Bài giảng Sinh học 12 - Bài 39: Biến động số lượng cá thể của quần thể sinh vật (Phạm Văn An)

Bài giảng Sinh học 12 - Bài 39: Biến động số lượng cá thể của quần thể sinh vật được biên soạn bởi giáo viên Phạm Văn An với các nội dung biến động số lượng cá thể; các hình thức biến động số lượng cá thể; nguyên nhân gây biến động và sự điều chỉnh số lượng cá thể của quần thể.

Trang 1

Trường THPT Hoà Phú – Chiêm Hoá – Tuyên Quang

Trang 2

1. Khái ni m:ệ

Chim di c hàng lo t t ư ạ ừ

phương B c v phắ ề ương

Nam

Qu n th chu t đ t ầ ể ộ ộ

ng t b đ i d chộ ị ạ ị

G u trúc b khai thác quá ấ ị

m c đang có nguy c b ứ ơ ị

…??

Bi n đ ng s l ế ộ ố ượ ng cá th là ể

gì?

Là s tăng hay gi m s lự ả ố ượng

cá th c a qu n th ể ủ ầ ể

S lố ượng cá th c a qu n th ể ủ ầ ể

có th b bi n đ ng theo chu kì ể ị ế ộ

ho c không theo chu kì.ặ

Trang 3

1. Khái ni m:ệ

2. Các hình th c bi n đ ng s lứ ế ộ ố ượng cá th :ể

a. Bi n đ ng theo chu k : ế ộ ỳ

Mèo r ng b t thừ ắ ỏ Đ th th hi n s bi n đ ng s lồ ị ể ệ ự ế ộ ố ượng

th và mèo r ng theo chu k 9 – 10 nămỏ ừ ỳ

Bi n đ ng theo chu k là gì? ế ộ ỳ

Trang 4

1. Khái ni m:ệ

* Khái ni m: Là bi n đ ng x y ra do nh ng thay đ i có chu ệ ế ộ ả ữ ổ

k c a môi trỳ ủ ường

* Ví d : ụ

Bi n đ ng s lế ộ ố ượng Th , Mèo r ng Canada.ỏ ở ừ

Bi n đ ng s lế ộ ố ượng Cáo đ ng rêu phở ồ ương B c.ắ

Cá c m vùng bi n Peru có chu k bi n đ ng là 7 năm, khi ơ ở ể ỳ ế ộ

có dòng nước nóng ch y v làm cá ch t hàng lo t. ả ề ế ạ

ch nhái có nhi u vào mùa m a.Ế ề ư

Trang 5

1. Khái ni m:ệ

b. Bi n đ ng s l ế ộ ố ượ ng không theo chu k : ỳ

Đ th bi n đ ng s lồ ị ế ộ ố ượng cá th th không theo chu k ể ỏ ỳ ở

Ôtrâylia

Trang 6

1. Khái ni m:ệ

Bi n đ ng không theo chu k là gì? ế ộ ỳ

* Khái ni m: Là bi n đ ng mà s lệ ế ộ ố ượng cá th c a qu n th ể ủ ầ ể

tăng ho c gi m m t cách đ t ng t do nh ng thay đ i b t ặ ả ộ ộ ộ ữ ổ ấ

thường c a môi trủ ường t nhiên hay do ho t đ ng khai thác ự ạ ộ

tài nguyên quá m c c a con ngứ ủ ười

* Ví d Vi t Nam:ụ ở ệ

Mi n B c: s lề ắ ố ượng bò sát và ch, Nhái gi m vào nh ng Ế ả ữ

năm có giá rét (nhi t đ < 8 0C)ệ ộ

Mi n B c và Mi n Trung: s lề ắ ề ố ượng bò sát, chim, th gi m ỏ ả

m nh sau nh ng tr n lũ l t.ạ ữ ậ ụ

Trang 7

1. Khái ni m:ệ

Nh ng nghiên c u v bi n đ ng s l ữ ứ ề ế ộ ố ượ ng có ý nghĩa nh ư

th nào đ i v i s n xu t nông nghi p và b o v các sinh ế ố ớ ả ấ ệ ả ệ

v t? Cho ví d minh h a? ậ ụ ọ

II. NGUYÊN NHÂN GÂY BI N Đ NG VÀ S ĐI U CH NH S LẾ Ộ Ự Ề Ỉ Ố ƯỢNG

CÁ TH C A QU N THỂ Ủ Ầ Ể

1. Nguyên nhân gây bi n đ ng s lế ộ ố ượng cá th c a qu n thể ủ ầ ể

Hãy cho bi t, nguyên nhân gây nên s bi n đ ng s l ế ự ế ộ ố ượ ng cá

th c a các qu n th theo chu k và không theo chu kì qua b ng ể ủ ầ ể ỳ ả

sau?

