Bài giảng Sinh học 12 - Bài 12: Di truyền liên kết với giới tính và di truyền ngoài nhân biên soạn bởi giáo viên Phạm Văn An với các nội dung di truyền liên kết với giới tính; di truyền ngoài nhân.
Trang 2C s c a hi n t ơ ở ủ ệ ượ ng hoán v gen? T n s HVG ị ầ ố
ph thu c vào đi u gì? Đi u ki n đ i v i các gen ụ ộ ề ề ệ ố ớ
đ có th x y ra LKG hay HVG? ể ể ả
Trang 3a. NST gi i tínhớ
B NST c a ngộ ủ ười (nam) B NST c a ru i gi mộ ủ ồ ấ
Trang 4TI T 12 – DI TRUY N LIÊN K T V I GI I TÍNH VÀ DI TRUY N NGOÀI NHÂNẾ Ề Ế Ớ Ớ Ề
I. DI TRUY N LIÊN K T V I GI I TÍNHỀ Ế Ớ Ớ
1. NST gi i tính và c ch t bào h c xác đ nh gi i tính b ng NSTớ ơ ế ế ọ ị ớ ằ
a. NST gi i tínhớ
Vùng t ươ ng đ ng: ch a các lô cút ồ ứ
gen gi ng nhau ố
Vùng không t ươ ng đ ng: ch a ồ ứ
các gen đ c tr ng đ c tr ng cho ặ ư ặ ư
t ng NST ừ
Trang 5a. NST gi i tínhớ
b. M t s c ch t bào h c xác đ nh gi i tính b ng NSTộ ố ơ ế ế ọ ị ớ ằ
Ki u NSTể Gi i ớ Đ i di nạ ệ
XX, XY
XX, XY Chim, bướm,
ch, nhái
ế
XY, XX ĐV có vú, ru i ồ
gi m, ngấ ười
XX, XO
XX, XO B g yọ ậ
XO, XX Châu ch u, ấ
r p, b xítệ ọ
Trang 6TI T 12 – DI TRUY N LIÊN K T V I GI I TÍNH VÀ DI TRUY N NGOÀI NHÂNẾ Ề Ế Ớ Ớ Ề
I. DI TRUY N LIÊN K T V I GI I TÍNHỀ Ế Ớ Ớ
1. NST gi i tính và c ch t bào h c xác đ nh gi i tính b ng NSTớ ơ ế ế ọ ị ớ ằ
2. Di truy n liên k t v i gi i tínhề ế ớ ớ
a. Gen trên NST X
P:
F1:
F2:
X
100 % M t đắ ỏ
M t đắ ỏ
Lai thu nậ
M t tr ngắ ắ
50 % :
M t đắ ỏ
100 % :
M t tr ngắ ắ
P:
F1:
F2:
X
M t đắ ỏ
M t tr ngắ ắ
M t tr ng :ắ ắ
50 %
50 %
M t đắ ỏ
M t đắ ỏ
50 %
Lai ngh chị
M t tr ngắ ắ
50 %
Trang 72. Di truy n liên k t v i gi i tínhề ế ớ ớ
a. Gen trên NST X
là khác nhau và khác k t qu c a phép lai thu n ngh ch c a ế ả ủ ậ ị ủ
Menđen.
