Một số biện pháp nhằmnâng cao khả năng tạo hình qua hoạt động vẽ theo mẫu cho trẻ 4 5 tuổi tại trường mầm non ngô quyền – vĩnh yên – vĩnh phúc

Lý do chọn đề tài Vẽ theo mẫu là một loại bài trong hoạt động tạo hình của trẻ mầm non, nó đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển của trẻ về mọi mặt như: thẩm mỹ, đạo đức, trí

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

=====o0o=====

NGUYỄN THỊ HỒNG NGÁT

MỘT SỐ BIỆN PHÁPNHẰM NÂNG CAO KHẢ NĂNGTẠO HÌNH QUA HOẠT ĐỘNG VẼ THEO MẪU CHO TRẺ 4-5 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NON

NGÔ QUYỀN- VĨNH YÊN- VĨNH PHÚC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Chuyên ngành: Giáo dục mầm non

HÀ NỘI, 2018

LỜI CẢM ƠN

Em xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo trường Đại học Sư phạm Hà Nội

2 Các thầy cô giáo trong khoa Giáo dục Mầm non đã giúp đỡ em trong quá trình học tập tại trường và tạo điều kiện để em hoàn thiện khóa luận tốt nghiệp này

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo Phạm Ngọc Thịnh người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em trong quá trình học tập và nghiên cứu để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các cô giáo và các em học sinh trường Mầm non Ngô Quyền - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc đã cùng hợp tác, tận tình giúp đỡ em trong thời gian em thực tập tại trường

Trong quá trình nghiên cứu không tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế, kính mong được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô và các bạn đồng nghiệp để đề tài của

em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 4 năm 2018

Sinh viên

Nguyễn Thị Hồng Ngát

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

=====o0o=====

NGUYỄN THỊ HỒNG NGÁT

MỘT SỐ BIỆN PHÁPNHẰM NÂNG CAO KHẢ NĂNGTẠO HÌNH QUA HOẠT ĐỘNG VẼ THEO MẪU CHO TRẺ 4-5 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NON

NGÔ QUYỀN- VĨNH YÊN- VĨNH PHÚC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Chuyên ngành: Giáo dục mầm non

Người hướng dẫn khoa học ThS Phạm Ngọc Thịnh

LỜI CAM ĐOAN

Em xin cam đoan đề tài “Một số biện pháp nhằmnâng cao khả năng tạo hình qua hoạt động vẽ theo mẫu cho trẻ 4-5 tuổi tại trường Mầm non Ngô Quyền – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc” sử dụng tài liệu của một số nhà nghiên cứu, một số tác giả khác Tuy nhiên đó chỉ là cơ sở để em rút ra những vấn đề cần tìm hiểu ở đề tài của mình Đây

là kết quả cá nhân em, hoàn toàn không trùng với kết quả của các tác giả khác

Em xin chịu trách nhiệm về sự cam đoan này

Nguyễn Thị Hồng Ngát

MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

3 Mục đích nghiên cứu 3

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

5 Phạm vi, đối tượng và khách thể nghiên cứu 4

6 Phương pháp nghiên cứu 4

7 Giả thuyết khoa học 5

8 Cấu trúc của khóa luận 6

NỘI DUNG 7

CHƯƠNG 1 7

CƠ SỞ LÍ LUẬN 7

1.1.Hoạt động vẽ theo mẫu trong chương trình giáo dục mầm non 7

1.1.1 Vẽ theo mẫu 7

1.1.2 Vai trò của hoạt động vẽ theo mẫu 9

1.2 Phương pháp tổ chức hoạt động vẽ theo mẫu cho trẻ mầm non 15

1.2.1 Nội dung hoạt động vẽ theo mẫu 15

1.2.2 Phương pháp hướng dẫn 16

1.2.3 Hình thức tổ chức 21

1.3 Hoạt động vẽ theo mẫu ở trẻ 4-5 tuổi 23

1.3.1 Đặc điểm tâm sinh lý của trẻ 4-5 tuổi 23

1.3.2 Đặc điểm vẽ theo mẫu của trẻ 4-5 tuổi 25

1.3.3 Tính sáng tạo trong sản phẩm vẽ theo mẫu lứa tuổi mầm non 28

CHƯƠNG 2 33

CƠ SỞ THỰC TIỄN 33

2.1.Khái quát về khảo sát thực trạng 33

2.1.1 Mục đích khảo sát thực trạng 34

2.1.2 Quy mô và địa bàn khỏa sát 34

2.1.3 Nội dung và phương pháp khảo sát 34

2.2 Kết quả nghiên cứu thực trạng 35

2.2.1 Tiêu chí đánh giá 35

2.2.2 Kết quả nghiên cứu thực trạng 36

CHƯƠNG 3 44

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO KHẢ NĂNG TẠO HÌNH QUA HOẠT ĐỘNG VẼ THEO MẪU CHO TRẺ 4-5 TUỔI TRƯỜNG MẦM NON NGÔ QUYỀN 44

3.1 Một số biện pháp nhằm nâng cao khả năng tạo hình qua hoạt động vẽ theo mẫu cho trẻ 4-5 tuổi trường Mầm non Ngô Quyền 44

3.1.1 Nâng cao hiệu quả trực quan 44

3.1.2 Biện pháp động viên khích lệ trẻ 46

3.1.3 Phương pháp thực hành luyện tập 48

3.1.4 Phương pháp thay đổi hình thức và hoạt động gây hứng thú 49

3.1.5 Phương pháp sử dụng công nghệ thông tin trong hoạt động vẽ theo mẫu cho trẻ 4-5 tuổi 49

3.2 Tổ chức thực nghiệm các biện pháp 50

3.2.1 Mục đích thử nghiệm 50

3.2.2 Điều kiện tiến hành 50

3.2.3 Cách đánh giá thử nghiệm 50

3.2.4 Kết quả thử nghiệm 51

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ SƢ PHẠM 54

TÀI LIỆU THAM KHẢO 55

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Vẽ theo mẫu là một loại bài trong hoạt động tạo hình của trẻ mầm non, nó đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển của trẻ về mọi mặt như: thẩm mỹ, đạo đức, trí tuệ, thể lực và lao động Đối với trẻ, thế giới xung quanh thật mới mẻ và lý thú, trẻ luôn muốn thông qua mọi phương tiện để biểu đạt những cảm xúc của mình Trong điều kiện khả năng ngôn ngữ phát triển chưa hoàn thiện thì hội họa là phương tiện để biểu đạt hiệu quả nhất, lý thú nhất, và vẽ theo mẫu cũng là một phương pháp truyền đạt thông tin khá hiệu quả của trẻ

Đối với trẻ 4-5 tuổi, đây là lứa tuổi mà các đặc điểm tâm sinh lý của trẻ đang dần được hình thành và hoàn thiện, lúc này, trẻ có nhiều ham muốn, học hỏi, tìm tòi

và sáng tạo Đặc biệt, trẻ rất thích thú với hoạt động tạo hình, trong đó có vẽ theo mẫu

là hoạt động mà trẻ được tham gia ngay từ lứa tuổi nhỏ nên các đặc điểm vẽ tranh theo mẫu có những nét đặc trưng riêng Hơn nữa, ở trường mầm non có rất nhiều hoạt động, môn học nhằm phát triển toàn diện cho trẻ mẫu giáo và nó là cơ sở ban đầu của nhân cách con người mới Biết sáng tạo và lao động trong tương lai Chính vì vậy việc thực hiện tốt cho trẻ về vẽ theo mẫu trong mầm non sẽ góp phần không nhỏ vào việc nâng cao chất lượng giáo dục nhằm phát triển toàn diện cho trẻ Trẻ tham gia vào hoạt động vẽ tranh giúp hình thành các đức tính tốt như: yêu cái đẹp và mong muốn tạo ra cái đẹp Trong cuộc sống hàng ngày, trẻ đã tiếp thu một lượng tri thức đáng kể về thế giới xung quanh do trẻ trực tiếp nhìn thấy, nghe thấy và sờ thấy hoặc

do người lớn kể lại qua các câu chuyện, phim ảnh Từ đó thế giới biểu tượng của trẻ cũng phong phú dần lên và làm nảy sinh tính ham hiểu biết, hứng thú nhận thức, muốn khám phá những điều mới lạ Những nét vẽ nguệch ngoạc, hồn nhiên, hết sức bình dị nhưng rất cần thiết trong quá trình hình thành khả năng cảm thụ cái đẹp và khả năng tư duy sáng tạo của trẻ Từ những nét vẽ, bức tranh đó chính là cảm xúc, tình cảm là ước mơ mà trẻ đã thể hiện trên trang giấy…