Trang 8

Sâu h i mùa màng ạ

Cá c m vùng bi n Peru ơ ở ể

Chim cu gáy

Mu i ỗ

ch, nhái

Ế

Đ ng v t, th c v t r ng ộ ậ ự ậ ở ừ

U Minh

Th Ôtrâylia ỏ ở

QU N THẦ Ể NGUYÊN NHÂN

Cáo đ ng rêu ph ở ồ ươ ng

B c ắ Ph thu c vào s l ụ ộ ố ượ ng con m i là chu t ồ ộ

Lemut Vào mùa có khí h u m áp, sinh s n nhi u ậ ấ ả ề Dòng n ướ c nóng làm cá c m ch t hàng lo t ơ ế ạ

Ph thu c vào ngu n th c ăn ụ ộ ồ ứ

Vào th i gian có nhi t đ m áp và đ m ờ ệ ộ ấ ộ ẩ cao, mu i sinh s n nhi u ỗ ả ề

Vào mùa m a, ch nhái sinh s n nhi u ư ế ả ề

Cháy r ng làm cho sinh v t r ng ch t hàng ừ ậ ừ ế

lo t ạ

S l ố ượ ng tăng ho c gi m b t th ặ ả ấ ườ ng do nhi m VR gây b nh u nh y ễ ệ ầ

Trang 9

Hãy cho bi t các nhóm nguyên nhân ch y u d n đ n s bi n ế ủ ế ẫ ế ự ế

đ ng s l ộ ố ượ ng cá th c a qu n th ? ể ủ ầ ể

Có 2 nhóm nhân t ch y u: + nhóm nhân t vô sinhố ủ ế ố

+ nhóm nhân t h u sinh.ố ữ

a. Do thay đ i c a các nhân t sinh thái vô sinh ổ ủ ố

Các nhân t vô sinh tác đ ng tr c ti p lên sinh v t mà không ố ộ ự ế ậ

ph thu c vào m t đ cá th trong qu n th (nhóm nhân t ụ ộ ậ ộ ể ầ ể ố

không ph thu c m t đ )ụ ộ ậ ộ

Các nhân t vô sinh nh hố ả ưởng đ n tr ng thái sinh lí c a cá ế ạ ủ

th Trong đi u ki n t nhiên không thu n l i, s c sinh s n ể ề ệ ự ậ ợ ứ ả

c a cá th gi m, kh năng th tinh kém, s c s ng con non ủ ể ả ả ụ ứ ố

th pấ

Khí h u có nh hậ ả ưởng thường xuyên và rõ r t nh t.ệ ấ

Trang 10

a. Do thay đ i c a các nhân t sinh thái vô sinh ổ ủ ố

b. Do s thay đ i các nhân t sinh thái h u sinh ự ổ ố ữ

Các nhân t h u sinh luôn b chi ph i b i m t đ cá th c a ố ữ ị ố ở ậ ộ ể ủ

qu n th (nhóm nhân t ph thu c m t đ ).ầ ể ố ụ ộ ậ ộ

S c nh tranh gi a các cá th trong cùng m t đàn, s lự ạ ữ ể ộ ố ượng

k thù ăn th t, s c sinh s n, m c đ t vong và s phát tán ẻ ị ứ ả ứ ộ ử ự

c a các cá th trong qu n th ,… có nh hủ ể ầ ể ả ưởng l n đ n s ớ ế ự

bi n đ ng s lế ộ ố ượng cá th trong qu n th ể ầ ể

Trang 11

2. S đi u ch nh s lự ề ỉ ố ượng cá th c a qu n thể ủ ầ ể

Hãy cho bi t ý nghĩa c a hi n t ế ủ ệ ượ ng t a th a th c v t? ỉ ư ở ự ậ

C nh tranh cùng loài đ ng v t? ạ ở ộ ậ

Qu n th t đi u ch nh s l ầ ể ự ề ỉ ố ượ ng cá th nh th nào? ể ư ế

Qu n th luôn có xu hầ ể ướng t đi u ch nh s lự ề ỉ ố ượng cá th ể

b ng cách làm gi m ho c kích thích làm tăng s lằ ả ặ ố ượng cá th ể

S bi n đ ng s lự ế ộ ố ượng cá th c a qu n th để ủ ầ ể ược đi u ề

