Mối quan hệ giữa đặc điểm Hội đồng quản trị và thông tin bất cân xứng của các công ty niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán

2.1.3.2 Tácăđ ngăđ năth ătr ng Cácăth ătr ngăch uăs ătácăđ ngăc aăTTBCXăbaoăg m:ăiăth ătr ngătàiăchính,ădoanhănghi pă t tăcóăkh ăn ngăkhóăhuyăđ ngăv năvayădoălưiăsu tăvayăcaoăápăd ngăchu

TR NGă I H C NGÂN HÀNG THÀNH PH H CHÍ MINH

PHAN BÙI GIA TH Y

THÔNG TIN B T CÂN X NG C A CÁC CÔNG TY NIÊM Y T

TRÊN S GIAO D CH CH NG KHOÁN TP.HCM

TP H CHÍ MINH - N Mă2020

B GIÁO D C VĨă ĨOăT O NGỂNăHĨNGăNHĨăN C VI T NAM

TR NGă I H C NGÂN HÀNG THÀNH PH H CHÍ MINH

PHAN BÙI GIA TH Y

THÔNG TIN B T CÂN X NG C A CÁC CÔNG TY NIÊM Y T

TRÊN S GIAO D CH CH NG KHOÁN TP.HCM

L IăCAMă OAN

Lu năánănàyăch aăt ngăđ c trình n păđ l y h c v ti năs ăt i b t c m tătr ngăđ i h c nào Lu n án này là công trình nghiên c u riêng c a tác gi , k t qu nghiên c u là trung

th c,ă trongă đóă khôngă cóă cácă n iă dungă đưă đ c công b tr că đâyă ho c các n i dung do

ng i khác th c hi n ngo i tr các trích d năđ c d n ngu năđ yăđ trong lu n án

TP H ChíăMinh,ăn mă2020

PHAN BÙI GIA TH Y

L I C Mă N

Lu n án này không th hoàn thành n u không có s giúpăđ , h tr ,ăđ ng viên t giaăđình,ă

gi ngăviênăh ng d n, các nhà nghiên c uăđ uăngành,ăbanălưnhăđ oănhàătr ng và nh ng

đ ng nghi p thân tình c a tôi Tôi vô cùng bi tă năm iăng iăđưăđiăcùngătôiăchoăđ n ngày hôm nay

u tiên, tôi xin g i l iătriăânăthiêngăliêngădànhăchoăng i cha quá c c a tôi Cha tôi không còn n aănh ngănh ng nhăh ng, nh ng l i ch d y c a cha s luônăđ ng hành cùng tôi su t cu căđ i.ăTôiăc ngăg iăđ n m tôi l i bi tă năsâuăs c nh t T khiăchaătôiăquaăđ i,

m tôiănh ălàăng iăcha,ăng i th yăvàălàăng i b n thân thi t luôn bên c nh tôi M tôi

ch măsóc,ăd y b o tôi khôn l n,ănênăng i M luônăđ ng hành cùng tôi, ng h tuy tăđ i conăđ ng khoa b ng c a tôi Không có m , ngày hôm nay tôi không là gì c

Và tôi g i l i c mă năsâuăđ măvàăchânăthànhăđ n gi ngăviênăh ng d n c a tôi, Ti năs ăNgô Vi Tr ng M tăng i Th yăluônătheoăsát,ăđ ngăviênăvàăđ c thúc tôi hoàn thành lu n án này Th y giúp tôi đ nhăh ng nghiên c u, gi iăđáp nh ng khóăkh n, s a l i t ng câu ch t

b n th oăđ uătiênăchoăđ n lu n án hoàn ch nh S nghiêm c n c a Th y giúp tôi l nhăh i

đ c nh ng chu n m c và tính chuyên nghi p khi d n thân vào s nghi p khoa b ng Bên c nhăđó,ătôiăc ngăxin g i l i tri ân đ n gi ngăviênăđ ng h ng d n c a tôi, Ti năs ăNguy n Tr n Phúc M tăng i Th y h t m c quanătâmăđ n quá trình th c hi n lu n án c a tôi Th y vô cùng kiên nh n và bao dung v i nh ngăỦăt ng ngô nghê c a tôi, t đóăTh y khuyên b o và đ nhăh ng cho tôi t ngăb căđiăđúngăđ n T m lòng r ng m c a Th y giúp tôi c m nh n sâu s c tinh th n h c t p su tăđ i khiăb c vào th gi i khoa h c

Nhânăđây,ătôiăg i l i c mă n đ n PhóăGiáoăs ,ăTi năs ăNguy n M nh Hùng, Hi uătr ng

tr ngă i h c Nguy n T t Thành; và Phóă Giáoă s ,ă Ti nă s ă B chă Longă Giang,ă Tr ng phòng Phòng Khoa h c Công ngh ,ătr ngă i h c Nguy n T tăThànhăđưă ng h và t o m i

đi u ki n thu n l iăđ tôi th c hi n các d án nghiên c u khoa h c và t p trung hoàn thành

lu n án

Tôiăc ngăc mă năTi năs ăNguy n Thu Hi n,ătr ngă i h c Bách khoa TP.HCM; Giáo

s ,ă Ti nă s ă Nooră Azinaă Ismail,ă tr ngă i h că Malaya,ă Malaysia;ă Phóă Giáoă s ,ă Ti nă s ă

D ngăXuânăTr ng,ătr ngă i h c Bang Iowa, M ;ăvàăcácăđ ng nghi p, nhà nghiên c u đưăth o lu n và góp ý chuyên môn cho b n th o nghiên c u c a tôi H i th o VICIF 2015, ACBES 2018, và VICIF 2019

H nă n a, tôi c mă nă t p th gi ng viên Khoaă Tàiă chính,ă Khoaă àoă t oă Sauă i h c

tr ng i h c Ngân hàng TP.HCMăđưăh tr vàăđ ngăviênătôiăhoànăthànhăch ngătrìnhăNghiên c u sinh

Sau cùng, tôi g i l i c mă năđ n Th căs ăNguy n Thanh H i,ăGiámăđ c Ki m toán Kh i Ngu n v n và Ngo i h i Ngân hàng TMCP Qu c T Vi t Nam, nguyên Giámăđ c b ph n Tài chính Doanh nghi p CTCP Ch ng khoán Saigonbank Berjaya Th căs ăH iăđưăgiúpătôiă

ti p c n nh ngăv năb n Lu tăliênăquanăc ngănh ăchiaăs nh ng ki n th c th c t đ tôi có

th hoàn thành t t nh t lu n án này

TÓM T T

Lu n án đ c th c hi n v i m căđích đoăl ng thông tin b t cân x ng và căl ng m i quan h gi a đ căđi m c a H iăđ ng qu n tr và thông tin b t cân x ng c a các công ty niêm y t trên S Giao d ch Ch ng khoán TP.HCM

K t qu đoăl ng thông tin b t cân x ng cho th y, thông tin b t cân x ng c a các công ty niêm y t giaiăđo n 2009-2015 trong kho ng t 52.4% đ n 73.3% và cóăxuăh ngăgiaăt ngătrongăgiaiăđo n 2011-2015,ăgiaiăđo n có s đi u ch nh m r ngăbiênăđ daoăđ ng giá giao

d ch c phi u t 5% lên 7% Ngoài ra, so v i ba mô hình kinh t l ngăđoăl ng thông tin

b t cân x ng b ng cách tách thành ph n l a ch năng c ra kho ng chênh l ch y t giá, bao

g m: mô hình Glosten và Harris (1988), mô hình George, Kaul và Nimalendran (1991) theo

hi păph ngăsai,ăvàămôăhìnhăKimăvàăOgdenă(1996), có th cho r ng mô hình George, Kaul

và Nimalendran (1991) theo bi n ch báo là mô hình phù h p có kh n ngăđ c áp d ng đ đoăl ng thông tin b t cân x ng c a các công ty niêm y t trong b i c nh Vi t Nam

Ngoài ra, k t qu căl ng v m i quan h gi aăđ căđi m H iăđ ng qu n tr và thông tin

b t cân x ng cho th y, quy mô H iăđ ng qu n tr tácăđ ng cùng chi uăđ n thông tin b t cân

x ng, trong khi tínhăđ c l păvàătrìnhăđ h c v n c a H iăđ ng qu n tr tácăđ ngăng c chi u

nh ngăch nhóm các công ty không có v năNhàăn c khía c nh khác, lo i hình doanh nghi p có v năNhàăn c làmăthayăđ iăđ m nh s tácăđ ng c a tínhăđ c l păvàătrìnhăđ h c

v n c a H iăđ ng qu n tr đ n thông tin b t cân x ng Sau cùng, t n t i m t giá tr ng ng

mà t iăđóă nhăh ng c a t l s h u c phi u c a H iăđ ng qu n tr đ n thông tin b t cân

x ng s có chi uăh ng khác nhau

M C L C

L IăCAMă OAN i

L I C Mă N ii

TÓM T T iv

M C L C v

DANH M C CÁC T VI T T T viii

DANH M C B NG ix

DANH M C HÌNH x

CH NGă1 GI I THI U T NG QUAN 1

1.1 Lý do nghiên c u 1

1.2 M c tiêu nghiên c u 5

1.3 Câu h i nghiên c u 6

1.4 iăt ng nghiên c u 6

1.5 Ph m vi nghiên c u 6

1.6 Ph ngăphápănghiênăc u 7

1.7 óngăgópăc a nghiên c u 8

1.8 C u trúc c a nghiên c u 9

CH NG 2 C ăS LÝ THUY T 11

2.1 Thông tin b t cân x ng 11

2.1.1 Khái ni m 11

2.1.2 Phân lo i 11

2.1.3 Tácăđ ng 12

2.2 Thông tin b t cân x ng trên th tr ng ch ng khoán 14

2.2.1 Khái ni m 14

2.2.2 C ăs đoăl ng 14

2.2.3 Ph ngăphápăđoăl ng 15

2.2.4 Các y u t nhăh ngăđ n thông tin b t cân x ng 25

2.3 T ng quan các nghiên c u 34

2.3.1 Nghiên c u v đoăl ng thông tin b t cân x ng 34

2.3.2 Nghiên c u v m i quan h gi aăđ căđi m H iăđ ng qu n tr và thông tin b t cân x ng 40

2.3.3 Th o lu n các kho ng tr ng nghiên c u có th đ c b khuy t Vi t Nam 61

2.4 Khung lý thuy t v đ căđi m c a H iăđ ng qu n tr và thông tin b t cân x ng 64

2.4.1 Các lý thuy t v Qu n tr công ty 65

2.4.2 Vai trò c a H iăđ ng qu n tr 69

2.4.3 Khung phân tích lý thuy t 71

CH NGă3 PH NGăPHỄPăNGHIểNăC U 75

3.1 Môăhìnhăđoăl ng thông tin b t cân x ng 75

3.1.1 Mô hình Glosten và Harris (1988) 75

3.1.2 Mô hình George, Kaul và Nimalendran (1991) theo bi n ch báo 76

3.1.3 Mô hình George, Kaul và Nimalendran (1991) theo hi păph ngăsai 77

3.1.4 Mô hình Kim và Ogden (1996) 78

3.2 L a ch nămôăhìnhăđoăl ng thông tin b t cân x ng phù h p 79

3.3 Khung nghiên c u th c nghi m 81

3.4 Gi thuy t nghiên c u 82

3.4.1 Quy mô H iăđ ng qu n tr 82

3.4.2 Thành viên H iăđ ng qu n tr đ c l păkhôngăđi u hành 82

3.4.3 Thành viên n trong H iăđ ng qu n tr 83

3.4.4 Trìnhăđ h c v n c a H iăđ ng qu n tr 84

3.4.5 Quy n kiêm nhi m 85

3.4.6 T l s h u c phi u c a H iăđ ng qu n tr 85

3.5 Ph ngăphápănghiênăc u 86

3.5.1 Ph ngăphápăch n m u nghiên c u 86

3.5.2 Ph ngăphápăđoăl ng bi n nghiên c u 90

3.5.3 Ph ngăphápăphânătíchăd li u 95

CH NGă4

K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N 99

4.1 oăl ng thông tin b t cân x ng 99

4.1.1 M căđ thông tin b t cân x ng 99

4.1.2 M căđ thông tin b t cân x ngăđ i v i m i c phi u 103

4.2 căđi m H iăđ ng qu n tr và thông tin b t cân x ng 109

4.2.1 căđi m m u nghiên c u 109

4.2.2 K t qu nghiên c u 112

4.3 Th o lu n k t qu 119

4.3.1 oăl ng thông tin b t cân x ng 119

4.3.2 M i quan h gi aăđ căđi m H iăđ ng qu n tr và thông tin b t cân x ng 121

CH NGă5 125

K T LU N VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH 125

5.1 Cácăđi m chính c a nghiên c u 125

5.1.1 oăl ng thông tin b t cân x ng 125

5.1.2 căđi m H iăđ ng qu n tr và thông tin b t cân x ng 127

5.2 Hàm ý chính sách 129

5.2.1 Các nhà ho chăđ nh chính sách 129

5.2.2 Các công ty niêm y t 131

5.2.3 Cácănhàăđ uăt ăch ng khoán 133

5.3 Gi i h năvƠăh ng nghiên c u ti p theo 133

5.3.1 Gi i h n trong nghiên c u 133

5.3.2 H ng nghiên c u ti p theo 134

5.4 K t lu n 135

TÀI LI U THAM KH O 136

PH L C 1 154

PH L C 2 160

PH L C 3 171

CÁC CÔNG TRÌNH KHOA H Că ẩăCỌNGăB 175

ASC Adverse Selection Component Thành ph n l a ch năng c

FEM Fixed Effect Model Mô hình nhăh ng c đ nh

HNX Hanoi Stock Exchange S Giao d ch Ch ng khoán Hà N i HOSE Hochiminh Stock Exchange S Giao d ch Ch ng khoán TP.HCM REM Random Effect Model Mô hình nhăh ng ng u nhiên