Trong quá trình thực tập tại trường mầm non Ngô Quyền, tôi nhận thấy giáo viên chưa thực sự giúp trẻ khám phá các phương tiện truyền cảm của hoạt động vẽ theo mẫu Trong quá trình tổ chức hoạt động vẽ tranh, giáo viên thường cho trẻ vẽ một số đối tượng cụ thể, hướng trẻ quan tâm đến hình ảnh mô tả, đến cách tạo ra hình

mà ít chú ý đến các hình thức tổ chức hoạt động Những phương pháp đó chưa phát huy hết khả năng của trẻ Các phương pháp hoạt động vẽ theo mẫu lâu nay đang được sử dụng còn mang tính áp đặt, dập khuôn theo mẫu, sao chép chưa phát huy hết khả năng sáng tạo và sự linh hoạt của người giáo viên khi tổ chức hoạt động tạo hình, hay khi đưa ra một bức tranh mẫu chúng ta chưa quan tâm đến khả năng của trẻ có làm được như thế hay không, một bức hình quá khó đến giáo viên đôi khi còn lúng túng hà cớ gì mà bắt trẻ phải vẽ giống như mẫu, từ đó làm trẻ lúng túng gặp khó khăn trong cách thể hiện bài vẽ Chính vì thế mà hiệu quả của quá trình tổ chức các hoạt động vẽ theo mẫu ở trường mầm non chưa cao Trường mầm non Ngô Quyền cũng

là một trong số những trường mầm non có phương pháp tổ chức các hoạt động học tập chưa hợp lý, còn nhiều hạn chế và gặp nhiều khó khăn Trong đó có hoạt động tạo hình nói chung và hoạt động vẽ theo mẫu nói riêng

Vì những lí do trên tôi chọn nghiên cứu đề tài “Một số biện phápnhằm nâng cao khả

năng tạo hình qua hoạt động vẽ theo mẫu cho trẻ 4-5 tuổi tại trường Mầm non Ngô Quyền – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc”

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Vẽ theo mẫu là một phân môn cơ bản của môn học tạo hình, có mục đích bồi dưỡng năng lực quan sát và nhận xét vật mẫu, rèn luyện kĩ năng thao tác chính xác và thể hiện được tương đối hình dáng và tỉ lệ đặc trưng của vật mẫu Ngoài ra vẽ theo mẫu còn giúp trẻ nhận nhanh được hình dáng vật mẫu, phát triển năng lực sáng tạo và cách rèn luyện tính cẩn thận, nghiêm túc Chính vì vậy mà đã có rất nhiều tác giả đã đề cập đến các biện pháp sử dụng

trong hoạt động vẽ theo mẫu nhằm nâng cao khả năng tạo hình qua hoạt động

vẽ theo mẫu cho trẻ mầm non

Năm 2010 tác giả Nguyễn Thanh Thủy đã nghiên cứu và đưa ra “Phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non” nhằm giải quyết các vấn đề: Đặc điểm phát triển hoạt động tạo hình của trẻ em; Các vấn đề về cơ sở giáo dục học của việc tổ chức hoạt động tạo hình trong trường mầm non; Cách thức lập kế hoạch, soạn giáo án và thực hiện tổ chức môi trường giáo dục, tổ chức hoạt động tạo hình của trẻ Ngoài ra năm 2010, các tác giả Lê Thị Đức, Nguyễn Thanh Thủy và Phùng Thị Tượng đã nghiên cứu và đưa ra:

“Các hoạt động tạo hình của trẻ mầm non” (theo Chương trình Giáo dục mầm non mới) nhằm giúp giáo viên mầm non có thêm tài liệu tham khảo để triển khai nội dung giáo dục phát triển thẩm mỹ, tổ chức hoạt động tạo hình đạt kết quả Bằng những tổng kết về các nguồn tài liệu nghiên cứu, trong đề tài “Bồi dưỡng sinh viên cao đẳng sư phạm khả năng sử dụng nghệ thuật trang trí trong tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non”

Các đề tài khóa luận, luận văn tốt nghiệp của sinh viên, học viên cao học của các trường đại học sư phạm, viện nghiên cứu cũng đã đề cập đến vấn đề vẽ theo mẫu cho trẻ Tiêu biểu là khóa luận tốt nghiệp đại học trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 của tác giả Nguyễn Thị Hương (2014) cũng đã đề cập đến một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng vẽ theo mẫu cho trẻ 5-6 tuổi Tuy nhiên, trong các tài liệu đó chưa có một công trình chuyên biệt nào tìm hiểu

về “Một số biện pháp nhằmnâng cao khả năng tạo hình qua hoạt động vẽ

theo mẫu cho trẻ 4-5 tuổi tại trường mầm non Ngô Quyền – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc”

3 Mục đích nghiên cứu

Thông qua đề tài “ Một số biện pháp tăng nhằm nâng cao khả năng tạo hình

qua hoạt động vẽ theo mẫu cho trẻ 4-5 tuổi tại trường Mầm non Ngô Quyền – Vĩnh

Yên – Vĩnh Phúc” nhằm tìm ra những vẫn đề khó khăn để từ đó đưa ra biện pháp để

tổ chức hoạt động vẽ tranh theo mẫu nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trẻ trong hoạt động vẽ theo mẫu ở trường mầm non Ngô Quyền

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Phân tích, hệ thống hóa, khái quát một số vấn đề lí luận có liên quan đến đề tài nghiên cứu

Thực trạng tổ chức hoạt động vẽ theo mẫu, đặc biệt là các biện pháp tổchức hoạt động vẽ theo mẫu của trẻ 4-5 tuổi tại trường mầm non Ngô Quyền

Một số biện pháp nhằm nâng cao khả năng tạo hình qua hoạt động vẽ theo mẫu cho trẻ 4-5 tuổi tại trường Mầm non Ngô Quyền – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc

5 Phạm vi, đối tượng và khách thể nghiên cứu

5.1 Phạm vi nghiên cứu

Một số biện phápnhằm nâng cao khả năng tạo hình qua hoạt động vẽ theo mẫu

5.2 Đối tượng nghiên cứu

Vẽ theo mẫu cho trẻ 4-5 tuổi

5.3 Khách thể nghiên cứu

Trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non Ngô Quyền

6 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lí luận

Tìm hiểu,đọc, phân tích, tổng hợp và hệ thống hóa các tài liệu về cơ sở phương pháp luận, những tài liệu giáo trình tâm lý học, giáo dục học, các công trình nghiên cứu thực tiễn đã công bố… nhằm làm rõ cơ sở lí luận liên quan đến đề tài nghiên cứu

- Phương pháp quan sát

Quan sát các tiết học vẽ theo mẫu và quan sát việc sử dụng phương pháp của

của trẻ theo các tiêu chí đưa ra Đồng thời thu thập một số thông tin liên quan đến việc giải quyết nhiệm vụ nghiên cứu Những thông tin thu được bổ sung cho phương pháp khác giúp làm rõ hơn vẫn đề nghiên cứu

- Phương pháp điều tra

Dùng phiếu câu hỏi đối với các giáo viên đứng lớp ở trường mầm non Ngô Quyền để tìm hiểu thêm thông tin về nhận thức và việc tổ chức, hướng dẫn, đánh giá trẻ vẽ theo mẫu để theo hướng khuyến khích trẻ làm theo mẫu nhưng vẫn phát huy được khả năng sáng tạo của trẻ

