Tích hợp giáo dục an toàn vệ sinh lao động cho học sinh qua dạy học chủ đề “các lực cơ học” vật lí 10 theo phương pháp dạy học tích cực

Theo đó, có rất nhiều ngành nghề mới ra đời và nhiều cơ hội việc làm cho người dân.Trong thời đại công nghiệp, nhiều công việc đã có sự hỗ trợ tích cực của cácthiết bị máy móc để làm tăn

1 PHẦN MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài.

Hiện nay, nước ta đã và đang hội nhập quốc tế một cách sâu rộng Theo

đó, có rất nhiều ngành nghề mới ra đời và nhiều cơ hội việc làm cho người dân.Trong thời đại công nghiệp, nhiều công việc đã có sự hỗ trợ tích cực của cácthiết bị máy móc để làm tăng năng xuất lao động, tăng thu nhập cho người dân.Tuy nhiên, nó cũng tăng nguy cơ mất an toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ) chongười lao động khi hoạt động trong môi trường có các thiết bị máy móc Cùngvới sự phát triển mọi mặt của đời sống xã hội thì sự mất ATVSLĐ khi tham giacác hoạt động sản xuất, học tập, nghiên cứu, giao thông đi lại… cũng đa dạng vàtác động thường xuyên đối với con người

Chương trình vật lý THPT hiện nay đã bổ sung thêm các kiến thức, kỹnăng về thực nghiệm, các ví dụ minh họa cho mối liên hệ giữa kiến thức lýthuyết và thực hành, vận dụng kiến thức bài học vào thực tiễn Tuy nhiện, kiếnthức về ATVSLĐ còn rất hạn chế Kiến thức này cũng không yêu cầu bắt buộcvới giáo viên khi dạy, cũng không phải là kiến thức yêu cầu bắt buộc trong quyđịnh về chuẩn kiến thức kỹ năng nên giáo viên khi dạy cũng chưa chú ý và dànhtâm huyết cho việc giáo dục ATVSLĐ cho học sinh

Giáo dục ATVSLĐ là công tác cấp thiết để nâng cao ý thức giữ gìnATVSLĐ, bồi dưỡng kiến thức và định hướng hành vi của mỗi cá nhân trongcộng đồng về ATVSLĐ nhằm đảm bảo an toàn không chỉ cho bản thân mà còncho những người xung quanh Vì vậy, việc đưa nội dung giáo dục ATVSLĐ vàochương trình giáo dục phổ thông là rất cần thiết Trong đó, biện pháp tích hợpgiáo dục ATVSLĐ là một trong những biện pháp mang lại hiệu quả tốt và cónhiều thuận lợi khi được tích hợp trong các bài về lực cơ của bộ môn vật lí Qua

đó, vừa đảm bảo đầu ra về chuẩn kiến thức kĩ năng quy định trong chương trình,vừa thực hiện được mục tiêu giáo dục ATVSLĐ có liên hệ với thực tiễn nhằmlan tỏa công tác ATVSLĐ đến cộng đồng, nâng cao hứng thú học tập và trãinghiệm của học sinh, giúp cho mỗi cá nhân và cộng đồng trở nên an toàn hơntrong sinh hoạt và lao động

Qua thực tế cho thấy học sinh rất có hứng thú và nhu cầu trang bị kiếnthức về ATVSLĐ Tuy nhiên, nhiều GV ở trường THPT cũng chưa sẵn sàng đểdạy về kiến thức này do chưa có quy định bắt buộc của chương trình, chưa có tàiliệu để tham khảo hoặc chưa được tập huấn phương pháp để thực hiện một cách

kĩ càng Để hạn chế và phòng ngừa tai nạn do mất ATVSLĐ thì cần thiết phảigiáo dục HS ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường bằng nhiều phương khácnhau, trong đó có phương pháp dạy học tích hợp giáo dục ATVSLĐ trong “phần

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

Thiết kế phương án dạy học tích hợp giáo dục ATVSLĐ trong dạy họcchủ đề: “Các lực cơ học”-vật lí 10