DANH M C B NG

B ng 1.1 S l ng các công ty niêm y t có trong m u nghiên c u 7

B ng 2.1 Tóm t t k t qu t cácămôăhìnhăđoăl ng thông tin b t cân x ng 24

B ng 2.2 Các nghiên c u s d ngămôăhìnhăđoăl ng thông tin b t cân x ng 38

B ng 2.3 Tóm t t các k t qu nghiên c u th c nghi m 56

B ng 2.4 Th c thi vai trò c aăH QTătrongăvi c h n ch TTBCX 71

B ng 3.1 Cácămôăhìnhăđoăl ng thông tin b t cân x ngăđ c s d ng 79

B ng 3.2 Khác bi t gi a các công ty niêm y t trên HOSE và HNX 87

B ng 3.3 Mô t cácăđ nhăngh aăvàăđoăl ng các bi n nghiên c u 94

B ng 4.1 K t qu h i quy s d ng mô hình GH 99

B ng 4.2 K t qu h i quy s d ng mô hình GKN theo bi n ch báo 100

B ng 4.3 K t qu h i quy s d ng mô hình GKN theo hi păph ngăsai 101

B ng 4.4 K t qu h i quy s d ng mô hình KO 102

B ng 4.5 Th ng kê k t qu đoăl ng ASC cho m i c phi u 104

B ng 4.6 So sánh ASC đ i v i m u nghiên c uăvàăASCăđ i v i m i c phi u 105

B ng 4.7 T ngăquanăgi a các ASC và các y u t xácăđ nh khác nhau 107

B ng 4.8 So sánh các y u t thayăđ iătrongăgiaiăđo năđi u ch nhăbiênăđ daoăđ ng 108

B ng 4.9 Th ng kê thành ph n l a ch năng c trung bình qua các n m 109

B ng 4.10 Th ng kê mô t 110

B ng 4.11 So sánh các bi n quan sát công ty có và không có v năNhàăn c 111

B ng 4.12 Ki măđ nhăph ngăsaiăkhôngăđ ng nh t c a sai s 112

B ng 4.13 Ki măđ nh t t ngăquanăc a sai s 112

B ng 4.14 Ma tr năt ngăquan 113

B ng 4.15 K t qu h i quy 114

B ng 4.16 K t qu h i quy theo lo i hình doanh nghi p khác nhau 116

B ng 4.17 Ki măđ nh giá tr ng ng c a t l s h u v n c aăH QT 117

B ng 4.18 K t qu h i quy t ngăkhúcătheoăphânăđo năng ng 118

DANH M C HÌNH

Hình 2.1 Khung phân tích lý thuy t 72

Hình 3.1 Khung nghiên c u th c nghi m 81

Hình 3.2 Ch s VNIndexăgiaiăđo n t 12/2007ăđ n 12/2016 88

Hình 4.1 Bi năđ ng thành ph n l a ch năng căquaăcácăn m 103

Hình 4.2 Bi năđ ng thành ph n l a ch năng cătr c và sau khi phân lo i 106

Hình 5.1 Doanh nghi p niêm y tăđ t chu n công b thôngătinăquaăcácăn m 130

CH NGă1

GI I THI U T NG QUAN

1.1 Lý doănghiênăc u

Thông tin b t cân x ng (TTBCX) và đoăl ng TTBCX trên th tr ng ch ngăkhoánălàăl nhă

v c thu hút nhi u s quan tâm c a các nhà nghiên c u b i vì t m quan tr ng và tính th i s

c aăl nhăv c nghiên c u này

Th nh t,ăđoăl ng TTBCX t oăc ăs đ đánhăgiá môiătr ng thông tin c a th tr ng

ch ng khoán m t qu c gia c th Th c hi năđoăl ng TTBCX, Affleck-Graves và ctg (1994), Chakravarty và ctg (2005) đưăcho th y các công ty niêm y t NYSE có m căđ TTBCXăcaoăh năsoăv i các công ty niêm y t NASDAQ; Huang (2004) ch ra m t s đi m khác bi t v môiătr ng thông tin c a th tr ng ch ng khoán àiăLoanăsoăv i th tr ng

ch ng khoán Singapore; và Lai và ctg (2014), v i m u nghiên c u g m 47 qu c gia, đưăminh ch ng các qu căgiaăđangăphátătri năcóăTTBCXăcaoăh năso v i các qu căgiaăđưăphátătri n Vì v y, có th cho r ng,ăđoăl ng TTBCX có th đánhăgiáăđ c s phát tri n c a th

tr ng ch ng khoán m t qu c gia c th

Th hai, đoăl ng TTBCX h u ích trong vi c đánhăgiáăhi u qu chính sách đ c ban hành b iăc ăquan qu n lý th tr ng Chiyachantana và ctg (2004) đưăminhăch ng TTBCX

c a các công ty niêm y t NYSE gi m m t cách đángăk sau khi o lu tăquyăđ nh công

b thông tin minh b ch c a y ban Ch ng khoán M đ c ban hành T ngăt , Frijns và ctg (2008) cho th y, môiătr ng thông tin th tr ng ch ng khoán NewăZealandăđ c c i thi năđángăk sau khi B lu t s aăđ i Lu t ch ng khoán có hi u l c M t chính sách qu n lý

th tr ngă khácă đ c tranh lu n nhi uă đóă làă chínhă sáchă s d ngă biênă đ daoă đ ng giá Berkman và Lee (2002) th a nh n vi c s d ng chính sách thu h păbiênăđ daoăđ ng giá có

th h n ch nguyăc ăv r iăroăthôngătin.ăTrongăkhiăđó,ăChanăvàăctgă(2005),ăKimăvà Yang (2008) cho r ng s d ngăbiênăđ daoăđ ng giá ch aăh n là công c hi u qu đ h n ch TTBCX Có th nh năđ nh, hi u qu c a m t chính sách sau khi đ c ban hành có th đ c đánhăgiáăthôngăquaăvi căđoăl ng TTBCX

Th ba,ăđoăl ng TTBCX ph thu c vào cách th c l a ch năph ngăphápăs d ng mà

đi u này ch u nhăh ng l n t đ căđi m th tr ng giao d ch hay b i c nh c a m t qu c gia

c th năc Van Ness và ctg (2001) th c hi n so sánh tính hi u qu và kh n ngăápăd ng

n m môăhìnhăđoăl ng TTBCX khác nhau cho các công ty niêm y t NYSE, tuy nhiên có

haiătrongăn mămôăhìnhăđ aăraănh ng sai s căl ng t ngăđ i l n T ngăt , De Winne

và Majois (2003) áp d ng tám cách th căđoăl ng khác nhau đ đoăl ng TTBCX cho th

tr ng ch ng khoán B , tuy nhiên xétăt ngăđ i ch có hai cách phù h p có th đ c áp

d ng cho th tr ng giao d ch kh p l nhănh ăth tr ng ch ng khoán B Có th nh n th y,

m c dù t n t i nhi u cách th căđoăl ng TTBCX khác nhau tuy nhiên c n cân nh c l a

ch năph ngăphápăđoăl ng thích h p

Sau cùng, các ph ngăphápăđoăl ng TTBCX v n đ c c p nh t và b sungăchoăđ n ngày nay năc nghiên c u c a Johnson và So (2018) th c hi năđoăl ng TTBCX trên th

tr ng ch ng khoán M , các tác gi đ aăra m t cách ti p c n m i và đ căchoălàă uăvi t

h năso v i cách ti p c n truy n th ng ây có th làăh ng m i g i m kh n ngăápăd ng

ph ngăphápănàyăđ đoăl ng TTBCX cho các th tr ngăkhácătrongăt ngălai,ăđ c bi t là

nh ng th tr ng có th c hi n giao d ch ch ng khoán phái sinh

gócăđ khác, TTBCX là nguyên nhân chính gây ra v năđ ng iăđ i di n (Jensen và Meckling, 1976) và gi i pháp cho v năđ nàyăđòiăh i m tăc ăch qu n tr công ty theo thông

l qu c t , c th đóălàăH iăđ ng qu n tr (H QT) H QTăho tăđ ng hi u qu có th làm

gi m v năđ ng iăđ i di n,ăgiaăt ngăgiáătr cho c đông,ăminhăb ch công b thông tin, và

h n ch TTBCX (Kanagaretnam và ctg, 2007; Chen và ctg, 2007; Rutherford và Buchholtz, 2007) Theo Zahra và Pearce (1989), Nicholson và Kiel (2004), Hilb (2012), m t trong

nh ng nhân t quan tr ng góp ph n t o nên m tăH QTăho tăđ ng hi u qu đóăchínhălàăđ c

đo n nghiên c u,ăvàăph ngăphápănghiênăc u C th :

- Giaăt ngăs l ngăthànhăviênăH QTăcóăth h n ch TTBCX (Cai và ctg, 2006; Goh và ctg, 2016), nh ngăng c l i đây là nguyên nhân làm giaăt ngăchiăphíăđ i di n trong công ty (Florackis, 2008)

- Gi a thànhăviênăH QTăđ c l păkhôngăđi u hành và TTBCX có m i quan h ng c chi u (Barakat và ctg, 2014; Armstrong và ctg, 2014; Elbadry và ctg, 2015), trong

tr ng h p khác m i quan h này không cóăỦăngh a (Becker-Blease và Irani, 2008)

- N gi iătrongăH QTăgóp ph n h n ch TTBCX gi a các nhà qu n lý bên trong công

ty và c đôngăbênăngoàiă(Abadăvàăctg,ă2017) B tăđ ngăquanăđi m, các tác gi cho r ng đaăd ng n gi iătrongăH QTăcó th làmăt ngăxungăđ t gi a các c p qu n lý (Richard

và ctg, 2004) và gi m s m ch l c trong công vi c (Jackson và ctg, 2003)

- H QTăcóătrìnhăđ h c v n cao cóăkhuynhăh ng công b thông tin nhi uăh năraăbênăngoài (Ahmed và Nicholls, 1994), góp ph năgiaăt ngătínhăk p th iăvàăđ tin c y c a thông tin báo cáo tài chính (Yunos và ctg,ă 2012),ădoăđóăh n ch đ c TTBCX c a công ty (Chemmanur và ctg, 2009) Tuy nhiên nghiên c u c a Haniffa và Cooke (2002) không tìm th y m i quan h gi aătrìnhăđ h c v n c aăH QTăvàăTTBCX

- Tách b ch quy n kiêm nhi m ch c danh ch t chăH QTăv i t ngăgiámăđ c góp ph n giaăt ngăch căn ngăgiámăsátăcácănhàăđi u hành và h n ch TTBCX (Li và ctg, 2008) Trongăkhiăđó,ăCaiăvàăctgă(2006)ăkhôngătìmăđ c m i quan h gi a quy n kiêm nhi m

và TTBCX

- M i quan h gi a t l s h u c phi u c aăH QTăvà TTBCX có nhi u k t qu khác nhau, c th t n t i m i quan h tuy n tính (Becker-Blease và Irani, 2008; Barakat và ctg, 2014); m i quan h phi tuy n, g m có: hi u ng biên gi m d n (Abad và ctg, 2017) và nhăh ng t ng ph n (Han và ctg, 2014); và không có m i quan h (Choi và ctg, 2013)

Bên c nh k t qu nghiên c uăch aăđ ng nh t v i nhau, s l ng h n ch các nghiên c u

đ c păđ nătínhăđaăd ng c aăH QT,ăm t trong nh ngăđ căđi m quan tr ng c aăH QTăg m: thành viên n trongăH QTăvàătrìnhăđ h c v n c aăH QT tácăđ ngăđ n TTBCX

Ngoài ra, không nhi u nghiên c u xem xét nhăh ng c a kh n ngăho tăđ ngăđ c l p và trìnhăđ hi u bi t c aăcácăthànhăviênăH QT theo đ cătr ngăriêng c a doanh nghi p hay lo i hình doanh nghi p khác nhau C th , s l ng h n ch các nghiên c u th c hi n so sánh tính hi u qu c aăcácăthànhăviênăH QTăđ c l p vàăthànhăviênăH QTăcóătrìnhăđ h c v n cao trong vi c h n ch TTBCX công ty có v năNhàăn c so v i công ty không có v n Nhàăn c H năn a, kh n ngăt n t i m i quan h phi tuy n gi a t l s h u c phi u c a

H QTăvàăTTBCX c ngăkhôngănh năđ c nhi u s quan tâm c a các nhà nghiên c u

i m qua m t s s ki n th c t , th gi i đưăch ng ki n nhi uăth ngăv bê b i ch ng khoán liên quan đ n b t cân x ng v thông tin.ă i n hình công ty Enron (M )ătrongăn mă

2001,ăhànhăđ ng l a d i c đôngăquaăhìnhăth c gian l năbáoăcáoătàiăchínhăđưăd năđ n công

ty ph iăđ đ năpháăs n, đ yăh năb y ngàn nhân viên lâm vào c nh th t nghi p, và các c