ch nh b i s c sinh s n, t l t vong, xu t c , nh p c ỉ ở ứ ả ỉ ệ ử ấ ư ậ ư

Khi đi u ki n s ng thu n l i (ho c s lề ệ ố ậ ợ ặ ố ượng cá th th p) ể ấ

t vong gi m, s c sinh s n tăng, nh p c tăng tăng s

lượng cá th c a qu n th ể ủ ầ ể

Trang 12

Hãy cho bi t ý nghĩa c a hi n t ế ủ ệ ượ ng t a th a th c v t? ỉ ư ở ự ậ

C nh tranh cùng loài đ ng v t? ạ ở ộ ậ

Qu n th t đi u ch nh s l ầ ể ự ề ỉ ố ượ ng cá th nh th nào? ể ư ế

Khi đi u ki n môi trề ệ ường khó khăn (s lố ượng cá th nhi u) ể ề

th c ăn, n i thi u h t c nh tranh gay g t gi a các cá

th t vong tăng, s c sinh s n gi m, nh p c gi m gi m ể → ử ứ ả ả ậ ư ả → ả

s lố ượng cá th c a qu n th ể ủ ầ ể

Trang 13

3. Tr ng thái cân b ng c a qu n thạ ằ ủ ầ ể

Nhân t sinh thái ố

vô sinh và h u sinh ữ

có nh h ả ưở ng nh ư

th nào t i tr ng ế ớ ạ

thái cân b ng c a ằ ủ

qu n th ? ầ ể

Trang 14

Khi nào qu n th đ ầ ể ượ c đi u ch nh đ tr v tr ng thái cân ề ỉ ể ở ề ạ

b ng? ằ

 M c sinh s n + nh p c = M c t vong + xu t cứ ả ậ ư ứ ử ấ ư

Qu n th luôn có kh năng t đi u ch nh s lầ ể ả ự ể ỉ ố ượng cá th khi ể

s cá th tăng quá cao ho c gi m quá th p d n t i tr ng thái ố ể ặ ả ấ ẫ ớ ạ

cân b ng (tr ng thái s lằ ạ ố ượng các cá th n đ nh và phù h p ể ổ ị ợ

v i kh năng cung c p ngu n s ng c a môi trớ ả ấ ồ ố ủ ường).

Trang 15

S bi n đ ng s l ự ế ộ ố ượ ng cá th c a qu n th sinh v t có ý nghĩa ể ủ ầ ể ậ

gì đ i v i đ i s ng c a sinh v t? Đ i v i s n xu t nông nghi p ố ớ ờ ố ủ ậ ố ớ ả ấ ệ

và b o v tài nguyên sinh v t? ả ệ ậ

Ph n ng t ng h p c a qu n th trả ứ ổ ợ ủ ầ ể ước đi u ki n s ng đ ề ệ ố ể

phù h p v i kh năng cung c p ngu n s ng c a môi trợ ớ ả ấ ồ ố ủ ường

S n xu t NN: Xác đ nh đúng l ch th i v ả ấ ị ị ờ ụ  V t nuôi và cây ậ

tr ng sinh trồ ưởng trong đi u ki n t t nh t ề ệ ố ấ  Năng su t cao.ấ

B o v tài nguyên sinh v t: b o v các loài quý hi m, h n ch ả ệ ậ ả ệ ế ạ ế

s phát tri n quá m c c a các loài sinh v t gây h i gây m t ự ể ứ ủ ậ ạ ấ

cân b ng sinh thái.ằ

Trang 16

Tê giác hai s ngừ Chu t đáộ

Trang 17

Trang 18

không theo chu k ? ỳ

Nêu nguyên nhân gây nên bi n đ ng s l ế ộ ố ượ ng cá

th c a qu n th và nguyên nhân qu n th t đi u ể ủ ầ ể ầ ể ự ề

ch nh v tr ng thái cân b ng? ỉ ề ạ ằ

Vì sao Nhà N ướ c khuy n khích nông dân tr ng 2 v ế ồ ụ

lúa xen 1 v màu? ụ

Trang 19

Tr l i câu h i và bài t p cu i bài ả ờ ỏ ậ ố

Định dạng
Số trang	19
Dung lượng	1,08 MB