Mẫu khảo sát: Học sinh lớp 10 tại trường THPT Yên Định 2, Tỉnh ThanhHóa

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

- Phương pháp nghiên cứu lí luận: nghiên cứu cơ sở lí luận về dạy học

tích hợp, dạy học tích cực, nghiên cứu chương trình, nội dung SGK và các tàiliệu liên quan nhằm xác định các nội dung kiến thức cần dạy chủ đề: “Các lực

cơ học”-vật lí 10

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: tham khảo các ý kiến của các

chuyên gia, các thầy cô giáo, các nhà quản lý giáo dục về phương pháp dạy họctích hợp, dạy học tích cực

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: tiến hành thực nghiệm sư phạm ở

trường THPT Yên Định 2, Tỉnh Thanh Hóa để đánh giá kết quả của việc dạyhọc, và so sánh với mục tiêu đã đề ra của đề tài

- Phương pháp thống kê toán học: mô tả mẫu, tính các tham số đặc trưng

của mẫu và kiểm định hai giá trị trung bình để so sánh kết quả học tập giữa lớpthực nghiệm và lớp đối chứng

2 PHẦN NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lí luận của đề tài

Các hoạt động hằng ngày của con người có liên quan đến kiến thức củanhiều môn học Trong đó, kiến thức có nhiều kiến thức về môn vật lý như sửdụng các thiết bị, di chuyển của các phương tiện giao thông Bên cạnh những lợiích cho các hoạt động của con người, nó cũng chứa nhiều các rủi ro về tai nạncho chúng ta Vì thế việc giáo dục ATVSLĐ cho học sinh khi còn ngồi trên ghếnhà trường trong dạy học môn vật lý là rất cần thiết

Giáo dục ATVSLĐ cho HS có thể thông qua các môn học khác nhau, dướinhiều hình thức đa dạng phong phú Trong đó, môn vật lí có rất nhiều ứng dụngtrong thực tiễn cuộc sống, gắn liền với quá trình lao động sản xuất của conngười Trong dạy học vật lí phổ thông, các nội dung giáo dục ATVSLĐ là cácyếu tố nguy hiểm, có hại trong lao động sản xuất, trong cuộc sống hàng ngày,các biện pháp ngăn ngừa, phòng tránh, xử lý khi gặp tai nạn liên quan đến cácquá trình cơ, nhiệt, điện, quang, vật lý hạt nhân

Trong quá trình xây dựng chương trình sách giáo khoa các môn học, cáctác giả có thể đã thực hiện tích hợp kiến thức để thực hiện mục tiêu giáo dục,nhưng không thể đầy đủ và phù hợp với mọi đối tượng học sinh Vì vậy, trongquá trình dạy học đòi hỏi giáo viên phải nghiên cứu nội dung này để chọn cácchủ đề tích hợp cho phù hợp

Bên cạnh đó, để nâng cao kết quả học tập cần phải làm phong phú thêmviệc thiết kế tổ chức dạy học, vận dụng các phương pháp tổ chức dạy học tíchcực như: dạy học trải nghiệm, dạy học có ứng dụng kiến thức vào thực tế, dạyhọc theo trạm, dạy học theo dự án, dạy học theo hợp đồng, dạy học theo chủ đềSTEM…Khi thực hiện đề tài này, tác giả tổ chức dạy học theo trạm, kết hợp chohọc sinh tham quan trải nghiệm và thảo luận theo nhóm

2.2 Thực trạng giáo dục an toàn vệ sinh lao động ở trường THPT.

Các năm trước đây, đất nước chưa phát triển nên các ngành nghề chưa đadạng Nhiều học sinh phải nổ lực thi đỗ vào các trường đại học với hy vọng saukhi ra trường sẽ có nhiều cơ hội có việc làm Tuy nhiên, hiện nay nước ta đã hộinhập quốc tế và theo đó sẽ có nhiều ngành nghề và nhiều cơ hội tìm việc làm Vìvậy, học sinh THPT sau khi tốt nghiệp không nhất thiết phải vào đại học, cónhiều hướng lập nghiệp như học các ngành nghề, xuất khẩu lao động…Các côngviệc này có sự hỗ trợ tích cực của các thiết bị máy móc làm tăng năng xuất laođộng dẫn đến việc tăng thu nhập cho người lao động Tuy nhiên, nó cũng tăngnguy cơ mất ATVSLĐ cho người công nhân khi sử dụng các thiết bị máy móc

và làm việc trong môi trường có các thiết bị máy móc cũng gây mất an toàn laođộng