đôngăb lôiăkéoăvàoăth ngăv đ uăt ăc phi u Enron gánh ch u thi t h i 74 t USD d năđ n hoàn toàn tr ng tay G năđây,ăbêăb i k toán công ty Toshiba (Nh t)ătrongăn mă2015ăđưăgây ra hàng lo t t n th t nghiêm tr ng.ăTr c tiên, v bê b i gây m t ni mătinăđ i v i các nhàăđ uăt ,ăkháchăhàng,ălàmăluăm m tăth ngăhi u v i 140 n m l ch s t n t i c a t p đoàn Ti păđó,ăgiáătr c phi u c a Toshiba suy gi m 17% giá tr m c dù ch s Nikkei 225

t ngă7.6% và hàng lo tălưnhăđ o c păcaoătrongăH QTăph i t ch c (Hass và ctg, 2018)

Vi t Nam, qu c gia có th tr ng ch ngăkhoánăđ c các t ch c qu c t x p h ng là th

tr ng c n biên ( y ban Ch ngăkhoánăNhàăn c - UBCKNN, 2018; S Giao d ch Ch ng khoán TP.HCM - HOSE, 2019), doăđóănh ng t n th t trên th tr ng ch ng khoán t nh ng hànhăviătungătinăđ n, gian l n báo cáo tài chính, không minh b ch trong công b thông tin không kém ph n nghiêm tr ng

Liênăquanăđ nătinăđ n, nh ng thi t h i mang tính h th ng và n i b t nh t có th k đ n thông tin nh ng l n ông Tr n B c Hà, Ch T chăNgânăhàngăTh ngăm i C ph nă uăt ăvàăPhát tri n Vi t Nam (BIDV) b b t L n th nh t, v n hóa th tr ng t n th t 1.5 t USD (21/02/2013) và l n th hai là 2 t USDă(09/08/2017).ăLiênăquanăđ n gian l n báo cáo tài chính, T păđoànăK ngh G Tr ng Thành (TTF) ghi nh n gian d i giá tr hàng t n kho trong quý 2/2016, và k t qu đi u ch nh khi n doanh nghi p l 1128 t đ ng H qu là, th giá TTF gi m sàn liên ti p 24 phiên và m t 81.4% giá tr , t 43.6ăngànăđ ng/c phi u ngày 19/7/2016 xu ngă cònă 8.1ă ngànă đ ng/c phi uă ngàyă 19/8/2016.ă T ngă t , CTCP Ntaco (ATA) ghi kh ng giá tr hàng t n kho trong báo cáo tài chính cu iăn mă2015,ăvàăgianăl n các kho n chi phí ho tăđ ng doanh nghi p, d năđ n th giá ATA gi m sàn liên ti p 11 phiên,

và m t 44% giá tr

Th ngăv kinhăđi n nh t vàăđ căchoălàăn iăh i t nhi u bê b i, tiêu c c nh t c a th

tr ng ch ng khoán Vi t Nam, bao g m: thao túng giá c phi u, gian l n báo cáo tài chính, cheă đ y công b thông tin, và l aă đ oă nhàă đ uă t đóă làă CTCPă D c ph m Vi nă ôngă(DVD) Nh ng vi ph m này làm cho th giá DVD lao d c gi m t 150ăngànăđ ng/c phi u ngày 06/09/2010 xu ngă cònă 3.5ă ngànă đ ng/c phi u t i th iă đi m h y niêm y t ngày 01/09/2011, và Ch t chăH QTăkiêmăT ngăgiámăđ căđi u hành DVD b b t gi và x lý hình s

M cădùăc ăquanăch căn ngăluônăth hi n s quy t tâm nâng cao tính công khai, minh

b ch thông tin, và đ m b o tuân th qu n tr công ty c a các công ty niêm y t b ng cách ban hành Ngh đ nh s 71/2017/N -CP thay th cho Thông t ă121/2012/TT-BTC h ng d n v

qu n tr công ty áp d ngăđ i v iăcôngătyăđ i chúng,ăvàăgiaăt ngăhi u qu thanh tra, giám sát vàăc ng ch th c thi thông qua vi c ban hành Ngh đ nh 145/2016/N -CP s aăđ i và b sung m t s đi u c a Ngh đ nh 108/2013/N -CP quyăđ nh v x ph t vi ph m hành chính trongăl nhăv c ch ngăkhoán,ănh ngănh ng sai ph mătrongăl nhăv c ch ng khoán luôn di n

bi n ph c t p.ăTheoăUBCKNNă(2016,ă2017ăvàă2018),ăcácătr ng h p x ph t vi ph m hành chínhăt ngăliênăt c trong nh ngăn măg năđây.ăN uăn mă2016ăcóă133ătr ng h p vi ph m thì

n mă2017ăconăs nàyăđưăt ngă162%ăt ngăđ ngă217ătr ng h p,ăvàăn mă2018ăs tr ng

h p vi ph mălàă397ătr ng h p,ăt ngă14%

Qua các d ki n th c t , có th nh năđ nhăđi m chung c aăcácăth ngăv bê b i ch ng khoánăđóălà: (i)ătr c khi th giá c phi u gi m sàn ho c lao d c ho ng lo n là nh ngăđ t

t ngăgiáăm nh, và (ii) th giá c phi uăđưăs t gi m giá tr đángăk trong th iăgianădàiătr c khiăc ăquanăch căn ngăth c hi n công tác c nh báo hay có bi n pháp ki m soát m nhăh n.ă

M t khi s qu n lý giám sát c aăc ăquanăch căn ng còn h n ch c ngănh ăđ tr trong vi c

c nh báo và x ph t, và th c thi vai trò và ch că n ngă c aă H QTă khôngă hi u qu , môi

tr ng thông tin Vi t Nam v năch aăth t s minh b ch, ti m n m căđ TTBCX nghiêm

tr ng gi aăcácănhàăđ uăt Chính vì v y, yêu c uăđánhăgiáăs ăkh iăvàăsauăđóăh ngăđ năđ

xu tăcácăc ăch có th gi m thi u m căđ r i ro thông tin c a th tr ng ch ng khoán Vi t Namălàăđi u c p thi t c năđ căđápă ng

D a trên nh ng tranh lu n ch aăđ ng nh t v m t k t qu nghiên c u, nh ng kho ng

tr ng nghiên c u có th đ c b khuy t, tính c p thi t và th i s t th c ti n c ngănh ăh n

ch v m t s l ng c a các nghiên c u có liên quan Vi t Nam, vi c đoăl ng TTBCX và căl ng m i quan h gi aăđ căđi m c aăH QTăvàăTTBCXăc a các công ty niêm y t trên

S Giao d ch Ch ng khoán TP.HCM r t c năđ c nghiên c u và tri n khai

1.2 M cătiêuănghiênăc u

M c tiêu t ng quát c a lu năánăđóălà t p trung vào nghiên c u s tácăđ ng c aăđ căđi m

H QTăđ n TTBCX c a các công ty niêm y t Vi t Nam,ătrênăc ăs đóălu n án g i ý m t

s chính sách nh m h n ch TTBCX Lu n án h ngăđ n các m c tiêu c th c năđ tăđ c

- Xácăđ nhăvàăđoăl ngăcácăy uăt ăliênăquanăđ năđ căđi măc aăH QTăcóăkh ăn ngă nhă

h ngăđ năTTBCX

- G iăỦăm tăs ăchính sách nh măh năch ăTTBCX

1.3 Cơuăh iănghiênăc u

Câu h i nghiên c u c a lu n án nh ăsau:

- Bi nă đ ng v ă m că đ ă TTBCX c aă cácă côngă tyă niêmă y tă trênă S ă Giaoă d chă Ch ngăkhoán TP.HCM?

- Môăhìnhăđoăl ng m căđ TTBCXăphùăh păcóăth ăđ căápăd ngătrongăb iăc nhă ăVi tăNam?

- căđi măc aăH QT baoăg m:ăquyămôăH QT,ăthànhăviênăH QTăđ căl păkhôngăđi uăhành,ăthànhăviênăH QTăn ,ătrìnhăđ ăh căv năc aăH QT,ăquy năkiêmănhi m,ăvàăt ăl ă

s ăh uăc ăphi uăc aăH QT có nhăh ng đ năTTBCX?

- Tácă đ ngă c aă thànhă viênă H QTă đ că l pă khôngă đi uă hànhă vàă trìnhă đ ă h că v nă c aă

H QTăđ năTTBCXăcóăph ăthu căvàoălo iăhìnhădoanhănghi p cóăv năNhàăn c?

- Có t năt iăm iăquanăh ăphiătuy n gi aăt ăl ăs ăh uăc ăphi u c aăH QTăvàăTTBCX?

iăt ng nghiên c u c a lu năánăđóălà các y u t liênăquanăđ năđ căđi m c aăH QT, bao

g m:ăquyămôăH QT,ăthànhăviênăH QTăđ c l păkhôngăđi uăhành,ăthànhăviênăH QTăn , trìnhăđ h c v n c aăH QT,ăquy n kiêm nhi m, và t l s h u c phi u c aăH QT có kh

n ngă nhăh ng đ n TTBCX

1.5 Ph măviănghiênăc u

Ph m vi c a lu năánăđ c th hi n ba khía c nh bao g m: n i dung, không gian, và th i gian nghiên c u

V n i dung: nghiên c u m i quan h gi aăđ căđi măH QTăvàăTTBCXălàănghiênăc u

m t phía, ch xem xét s tácăđ ng m t chi u c aăđ căđi măH QTăđ n TTBCX, không có chi u tácăđ ng ng c l i

V không gian: m u nghiên c u đ c thu th p g m các công ty niêm y t trên S Giao

d ch Ch ng khoán TP.HCM (HOSE) Các công ty niêm y t trên HOSE ph i tuân th nh ng quyăđ nh v niêm y t kh tăkheăh n vàăcóăbiênăđ daoăđ ng giá giao d ch c phi u th păh n

so v i các công ty niêm y t trên S Giao d ch Ch ng khoán Hà N i (HNX) C th , công ty

mu n niêm y t trên HOSE ph i có v năđi u l t i thi u 120 t (HNXăquyăđ nh 30 t ); s

n măho tăđ ngăd i hình th c công ty c ph n khôngăd i 2ăn m (HNXăquyăđ nhă1ăn m);

ph i có l i nhu nătrongă2ăn măli nătr c và công khai các kho n n đ i v iăng i có liên quanătrongăbanăđi u hành (HNXăkhôngăquyăđ nh kho n này); và biênăđ daoăđ ng giá HOSE luôn nh h năsoăv iăbiênăđ daoăđ ng giá HNX Ngoài ra, m u nghiên c u không bao g m: (i) các t ch cătàiăchínhănh ăngânăhàng,ăb o hi m, công ty ch ng khoán và các

qu đ uăt ; (ii) các công ty niêm y tăcóăniênăđ tài chính không trùng vào th iăđi m cu i

n m;ă(iii) các công ty thu c di n b c nh báo, ki măsoátăđ c bi t, bu c h y niêm y t ho c

h y niêm y t t nguy n; và (iv) các công ty không công b thôngătinăđ yăđ có liên quan

đ n các đ căđi m c aăH QT Chi ti t các công ty niêm y t có th tham kh o Ph l c 3

B ng 1.1 d iăđâyăth hi n s l ng các công ty niêm y t có trong m u nghiên c u

B ngă1.1 S ăl ngăcácăcôngătyăniêmăy tăcóătrongăm uănghiênăc u

1.ă oăl ng thông tin b t cân x ng

- Không bao g m các công ty tài chính, thu c di n c nh báo, bu c ho c t

nguy n h y niêm y t,ăvàăniênăđ tài chính không trùng cu iăn m

2 L a ch nămôăhìnhăđoăl ng thông tin b t cân x ng phù h p

- Lo i 4 quan sát do không th aăđi u ki năđoăl ng (0 < m căđ TTBCX < 1)

3 M i quan h gi aăđ căđi măH QTăvà thông tin b t cân x ng

- Lo iă13ăcôngătyăt ngă ng 83 quan sát do công b thôngătinăkhôngăđ yăđ

Ngu n: D li u t m u nghiên c u

V th i gian: d li u nghiên c uăđ c thu th p theo d li u d ng b ng khôngăcânăđ i, giaiă đo n 2009-2015 Lý do ch nă giaiă đo n này vì t thángă 10/2009ă đ n 3/2016, ch s VNIndexăcóăxuăh ngăđiăngang,ăn mătrongăng ng kháng c và h tr t ngă ng t 400

đ n 600ăđi m, doăđóăkhông có nh ng bi năđ ng đángăk c a th tr ng

Nghiên c u s d ngăph ngăphápăđ nhăl ng v i k v ngăđ tăđ c m c tiêu nghiên c uăđưă

đ ra Cách th c nghiên c uăđ c th c hi n nh sau:

tr l i câu h i nghiên c u th nh t, lu n án áp d ng các mô hình kinh t l ng g m:

mô hình Glosten và Harris (1988); George, Kaul và Nimalendran (1991) theo bi n ch báo; George, Kaul và Nimalendran (1991) theo hi păph ngăsai; và Kim và Ogden (1996) đ đoă

l ng TTBCX K t qu đoăl ng TTBCX trongăgiaiăđo n nghiên c u s cho bi t s bi n

đ ng v m căđ TTBCX c a các công ty niêm y t trên HOSE quaăcácăn m

tr l i câu h i nghiên c u th hai, tr c tiên, bên c nh so sánh sai s căl ng t các

mô hình, lu n án ki m tra m căđ t ngăđ ng gi a các mô hình theo cách th c c a Van

Ness và ctg (2001), De Winne và Majois (2003), Lamoureux và Wang (2015) Ti păđ n, nghiên c u áp d ng cách th c c a Van Ness và ctg (2001), De Winne và Majois (2003), Lamoureux và Wang (2015) v i m căđíchăki m tra m căđ t ngăđ ng gi a các mô hình Sau cùng, nghiên c uă căl ng và ki m đ nh m căđ t ngăquanăgi a các giá tr TTBCX

và các y u t xácă đ nh TTBCX bao g m: tính thanh kho n c a c phi u (Acker và ctg, 2002; Draper và Paudyal, 2008), t l n (Ross, 1977; Jensen, 1986; Degryse và Jong,