- Phương pháp phân tích sản phẩm

Thông qua việc thu thập các bức tranh vẽ theo mẫu của trẻ có thể đánh giá được nội dung ý tưởng, vốn hiểu biết và kinh nghiệm, kỹ năng vẽ theo mẫu và khả năng sáng tạo của trẻ

Tuy nhiên, trẻ mầm non nhiều khi không thể hiện được hết ý muốn hoặc hiểu biết của mình qua sản phẩm.Với một kết quả như nhau nhưng cách thức, tốc độ tạo ra sản phẩm đó có sự khác nhau Vì thếtôi luôn kết hợp đánh giá sản phẩm với đánh giá

ý tưởng, tiến trình trẻ làm ra sản phẩm đó Ngoài ra, tôi cũng chú ý đến sự tập trung chú ý và hứng thú của trẻ trong suốt quá trình vẽ tranh theo mẫu

7 Giả thuyết khoa học

Nếu thực hiện và kết hợp các biện pháp đểnâng cao khả năng tạo hình cho trẻ 4-5 tuổi thì có thể giúp trẻ phát huy được khả năng vẽ tranh, tạo điều kiện cho trẻ phát

triển tư duy, học tốt hoạt động vẽ theo mẫu của trẻ 4-5 tuổi tại trường mầm non Ngô Quyền - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc nói riêng và môn tạo hình nói chung ở trường phổ thông sau này

8.Cấu trúc của khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, nội dung chính của khóa luận bao

gồm:

Chương 1 Cơ sở lí luận của đề tài

Chương 2 Cơ sở thực tiễn của đề tài

Chương 3.Một số biện pháp nhằmnâng cao khả năng tạo hình qua hoạt động vẽ theo

mẫu cho trẻ 4-5 tuổi trường Mầm non Ngô Quyền

NỘI DUNG CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN 1.1.Hoạt động vẽ theo mẫu trong chương trình giáo dục mầm non

1.1.1 Vẽ theo mẫu

Vẽ theo mẫu là vẽ lại mẫu được bày trước mặt thông qua nhận thức và cảm xúc của người vẽ để diễn tả được đặc điểm, cấu trúc, hình dáng, đậm nhạt và màu sắc của vật mẫu

Vẽ theo mẫu thực chất là hình hoạ Từ xa xưa, khi con người chưa có tiếng nói và chữ viết thì hình hoạ đã được sử dụng như một phương tiện "ngôn ngữ" chung của các dân tộc Họ vẽ hình để biểu thị ý muốn, để trao đổi tình cảm giữa con người với nhau trong sinh hoạt, trong lao động, trong cuộc đấu tranh với thiên nhiên Ngày nay, hình họa giữ một vị trí quan trọng trong nghệ thuật tạo hình nói chung và trong hội hoạ nói riêng Vì vậy, hình hoạ là một phân môn cơ bản nhất của ngành mỹ thuật,

là môn học cơ sở của hội hoạ Hình hoạ có tính chất quyết định nhất trong việc bổ sung cho các loại hình nghệ thuật khác như: điêu khắc, trang trí…

- Vẽ theo mẫu sẽ hình thành thị hiếu thẩm mỹ tốt, phát triển năng lực sáng tạo, kỹ năng, kỹ xảo thể hiện đối tượng, đồng thời rèn luyện phương pháp làm việc khoa học

- Vẽ theo mẫu giúp nhận thức nhanh dáng vẻ của các đối tượng, hình thành nên tình cảm yêu quý thiên nhiên, yêu quý người lao động và thành phẩm lao động

do con người làm ra

- Vẽ theo mẫu đối với trẻ mầm non đó là sự bắt chước mô phỏng lại đối tượng thông qua lăng kính chủ quan của mình Nhằm rèn cho trẻ khả năng quan sát,

vẽ nét, vẽ hình, tô màu,chú ý thể hiện lại đặc điểm của mẫu một cách tương đối … Đối tượng mẫu có thể là vật thật, mô hình tranh ảnh, thậm chí vẽ theo trí nhớ Vẽ theo

mẫu là một trong các loại bài hoạt động tạo hình cơ bản nhất trong hoạt động tạo hình của trẻ mầm non

Đối với độ tuổi mẫu giáo, vẽ theo mẫu là một trong những hoạt cơ bản nhất của hoạt động tạo hình, là bước đầu tiên cho các hoạt động vẽ khác Các nét vẽ của trẻ mới chỉ là mô phỏng tượng trưng về đường nét, màu sắc, hình dáng,…mà trẻ quan sát được Giáo viên không nên đưa ra yêu cầu quá cao đòi hỏi trẻ vẽ như nguyên mẫu, vì trẻ không đủ khả năng để vẽ và như thế khiến trẻ không còn hứng thú với hoạt động vẽ theo mẫu

Trẻ 4-5 tuổi đã biết bắt chước và vẽ lại mẫu, trẻ rất hứng thú với hoạt động

vẽ, các nét vẽ của trẻ chưa được thành thạo Nhưng mục đích chính đó là cho trẻ làm quen với hội họa, rèn luyện kỹ năng cầm bút phối hợp màu sắc, …nhằm tạo ra các sản phẩm mang đặc điểm riêng của từng trẻ

Vẽ theo mẫu đối với trẻ 4-5 tuổi không chỉ đơn giản là một hoạt động học,

mà còn là cái nôi nuôi dưỡng những xúc cảm thẩm mỹ, tìm kiếm những khả năng nghệ thuật sớm có ở trẻ Có nhiều trẻ vẽ đẹp và tô màu, trẻ có khả năng mô phỏng mẫu vẽ chuẩn, nhưng bên cạnh đó cũng có những trẻ rất lúng túng, các nét vẽ nghệch ngoạc, tô màu chờm ra ngoài, hay trẻ không thể hình dung được mình vẽ cái gì và vẽ như thế nào Giáo viên cần chú ý, đối với từng trẻ, vì không phải trẻ nào cũng có năng khiếu vẽ, nên đặt ra những yêu cầu khác nhau, tuyệt đối không khen quá mức hoặc chê bai mắng nhiếc làm trẻ mất đi hào hứng khi tham gia hoạt động vẽ theo mẫu

Tùy vào khả năng của trẻ mà cô cũng cần chú ý đến mẫu vẽ sao cho sinh động thu hút trẻ và đảm bảo vừa sức, đó cũng là vẫn đề quan trọng để trẻ có thể vẽ theo mẫu được tốt nhất

1.1.2 Vai trò của hoạt động vẽ theo mẫu

1.1.2.1 Vẽtheo mẫu trong hoạt động tạo hình

Hoạt động tạo hình là một dạng hoạt động nghệ thuật nhằm giúp trẻ nhận biết và phản ánh thế giới xung quanh thông qua những hình tượng nghệ thuật nhưng chỉ dừng lại ở mức độ nhằm thỏa mãn nhu cầu, ý thích và phù hợp với khả năng của trẻ Hoạt động này là một dạng hoạt động có sản phẩm đặc trưng của trẻ mầm non