Thực tế cho thấy, nhu cầu trang bị kiến thức và kỹ năng ATVSLĐ đối vớihọc sinh khi còn ngồi trên ghế nhà trường là rất lớn và cấp thiết Hằng ngày, các

em cũng không tránh được việc tiếp xúc với các hoạt động trong xã hội mà trong

đó tiềm ẩn các nguy cơ rủi ro về ATVSLĐ mà không thể đợi đến khi đi vào cơ

sở lao động hoặc vào các trường đại học, trung cấp mới học được Chương trình

vật lý THPT hiện nay đã bổ sung thêm các kiến thức, kỹ năng về thực nghiệm,các ví dụ minh họa cho mối liên hệ giữa kiến thức lý thuyết và thực hành, vậndụng kiến thức bài học vào thực tiễn Tuy nhiện, kiến thức về ATVSLĐ còn rấthạn chế Kiến thức này cũng không yêu cầu bắt buộc với giáo viên khi dạy, cũngkhông phải là kiến thức yêu cầu bắt buộc trong quy định về chuẩn kiến thức kỹnăng nên giáo viên khi dạy cũng chưa chú ý và dành tâm huyết cho việc giáodục ATVSLĐ cho học sinh.

2.3 Giải pháp giải quyết vấn đề: thiết kế và tổ chức dạy học tích hợp giáo dụcATVSLĐ cho học sinh qua chủ đề: “Các lực cơ học”-vật lí 10

Tiết theo phân phối chương trình Tổ chức dạy học theo đề tài SKKN

Bài: Lực hấp dẫn (1 tiết) Tổ chức HS đi tham quan trải nghiệm (1 buổi) Bài: Lực đàn hồi (1 tiết) Tổ chức thảo luận nhóm về kiến thức bài học và

dữ liệu thu thập sau buổi tham quan (1 tiết) Bài: Lực ma sát (1 tiết) Tổ chức dạy học kiến thức theo trạm (2 tiết) Bài tập (1 tiết) Tổ chức HS báo cáo chủ đề ATVSLĐ (1 tiết)

4 tiết lên lớp 4 tiết lên lớp+1 buổi tham quan trải nghiệm

Như vậy, tổng thời gian lên lớp theo khung phân phối chương trình là 4tiết Tổng thời gian lên lớp theo phương pháp mới là 4 tiết nên không ảnh hưởngđến thời lượng quy định trong chương trình

1- Nội dung kiến thức cần dạy

- Định nghĩa, điều kiện xuất hiện và đặc điểm của các lực cơ học: Lực ma sát,lực đàn hồi, lực hấp dẫn

- Ảnh hưởng của các lực cơ đối với việc giữ an toàn vệ sinh lao động trong

một hoạt động sản xuất ở địa phương (Xưởng chế biến gỗ).

2- Bộ câu hỏi định hướng bài học

- Câu hỏi bài học: Trong sản xuất, khi vận hành các máy mọc, thiết bị muốn

giữ được an toàn vệ sinh lao động thì cần những điều kiện nào?

- Câu hỏi nội dung:

+ Có mấy loại lực cơ học? Điều kiện xuất hiện, đặc điểm của mỗi loại lựcnày thế nào?

+ Sự hiểu biết về các lực cơ giúp việc giữ an toàn vệ sinh lao động thế nào?

3- Mục tiêu dạy học

a) Mục tiêu kiến thức

- Nêu được định nghĩa của các loại lực cơ

- Nêu được điều kiện xuất hiện và các đặc điểm của mỗi loại lực cơ

- Chỉ ra được ảnh hưởng của các lực cơ đối với việc giữ an toàn vệ sinh laođộng trong một hoạt động sản xuất

b) Mục tiêu kĩ năng

- Rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn

- Rèn kỹ năng hoạt đông nhóm

- Rèn kỹ năng thu thập, xử lí thông tin.