2006),ă vàă c ă h iă t ngă tr ng (Krishnaswami và ctg, 1999; Hegde và McDermott, 2004; Fosu và ctg, 2016);ăđ ng th i ki măđ nh m căthayăđ iăTTBCXătr căvàăsauăgiaiăđo n thay

đ iăbiênăđ daoăđ ng giá giao d ch c phi u (Anshuman và Subrahmanyam, 1999; Berkman

và Lee, 2002) v i m căđíchăki m tra mô hình nào s có k t qu căl ng TTBCX phù h p

v i lý thuy t kinh t và các k t qu nghiên c u th c nghi m liên quan K t qu t vi căđ i chi u,ă căl ng và ki măđ nh s làăc ăs đ l a ch nămôăhìnhăđoăl ng TTBCX phù h p trong b i c nh Vi t Nam

tr l i câu h i nghiên c u th ba, lu n án s d ngăph ngăphápăkinhăt l ng, k thu t h i quy đ i v i d li u d ng b ng thông qua mô hình nhăh ng ng u nhiên,ăđ th c

hi n h iăquyăph ngătrìnhăv i bi n ph thu c là TTBCX và bi năđ c l pălàăcácăđ căđi m

c aăH QT bao g m: quyămôăH QT,ăthànhăviênăH QTăđ c l păkhôngăđi u hành, thành viênăH QTăn , quy n kiêm nhi m, trìnhăđ h c v n, và t l s h u c phi u c aăH QT

tr l i câu h i nghiên c u th t , lu n án s d ngăph ngăphápăh i quy theo ph ngăpháp c a DeMaris (2004) v i bi n ph thu c là TTBCX và bi năđ c l p là y u t t ngătácă

gi aă thànhă viênă H QTă đ c l pă khôngă đi u hành và lo i hình doanh nghi p có v n Nhà

n c, và y u t t ngătácăgi aătrìnhăđ h c v n c aăH QTăvàălo i hình doanh nghi p có

K t qu nghiên c u s làăc ăs cho vi c hàm ý m t s chính sách nh m h n ch TTBCX

c a các công ty niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam

1.7 óngăgópăc aănghiênăc u

Có th nh n th y đâyălàăl nhăv căch aănh năđ c nhi u s quan tâm c a các nhà nghiên c u

vì v y th c hi n nghiên c u này có nh ngăđóngăgópăh u ích và quan tr ng

óngăgópăđ u tiên có th k đ n đóălà nghiên c u đưăđ xu tăđ c mô hình căl ng TTBCX phù h p có th áp d ngăđ đoăl ng TTBCX trong b i c nh Vi t Nam xu t này là m tăb căđ m kh iăm cho nhi uăh ng nghiên c uăkhácănhauănh :ăđánhăgiáăhi u

qu c a vi c ban hành chính sách c th liênăquanăđ n th tr ng ch ng khoán Vi t Nam,

ho c so sánh m căđ minh b ch thông tin gi a th tr ng Vi t Nam và th tr ng các qu c giaăt ngăđ ng trong cùng khu v c

óngăgópăth hai đóălà nghiên c u cung c p minh ch ng vi c m r ngăbiênăđ daoăđ ng giá giao d ch c a c phi u t 5% t ngălên 7% s làm cho m căđ TTBCXăgiaăt ng.ăPhát

hi n này có th là c ăs tham kh o h u ích đ i v i các nhà ho chăđ nh chính sách Vi t Nam, đóălàăc ăquanăch căn ngănên th t s cân nh c tr c khiăđi u ch nhăt ngăbiênăđ dao

đ ng giá

óngăgópăth ba đóălà nghiên c u b sung thêm m t s minh ch ng th c nghi m n i b t

v m i quan h gi aă đ că đi mă H QTă vàă TTBCX.ă C th , s tácă đ ng c a thành viên

H QTăđ c l păvàătrìnhăđ h c v n c aăH QTăđ n TTBCX ch u s đi u ti t c a lo i hình doanh nghi p có v năNhàăn c Phát hi n này r t h uăíchăđ i v i doanh nghi p có v n Nhà

n c trong vi c rà soát l i ho tăđ ng trao quy n và nâng cao ch tăl ng c aăH QT.ăNgoài

ra, t n t i m t giá tr ng ng 1.74% c a t l s h u c phi u c aăH QTămàăt iăđóă nh

h ng c aăđ căđi m H QTănàyăđ n TTBCX s có chi uăh ng khác nhau Phát hi n h u ích này góp ph n g iăỦăchínhăsáchăliênăquanăđ n ho tăđ ng qu n tr công ty ó là, bên c nh

vi c g n k t l i ích gi a c đông và thànhăviênăH QT, công ty c n đ m b oăcânăđ i hài hòa

gi a l i ích và trách nhi m công vi căđ m nh n c a thànhăviênăH QT

1.8 C uătrúcăc aănghiênăc u

C u trúc c a nghiên c uăđ cătrìnhăbàyătheoăn măch ng.ăTheoăđó,ăcácăch ngăcó b c c

nh ăsau:

Ch ngă1:ăGi iăthi uăt ngăquan.ăN iădungăch ngănàyătrìnhăbàyălỦădoăth căhi nănghiênă

c u,ă m că tiêuă nghiênă c uă c nă đ tă đ că vàă câuă h iă nghiênă c uă c nă tr ă l i.ă Ngoàiă ra,ă đ iă

t ngănghiênăc u,ăph măviănghiênăc u, ph ngăphápănghiênăc u,ăvàăđóngăgópăc aănghiên

c uăc ngăđ cătrìnhăbày

Ch ngă2:ăC ăs ălỦăthuy t.ăN iădungăch ngănàyătrìnhăbàyăv ălỦăthuy tăTTBCXăvàăcác nghiênă c u th că nghi m liênă quană đ n s ă tácă đ ngă c aă đ că đi mă H QTă đ n TTBCX

Ch ngănàyăs ăđánhăgiáăcácă uăđi măvàăh năch ăc aăcácăcông trìnhănghiênăc uătr c,ăt ăđóă

ch ăraăcácăkho ngătr ngănghiênăc uămàălu năán này cóăth ăhoànăthi n trongăb iăc nhă ăVi tă

Nam Ngoài ra, ch ngănàyăc ngătrìnhăbàyăcáchăth căxâyăd ngăkhungălỦăthuy tăv ăm iăliênă

h ăgi aăđ căđi măH QTăvàăTTBCX,ăt ăđóăt oăc ăs choăvi căđ ăxu tămôăhìnhănghiênăc uă

th cănghi m.ă

Ch ngă3:ăPh ngăphápănghiênăc u.ăN iădungăch ngănàyătrìnhăbàyăcácăph ngăphápăđoă

l ngăTTBCXăc aăcácăcôngătyăniêmăy tătrênăHOSE, cách th căxâyăd ngăkhungănghiênăc uă

th cănghi m, và phátătri năgi ăthuy tănghiênăc u v ăm iăquanăh ăgi aăđ căđi măH QTăvàăTTBCX Ngoài ra,ăph ngăphápăch năm u,ăph ngăphápăđoăl ngăcácăbi nănghiênăc u,ăvàă

ph ngăphápăphânătíchăd ăli uăc ngăđ cătrìnhăbàyătrongăch ngănày

Ch ng 4:ăK tăqu ănghiênăc u vàăth oălu n N iădungăch ngănàyăs ătrìnhăbàyăk tăqu ăđoăl ngăTTBCXăc aăcácăcôngătyăniêmăy tătrênăHOSE đ căápăd ngătheoăcácămôăhìnhăkhácănhau,ăt ăđóăch ăra môăhìnhăđoăl ngăTTBCXăphùăh p cóăth ăđ c ápăd ngătrongăb iăc nhă ă

Vi tăNam Ngoài ra, n iădungăch ngănày c ng trình bày k tăqu ă căl ngăv m iăquanăh ă

gi aăđ căđi măH QTăvà TTBCX.ăPh năth oălu năk tăqu ănghiênăc uăc ngăđ cătrìnhăbàyătrongăch ngănày

Ch ngă5:ăK tălu năvàăhàm ý chính sách Tr cătiên,ăn iădungăch ngănàyăs ătómăt tăl iăcác đi măchínhăc a nghiênăc u.ăTi pătheo, d aătrênăk tăqu ănghiênăc u,ăcácăhàmăỦăchínhăsáchăh ngăđ năcácăđ iăt ngăliênăquanăs ăđ cătrìnhăbày.ăSauăcùng,ăn iădungăch ngănàyă

ch ăraănh ngăgi iăh nătrongănghiênăc uăt ăđó đ ăxu tăcác h ngănghiênăc uăti pătheo

t ng c th có th ti p c năđ c thông tin nàyătrongăkhiănhómăđ iăt ng khác thì không

c p V năđ này còn g i là v năđ l a ch năng c x yăraătr c th iăđi m giao d ch

TTBCX do v nă đ cheă đ y hành vi Trong m i quan h ràng bu c v i nhau, m tă đ i

t ng có th thayăđ i hành vi so v i cam k tăbanăđ uăđ i v i ch th R i ro này t n t i do

ch th thi uăthôngătinăđ quan sát nh ngăthayăđ i trong hành vi c aăđ iăt ng có m i quan

h ràng bu c v i ch th V năđ nàyăcònăđ c g i là r iăroăđ oăđ c

TTBCX do v năđ đánhăgiáăhi n tr ng.ăHaiăđ iăt ng cùng nhìn vào m t v năđ phát sinh Tuy nhiên do chênh l ch v thôngătinăc ngănh ăhi u bi t mà s có m tăđ iăt ng n m

rõ v năđ đóăh n và có th đ iăt ngăđóăs không th t lòng chia s ho c làm sai l ch thông tin cho đ iăt ng khác iăt ng mu năđánhăgiáăđúngăb n ch t c a hi n tr ng có th ph i

t n kém nhi u chi phí

TTBCX do v năđ ng iăđ i di n V năđ ng iăđ i di n t n t i khiăxungăđ t v l i ích

gi a c đông vàăng i qu n lý.ăNg i qu n lý có nhi u thông tin v ho tăđ ng c a công ty

h năsoăv iăng i s h u và h s s d ngăthôngătinănàyăđ t ăl i cá nhân ng v i nh ng t n

th tămàăng i s h u ph i gánh ch u V năđ ng iăđ i di năcònăđ c th hi n m i quan

h gi a chính tr gia và c tri, gi a lu tăs ăvàăthânăch , hay gi aăbácăs ăvà b nh nhân

2.1.3 Tácăđ ng

TTBCXăbi uăhi năquaăhìnhăth căcheăđ yăthôngătină(l aăch năng c)ăvàăcheăđ yăhànhăviă(r iăroăđ oăđ c), doăđóăTTBCXăcóăth ătácăđ ngăđ nădoanhănghi p, tácăđ ngăđ n t ngăth ătr ngăriêngăbi t và tácăđ ngăđ năn năkinhăt

TTBCX có th tácăđ ngăđ n các quy tăđ nh tài chính c a doanh nghi p, bao g m: quy t

đ nhăđ uăt ,ăquy tăđ nh ngu n v n, và quy tăđ nh phân ph i l i nhu n

Quy tăđ nhăđ uăt : nhăh ngăđ u tiên c aăTTBCXăđ n quy tăđ nhăđ uăt ăc a doanh nghi păđ c bi u hi n qua v năđ cheăđ y thông tin Doanh nghi p có th mua tài s n không đúngănh ăk v ngăbanăđ u nhăh ng ti pătheoăđ c bi u hi n qua v năđ cheăđ y hành vi, hay r iăroăđ oăđ c.ăKhiăđ căh ng nhi uăđ c quy n vàăđ c l i,ăng iăđ i di n công ty có

th đ uă t ă quáă m c thông qua dòng ti nă dôiă d ă t đóă chi mă đo t dòng ti nă dôiă d ă nàyă(Jensen, 1986), ho căđ uăt ăd i chu năđ tránh áp l c tr n (Jensen và Meckling, 1976; Myers, 1977)

Quy tăđ nh ngu n v n: Xét trên th tr ng tín d ng, do thi u thông tin v doanh nghi p,

ng i cho vay có th ápăđ t lãi su tăvayănh ănhauăápăd ng cho c doanh nghi p t t và doanh nghi p x u (Mishkin, 1990; Stiglitz và Weiss, 1981) K t qu là doanh nghi p t t có th g p khóăkh nătrongăvi căhuyăđ ng v n vay vì ph i ch u chung m c lãi su tăcaoăt ngăđ ng v i doanh nghi p x u Ngoài ra, xét trên th tr ng ch ng khoán, do h n ch thông tin nên nhà

đ uăt ăkhóăphânăbi t doanh nghi p t t và doanh nghi p x uăđ quy tăđ nhăđ uăt ăChínhăvìă

v y, m t khi m căđ TTBCX nghiêm tr ng, doanh nghi p t t s g păkhóăkh nătrongăvi c phát hành c phi uăđ huyăđ ng v n trên th tr ng ch ng khoán

