứ ị ự  

phương pháp qu n tr  đã khá ph  bi n trong ho t đ ng c a các NHTM trênả ị ổ ế ạ ộ ủ  

th  gi i. Trong môi trế ớ ường kinh doanh đ nh hị ướng theo kinh t  th  trế ị ườ  ng

hi n nay thì vi c nâng cao ch t lệ ệ ấ ượng qu n tr  r i ro tín d ng trong ho tả ị ủ ụ ạ  

đ ng c a các NHTM là c p thi t. Vi c QTRRTD d a trên n n t ng ki mộ ủ ấ ế ệ ự ề ả ể  tra s c ch u đ ng (stress testing) giúp ngân hàng có th  h n ch  và tránhứ ị ự ể ạ ế  

được nh ng r i ro trong quá trình c p tín d ng, nâng cao hi u qu  ho tữ ủ ấ ụ ệ ả ạ  

đ ng kinh doanh c a ngân hàng. M t khác, căn c  trên k t qu  c a vi cộ ủ ặ ứ ế ả ủ ệ  đánh giá s c ch u đ ng c a mình, ngân hàng có th  ch  đ ng đ a ra cácứ ị ự ủ ể ủ ộ ư  chi n lế ược kinh doanh phù h p đ  gi m thi u ho c tránh nh ng cú s c tợ ể ả ể ặ ữ ố ừ 

n n kinh t , t  n i t i ho t đ ng c p tín d ng nh m đ m b o an toàn v nề ế ừ ộ ạ ạ ộ ấ ụ ằ ả ả ố  

và hi u qu  ho t đ ng c p tín d ng c a ngân hàng.ệ ả ạ ộ ấ ụ ủ

      Quá trình nghiên c u “Qu n tr  r i ro tín d ng d a trên n n t ngứ ả ị ủ ụ ự ề ả  

ki m tra s c ch u đ ng (Stress testing) t i Ngân hàng TMCP Công Thể ứ ị ự ạ ươ  ng

Vi t Nam” tác gi  đã làm rõ đệ ả ược các n i dung: (i) Xác đ nhqu n tr  r i roộ ị ả ị ủ  trong ho t đ ng cho vay là ho t đ ng qu n tr  c t lõi, đ m b o cho s  phátạ ộ ạ ộ ả ị ố ả ả ự  tri n hi u qu , an toàn và b n v ng đ i v i ho t đ ng c a m i NHTM; (ii)ể ệ ả ề ữ ố ớ ạ ộ ủ ọ  Xác đ nh các y u t  có th  gây ra r i ro trong ho t đ ng cho vay c aị ế ố ể ủ ạ ộ ủ  NHTM, t  đó đo lừ ường lượng hóa các t n th t có th  x y ra khi các y u tổ ấ ể ả ế ố này thay đ i x u ho c r t x u, đánh giá các y u t  này  nh hổ ấ ặ ấ ấ ế ố ả ưởng đ n tàiế  

s n và v n c a NHTM; (iii) Đánh giá s c ch u đ ng c a NHCT trả ố ủ ứ ị ự ủ ướ  c

nh ng t n th t khi x y ra các cú s c b t l i, t  đó ho ch đ nh các chínhữ ổ ấ ả ố ấ ợ ừ ạ ị  

sách qu n tr  r i ro và xây d ng chi n lả ị ủ ự ế ược kinh doanh phù h p cho t ngợ ừ  

th i k ờ ỳ

K t qu  ki m tra s c ch u đ ng s  có ý nghĩa l n h n đ i v i NHCTế ả ể ứ ị ự ẽ ớ ơ ố ớ  khi k t qu  này đế ả ược xem xét, v n d ng trong quá trình QTRRTD, t  khâuậ ụ ừ  xây d ng chi n lự ế ược tín d ng, kh u v  r i ro tín d ng, chính sách tín d ng,ụ ẩ ị ủ ụ ụ  hoàn thi n b  máy QTRRTD và các quy trình, quy đ nh v  QTRRTD, giámệ ộ ị ề  sát th c hi n và đi u ch nh sau giám sát. Đi u này có nghĩa là k  thu tự ệ ề ỉ ề ỹ ậ  

ki m tra s c ch u đ ng đ i v i r i ro tín d ng c n để ứ ị ự ố ớ ủ ụ ầ ược xem nh  m t bư ộ ộ 

ph n không tách r i c a h  th ng QTRRTD t i NHCT.ậ ờ ủ ệ ố ạ

Trong quá trình nghiên c u Lu n án không tránh kh i nh ng thi u xótứ ậ ỏ ữ ế  

c n hoàn thi n. B n thân tác gi  r t mong nh n đầ ệ ả ả ấ ậ ượ ực s  quan tâm và đóng góp ý ki n c a các quý Th y/Cô đ  Lu n án đế ủ ầ ể ậ ược hoàn thi n h n n a.ệ ơ ữ

Tác gi  Lu n án xin trân tr ng c m  n! ả ậ ọ ả ơ

Tác gi  Lu n ánả ậ

 Nguy n Qu c Giangễ ố

28