- Rèn kỹ năng đọc, hiểu sách giáo khoa Vật lí

c) Mục tiêu tình cảm, thái độ

- Rèn luyện tính tích cực, hăng hái trong học tập

- Rèn luyện ý thức và trách nhiệm khi làm việc nhóm, thái độ ôn hòa tronghợp tác với các bạn cùng nhóm

d) Mục tiêu bồi dưỡng năng lực

- Bồi dưỡng năng lực hợp tác

- Bồi dưỡng năng lực giải quyết vấn đề

- Bồi dưỡng năng lực vật lí

- Bồi dưỡng năng lực tự học

4- Chuẩn bị của GV và HS

a) Chuẩn bị của GV

- Xin phép Ban giám hiệu, chủ xưởng chế biến gỗ, trao đổi với phụ huynh họcsinh của lớp thực nghiệm, xây dựng nội quy cho buổi tham quan

- Kịch bản dạy học, sách giáo khoa, tài liệu tham khảo…

- Các slide thể chế hóa kiến thức về các lực cơ

- Phiếu học tập số 1, 1A, 1B, 2, 2A, 2B, 3, 3A, 3B, 4, 5, 6, 7

b) Chuẩn bị của HS

- Chuẩn bị bài ở nhà, đọc tài liệu để trả lời các câu hỏi trên Phiếu học tập

5- Tổ chức hoạt động dạy học

a) Ý tưởng sư phạm: Các kiến thức về các lực cơ học sinh đã được học ở THCS

với các dấu hiệu định tính Ở bài học này sẽ hoàn thiện các dấu hiệu định lượngcủa chúng Để đạt được mục tiêu tích hợp giáo dục an toàn vệ sinh lao động,chúng tôi đã xây dựng kế hoach tổ chức dạy học theo các giai đoạn như sau:

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của

học sinh

Thời gian, phương tiện

1 Lập kế hoạch, nội quy tham

quan Giao nhiệm vụ, hướng

dẫn học sinh thu thập thông tin

GVBM và Trưởng ban đại diện CMHS đi tiền trạm 1 buổi.

- Giao nhiệm vụ trên lớp khoảng 5 phút ở cuối buổi học trước.

2 Tổ chức học sinh đi tham

quan trải nghiệm cơ sở sản xuất

chế biến gỗ tại địa phương

2 Tham quan, trao đổi

thảo luận vấn đề quan sát được về các lực cơ

và ATVSLĐ

-Thu thập thông tin liên quan đến các lực

cơ, vấn đề ATVSLĐ trong xưởng gỗ.

Các máy móc, thiết bị

để chế biến gỗ trong xưởng sản xuất.

- GVBM và Trưởng ban đại diện CMHS tổ chức lớp đi tham quan

1 buổi Xuất phát tại lúc Kết thúc vào

3 Tổ chức hướng dẫn học sinh

thảo luận các thông tin thu thập

được từ buổi tham quan để:

- Đưa ra các dự đoán đặc điểm

các lực cơ.

-Thiết kế phương án thí nghiệm

kiểm tra đặc điểm lực đàn hồi

- Suy luận, dự đoán đặc điểm các lực cơ

- Thiết kế phương án thí nghiệm kiểm tra đặc điểm lực đàn hồi và lực

ma sát, rút ra kết luận

về công thức tính độ lớn của các lực này.

-Thiết kế poster tuyên truyền về ATVSLĐ trong nghề mộc.

- Hoạt động tại lớp học -Thời gian 1 tiết theo thời khóa biểu.

- Các nhóm thiết kế poster tuyên truyền về ATVSLĐ trong nghề mộc tại nhà và hoàn thành trong 1 tuần

4 Hướng dẫn học sinh xây

- Hoạt động học theo trạm tại lớp.(2 tiết)

- Làm việc ở nhà các phiếu học tập 5 và 6 sau 1 tuần nộp cho giáo viên

5 Tổ chức học sinh báo cáo về

ảnh hưởng của các lực cơ đối

việc giữ an toàn về sinh lao

động khi chế biến gỗ và hoạt

động thực tiễn.