Quy tăđ nhăphânăph iăl iănhu n: Phânăph iăl iănhu năđ căth ăhi năquaăhìnhăth căchiătr ă

c ăt căc aăcôngătyăvàăcóăth ăch uăs ătácăđ ngăc aăTTBCXăthôngăquaăhaiăhìnhăth căkhácănhau.ăHìnhăth căth ănh tătheoăquanăđi măphátătínăhi uăc aăJohnăvàăWilliamsă(1985),ăMillerăvàăRockă(1985).ăCácătácăgi ăchoăr ng,ănh ngăcôngătyăchiătr ăc ăt căcaoănh măphátătínăhi uăchoăc ăđôngăbi tăv ădòngăti năho tăđ ngăt tăc aăcôngăty.ăTuyănhiên,ăvi căphátătínăhi uă ăđâyă

v iăm căđíchăcheăđ yăhànhăviăđ uăt ăd iăchu năc aăcôngăty.ăDoăđó,ăcôngătyăcóăTTBCXăcaoăcóăkh ăn ngăchiătr ăt ăl ăc ăt căcao.ăTrongăkhiăđó,ăhìnhăth căth ăhaiătheoăquanăđi mătr tăt ăphânăh ngăc aăMyersăvàăMajlufă(1984).ăTheoăcácătácăgi ,ăchínhăsáchăchiătr ăc ăt căcóăth ă

đ căs ăd ngăđ ăki măsoátăv năđ ă đ uăt ăd iăchu nă b tăngu năt ăTTBCX.ă Doăđó,ăkhiăTTBCXăcaoăm căchiătr ăc ăt căđ căđi uăch nhăgi m

2.1.3.2 Tácăđ ngăđ năth ătr ng

Cácăth ătr ngăch uăs ătácăđ ngăc aăTTBCXăbaoăg m:ă(i)ăth ătr ngătàiăchính,ădoanhănghi pă

t tăcóăkh ăn ngăkhóăhuyăđ ngăv năvayădoălưiăsu tăvayăcaoăápăd ngăchungăchoăc ădoanhănghi păt tăvàădoanhănghi păx uă(StiglitzăvàăWeiss,ă1981);ă(ii)ăth ătr ngăhàngăhóa,ăs năph mă

t tăb s năph măx uăđánhăb tăraăkh iăth ătr ngă(Akerlof,ă1970);ă(iii)ăth ătr ngălaoăđ ng,ă

ng iălaoăđ ngăcóăn ngăl căcaoăcóăth ănh năm căl ngăchiătr ăb ngăv iăng iălaoăđ ngăcóă

n ngăl căth pă(Spence,ă1973); vàă(iv)ăth ătr ngăb oăhi m,ăcôngătyăb oăhi măcóăth cungăc pă

d chăv ăb oăhi măchoăkháchăhàngăcóănhi uăr iăroăv ăs căkh eăhayăm căphíăb oăhi măđ căápăd ngăchungăchoăcácăkháchăhàngăcóăr iăroăcaoăvàăth păv ăs căkh e.ăK t qu ălà,ăth ătr ngăđưăth tăb i,ăho tăđ ngăkhôngăhi uăqu ,ăvàănh ngăđ iăt ngăth căs ăcóănhuăc uăgiaoăd chăd nă

r iăb ăth ătr ng

TTBCX có th tácăđ ngăđ n n n kinh t và gây ra suy thoái kinh t nghiêm tr ng Mishkin (1990)ăđưăch ra nh ng cu c kh ng ho ng kinh t trongăgiaiăđo n 1857-1941 là do TTBCX trong các m i quan h vay v n gi a ch n vàăng iăđiăvayăvàătrongăcácăth ngăv bê b i

c a các công ty tài chính Theo tác gi , TTBCX x yăraătr c nh ng cú s c suy gi m giá tr tài s n, lãi su tăgiaăt ngăvàăkh ng ho ng ngân hàng Ngoài ra, nguyên nhân chính c a cu c

kh ng ho ng kinh t toàn c u b tăđ u t giaiăđo n cu iăn mă2007ăchínhălàădoăTTBCXăphátăsinh trong m i quan h giao d ch gi aăcácăđ iăt ngăđiăvay,ăt ch c c p tín d ng, t ch c

qu nălỦăvàăđ nh giá tài s n, ch tăl ng ngu n tài s n th ch p (tài s n ch ng khoán hóa) và nhàăđ uăt ăv i nhau (Ashcraft và Schuermann, 2008) Tính nghiêm tr ng c a TTBCX và kém minh b chătrongăc ăch giám sát các quá trình ch ng khoán hóa các ngu n tài s n th

ch păđưălàmăchoăbongăbóngăgiáătàiăs năđ v M và lan r ng ra ph m vi toàn c u K t qu

là, n n kinh t b đóngăb ng,ătrìătr trong nhi uăn măli n không nh ng M mà lan r ng ra sang các qu c gia khác

Cóă th ă nh n th yă TTBCX đaă ph nă nhă h ngă x uă đ nă cácă ho tă đ ngă giaoă d ch.ă Tuyănhiên,ătrongăph măviănh tăđ nh,ăTTBCXăc ngăcóă nh h ngătíchăc căđ năs ăphátătri năc aă

n năkinhăt ăC ăth ,ăm tăđ iăt ngăv iăhi uăbi tăchuyên sâuăv ăl nhăv căngh ănghi păcóăth ăgiúpăchoăm tăđ iăt ngăkhácăgiaăt ngătriăth cămàăbanăđ uăkhôngăthu căph măviăhi uăbi tă

c aăh ăVíăd ,ăbácăs ăcóăth ăgiúpăchoăb nhănhânăhi uăcáchăphòngăb nhăvàăcáchăch aăb nhă

th ngăg pămàătr căđâyăng iăb nhăkhôngăh ăbi tărõ.ăCácătr ngăh păkhácănh ăd chăv ăt ă

v năđ uăt ăch ngăkhoánăv iănhàăđ uăt ,ălu tăs ăv iăng iăs ăd ngăd chăv ăt ăv nălu t,ăgi ngă

viênăv iăsinhăviênăc ngăcóăth ăđ căápăd ngăđ ăgi iăthíchăchoăl iăđi măc aăTTBCX.ăTuyănhiên,ătácăđ ngătíchăc căc aăTTBCXăch ăx yăraăkhiădungăhòaăđ căl iăíchăgi aăch ăth ăvàă

ng iăđ iădi n

2.2 Thôngătinăb tăcơnăx ng trênăth ătr ngăch ngăkhoán

TTBCX khiăth căhi năgiaoăd chăc ăphi uătrênăth ătr ngăch ngăkhoánă ph năánhăm tăđ iă

t ngăho cănhómăđ iăt ng s ăh uănh ngăthôngătinăđ căthùăvàăquanătr ngăv ăcôngătyăvàă

ch aăđ căcôngătyăcôngăb ăraăđ iăchúng,ătrongăkhiăcácănhàăđ uăt ăkhácăkhôngăth ăti păc năthông tin này (Chae, 2005)

C ăs đoăl ng TTBCX khi th c hi n giao d ch c phi u trên th tr ng ch ng khoán đ c xácăđ nh d a trên các y u t thu nh p t giao d ch,ăcânăđ i thu nh p và chi phí, và thông tin chu iăđ t l nh.ăC ăs đoăl ng TTBCX chi ti t có th tham kh o Ph l c 1

Thu nh p t giao d ch xu t hi năkhiănhàăđ uăt ăcóăthôngătinăliênăquanăđ n giá c phi u trong

t ngălaiăvàăh s d ngăthôngătinănàyăđ giao d ch v i nhà t o l p th tr ng nh m thu l i (Bagehot, 1971) Nhà t o l p th tr ng s ch u t n th t khi giao d ch v iănhàăđ uăt ăcóăthông tin Tuy nhiên, nhà t o l p th tr ng s chuy n nh ng t n th t này sangăcácănhàăđ u

t ăthanhăkho n, nh ngăng i s n sàng tr phíăđ chuy n c phi u sang ti n m tăhayăng c

l i Thu nh p t giao d ch c aănhàăđ uăt ăcóăthôngătinăt ngă ng v i m c t n th t, m t d ng chi phí mà nhàăđ uăt ăkhông có thông tin ph i gánh ch u

Nhà t o l p th tr ng s đ i di n v i vi c gi m l i nhu n n u thi t l p kho ng chênh l ch

y t giá quá l n d năđ nănhàăđ uăt ăthanhăkho n s h n ch giao d ch ho c n u kho ng chênh

y t giá quá h p d năđ n không h p d nănhàăđ uăt ăcó thông tin (Copeland và Galai, 1983) Theo các tác gi , nhà t o l p th tr ng s cânăđ i gi a thu nh păvàăchiăphíăthôngăquaăđi u

ch nhăgiáăđ tămuaăvàăgiáăđ t bán sao cho thu nh păcóăđ c do giao d ch v iănhàăđ uăt ăthanh kho n l năh năho c b ng m c chi phí phát sinh do giao d ch v iănhàăđ uăt ăcóăthôngătin Quáătrìnhăđi u ch nh này ph thu c vào xác su t giao d ch ti p theo s là nhàăđ uăt ăcóăthông tin, xác su t giao d ch t iăgiáăđ tămuaăvàăgiáăđ t bán c aănhàăđ uăt ăkhôngăcóăthôngătin và kho ng th i gian y t giá trong quá trình giao d ch gi a nhà t o l p th tr ng và nhà

đ uăt ăcóăthôngătin Copeland và Galai (1983) cho r ng, xác xu tănhàăđ uăt ăcóăthôngătină

giao d ch và/ho c th i gian nhà t o l p th tr ng giao d ch v iănhàăđ uăt ăcóăthôngătinăgiaă

t ng s làmăt ngăkho ng chênh l ch y t giá

Chu iăthôngătinăđ t l nh có th phát ra tín hi uăđ n nhà t o l p th tr ng v kh n ngăthayă

đ i giá c phi u giao d ch (Glosten và Milgrom, 1985) S l ng l nh giao d chăthayăđ i không đángăk đ i v iănhàăđ uăt ăkhôngăcóăthôngătinătrongăkhiăs l ng này s thayăđ i ph thu c vào ch tăl ng thông tin (t t ho c x u) v giá c phi uătrongăt ngălaiămàănhàăđ uăt ă

có thông tin n m gi M t l nh mua ti p di n là tín hi u cho bi t kh n ngă t ng giá c phi u.ăT ngăt , m t l nh bán ti p di n là tín hi u cho bi t kh n ngăgi m giá c phi u Do đó,ătheo Glosten và Milgrom (1985), bên c nh xác su t nhàăđ uăt ăcóăthôngătin th c hi n giao d ch, chu iăthôngătinăđ t l nh c ngălàănhânăt làmăthayăđ i kho ng chênh l ch y t giá

i măn iăb tă cácănghiênăc uăc aăBagehotă(1971),ăCopelandăvàăGalaiă(1983),ăGlostenă

và Milgrom (1985) đóălà, TTBCXăkhiăth căhi năgiaoăd chăc ăphi uătrên th ătr ngăch ngăkhoán đ căbi uăhi năthông qua thànhăph n l aăch năng căti m n trongăkho ngăchênhă

l chăy tăgiáămàănhàăđ uăt ăkhôngăcóăthôngătinăph iăgánhăch u

TTBCX khi th c hi n giao d ch c phi u trên th tr ng ch ng khoán đ căđoăl ng thông quaăcácăph ngăphápăsau

TTBCXăđ căđoăl ng b ng sai l ch gi a giá giao d ch và giá chu n c a c phi u giao

d ch Giá chu n là m căgiáămàăng i mua ho căng i bán d dàng ch p nh n giao d ch

m căt ngăđ i, giá tr trung bình c aăgiáăđ tămuaăvàăgiáăđ t bán có th đ i di n cho giá chu n Sai l ch gi a giá giao d ch và giá chu n c a c phi u càng l nă đ ngă ngh aă v i TTBCX càng cao C th ,ăTTBCXăđ căđoăl ngăquaăcácăđ iăl ngăd iăđây

 Chênh l ch y t giá t ng đ i

âyălàăcáchăđoăl ngăt ngăđ iăđ năgi n d aătrênăc ăs thu nh p t giao d ch c aănhàăđ u

t ăcóăthôngătin Chênh l ch y tăgiáăt ngăđ iăđ c VenkateshăvàăChiangă(1986)ăđoăl ng theo công th c sau:

Spreadt =

Asktậ Bidt

(2.1) Midt

Trongăđó: Spread là chênh l ch y tăgiáăt ngăđ i; Ask làăgiáăđ t mua; Bid làăgiáăđ t bán; Mid là giá tr trung bình c aăgiáăđ tămuaăvàăgiáăđ t bán

uăđi m c a cáchăđoăl ng này đó làăđ năgi năđ c nhi u tác gi s d ng tuy nhiên

nh căđi m đóălà k t qu căl ng m căđ TTBCX có th quá m c n u giá giao d chăđ c

th c hi n trong kho ng chênh l ch y t giá

 Chênh l ch y t giá hi u qu

Cáchăđoăl ng này h n ch vi căđánhăgiáăquáăm c m căđ TTBCX t chênh l ch y t giá

t ngăđ i Chênh l ch y t giá hi u qu đ căLeeă(1993)ăđoăl ng theo công th c sau:

ESt = 2 × Qt × Ptậ Midt

(2.2) Midt

Trongăđó: ES là chênh l ch y t giá hi u qu ; P là giá giao d ch c a c phi u; Mid là giá

tr trung bình c aăgiáăđ tămuaăvàăgiáăđ t bán; Q là bi n ch báo giao d ch có giá tr +1 n u giao d chăđ c th c hi n b i l nhămua,ăng c l i có giá tr ậ1 n u giao d chăđ c th c hi n

b i l nh bán; nhân t 2 ph n ánh m c chi phí màăng i giao d ch ph i ch u khi th c hi n

l nhămuaăvàăbánăđ ng th i cùng m t th iăđi m

uăđi m c aăcáchăđoăl ngănàyăđóălàăcóăth đánhăgiáăTTBCXăkhiăgiáăgiaoăd chăđ c

th c hi n bên trong và bên ngoài kho ng chênh l ch y t giá Tuyănhiênănh căđi m đóălà

ch đ c p đ n giá giao d ch th iăđi m d ngăt nh,ăch aăđ c păđ n y u t th i gian có th gây ra b tăcânăđ iăl uăl ng l nhăđ t và phát sinh TTBCX