Có bốn dạng hoạt động cơ bản sau: Vẽ, Nặn, Cắt – Xé – Dán , Chắp ghép

Hoạt động xé dán là hoạt động trong hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non, hoạt động xé dán chủ yếu cho trẻ tiếp xúc với các mảng màu rèn các kỹ năng khéo léo của đôi tay và sự theo dõi của mắt Xé dán là một loại bài khó nhất trong các loại bài mà mà trẻ được làm quen, đối vơi trẻ mức độ yêu cầu ở mức độ đơn giản, phù hợp với độ tuổi, các chất liệu thì chủ yếu là giấy màu, một số bài có thể dạy tích hợp

như xé dán thì có thể kết hợp thêm một số chất liệu khác

Hoạt động nặnlà một trong những hoạt động tạo hình trong trường mầm non, mục đích là cho trẻ nhận biết được vẻ đẹp của hình khối, chất liệu chủ yếu là đất sét, đất màu, ngoài ra sử dụng các vật liệu khác như giấy màu, khối đá,…cho trẻ làm

quen từ đơn giản đến phức tạp, từ dễ đến khó

Yêu cầu trẻ nắm được một số kỹ năng nặn cơ bản và có thể tạo ra sản phẩm đơn giản phù hợp với lứa tuổi và khả năng của trẻ Sản phẩm nặn của trẻ trẻ thường không đúng về tỉ lệ và sản phẩm cũng không được nhẵn mịn cho nên giáo viên cũng không nên đặt ra yêu cầu đòi hỏi quá cao ở trẻ mà động viên khích lệ để trẻ hứng thú

tham gia hoạt động nặn

Hoạt động chắp ghép là một hoạt động tích hợp hỗ trợ cho các hoạt động tạo hình khác Ở hoạt động chắp ghép cung cấp cho trẻ các kỹ năng mỹ thuật và kỹ thuật

và trẻ tạo ra hai loại sản phẩm đó là sản phẩm có hình khối trong không gian ba chiều

và các sản phẩm trên mặt phẳng Thường sử dụng vật liệu chắp ghép đa dạng có thể

sử dụng các vật liệu có sẵn trong tự nhiên, các loại vật liệu phế liệu, vỏ hộp, giấy, vải

Hoạt động chắp ghép phù hợp với tất cả các lứa tuổi mầm non từ đơn giản đến phức

tạp

Hoạt động vẽ là hoạt động tạo hình cơ bản và quan trọng nhất trong môn tạo hình, chiếm nhiều thời gian nhất, cung cấp cho trẻ nhiều kỹ năng cơ bản như: Quan sát, nhận biết hình dáng, màu sắc, phân tích, tìm hiểu các nội dung chủ đề, rèn kỹ năng vẽ nét vẽ hình, vẽ màu cho trẻ Chất liệu cho hoạt động vẽ ở trường mầm non là

bút chì, bút sáp, phấn màu, giấy…

Gíao viên hướng dẫn trẻ vẽ từ đơn giản đến phức tạp, đối với trẻ 4-5 tuổi thì trẻ đã khéo léo hơn, nét vẽ của trẻ đã dần ổn định, màu sắc trong sản phẩm cũng đẹp hơnđộ tuổi trước Trong hoạt động vẽ bao gồm 3 hoạt động chính: Vẽ theo mẫu, vẽ

trang trí, vẽ tranh

+ Vẽ theo mẫu: Trong trường mầm non mục đích rèn luyện các kỹ năng so

sánh, nhận biết đối tượng một cách đơn giản, biết và đến được các bộ phận chi tiết

Mẫu vẽ thường là vẽ theo các chủ đề thường là các mẫu đơn giản, giáo viên

có thể sử dụng mẫu thật, tranh ảnh, hay mẫu do chính giáo viên vẽ Trong một bài vẽ

theo mẫu giáo viên nên chuẩn bị nhiều mẫu vẽ cho trẻ quan sát nhận biết

Cần chú ý đó là trẻ chỉ cần diễn tả đúng đặc điểm của mẫu không cần giống

y như mẫu

+ Vẽ trang trí: Mục đích cho trẻ nhận biết vẻ đẹp trong tranh trí, cung cấp

cho trẻ một số kiến thức, kỹ năng đơn giản nhất về trang trí

Vẽ trang trí là loại bài vẽ khá khó đối với trẻ mầm non, trẻ chưa có khả năng

vẽ họa tiết nhắc lại đúng về tỉ lệ cũng như vẽ hình, các khoảng cách họa tiết thường

không đều nhau

+ Vẽ tranh: Thường theo các chủ đề nhất định, tập cho trẻ làm quen với một

số thể loại tranh đơn giản gồm có vẽ tĩnh vật, vẽ chân dung, vẽ phong cảnh, tranh

sinh hoạt đơn giản

Đối với hoạt động vẽ này thì yêu cầu trẻ phân biệt được được thể loại tranh, tạo ra sản phẩm đúng với chủ đề, nâng cao khả năng vẽ nét, tô màu hay cách sắp xếp

xúc trực tiếp với cái đẹp trong các nghệ thuật trong đó có nghệ thuật tạo hình

Hoạt động tạo hình nói chung và hoạt động vẽ theo mẫu nói riêng có vai trò rất lớn đối với sự nhận thức cho trẻ Thông qua hoạt động vẽ theo mẫu trẻ có cơ hội tìm hiểu, nghiên cứu các đối tượng miêu tả để có được hiểu biết, hình dung về đối tượng đó, từ đó trẻ xây dựng các đối tượng Hoạt động vẽ theo mẫu là phương tiện để phát triển tư duy, trí nhớ, tưởng tượng… điều đó giúp tăng thêm vốn hiểu biết của trẻ

Hoạt động vẽ theo mẫu cũng là con đường để giáo dục tình cảm – xã hội cho trẻ mầm non Trẻ được tiếp thu cái đẹp qua hoạt động vẽ, trẻ trực tiếp trải nghiệm các xúc cảm, các trạng thái tình cảm trong giao tiếp, học hỏi về các kỹ năng xã hội và trẻ biết cách đánh giá các hành vi xã hội Qua hoạt động tạo hình giúp trẻ có thói quen tự giác làm việc

Hoạt động tạo hình đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển thẩm mỹ cho trẻ Vẽ theo mẫu là một trong những hoạt động nghệ thuật Hoạt động này giúp cho trẻ có điều kiện thuận lợi nhất cho sự phát triển của cảm giác, tri giác thẩm mỹ, giúp trẻ nhận ra màu sắc, hình dạng, đường nét, tỷ lệ, sự sắp xếp trong không gian…nhận thấy được cái đặc trưng và nét đẹp trong sự vật, hiện tượng mà trẻ miêu

tả

Hoạt động tạo hình giúp phát triển thể chất cho trẻ mầm non Hoạt động vẽ theo mẫu giúp cho đôi bàn tay của trẻ linh hoạt, phát triển khả năng kết hợp khéo léo của đôi tay và đôi mắt

Hoạt động vẽ theo mẫu giúp phát triển ngôn ngữ cho trẻ Trẻ tạo ra sản phẩm tạo hình muốn giới thiệu về hoạt động đó, qua đó làm tăng thêm vốn từ và ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ

Qua hoạt động tạo hình nói chung và hoạt động vẽ nói riêng còn giúp trẻ vững vàng hơn khi bước vào trường phổ thông Hoạt động này giúp cho trẻ biết những kiến thức sơ đẳng về tự nhiên, xã hội để trẻ nhanh chóng bắt kịp cùng các môn học ở trường tiểu học Giúp trẻ có thói quen nề nếp học tập

Hoạt động tạo hình cùng với các hoạt động vẽ theo mẫu giúp cho sự phát triển toàn diện của trẻ Vậy nên chúng ta cần tạo môi trường đặc biệt là môi trường kích thích tính tò mò, ham hiểu biết, muốn tạo ra cái đẹp cho trẻ tham gia một cách tích cực nhất Hoạt động tạo hình bao gồm nhiều loại bài học như vẽ, nặn, xé dán, chắp ghép và cho trẻ làm quen với tác phẩm tạo hình…trong đó hoạt động vẽ nói chung và hoạt động vẽ theo mẫu nói riêng chiếm phần chính trong hoạt động tạo hình

và tác động mạnh với sự phát triển toàn diện của trẻ

1.1.2.2.Vai trò của hoạt động vẽ theo mẫu đối với sự phát triển toàn diện của trẻ

Hoạt động vẽ theo mẫu với sự phát triển nhận thức, trí tuệ

Hoạt động vẽ theo mẫu là hoạt động nhận thức đặc biệt mang tính trừu tượng Trong đó trẻ có nhiều cơ hội tìm hiểu nghiên cứu các đối tượng miêu tả để có được hiểu biết, sự hình dung về các đối tượng đó, từ đó xây dựng các biểu tượng hình tượng Bởi vậy, hoạt động tạo hình là một trong những phương tiện tích cực để phát triển ở trẻ các khả năng hoạt động tích cực như: Quan sát, trí nhớ, tư duy, tưởng tượng Hoạt động vẽ theo mẫu giúp trẻ tiếp thu, mở rộng và hệ thống hóa các cảm giác về hình dạng, màu sắc, kích thước, tỉ lệ… Nhờ quá trình quan sát đối tượng miêu

tả, mà trẻ thường xuyên sử dụng tích cực các cảm giác để tìm hiểu, khám phá những điều chưa biết về các sự vật hiện tượng