X mà không có trên Y vì v y cá th đ c (XY) ch c n 1 gen → ậ ể ự ỉ ầ
l n n m trên NST X đã bi u hi n ra ki u hình.ặ ằ ể ệ ể
Trang 8F1:
F2:
X
A A
A
a a
Lai thu nậ
P:
F1:
F2:
X
A
Lai ngh chị
a a
=> Tuân theo qui lu t di truy n chéo ậ ề
a. Gen trên NST X
G i gen a: là gen quy đ nh m t tr ngọ ị ắ ắ
Trang 92. Di truy n liên k t v i gi i tínhề ế ớ ớ
a. Gen trên NST X
Trang 10TI T 12 – DI TRUY N LIÊN K T V I GI I TÍNH VÀ DI TRUY N NGOÀI NHÂNẾ Ề Ế Ớ Ớ Ề
I. DI TRUY N LIÊN K T V I GI I TÍNHỀ Ế Ớ Ớ
1. NST gi i tính và c ch t bào h c xác đ nh gi i tính b ng NSTớ ơ ế ế ọ ị ớ ằ
2. Di truy n liên k t v i gi i tínhề ế ớ ớ
a. Gen trên NST X
b. Gen n m trên NST Yằ
* Ví d : Ng ụ ườ i B có trùm lông trên vành tai (ho c ố ặ
t t dính ngón tay th 2 và 3) s truy n tr c ti p tính ậ ứ ẽ ề ự ế
tr ng này cho t t c các con trai mà con gái thì không ạ ấ ả
b t t này ị ậ
* Gi i thích: gen qui đ nh tính tr ng n m trên NST Y, ả ị ạ ằ
không có alen t ươ ng ng trên NST X ứ Di truy n cho ề
t t c c th mang ki u gen XY trong dòng h ấ ả ơ ể ể ọ
* Đ c đi m di truy n c a gen trên NST Y: ặ ể ề ủ di truy n ề
th ng ẳ
Trang 112. Di truy n liên k t v i gi i tínhề ế ớ ớ
a. Gen trên NST X
b. Gen n m trên nhi m s c th Yằ ễ ắ ể
H i ch ng trùm lông trên vành taiộ ứ
Trang 12TI T 12 – DI TRUY N LIÊN K T V I GI I TÍNH VÀ DI TRUY N NGOÀI NHÂNẾ Ề Ế Ớ Ớ Ề
I. DI TRUY N LIÊN K T V I GI I TÍNHỀ Ế Ớ Ớ
1. NST gi i tính và c ch t bào h c xác đ nh gi i tính b ng NSTớ ơ ế ế ọ ị ớ ằ
2. Di truy n liên k t v i gi i tínhề ế ớ ớ
a. Gen trên NST X
b. Gen n m trên nhi m s c th Yằ ễ ắ ể
c. Khái ni m: Di truy n liên k t v i gi i tính là hi n tệ ề ế ớ ớ ệ ượng di truy n các tính tr ng mà các gen xác đ nh chúng n m trên NST ề ạ ị ằ
gi i tính.ớ
d. Ý nghĩa c a hi n tủ ệ ượng di truy n liên k t v i gi i tính:ề ế ớ ớ
Trang 13Năm 1909, Coren (Correns) ti n hành phép lai thu n ế ậ
ngh chị
Đ i tố ượPhép lai thu n ng: Cây hoa ph n (Mirabiliss)ậ ấ Phép lai ngh chị
Pt/c: ♀Cây lá đ mố x Cây lá xanh♂
F1: 100% cây lá đ mố
Pt/c: ♀Cây lá xanh x Cây lá đ m ♂ ố
F1: 100% cây lá xanh
* Gi i thích:ả
* Đ c đi m c a di ặ ể ủ
truy n ngoài nhân:ề
Trang 14II. DI TRUY N NGOÀI NHÂNỀ
M T S THÍ NGHI MỘ Ố Ệ :
X
Cá chép cái
Cá nh ng có râuư
Cá di c đ c ế ự
không râu
có râu
Lai thu nậ
P
F
Cá chép đ cự
Cá nh ng không có râuư
Cá di c cái ế
không râu
có râu
P
F
Lai ngh chị
X
F
P
F
P
Hoa loa kèn
Trang 15Bài t p 2 ậ : P: XX x X0 Xác đ nh t l ki u ị ỉ ệ ể
gen
Ki u hình F ể ở 1?
X
1 : 1
Y
Trang 16
Tr l i các câu h i và làm bài t p cu i ả ờ ỏ ậ ố
bài.
Làm các bài t p trong sách bài t p ậ ậ
Đ c ph n “em có bi t” cu i bài h c ọ ầ ế ố ọ
Đ c bài m i tr ọ ớ ướ c khi t i l p ớ ớ