 Chênh l ch tác đ ng giá

Chênh l chătácăđ ng giá đ c c năc trênăc ăs cânăđ i thu nh p và chi phí c a nhà t o l p

th tr ng và thông tin chu iăđ t l nh Chênh l chătácăđ ngăgiáăđ c Huang và Stoll (1996), Barakat và ctg (2014) đoăl ng theo công th c sau:

PIt = 2 × Qt × Pt+ ậ Midt

(2.3) Midt

Trongăđó: PI là chênh l ch tácăđ ng giá; P là giá giao d ch c a c phi u; Mid là giá tr trung bình c aăgiáăđ tămuaăvàăgiáăđ t bán; là kho ng th i gian trong quá trình giao d ch

đ c tính theo 5, 10, 15, 30 hay 60 phút; Q là bi n ch báo giao d ch có giá tr +1 n u giao

dchăđ c th c hi n b i l nhămua,ăng c l i có giá tr ậ1 n u giao d chăđ c th c hi n b i

l nh bán; nhân t 2 ph n ánh m c chi phí màăng i giao d ch ph i ch u khi th c hi n l nh muaăvàăbánăđ ng th i cùng m t th iăđi m

uăđi m c aăcáchăđoăl ngănàyăđó làăđ c păđ n y u t th i gian giao d ch , ph n ánh

b tăcânăđ iăl uăl ng l nhăđ t âyălàăm t d ng bi u hi n c a TTBCX, b i vì b tăcânăđ i

l uăl ng l nhăđ t có th đ yăgiáăt ngăđ i v i c phi u đ c đ nh giá th p và kéo giá gi m

đ i v i c phi u đ c đ nh giá cao Tuyănhiên,ănh căđi măđóălàăk t qu căl ng có th khác nhau khi l a ch n kho ng th i gian khác nhau Ngoài ra, thu th p d li u theo khung

th i gian ng n trong ngày có ph n h n ch , nh t là các qu c gia có th tr ng ch ng khoán đangăphátătri n

T ng quan, m cădùăđoăl ngăTTBCXătheoăph ngăphápăđ i chi u giá chu năcóă uăđi m đóălàăđ năgi n và d dàngăđoăl ng TTBCX riêng cho t ng c phi uănh ngăc năl uăỦăkhiăs

d ngăph ngăphápănàyănh ăsau:ăTh nh t,ăph ngăphápănàyăđoăl ng TTBCX trong t ng

th chi phí giao dch.ă Nóiă cáchă khác,ă ph ngă phápă nàyă ch aă táchă thành ph n l a ch n

ng c ra kho ng chênh l ch y tăgiá.ăDoăđó,ăđ s d ngăph ngăphápănàyăm t cách hi u qu

c n k t h p v iăph ngăphápăphânătíchăs ki n Th hai, s d ngăph ngăphápănàyăc n thu

th p d li u giá giao d chătrongăngày.ăSauăcùng,ăph ngăphápănàyăcóăh n ch đóălàă c

l ng TTBCX cho t ng th th tr ng tr nênăkhóăkh năh n

oăl ngăTTBCXăđ c s d ngătheoăph ngăphápăkinhăt l ng v i m căđíchătáchăthànhă

ph n chi phí l a ch năng c ra kho ng chênh l ch y t giá Ph ngăphápănày có l iăđi măđóă

là có th đoăl ng TTBCX cho t ng th th tr ng Chi ti tăđoăl ng có th tham kh o

Ph l c 2

 Mô hình Glosten và Harris (1988)

GlostenăvàăHarrisă(1988)ă(g iăt tălàămôăhìnhăGH)ăxâyăd ngămôăhìnhăkinhăt ăl ngăđ ă că

l ngăthànhăph năl aăch năng căchoăth ătr ngăch ngăkhoán M ăv iăm uăngiênăc uăg mă

250 công ty niêmăy tătrên NYSE, giaiăđo năt ă01/12/1981 đ n 31/01/1983 Thành ph n chi phí l a ch năng c theo mô hình GH là 35.4%

C s xây d ng mô hình:ăMôăhìnhăGHăđ căxâyăd ngăd aătrênăc ăs ăcânăđ iăgi aăthuă

nh păvàăchiăphí.ăNhàăt oăl păth ătr ngăthi tăl păkho ngăchênhăl chăy tăgiáăg m:ă(i)ăthànhă

ph năchiăphíăx ălỦăđ tăl nhăvàăchiăphíătíchătr ănh măduyătrìăho tăđ ngă(Ct = c0 + c1Vt) và (ii) thànhăph năl aăch năng că(Zt = z0 + z1Vt) nh măcânăđ iăr iăroăkhiăgiaoăd chăv iănhàăđ uăt ăcóăthôngătin.ăHaiăthànhăph nănàyălàăhàmătuy nătínhăv iăkh iăl ngăgiaoăd chă(Vt)

Ngoàiăra,ăd aătrênăc ăs ăthôngătinăchu iăđ tăl nhăv iăbi n ch báo giao d ch (Qt), g iăV là

kh iăl ngăc ăphi uăgiaoăd chătrungăbình, mô hình GH xácăđ nhăm căđ ăl aăch năng că( )

nh ăsau:ă = [2(z0 + z1V)] / [2(c0 + c1V) + 2(z0 + z1V)].ăTrongăđó:ăc0, c1, z0, và z1làăh ăs ăh iăquyăđ căxácăđ nhăt ăph ngătrìnhăsau:ăăă

∆Pt = c0∆Qt + c1∆(QtVt) + z0Qt + z1QtVt+ t (2.4)

i u ki n áp d ng: Ápăd ngămôăhìnhăGHănênăs ăd ngăd ăli uăgiaoăd chătrongăngàyăđ ăt nă

d ngă uăđi măc aăbi năch ăbáoă(NealăvàăWheatley,ă1998;ăAhnăvàăctg,ă2000).ăTuy nhiên, d ă

li uăgiaoăd chătrongăngàyăkhôngăph iălúcănàoăc ngăs năcó,ăt nănhi uăchiăphíăđ ăthuăth păho că

ch ăcóăth ăthuăth pătrongăkho ngăth iăgianăgi iăh n.ăDoăđóăDe Jong và Rindi (2009) đ ăxu t cóăth ăs ăd ngăd ăli uăgiáăđóngăc aăvàăkh iăl ngăgiaoăd chăcu iăngàyăđ ăthayăth ăchoăd ă

li uăgiáăgiaoăd chătrongăngày

u đi m: MôăhìnhăGHăđóngăgópăquanătr ngătrongăvi căxácăđ nhăm căđ ăTTBCXăđ că

đ iădi năquaăthànhăph năl aăch năng c.ăH năn a,ăđâyălàămôăhìnhăs ăkh iăcóăđ ăc păđ nănhăh ngăc aăkh iăl ngăgiaoăd chăc ăphi uălênăcácăthànhăph năc aăchênhăl chăgi aăgiáăđ tămua và giá đ tăbán.ăKhôngănh ngăv y,ămôăhìnhăđưăkh iăm ănhi uăcôngătrìnhănghiênăc uăkhácăcóăliênăquanăđ năvi căxácăđ nhăm căđ ăl aăch năng căsauănày.ă

Nh c đi m: MôăhìnhăGHăch aăđ ăc păcáchăxácăđ nhăbi năch ăbáoăgiaoăd chăm tăcáchă

tr căti păvàăc ngăkhôngăđ ăxu tăb cătrungăgianăđ ăxácăđ nhăbi năch ăbáoăgiaoăd ch.ăNgoàiăra,ăgi ăđ nhăkh iăl ngăc ăphi uăgiaoăd chătuy nătínhăv iăthànhăph năl aăch năng cătrongămôăhìnhăGHăkhôngăth ăápăd ngăchung choăm iăc ăphi u riêngăbi t

 Mô hình Stoll (1989)

M tăcáchăti păc năm iănh măđoăl ngăTTBCXăcóăth ăk ăđ năStollă(1989)ă(g iăt tălàămôăhìnhăStoll) V iăm uănghiênăc uăg m cácăcôngătyăniêmăy tătrênăNASDAQăgiaiăđo năt ăthángă10ă

đ nă12/1984,ă căl ngăthànhăph năchiăphíăl aăch năng cătrongămôăhìnhăStollălàă43%

C s xây d ng mô hình:ăTrênăc ăs ăcânăđ iăgi aăthuănh păvàăchiăphí,ănhàăt oăl păth ă

tr ngăs ăthi tăl păkho ngăchênhăl chăy tăgiáă(S)ăđ ăthuăđ căl iănhu n.ăKho ngăchênhăl chă

y tăgiáătrongămôăhìnhăStollăg măcóăbaăthànhăph n:ăthànhăph năx ălỦăđ tăl nhăvàăthànhăph nătíchătr (Sr)ăvàăthànhăph năl aăch năng c.ăDoăđó,ăthànhăph năchiăphíăl aăch năng căs ă

b ngăS ậ Sr

C ăs ăti pătheoăđ ăxâyăd ngămôăhìnhăđóălàăthôngătinăchu iăđ tăl nh.ăT ăb năthânăgiaoă

d chăs ăphátăraăm tăthôngătinăv ăkh ăn ngăt ngăhayăgi măgiáăc ăphi u.ăG iă làăxácăsu tăc aă

giaoăd chăkhôngăti pădi nătheoăsauăgiaoăd chătr căđóăvàă ∂ làăt ătr ngăthayăđ iăgiáătrongă

tr ngăh păgiaoăd chăti pădi n.ăThànhăph năl aăch năng căs ăđ cătínhătheoăph ngătrìnhă

d iăđây:ă

S ậ Sr = [1 ậ 2( ậ ∂)]S (2.5)

căl ngă và ∂ b ngăcáchăh iăquyă ph ngătrìnhă hi păph ngăsaiă c aăgiáăgiaoăd chă

(CovT = a0 + a1S2 + u) vàăhi păph ngăsaiăc aăthayăđ iăgiáăđ tămuaăho căgiáăđ tăbánă(CovQ =

b0 + b1S2 + v) theoăbìnhăph ngăkho ngăchênhăl chă y tăgiá.ă Trongăđó:ă CovT cov( Pt ,

Pt+1) v iăPtlàăgiáăgiaoăd chăt iăth iăđi măt; CovQ ăcov( Qt , Qt+1) v iăQtlàăđ iăl ngăcóă

th ăđ iădi năchoăgiáăđ tămuaă(Bt) ho c giáăđ tăbánă(At)ă ăth iăđi măt; a0 và b0 làăh ngăs ;ăa1 =

∂2(1 ậ 2 ) ậ 2(1 ậ 2∂) và b1 = ∂2(1 ậ 2 ) làăh ăs ăh iăquy;ău và v làăsaiăs ăng uănhiên

i u ki n áp d ng: MôăhìnhăStollăđ căápăd ngăthíchăh pătrongăđi uăki năs ăli uă că

l ngă c nă đ că thuă th pă theoă d ă li uă trongă ngày,ă d ă li uă giaoă d chă v iă t nă su tă caoă v iăchu iăth iăgianădài và cóăs ăquanăsátăl năđ ăcóăth ăkh căph căl ngăthôngătinăb ătiêuăhaoăv ăquyătrìnhăthi tăl păgiáăvàă nhăh ngăc aăcácăgiaoăd chătr căđ năcácăd ăli uăy tăgiáăti pătheoă(Brooks và Masson, 1996; Menyah và Paudyal, 2000)

u đi m: MôăhìnhăStollăđưăđ aăra m tăh ngănhìnăm iăkhiătáchăchênhăl chăgi aăgiáăđ tă

muaăvàăgiáăđ tăbánăthànhăbaăthànhăph năriêngăbi tă(chiăphíăđ tăl nh,ăchiăphíătíchătr , và chi phíăl aăch năng c).ă ngăth iămôăhìnhăStollăg iăm ăraăh ngănghiênăc uăm i theoăhi pă

ph ngăsaiăđ ă căl ng TTBCX

Nh c đi m: K tăqu ă căl ngăcóăth ăb ăch chăkhiăs ăd ngămôăhìnhăStollăb iăvìămô

hình căl ngăth căhi năcácăphépăbi năđ iăkhôngătuy nătínhăc aăcácăthamăs ătuy nătính

Nh căđi mănàyăcóăth ăđ căkh căph căv iăđi uăki n s ăli uănghiênăc uăc năthuăth pătheoă

d ăli uăgiaoăd chătrongăngàyăvàăchu iăth iăgianăgiaoăd chăđ ăl n i uănàyăch ăthíchăh păápă

d ngăchoăcácăth ătr ngăch ngăkhoánăđưăphátătri n

 Mô hình George, Kaul và Nimalendran (1991) theo bi n ch báo

Mô hình George, Kaul và Nimalendran (1991) theoăbi năch ăbáoă(g iăt tălàămôăhìnhăGKN theoăbi năch ăbáo)ăđưăđ aăraăcáchăti păc năm iătrongăvi căxâyăd ngămôăhìnhă căl ngăhi uă

qu ăvàăkhôngăch chăcácăthànhăph năchênhăl chăy tăgiá

C s xây d ng mô hình:ăMôăhìnhăGKNătheoăbi năch ăbáoăđ căxâyăd ngăd aătrênăc ăs ă

cânăđ iăgi aăthuănh păvàăchiăphí.ăNhàăt oăl păth ătr ngăthi tăl păkho ngăchênhăl chăy tăgiáă

g măhaiăthànhăph n:ăthànhăph năchiăphíăx ălỦăđ tăl nhăvàăthànhăph năl aăch năng cănh măcânăđ iăr iăro khiăgiaoăd chăv iănhàăđ uăt ăcóăthôngătin.ă