Hoạt động vẽ theo mẫu với quá trình tìm hiểu, đánh giá đối tượng miêu tả và sản phẩm sẽ tạo điều kiện phát triển ở trẻ vốn từ, lời nói, phát triển ở trẻ ngôn ngữ mạnh lạc

Trẻ tham gia quan sát, phân tích và thể hiện trong tác phẩm vẽ theo mẫu sẽ giúp trẻ học hỏi, nắm bắt được các kinh nghiệm hoạt động nhận thức, sẽ được rèn luyện khả năng độc lập, điều chỉnh quá trình nhận thức của mình

Hoạt động vẽ theo mẫu đối với việc giáo dục tình cảm, đạo đức, kỹ năng giao tiếp xã hội

Tham gia vào quá trình vẽ tranh trẻ có nhiều cơ hội tiếp thu các chuẩn mực thẩm mĩ – đạo đức trong xã hội, trải nghiệm các xúc cảm, tình cảm trong giao tiếp, học hỏi các kĩ năng xã hội và đánh giá các hành vi văn hóa xã hội qua các hình tượng được miêu tả

Tranh vẽ có giá trị giáo dục rất lớn đối với trẻ Trẻ em thích vẽ tranh dù chỉ mới là những bức tranh vẽ theo cảm hứng, động tác vụng về nhưng vẫn là cách trẻ thể hiện “tài năng” của mình Trẻ được tự do tưởng tượng, bộc lộ niềm vui, ý thích của mình trong tranh Cha mẹ, thầy cô và cảnh vật luôn là đối tượng trẻ muốn thể hiện đầu tiên, là hình tượng nghệ thuật quan trọng có tác dụng gợi mở khả năng hội họa của trẻ.Xu hướng sử dụng màu trong quá trình phát triển hoạt động vẽ: Trẻ sử dụng màu một cách tùy tiện do tri giác màu sắc bằng cảm xúc và do thích màu này hơn màu kia Vì thế, trẻ thường sử dụng màu yêu thích để vẽ đối tượng chứ không phải để diễn tả màu thực của đối tượng

Hoạt động vẽ tranh của trẻ mầm non có nguồn gốc xã hội và thể hiện sự định hướng xã hội cho sự phát triển nhân cách trẻ Quá trình vẽ tranh của trẻ mầm non có thể tổ chức như một hoạt động, cùng nhau tạo nên một sản phẩm chung Sự tương tác, hợp tác trong các hoạt động tập thể ảnh hưởng tích cực đến sự hình thành ở trẻ các phẩm chất đạo đức như: tính kiên trì, thói quen làm việc đến nơi đến chốn, biết

nhường nhịn, giúp đỡ bạn bè, biết cùng nhau làm việc và điều hòa giữa lợi ích chung

và lợi ích cá nhân

Hoạt động vẽ theo mẫu đối với việc bồi dưỡng thẩm mỹ

Hoạt động tạo hình nói chung và hoạt động vẽ theo mẫu nói riêng là một hoạt động nghệ thuật, tạo nên những điều kiện thuận lợi nhất cho sự phát triển cảm giác, tri giác thẩm mĩ Việc quan sát, tìm hiểu các sự vật hiện tượng giúp trẻ nhận ra đặc điểm thẩm mĩ ( hình dáng, màu sắc, cấu trúc, tỉ lệ, sự sắp xếp không gian,…)

nhận ra nét độc đáo, tạo nên sự hấp dẫn của đối tượng miêu tả

Các đặc điểm thẩm mĩ phong phú và đa dạng của đối tượng miêu tả là những yếu tố kích thích sự xuất hiện của những rung động, những xúc cảm thẩm mĩ (cảm xúc về vẻ đẹp của hình, màu, nhịp điệu…) Từ các xúc cảm thẩm mĩ hình thành nên những tình cảm thẩm mĩ, thái độ thẩm mĩ, giúp trẻ biết thưởng thức cái đẹp từ thiên nhiên và từ các tác phẩm nghệ thuật

Quá trình thể hiện các sản phẩm vẽ là điều kiện thuận lợi cho trẻ tích cực vận dụng vốn biểu tượng hình tượng đã được tích lũy để phối hợp, xây dựng hình tượng mới làm cho các sản phẩm vẽ của trẻ ngày càng trở nên sinh động, đầy sức hấp dẫn

và mang màu sắc nghệ thuật

Khác với mọi hoạt động trong trường mầm non, tham gia hoạt động vẽ theo mẫu trẻ có thể phản ánh được đối tượng, tri giác về đối tượng một cách đầy đủ Các sản phẩm vẽ phù hợp với lứa tuổi sẽ mở ra trước mắt trẻ sự sống động vẻ rực rỡ của sắc màu, hình dạng…

Sự phản ánh hiện thực và biểu lộ tình cảm qua các phương tiện truyền cảm đặc trưng cho loại hình nghệ thuật vật thể như đường nét, hình dạng, bố cục, màu ,… chính là con đường lĩnh hội các kinh nghiệm văn hóa thẩm mĩ phù hợp với lứa tuổi của trẻ em, trên cơ sở đó mà hình thành thị hiếu thẩm mĩ sau này

Hoạt động vẽ theo mẫu đối với sự phát triển thế chất

Hoạt động tạo hình nói chung và hoạt động vẽ theo mẫu nói riêng, có ảnh hưởng to lớn đên sức khỏe tinh thần và phát triển về thể chất cho trẻ nhỏ

Những giờ phút hoạt động tự do trong môi trường thẩm mĩ, trong bầu khí thoải mái, sinh động sẽ tạo cho trẻ niềm vui sướng Chính sự vui sướng phấn khởi này sẽ tác động tích cực đến hoạt động của tim mạch, điều hòa hoạt động của hệ thần kinh, điều chỉnh toàn bộ hoạt động của cơ thể Các nghiên cứu đã nhấn mạnh vai trò của hoạt động nghệ thuật đặc biệt là các hoạt động tạo hình nói chung và hoạt động

vẽ theo mẫu nói riêng như các biện pháp trị liệu rất có hiệu quả trong việc nâng cao sức khỏe, có thể coi đó như là “món ăn tinh thần”, như một loại “ vitamin” đặc biệt cho sự phát triển tâm lí

Khi tham gia vào hoạt động vẽ theo mẫu sẽ tạo điều kiện phát triển đôi tay đặc biệt là bàn tay và ngón tay Điều đó rất quan trọng trong việc học viết ở trường phổ thông Trẻ được phát triển các giác quan như: tay và mắt được phát triển linh hoạt, trẻ được học cách ngồi ở bàn và tầm nhìn đúng đắn thì sẽ tránh không bị vẹo cột sống, không bị cận thị

1.2 Phương pháp tổ chức hoạt động vẽ theo mẫu cho trẻ mầm non

1.2.1 Nội dung hoạt động vẽ theo mẫu

Sự phát triển của trẻ được tạo ra bởi các hoạt động trong cuộc sống hàng ngày, trẻ giao tiếp, tiếp xúc, làm quen với thế giới xung quanh; trẻ được tham gia vào các buổi đi dạo, các buổi tham quan… Do hình thức hoạt động của trẻ ở trường phổ thông là học tập, còn ở trẻ mẫu giáo là vui chơi là hoạt động chủ yếu nên nội dung và cách thức tổ chức các hoạt động ở trường mầm non có nhiệm vụ cung cấp cho trẻ những tri thức xác thực về khoa học, nhưng rất sơ đẳng về sự vật, hiện tượng xung quanh Đó là những tri thức văn hóa chung nhất biểu hiện dưới dạng những biểu tượng gần gũi, dễ hiểu đối với trẻ em, những mối quan hệ đơn giản, những nguyên nhân gần gũi với các sự vât, hiện tượng của môi trường xung quanh