Ngoàiăra,ăd aătrênăc ăs ăthôngătinăchu iăđ tăl nh,ămôăhìnhăGKNătheoăbi năch ăbáo xác

đ nhăm căđ ăl aăch năng căthôngăquaăph ngătrìnhăh iăquy sau:

2RDt = a0 + a1 (Sq)[Qtậ Qt ậ1] + t (2.6)

Trongă đó:ă RDit làă saiă l chă gi aă thayă đ i giáă giaoă d chă vàă thayă đ i giáă đ tă mua; Sq là kho ngăchênhăl chăy tăgiá;ăQt là bi n ch báo giao d ch, có giá tr +1 n u giao dchăđ c

kh iăx ng b iăng i mua t i th iăđi m t,ăng c l i có giá tr ậ1 n u giao d chăđ c kh i

x ng b iăng i bán; a1 là thànhăph năchiăphíăx ălỦăđ tăl nh,ăkhiăđóăthànhăph năl aăch nă

ng căđ cătínhăb ngă1ăậ a1

i u ki n áp d ng: MôăhìnhăGKNătheoăbi năch ăbáoăcóăth ăs ăd ngăd ăli uăgiaoăd chă

trongă ngàyă ho că đóngă c aă cu iă ngày vàă kho ngă chênhă l chă y t giáă làă khôngă đ i đ ă că

l ngăTTBCX

u đi m: MôăhìnhăGKNătheoăbi năch ăbáoăkh căph căđ căgi ăđ nhăt ămôăhìnhăGHăkhiă

choăr ng thànhăph n chiăphíăl aăch năng căch uă nhăh ngăb iăkh iăl ngăc ăphi uăgiaoă

d ch.ă âyălàăgi ăđ nhăkhôngăph iălúcănàoăc ngăđúngăkhiăápăd ngăriêngăchoăt ngăc ăphi u.ă

Nh c đi m: MôăhìnhăGKNătheoăbi năch ăbáoă(cònăđ căg iălàămôăhìnhăGKNăb ăsung)ă

ch ăđ căs ăd ngăr ngărưiăkhiăNeal và Wheatley (1998) đ ăngh ăcách xácăđ nhăbi năch ăbáoă

Qt Ngoài ra, Kim và Ogden (1996) c ngăđưăch ăraăgiáăđ tămuaăc aăc ăphi uăkhôngăph iălàă

m tăđ iăl ngăđ iădi năt tăchoăgiáătr ăc ăs c aăc ăphi u

 Mô hình George, Kaul và Nimalendran (1991) theo hi p ph ng sai

Mô hình George, Kaul và Nimalendran (1991) theoă hi pă ph ngă saiă (g iă t tă làă môă hìnhăGKN theoăhi păph ngăsai) căl ngăTTBCXăb ngăcáchăh iăquyăph ngătrìnhăbi năph ăthu călàăhi păph ngăsaiăgi a RDit và RDit–1(v iăRDit là saiăl chăgi aăthayăđ i giáăgiaoăd chă

và thayăđ i giáăđ tămua)ătheoăbi năđ căl pălàăkho ngăchênhăl chăy tăgiá.ăV iăm uănghiênă

c uăcácăcôngătyăniêmăy tătrênăNASDAQăgiaiăđo nă1983-1987,ăthànhăph năchiăphíăl aăch nă

ng căđ că căl ngătheoămôăhìnhăGKNătheoăhi păph ngăsaiălàă8.5%ă(ápăd ngăchoăm uă

s ăli uăgiaoăd chătheoăngày)ăvàă10.3%ă(ápăd ngăchoăm uăs li uăgiaoăd chătheoătu n)

C s xây d ng mô hình: MôăhìnhăGKNătheoăhi păph ngăsaiăc ngăđ căxâyăd ngăd aă

trênăc ăs cânăđ iăgi aăthuănh păvàăchiăphí c aănhàăt oăl păth ătr ngăvàăthôngătinăchu iăđ tă

l nh Môă hìnhă GKNă theoă hi pă ph ngă sai xácă đ nhă m că đ ă l aă ch nă ng că thông qua

ph ngătrìnhăh iăquy sau:

S i GKN = b

0 + b1Sqi + i (2.7) Trongăđó:ăSiGKN 2 Cov RD RD( it, it1) đ căápăd ngătheoăph ngăphápăc aăRollă(1984),ă

v iăRDit = i (Sqi/2)[Qit ậ Qit ậ1]; Sqi làăkho ngăchênhăl chăy tăgiá;ăb1 làăh ăs ă căl ngăt ă

tr ngăthànhăph năchiăphíăx ălỦăđ tăl nhăv ngăvàăhi uăqu ădoăkh căph căđ căcácănh că

đi măt ămôăhìnhăStoll.ăThànhăph năchiăphíăl aăch năng căcóăgiáătr ălàă1ăậ b1

i u ki n áp d ng: oăl ngăTTBCXăáp d ngămôăhìnhăGKNătheoăhi păph ngăsaiăthích

h păs ăd ngăd ăli uăgiá giaoăd chătrongăngày vàăkho ngăchênhăl chăy t giáălàăkhôngăđ i

u đi m: Mô hình GKN theoăhi păph ngăsai đưăkh căph căđ căy uăt ăt ăt ngăquană

d ngăc aă m c sinhă l iăk ăv ngăkhácănhauătheoăth iăgiană(h năch ătrongă môăhìnhăRoll,ă1984) và đi uăch nhăcácăphépăbi năđ iăkhôngătuy nătínhăc aăcácăthamăs ătuy nătính (h năch ătrong mô hình Stoll)

Nh c đi m: MôăhìnhăGKNătheoăhi păph ngăsai cóănh căđi măđóălàăgi ăđ nhăgiáăđ tă

muaăcóăth ăđ iădi năchoăgiáătr ăc ăs ăc aăc ăphi uăvàăkho ngăchênhăl chăy tăgiáălàăkhôngă

đ i.ăTuyănhiên,ăKimăvàăOgdenă(1996)ăđưăch ăra nh ngăgi ăđ nhănàyăcóăth ăb ăviăph măvàălàmă

ch chăk tăqu ă căl ngăthànhăph năl aăch năng c

 Mô hình Lin, Sanger và Booth (1995)

MôăhìnhăLin,ăSangerăvàăBoothă(1995)ă(g iăt tălàămôăhìnhăLSB)ăđ căk ăth aăvàăphátătri năt ă

mô hình Stoll (1989), Huang và Stoll (1994) Mô hình LSB căl ngăTTBCXăb ngăcáchă

h iăquyăbi năph ăthu călàăsaiăl chăgi aăgiáătr ătrungăbìnhăc aăgiáăđ tămuaăvàăgiáăđ tăbánătheo

bi năđ căl pălàăkho ngăchênhăl chăy tăgiáăhi uăqu V iăm uănghiênăc u g mă150ăc ăphi uăcácăcôngătyăniêmă y tătrênăNYSEă n m 1988, thànhăph năl aăch năng căđ că căl ngătrong mô hình LSB là 45.2%

C s xây d ng mô hình:ăD aătrênăc ăs ăcânăđ iăgi aăthuănh păvàăchiăphí,ănhàăt oăl păth ă

tr ngăs ăđi uăch nhăgiáăđ tămuaăvàăbánănh măcânăđ iăcácăkho năchiăphíăvàăthuăl i.ăNgoàiăra,ătrênăc ăs ăthôngătinăchu iăđ tăl nh,ăl nhămuaă(bán)ăđ căth căhi năcóăth ă nhăh ngăđ nă

vi căđi uăch nhăgiáăđ tămuaă(bán).ăMôăhìnhăLSBăxácăđ nhăm căđ ăl aăch năng căthông qua

ph ngătrìnhăh iăquy sau:

Midt+1ậ Midt = (Ptậ Midt) + t+1 (2.8) Trongăđó:ăMidt = (Askt + Bidt)/2ălàăgiáătr ătrungăbìnhăc aăgiáăđ tămuaă(Bidt) và giá đ tăbánă(Askt); Pt làăgiáăgiaoăd chăđ căth căhi n;ă làăt ătr ngătrongăkho ngăchênhăl chăgi aăPt và Midtph năánh: (i) s ăđi uăch nh m c thayăđ i c aăgiáăđ tămuaăvàăgiáăđ tăbán và (ii) thành

ph n l aăch năng cămàănhàăt oăl păth ătr ngăs ăchuy năsangăchoăcácănhàăđ uăt ăkhôngăcóăthôngătin.ăDoăđó,ă là thànhăph năl aăch năng căđ că căl ngătheoămôăhìnhăLSB.ă

i u ki n áp d ng:ăMôăhìnhăLSBăcóăth ăs ăd ngăd ăli uăgiaoăd chătrongăngàyăho căđóngă

c aă cu iă ngàyă đ ă că l ngă TTBCXă phát sinh khiă th că hi nă giaoă d chă c ă phi uă trênă th ă

tr ngăch ngăkhoán

u đi m: MôăhìnhăLSBăcóă uăđi măđóălà đ năgi năvàăd ăs ăd ng.ăNgoài ra,ăs ăd ngămôă

hìnhăLSBăkhôngăc năquanătâmăđ năgiáătr ăc ăth ăc aăbi năch ăbáoăgiaoăd chănh ăcácămôăhìnhătheoăbi năch ăbáoăkhác.ă

Nh c đi m:ă iăv iămô hình LSB,ăthànhăph năl aăch năng căđ că căl ngătrong

kho ngăchênhăl chăy tăgiáăhi uăqu ăTrongăkhiăđ iăv iăcácămôăhìnhăkhác,ăthànhăph năl aă

ch năng căđ că căl ngătrongăkho ngăchênhăl chăy tăgiáăt ngăđ i.ăDoăđó,ăvi căsoăsánhă

k tăqu ă căl ngăTTBCXătheoămôăhìnhăLSBăv iăcácămôăhìnhăkhácăs ăcóănh ngăh năch ă

nh tăđ nh

 Mô hình Kim và Ogden (1996)

Mô hình Kimă vàăOgdenă(1996)ă(g iăt tălàă môăhìnhă KO)ă đi uăch nhăvàăb ăsung mô hình GKNătheoăhi păph ngăsaiătrongăvi căđoăl ngăthànhăph năl aăch năng c.ăV iăm uănghiênă

c uăg mă1871ăs ăquanăsátăcácăcôngătyăniêmă y tătrênă NYSEăvàă AMEXă trongăn m 1993, thànhăph năchi phíăl aăch năng căđ că căl ngătrongămôăhìnhăKOălàă59.3%

C s xây d ng mô hình:ăT ngăt ănh ămôăhìnhăGKNătheoăhi păph ngăsai,ămô hình

KO c ngăđ căxâyăd ngăd aătrênăc ăs cânăđ iăgi aăthuănh păvàăchiăphí c aănhàăt oăl păth ă

tr ngăvàăthôngătinăchu i đ tăl nh MôăhìnhăKOăxácăđ nhăm căđ ăl aăch năng căthông qua

ph ngătrìnhăh iăquy sau:

S i KO = 0 + 1 + i (2.9) Trongăđó:ăSiKO 2 Cov RD( Mit,RDMit1),ăv iăRDMitlàăsaiăl chăgi aăRTit (thayăđ iăgiáăc ăphi uăgiaoăd ch)ăvà RMit (thayăđ iăgiáătr ătrungăbìnhăc aăgiáăđ tămuaăvàăgiáăđ tăbán); =

 thayăth ăchoăE( ) nh m kh c ph c gi đ nh kho ng chênhăl chăy tăgiáăkhôngăthayă

đ i; 1 làăh ăs ă căl ng đ iădi năchoăt ătr ngăthànhăph năchiăphíăx ălỦăđ tăl nh.ăDoăđó thànhăph năl aăch năng c cóăgiáătr ălàă1ăậ 1

i u ki n áp d ng: MôăhìnhăKOăs ăd ngăd ăli uăgiaoăd chătrongăngàyăđ iăv iăth ătr ngă

kh păgiá ch ăy uă th ătr ng đưăphátătri năvàăd ăli uăđóngăc aăcu iăngàyăđ iăv iăth ătr ng

kh păl nh ch ăy uă th ătr ngăđangăphátătri n

u đi m: Mô hình KO cóă uăđi măđóălà:ă(i)ăch ăraăđ c giáătr ătrungăbìnhăc aăgiáăđ tămuaă

vàăgiáăđ tăbánălàăđ iăl ngăđ iădi năt tăchoăgiáătr ăc ăs c aăc ăphi u;ăvàă(ii)ălo iăb ăđ că

y uăt ăth iăgianăcóăth ălàmăsaiăl chăchênhăl chăy tăgiá.ă

Nh c đi m: Nh căđi mătrongămôăhìnhăKOăđóălàăvi căthi tăl pămôăhìnhăd aătrênănh ngă

k ăthu tătínhătoánăph căt p.ăNgoàiăra,ăkhiăs ăd ngăd ăli uăđóngăc aăcu iăngày,ăk tăqu ă că

l ngă trongă môă hìnhă KOă khôngă khácă bi tă soă v i môă hìnhă GKNă theoă hi pă ph ng sai (Strother và ctg, 2009)

 Mô hình Madhavan, Richardson và Roomans (1997)