Nội dung của hoạt động vẽ theo mẫu ở mẫu giáo nhằm mục đích cho trẻ em tiếp xúc và làm quen với cái đẹp, và mong muốn tạo ra cái đẹp, trẻ làm quen với màu sắc, đường nét, hình dạng, kích thước, số lượng cơ bản của tạo hình

Trẻ em chưa có khả năng lĩnh hội bằng lời giải thích, thông báo của giáo viên, mà cần thông qua các hoạt động thực tiễn là hoạt động vẽ theo mẫu để từ đó, dần dần trẻ nhận thức được vẻ đẹp của hình (hình dáng, hình khối), màu sắc của đối tượng, có ý nghĩa là giáo dục trẻ qua các hoạt động là chủ yếu

Có nhiều cách tổ chức hoạt động vẽ theo mẫu cho trẻ ở trường mầm non như: tổ chức theo thời gian, tổ chức theo địa điểm, tổ chức theo loại bài học… Mỗi hình thức đều có những ưu điểm và hạn chế nhất định của nó Chúng ta cần linh hoạt

để không làm ảnh hưởng đến hứng thú của trẻ

1.2.2 Phương pháp hướng dẫn

Phương pháp hướng dẫn vẽ theo mẫu

- Lựa chọn và trình bày mẫu:

+ Mẫu vẽ đa dạng có thể bằng mô hình tranh ảnh, trí nhớ, khi hướng dẫn giáo viên có thể linh hoạt sử dụng mẫu một cách thích hợp và trình bày mẫu cho trẻ

quan sát dễ và cho trẻ nắm bắt mẫu một cách nhanh nhất

- Phương pháp hướng dẫn quan sát:

+ Hướng dẫn quan sát khai thác tìm hiểu nội dung mẫu

+ Hướng dẫn trẻ so sánh, nhận xét về tỉ lệ hình dạng, màu sắc, hay các bộ

phận của mẫu

+ Trong phần quan sát có thể gợi ý cách thể hiện

+ Sử dụng các câu hỏi cho trẻ nhận xét về mẫu, các câu hỏi cảm nhận

+ Trong phần hướng dẫn quan sát giáo viên phải nắm vững phương pháp quan sát cũng như phương pháp dùng lời đàm thoại, vẫn đáp để hướng dẫn trẻ một

cách hiệu quả nhất

Có hai phương pháp chính và thường xuyên được sử dụng đó là phương pháp quan sát và phương pháp đàm thoại

Phương pháp quan sát

Là quá trình tổ chức trẻ tri giác trực tiếp các sự vật, hiện tượng xung quanh một cách có mục đích, có kế hoạch trong một thời gian nhất định Qua quan sát không chỉ giúp trẻ nhận biết các thuộc tính bên ngoài của sự vật, hiện tượng mà còn giúp trẻ nhận biết được những biến đổi của hoàn cảnh xung quanh trong một quá trình

Khi quan sát tranh mẫu trẻ có thể tri giác toàn bộ về bức tranh như đường nét, màu sắc, để từ đó trẻ có thể cảm nhận được vẻ đẹp về màu sắc, đường nét, bố cục của bức tranh Tranh mẫu có thể là do giáo viên tự chuẩn bị hoặc một bức tranh in sẵn

* Ưu điểm - hạn chế

+ Ưu điểm

- Phù hợp đặc điểm nhận thức của trẻ: Nhận thức cảm tính là chủ yếu, tư duy

cụ thể, trí nhớ trực quan hình tượng, chú ý không chủ định

- Rèn luyện, phát triển các giác quan

- Cung cấp vốn từ

- Tạo điều kiện cho trẻ được hoạt động và trải nghiệm

- Củng cố và chính xác hóa những biểu tượng đã có

- Kích thích tính ham hiểu biết, tìm tòi, khám phá sự vật, hiện tượng xung quanh

- Phát triển khả năng nhạy cảm

- Dễ dàng phát hiện sự thay đổi và sự khác nhau, giống nhau của sự vật, hiện tượng xung quanh

- Giáo dục trẻ gắn bó với môi trường xung quanh

+ Hạn chế

- Biểu tượng thu nhận được chưa sâu sắc

- Phạm vi nhận biết sự vật, hiện tượng bị bó hẹp: Chỉ nhận biết được sự vật, hiện tượng trong môi trường gần

* Yêu cầu khi sử dụng phương pháp quan sát

Tổ chức không gian quan sát:Hoạt động tri giác các sự vật và hiện tượng chỉ đạt kết quả khi trẻ được tiếp xúc trực tiếp với chúng trong một điều kiện tối ưu; Với không gian quan sát rộng rãi, thoáng mát, an toàn trẻ có thể sử dụng tích cực các giác quan vào quá trình quan sát ( thị giác, xúc giác, thính giác, khứu giác, vị giác ) và trẻ hoạt động thoải mái với đối tượng quan sát mà không bị gò bó (lắc, đẩy, gõ, nâng lên, đặt xuống…) Với không gian quan sát quá hẹp thì giáo viên có thể sử dụng các vật rời để phát cho mỗi trẻ

Giáo viên cần chú ý số lượng trẻ tham gia quan sát (cả lớp, nhóm, cá nhân…), hoặc tổ chức trẻ ở những vị trí quan sát hợp lý để trẻ dễ dàng họat động trực tiếp với đối tượng trong quá trình quan sát

- Thời gian quan sát:

Khoảng thời gian này kéo dài từ 5 – 10 phút là tối ưu

- Sử dụng phương pháp quan sát với cấu trúc 3 nhiệm vụ:

Tập trung chú ý của trẻ: Không nên sử dụng điều gì quá độc đáo, sặc sỡ, hoặc gây ấn tượng mạnh, làm trẻ không chú ý vào nội dung quan sát tiếp theo Hợp lí hơn nếu dùng lời nói và các hành vi có tác dụng gây hứng thú để trẻ sẵn sàng chú ý đến giáo viên ( hãy cùng xem cái này rất thú vị nhé! hãy xem tay cô và đoán đây là con gì nào? Cô dùng bàn tay uốn lượn như cá bơi hoặc làm chim bay…để trẻ đoán).Tổ chức các hành động, vận động cho trẻ

Phương pháp đàm thoại

Là quá trình cô giáo giao tiếp với trẻ bằng những câu hỏi đã lựa chọn về các

sự vật, hiện tượng xung quanh nhằm đạt được các mục đích nhất định nhằm kích

* Ưu điểm- hạn chế

+ Ưu điểm

- Gây hứng thú và sự chú ý của trẻ đến các chi tiết trong bức tranh

- Giúp trẻ hiểu kĩ, hiểu sâu về các sự vật, hiện tượng trong bức tranh

- Phát triển tư duy và ngôn ngữ

- Giúp trẻ hình dung được bố cục và vẻ đẹp của bức tranh cũng như các bước để vẽ

- Khai thác được vốn hiểu biết của trẻ về bức tranh mà trẻ quan sát được để

từ đó làm chính xác hóa những kiến thức còn mơ hồcủa trẻ

- Góp phần giáo dục trẻ thói quen, hành vi văn minh, cách ứng xử đúng đắn trong giao tiếp

+ Hạn chế: Trẻ khó khăn trong cách diễn đạt và giải thích

* Yêu cầu khi sử dụng phương pháp đàm thoại

+ Hệ thống câu hỏi

- Ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp lứa tuổi

- Xây dựng hệ thống câu hỏi gồm nhiều cấp độ khác nhau nhằm phát huy tính tích cực của trẻ, tránh câu hỏi chỉ yêu cầu trẻ trả lời “có” hoặc “không”, “đúng” hoặc “sai”…

Đối với những trẻ tiếp thu chậm cô đưa ra những câu hỏi gắn liền với kinh nghiệm thực tế, hành động thực hành