Mô hình Madhavan, Richardson và Roomans (1997) (g i t t là mô hình MRR) xây d ng mô hình c u trúc cho vi că căl ng thành ph n l a ch năng c trong kho ng chênh l ch y t giá B ng cách thu th p d li u giao d ch trong ngày, g măn măkho ng th i gian t 9:30-10:00; 10:00-11:30; 11:30-2:00; 2:00-3:30; và 3:30-4:00 c a 274 c phi u các công ty niêm

y tă trênă NYSEă giaiă đo nă n mă 1990.ă K t qu că l ng m că đ TTBCX trong mô hình MRR có giá tr t 36.01%-51.07%

C s xây d ng mô hình: D aătrênăc ăs thông tin chu iăđ t l nh và cânăđ i gi a thu

nh p và chi phí, môăhìnhăMRRăđoăl ng m căđ thành ph n l a ch năng c thông qua

ph ngătrìnhăh i quy sau:

Pt = ( + )Qt ậ ( + )Qt-1 + t + tậ t-1 (2.10) Trongăđó:ăPt là giá giao d ch c phi u; Qt là bi n ch báo giao d ch; t là thông tin m i

đ c công b ; = E[Qt Qt-1] / var[Qt-1] làăđ iăl ng bi u th cho hi năt ng t t ngăquană

b c nh t c a bi n ch báo giao d ch hay chu iăđ t l nh; là các kho n chi phí bao g m: phí cung c p d ch v , phí tích tr c phi u, phí r i ro ti m n cho m i l n giao d ch đ v n hành

th tr ng; là thành ph n l a ch năng c

Mô hình MRR s d ngăph ngăphápăGMMăđ h iăquyăph ngătrìnhă(2.10) nh mă c

l ng các tham s (m căđ TTBCX) và (chi phí v n hành th tr ng) Theoăđó,ăthành

ph n l a ch năng c r trong mô hình MRR đ c tính theo công th c: r = 2 / [2( + )]

i u ki n áp d ng: Trong mô hình MRR, thông tin m iăđ c công b và chu iăđ t l nh

là hai nhân t quan tr ngăđ căđ c p trong quá trình thi t l p mô hình Ngoài ra, nh ng thayăđ i trong hai nhân t trên,ăđ c bi tălàăthayăđ i trong chu iăđ t l nh ch đ c ph n ánh đúngăkhiăquáătrìnhăgiaoăd ch di năraătrongăngày.ăDoăđó,ămôăhìnhăMRRăthíchăh p s d ng d

li u giao d chătrongăngàyăđ đoăl ng TTBCX và ch y uălàăđo l ng TTBCX các qu c giaăđưăphátătri n

u đi m: MôăhìnhăMRRăcóă uăđi măđóălàăđưăxétăđ n hai y u t : (i) l i th v thông tin

n m gi và (ii)ăt ngăquanăc a chu iăđ t l nh theo th i gian có th nhăh ngăđ n TTBCX

H năn a, mô hình MRR s d ng d li u giao d ch trong ngày v i uăđi măsoăsánhăđ c s

khác bi t v m căđ TTBCX theo t ngăgiaiăđo n giao d ch trong ngày Ngoài ra, mô hình MRR áp d ng k thu t kinh t l ng hi năđ iă(ph ngăphápăGMM)ăgiúpăchoăcácăthamăs căl ng có tính v ng và không ch ch trong vi căđoăl ng thành ph n l a ch năng c

Nh c đi m: MôăhìnhăMRRăđ c cho là ph c t p khi thi t l p và áp d ng.ăH năn a, mô

hìnhăMRRăítăkhiăđ c áp d ng cho các qu c gia th tr ng đangăphátătri n b i vì r t khó

ti p c n và thu th p đ c d li u giao d ch trong ngày

T ng quan, các mô hình s d ng ph ngăphápăkinhăt l ngăđoăl ng TTBCX khi th c

hi n giao d ch c phi u trên th tr ng ch ng khoán có nh ngă uăđi m,ănh căđi m, vàăđi u

ki n áp d ng khác nhau tùy thu căvàoăc ăs xây d ng mô hình (thu nh p t giao d ch, cân

đ i thu nh p và chi phí, hay thông tin chu iăđ t l nh) và kh n ngăti p c n d li u giao d ch (d li u giao d ch trongăngàyăhayăđóngăc a cu i ngày) c a nhà nghiên c u M cădùă uăđi m

c a mô hình sau b sung cho m t s nh căđi m c aămôăhìnhătr cănh ngăcóăh n ch là

m căđ áp d ng ph c t p và tính ph quát không cao

B ngă2.1ăd iăđâyăs tóm t t l i nh ngăđi m chính c a các mô hình này, bao g m: ph m

vi nghiên c u, k t qu nghiên c u,ăđánhăgiá nh ngă uănh căđi m, vàăđi u ki n áp d ng các

mô hình kinh t l ngănh ăđưăđ c p trên

B ngă2.1 Tómăt tăk tăqu ăt ăcácămôăhìnhăđoăl ngăthôngătinăb tăcơnăx ng

bi n ch báo

D li u giao d ch trong ngày ho căđóngăc a

D li u trong ngày v i chu i th iăgianăt ngă

Kh c ph c sai

l ch trong mô hình Stoll

K t qu c

l ng có th b

ch ch do vi ph m các gi đ nh

D li uăđóngăc a cu i ngàyăđ i v i th tr ng

Ph c t p, tính ph quát trong áp

d ngăch aănhi u

D li u giao d ch trong ngày ho căđóngăc a

cu i ngày

6 MRR NYSE 1990

36.0%-51.1%

Các tham s c

l ng v ng Môăhìnhă c l ng ph c t p D li u trong ngày

Ghi chú: ASC: thành ph n l a ch năng c; (*) có b sung; (a) d li u theo ngày; (b) d li u theo tu n

Ngu n: Glosten và Harris (1988); Stoll (1989); George, Kaul và Nimalendran (1991); Lin, Sanger và Booth (1995); Kim và Ogden (1996); Madhavan, Richardson và Roomans (1997)

oăl ng TTBCX khi th c hi n giao d ch c phi u trên th tr ng ch ng khoán giúp cho

vi căđánhăgiáănh ngătácăđ ng tiêu c c c aăTTBCXăđ n th tr ng ch ng khoán thu n l i

h n.ăTácăđ ng tiêu c c n i b t c aăTTBCXăđóălà làmăt ngăkho ng chênh l ch y t giá (Lee

và ctg, 1993) M t khi b t l i v thông tin c phi u giao d ch v iăcácănhàăđ uăt ăcóăthôngătin, nhà t o l p th tr ng s m r ngăbiênăđ y t giá nh măbùăđ p nh ng t n th t c a h khi giao d ch v iănhàăđ uăt ăcóăthông tin

M t tác đ ng tiêu c c n i b t khác c aăTTBCXăđóălàălàmăgi m tính thanh kho n c a c phi u giao d ch th hi n qua ba hình th c Th nh t, nhà t o l p th tr ng s gi m s l ng cung c phi u ra bên ngoài nh măđánhăgiá r i ro v thông tin tr căkhiăđi u ch nh kho ng chênh l ch y t giá (Kavajecz, 1999) Th hai, nhàăđ uăt ăcóăxuăh ng h n ch giao d ch c phi uăkhiămàăl ng thông tin v c phi uăđóăkhôngăth ti p c năđ c (Van Ness và ctg, 2001) Sauăcùng,ăc ăquanăch căn ngăcóăbi năphápăđ a c phi u vi ph m công b thông tin (CBTT) vào di n ki măsoátăđ c bi t theo hình th c ch đ c giao d ch trong phiên ch đ nh (Han và ctg, 2014) K t qu là,ăl ng c phi u đ c giao d ch nh ng công ty có r i ro thông tin s suy gi măđángăk

McConnell và ctg (2012) nh n m nh, TTBCX là m t trong nh ng d ng th t b i hay khuy t

t t c a th tr ng, làm cho các ngu n l c khan hi m c a xã h iăkhôngăđ c phân b hi u

qu Doăđó, c n có vai trò giám sát th tr ng c aăcácăc ăquanăch căn ngănh măđi u ch nh khuy t t t c a th tr ng, h n ch TTBCX Ngoài ra, s phát tri n c a th tr ng ch ng khoán và mô hình giao d ch c a th tr ng có th nhăh ngăđ n TTBCX (Lai và ctg, 2014; Chakravarty và ctg, 2005) Bên c nh đó,ăcác y u t bên ngoài c a doanh nghi p và nh ng

y u t liênăquanăđ năđ căđi m c a doanh nghi p có kh n ng nhăh ngăđ n TTBCX

TheoăMishkină(2012),ăcácănhàăđ uăt ăch ng khoán g păkhóăkh năkhiăđánhăgiáăđúng v tình

tr ng t t hay x u c a c phi u công ty Nh ng công ty x uăcóăđ ngăc ăphátăraănh ng thông tinăkhôngăđúngăraăth tr ng v i mong mu n t o hình nh t t t đóăgiaăt ngăgiáăc phi u Ngoài ra, các qu c gia có m căđ thamănh ngăcaoăvàătuânăth pháp lu t kém s ti m n nguyă c ă thao túng giá (Kim và Park, 2010).ă H nă n a, m t khi th tr ng ch ng khoán

kh ng ho ng, nh t là th tr ngăđangăphátătri n, tâm lý ho ng lo n và hành vi ph n ng quá m c c aănhàăđ uăt lan r ng (Kim và ctg, 2013) Trongătr ng h p này, ho tăđ ng giám sát th tr ng c aăc ăquanăch căn ngăgi vai trò quan tr ng (Fabozzi và Drake, 2009) Rõ

ràng, n u không có nh ngăquyăđ nh pháp lu t, bi n pháp hành chính c th c aăc ăquană

ch căn ng,ăthìăcácăgiaoăd ch n i b , hành vi thao túng giá hay nh ng ph n ng quá m c c a nhàăđ uăt có th gây ra nhăh ng x uăđ n th tr ng Nh ngăquyăđ nh pháp lu t tích c c trong vi c giám sát th tr ng có tác d ng t o thanh kho n cho th tr ng,ăgiaăt ngăt l n m

gi c phi u, và ph năánhăđúngăgiáătr c phi u công ty (Beny, 2005), gi m chi phí s d ng

v nă(BhattacharyaăvàăDaouk,ă2002),ăvàăgiaăt ngăm căđ CBTT c a doanh nghi p ra bên ngoài (Bushman và ctg, 2005)

M t trong nh ng ho tăđ ng h u hi u và quan tr ng nh t c aăc ăquanăch căn ngătrongă

vi c giám sát th tr ngăđóălàăquyăđ nh CBTT đ i v i các công ty niêm y t Nghiên c u c a Eleswarapuăvàăctgă(2004),ăJiangăvàăKimă(2005)ăđưăchoăth y,ăsauăkhiăquyăđ nh CBTT minh

b ch c a M có hi u l c t thángă10/2000,ăthìămôiătr ng thông tin M đ c c i thi n t t

h n,ă chiă phíă giaoă d chă vàă TTBCXă cóă xuă h ng suy gi m M t nghiên c uă t ngă t c a Frijns và ctg (2008) áp d ng cho th tr ng New Zealand, các tác gi s d ng hai mô hình tách b ch các thành ph n chênh l ch y tăgiáăđ đoăl ngăTTBCXătr căvàăsauăgiaiăđo n

Lu t Ch ng khoán s aăđ iăquyăđ nh v giao d ch n i b , và c đôngăl n có hi u l c t tháng 12/2002 K t qu cho th y,ăTTBCXăsauăgiaiăđo n tháng 12/2002 gi măđángăk và có m c ý ngh aăsoăv iăgiaiăđo nătr căđó.ăCácătácăgi k t lu n, v t ng quan, vi c ban hànhăquyăđ nh

m i, tích c c có tác d ng c i thi n ch tăl ngămôiătr ng thông tin New Zealand Không

nh ng v y, Choi và ctg (2010) nghiên c u th tr ng ch ng khoán Trung Qu căgiaiăđo n 1995-2003ăvàăđưătìmăth y, t giaiăđo n 2001-2003,ăgiaiăđo n có nhi u s thayăđ i trong môi

tr ngăđ nh ch t ch c, qu n tr công ty, và khuôn kh pháp lý Trung Qu c Vi c ban hành nh ngă quyă đ nhă trongă giaiă đo nă nàyă đưă cóă tácă đ ng tích c c trong vi c gi m thi u TTBCX khi so v iăgiaiăđo nătr căđó.ăNh ng minh ch ng t các nghiên c u v aăđ c p trênăđưăchoăth y, tính thanh kho n,ămôiătr ng thông tin, và ch tăl ng th tr ng s ch u nhăh ngăđángăk b i nh ngăquyăđ nh t chính ph trong vi c qu n lý vàăgiámăsátăv ămôă

th tr ng

Ngoàiăquyăđ nh v CBTT, m t công c khácăđ đi u ti tăv ămôăth tr ng ch ng khoán

c a nhà qu n lý th tr ngăđóălàăđi u ch nhăbiênăđ daoăđ ngăgiá.ăThayăđ iăbiênăđ dao

đ ng giá s có nh ngătácăđ ngăkhácănhauăđ i v i th tr ng ch ng khoán C th , thu h p biênăđ cóătácăđ ng làm gi m bi n đ ng giá c phi u (Chen, 1993; Lee và Kim, 1995), giúp

th tr ng không b gi m giá sâu nh tă làă trongă giaiă đo n kh ng ho ng (Rhee và Chang, 1993) và có hi u qu trong vi c h n ch thao túng giá các qu c gia có m căđ thamănh ngă