Đối với những trẻ tiếp thu thông minh hơn cô đưa ra những câu hỏi khái quát

-Cần chuẩn bị các loại câu hỏi khác nhau: Câu hỏi kích thích trẻ nhận biết sự vật, hiện tượng khi trẻ đang trực tiếp tri giác ( bức tranh này vẽ gì? Có những gì trong bức tranh, con nhìn thấy gì trong tranh )

+ Nghệ thuật đàm thoại

- Ngữ điệu giọng cần thay đổi cho phù hợp với nội dung và cấu trúc câu hỏi

- Thái độ của cô cần nhẹ nhàng, tình cảm Tránh gây cho trẻ lo lắng, sợ hãi trong quá trình đàm thoại

- Cần khuyến khích, động viên trẻ đúng lúc, kịp thời

Công nhận những câu trả lời đúng của trẻ bằng lời nói ( Đúng rồi, giỏi lắm, rất tốt…) hoặc bằng cử chỉ, dáng điệu (gật đầu, mỉm cười); nhìn trẻ cười vui, hưởng ứng, âu yếm khi trẻ trả lời

Tránh để trẻ mất tự tin khi trẻ trả lời chưa đúng bằng các câu nói nhẹ nhàng ( Theo cô thì … các con thử nhìn lại xem nào? Sờ lại xem nào? Nghe lại xem nào? Hoặc bạn nào có ý kiến khác? )

- Đối với những trẻ nhút nhát, cô không nên gọi trẻ trả lời đầu tiên và khi gọi

cô cần tạo ra tình huống thích hợp để chúng trở nên mạnh dạn hơn, như là có thể cho trẻ ngồi tại chỗ trả lời câu hỏi; yêu cầu trẻ nhắc lại câu trả lời của bạn và động viên, khen ngợi trẻ

- Tạo cơ hội cho trẻ đặt câu hỏi với giáo viên, với bạn hoặc tự đặt câu hỏi và trả lời câu hỏi do chính trẻ đặt ra

- Không ngắt quãng sự liên tưởng của trẻ trong quá trình đàm thoại

- Lựa chọn hình thức tổ chức trẻ đàm thoại hợp lí

Đàm thoại giữa cô với cá nhân trẻ

Đàm thoại giữa cô với nhóm trẻ

Đàm thoại giữa cô với cả lớp

Đàm thoại giữa trẻ với cá nhân trẻ

Đàm thoại giữa trẻ với nhóm trẻ

Đàm thoại giữa trẻ với cả lớp

- Hướng dẫn đàm thoại:

Cô hỏi – Trẻ trả lời- Cô nhắc lại

Trẻ hỏi – Cô trả lời – Trẻ nhắc lại

trẻ các kỹ năng như tư thế ngồi, nét vẽ, vẽ màu

+ Giáo viên cung cấp kiến thức mới và kỹ năng cơ bản

+ Trẻ tiếp nhận kiến thức và kỹ năng theo yêu cầu của bài, của chương trình

Ở hoạt động này trẻ có thể hoàn thành sản phẩm ngay trong tiết học, thoomg qua bài vẽ giáo viên nẵm được mức độ học của học sinh khi vẽ theo mẫu đã chuẩn và đạt được yêu cầu hay chưa Hoạt động vẽ trên tiết học được nêu ra ở chương trình chung cho tất cả các trường mầm non, các trường mầm non phải thực hiện từ nội dung, chủ đề, loại bài, thời lượng của từng bài và phải hoàn thành trong thời gian qui định

Hoạt động vẽ theo mẫu trên tiết học thường diễn ra trong lớp học, tiết học được thực hiện theo các yêu cầu về cả giáo viên và trẻ, biểu hiện như sau:

Về phía giáo viên: chuẩn bị thiết kế bài dạy; đồ dùng, thiết bị dạy học; khi lên lớp cần tiến hành theo đúng trình tự, điều này đòi hỏi giáo viên phải có sự chuẩn bị chu đáo thành thạo từ tiến trình cho đến các nét vẽ làm sao cho không ảnh hưởng đến trẻ

Với trẻ: Cô giáo chuẩn bị các đồ dùng cho trẻ đảm bảo đủ với số lượng trẻ, chỗ học ( ngồi bàn hay sàn lớp), ngồi vẽ theo tập thể lớp hình chữ U hay thành các nhóm yêu cầu phải hoàn thành sản phẩm của mình theo đúng thời gian…

Có thể tổ chức cho cả lớp vẽ chung một bài hoặc yêu cầu mỗi tổ vẽ tranh khác nhau theo yêu cầu của cô giáo

* Hoạt động vẽ theo mẫu ngoài tiết học

Hoạt động vẽ theo mẫu ngoài tiết học được xem như là hoạt động dạy và học mang tính hỗ trợ ( hay còn gọi là ngoại khóa) Nhưng không có nghĩa là không quan trọng Hoạt động này có vai trò bổ sung, củng cố làm phong phú kiên thức, kỹ năng cho hoạt động trên tiết học

Hình thức dạy và học gồm có:

+ Trong lớp học ( có bàn, ghế, bảng, đồ dùng cần thiết, )

+ Ngoài lớp học ( sân trường, phòng tranh triển lãm…)

Nội dung dạy và học rất đa dạng và phong phú, gồm có:

+ Thực hành vẽ ở sân trường để củng cố kiến thức

+ Mở rộng phát triển và nâng cao khả năng vẽ theo những yêu cầu khó hơn do giáo viên đề ra

Để hoạt động vẽ theo mẫu ngoài tiết học có hiệu quả, giáo viên nên chọn các phương pháp trọng tâm như: phương pháp trực quan, quan sát, thực hành,… Đồng thời, lựa chọn nội dung bổ sung sao cho phù hợp, ngắn gọn, súc tích

Đa số các trường mầm non chưa quan tâm đến hoạt động vẽ theo mẫu ngoài lớp học mà chủ yếu cho trẻ tiếp cận trên các hoạt động học bắt buộc nên chưa tạo ra được hứng thú Nhưng hoạt động vẽ theo mẫu luôn là hoạt động mà trẻ yêu thích đó

là một lợi thế, nhưng vẫn đề là mẫu vẽ làm sao thu hút được trẻ muốn vẽ, mẫu vẽ mà không gay được ấn tượng với trẻ thì cũng sẽ gây nhàm chán cho trẻ, cũng nên đưa ra nhiều mẫu vẽ từ 2 – 3 mẫu để trẻ có sự lựa chọn Không nên dập khuôn bắt trẻ vẽ một mẫu, cho trẻ lựa chọn sẽ giúp các em làm tốt hơn

Khi tổ chức hoạt động vẽ theo mẫu giáo viên cần chuẩn bị chu đáo, chuẩn bị đầy đủ về địa điểm hoat hoạt động, phương tiện cần dùng trong hoạt động, các tình huống sư phạm

1.3.Hoạt động vẽ theo mẫu ở trẻ 4-5 tuổi

1.3.1 Đặc điểm tâm sinh lý của trẻ 4-5 tuổi

Trẻ 4-5 tuổi các bộ phận và các chức năng dần hoàn thiện và ổn định Chính

vì thế mà đặc điểm về các mặt tâm sinh lý có sự biến đổi và phát triển vượt bậc Trẻ

đã có thể tập chung, chú ý vào các sự vật, hiện tượng trong khoảng thời gian lâu hơn, các đặc điểm về sự chú ý, ngôn ngữ, tri giác,trí nhớ, tư duy, thể chất, thể hiện sự thay đổi rõ rệt Cụ thể là:

- Ngôn ngữ: Ngôn ngữ của trẻ mang tính chất hoàn cảnh, tình huống nghĩa là ngôn ngữ của trẻ gắn liền với sự vật, hoàn cảnh, con người, hiện tượng đang xảy ra trước mắt trẻ.Cuối 4 tuổi, ngôn ngữ của trẻ đã bắt đầu biết nối kết giữa tình huống hiện tại với quá khứ thành một "văn cảnh".Vốn từ của trẻ tăng lên không chỉ số lượng

từ mà điều quan trọng là lĩnh hội được các cấu trúc ngữ pháp đơn giản.Đã hình thành những cảm xúc ngôn ngữ qua giọng nói, ngữ điệu, âm tiết Tuy nhiên dưới tác động của cảm xúc trẻ có thể nghe nhầm, phát âm nhầm.Dưới sự hướng dẫn của cô giáo, đặc biệt trong hoạt động vui chơi, tạo hình, các tiết kể chuyện, tham quan, âm nhạc, thể dục và các nhiệm vụ do người lớn giao cho trẻ, xác định trách nhiệm của trẻ một

cách đơn giản, trẻ lĩnh hội được nhiều từ mới và ý nghĩa sử dụng của chúng, là tiền đề quan trọng giúp trẻ hoạt động sau này

- Tri giác:Do tiếp xúc với nhiều đồ vật, hiện tượng, con người độ nhạy cảm phân biệt các dấu hiệu thuộc tính bên ngoài của chúng ngày càng chính xác và đầy đủ.Một số quan hệ không gian và thời gian được trẻ trẻ tri giác hơn trong tầm nhìn, nghe của trẻ.Khả năng quan sát của trẻ được phát triển không chỉ số lượng đồ vật mà

cả các chi tiết, dấu hiệu thuộc tính, màu sắc Bắt đầu xuất hiện khả năng kiểm tra độ chính xác của tri giác bằng cách hành động thao tác lắp ráp, vặn mở phù hợp với nhiệm vụ yêu cầu Các loại tri giác nhìn, nghe, sờ mó phát triển ở độ tinh nhạy Việc tổ chức tri giác, hướng dẫn quan sát, nhận xét của cô giáo, cha mẹ giúp trẻ phát triển tính mục đích, kế hoạch

- Trí nhớ:Trẻ đã biết sử dụng cơ chế liên tưởng trong trí nhớ để nhận lại và nhớ lại các sự vật và hiện tượng.Trí nhớ có ý nghĩa đã thể hiện rõ nét khi gọi tên đồ vật, hoa quả, thức ăn Đồng thời với trí nhớ hình ảnh về đồ vật thì âm thanh ngôn ngữ được trẻ tri giác, hiểu và sử dụng chúng như một phương tiện giao tiếp với những người xung quanh tuy ở mức độ đơn giản.Trí nhớ không chủ định của trẻ ở các dạng hoạt động phát triển khác nhau và tốc độ phát triển rất nhanh.Ở độ tuổi này, các loại trí nhớ: hình ảnh, vận động, từ ngữ đều được phát triển tuy ở mức độ khác nhau nhưng đều được hình thành và tham gia tích cực trong các hoạt động vui chơi, lao động, tạo hình ở trẻ

- Tư duy:Ở trẻ 4 - 5 tuổi các loại tư duy đều được phát triển nhưng mức độ khác nhau.Tư duy trực quan hành động vẫn tiếp tục phát triển, nhưng chất lượng khác với trẻ 3 - 4 tuổi ở chỗ trẻ bắt đầu biết suy nghĩ xem xét nhiệm vụ hoạt động, phương pháp và phương tiện giải quyết nhiệm vụ tư duy.Tư duy trực quan hình tượng phát triển mạnh mẽ và chiếm ưu thế.Nhờ có sự phát triển ngôn ngữ, trẻ ở lứa tuổi này đã xuất hiện loại tư duy trừu tượng

Mức độ khái quát ngẫu nhiên giảm dần từ 4 đến 5 tuổi trong hoạt động tư duy của trẻ

Mức độ tích cực huy động vốn kinh nghiệm ( liên tưởng ) của trẻ tăng lên từ

có sự nhận thức được màu sắc trong thiên nhiên và qua các tiết nghệ thuật tạo hình.Trẻ có thể xé dán các mẫu hình, truyện cổ tích, biết bố cục những chủ đề gần gũi thân quen đối với trẻ nếu được thầy cô giáo, cha mẹ hướng dẫn chu đáo.Việc hướng dẫn tổ chức các tiết học tạo hình, vẽ, nặn, cho trẻ tham quan các di tích, danh lam thắng cảnh rất cần thiết cho sự tưởng tượng

- Thể chất: Tốc độ phát triển chiều cao và cân nặng của trẻ 4-5 tuổi chậm hơn

so với lứa tuổi trước, nhưng tính trong cả đời người thì đây vẫn nằm trong giai đoạn phát triển với tốc độ cao Hàng năm, trẻ có thể tăng được khoảng 5cm, cân nặng tăng thêm khoảng 2kg

1.3.2 Đặc điểm vẽ theo mẫu của trẻ 4-5 tuổi

Ở trường mầm non, trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi được tham gia vào rất nhiều dạng hoạt động phong phú, song có thể nói, hoạt động tạo hình là sự liên kết của các loại hoạt động phong phú như: vẽ, nặn, xé, lắp ghép Trong đó hoạt động vẽ theo mẫu là hoạt động vẽ cơ bản nhất, giúp trẻ rèn các kỹ năng vẽ nét, vẽ hình, tô màu, … quan sát diễn tả lại đặc điểm của mẫu, và tri giác nhận thức về đối tượng tốt nhất Vì nó đòi hỏi trẻ phải huy động một cách tích cực những biểu tượng và vốn hiểu biết của mình Tranh vẽ theo mẫu của trẻ 4-5 tuổi thể hiện được năng lực quan sát khi trẻ xem tranh

mẫu Trẻ quan sát như thế nào thì vẽ vào tranh như thế, tuy nhiên những nét vẽ của trẻ chỉ mang tính mô phỏng chưa chuẩn như tranh mẫu

Trẻ 4-5 đã hình thành kiểu tư duy mới – trực quan hình tượng và tư duy trực quan sơ đồ giúp trẻ hiểu được những thuộc tính bản chất của sự vật hiện tượng Đây

là một bước ngoặt về sự phát triển tư duy của trẻ từ tính hình tượng sang tính trừu tượng Ở độ tuổi này, do sự phát triển về thể lực, cơ bắp và sự khéo léo của vận động, trẻ đã có khả năng tạo nên các đường nét với tính chất khác nhau khá phức tạp Cùng với sự phát triển phong phú của kinh nghiệm nhận thức, xúc cảm, tình cảm, trẻ bắt đầu nhận ra được sự hạn chế và vẻ hấp dẫn của các hình vẽ khái quát với những nét đơn điệu, sơ lược Đặc biệt, trẻ ở độ tuổi này khá linh hoạt trong biến đổi, phối hợp các đường nét và hình thể để thể hiện hình vẽ, rất riêng của mỗi hình tượng, sự vật cụ thể Ở độ tuổi này, nhiều trẻ đã có vốn hiểu biết tương đối về cảm giác màu sắc, đã có khả năng độc lập quan sát để thấy được vẻ linh hoạt trong sự thay đổi màu sắc của các sự vật trong hiện thực và làm quen trong quá trình tri giác với một số cách phối hợp màu sắc Tính tích cực quan sát, nhận thức chính là điều kiện giúp trẻ bước đầu biết sử dụng màu sắc để thể hiện nội dung vẽ, qua đó mà biểu lộ suy nghĩ, tình cảm, ước mơ của mình qua những bức tranh của mình tạo ra

Tranh mẫu: Trẻ xác định được bức tranh nói về điều gì, nội dung, bố cục và màu sắc, đường nét trong tranh như thế nào

Vị trí của tranh trên giấy: Trẻ hiểu được cách sắp xếp không gian cũng như

vị trí của chính mình giữa môi trường xung quanh Trẻ biết sắp xếp các hình ở các vị trí hợp lí trong một bức tranh như: Đâu là mảng chính thì đặt ở giữa bức tranh, và vẽ

to, mảng phụ đặt ở vị trí xa hơn và vẽ nhỏ hơn

Nét vẽ và các hình dạng:

+ Trẻ biết tô đậm, vẽ nhạt, biết sử dụng các đường nét hợp lý trong tranh vẽ của mình Độ đậm nhạt của từng nét mang rất nhiều ý nghĩa Các đường nét vẽ tinh