-Tổ chức đánh giá dựa vào bài

kiểm tra, phần trình bày đa

phương tiện các nhóm và quá

trình hoạt động của học sinh.

5 Thực hiện việc báo

cáo kết quả nghiên cứu của nhóm.

-Thực hiện đánh giá cá nhân và đánh giá nhóm.

Mục tiêu các hoạt động được xây dựng theo bảng cấu trúc năng lực vật lý [6]

Hoạt động 1: Quan sát, mô tả quá trình chế biến gỗ dưới góc độ vật lí, phát

+Bước 1 Tham quan, trải nghiệm thực tế tại xưởng chế biến gỗ, trao đổi

với các công nhân làm việc trong xưởng, cá nhân hoàn thành nhiệm vụ học tập ởcác Phiếu học tập trãi nghiệm

Phiếu học tập trải nghiệm

I Tự trải nghiệm

Câu hỏi dành cho người được phỏng vấn Câu trả lời của người được phỏng

vấn

1 Họ tên chủ xưởng chế biến gỗ:

2 Địa chỉ xưởng chế biến gỗ:

3 Các bước chuẩn bị để chế biến gỗ:

4 Những khó khăn khi chế biến gỗ:

II Trải nghiệm quan sát các công đoạn chế biến gỗ

Các hành động các lực cơ học gắn với từng thao tác Mô tả chi tiết các thao tác, chỉ ra

1 Kéo trượt khúc gỗ lệch ra

2 Buộc dây cáp lên khúc gỗ

3 Điều khiển máy nâng khúc gỗ lên

4 Điều khiển máy để di chuyển khúc gỗ.

5 Kẹp cố định vị trí khúc gỗ bằng đai ốc

6 Chế biến gỗ bằng bánh lưỡi cưa.

III Tìm hiểu về ATVSLĐ trong xưởng gỗ (quan sát, phỏng vấn người làm việc)

Các nguy cơ mất ATVSLĐ

trong xưởng gỗ Một số biện pháp khắc phục và hạn chế tai nạn và bệnh nghề nghiệp

“Sự tồn tại của các lực cơ, đặc điểm của từng loại lực cơ, ảnh hưởng của các lực

cơ đối với ATVSLĐ trong việc chế biến gỗ”

Hoạt động 2: Tìm hiểu các lực cơ

- Tổ chức hoạt động

+Bước 1 GV hướng dẫn cả lớp thảo luận về các thông tin thu thập được từ

buổi tham quan để:

* Đưa ra các dự đoán về điều kiện xuất hiện và đặc điểm các lực cơ

*Thiết kế phương án thí nghiệm kiểm tra đặc điểm lực đàn hồi và lực

ma sát, tìm công thức tính độ lớn các lực này

Trạm chờ 1A

Trạm chờ 1B Trạm 1

Trạm 2

Trạm 3

Trạm chờ 2A

Trạm chờ 2B

Trạm chờ 3A

Trạm chờ 3B

+ Bước 2 Tổ chức dạy học theo trạm để kiểm tra dự đoán về điều kiện xuất

hiện và đặc điểm các lực cơ

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

- Chia nhóm Nêu nội quy học tập ở

mỗi trạm

- Giới thiệu cách học theo trạm:

+Mô tả sơ đồ Các trạm màu xanh là

trạm bắt buộc, trạm màu đỏ là trạm

chờ đầu tiên, trạm màu vàng là trạm

chờ tiếp theo sau trạm màu đỏ

+ Các nhóm tự chọn trạm bắt đầu

Sau khi thực hiện xong một trạm,

thư kí nhóm đánh dấu xác nhận trên

phiếu theo dõi hoạt động rồi chuyển

sang trạm khác Nếu có nhóm khác

đang hoạt động ở trạm định đến thì

chuyển sang trạm chờ Ở trạm chờ

làm việc cá nhân

+ Có thể di chuyển theo chiều kim

đồng hồ hoặc ngược lại

- Theo dõi các nhóm hoạt động để

kịp thời hướng dẫn khi HS gặp khó

khăn Hướng dẫn HS chuyển nhóm

- Lắng nghe

-Học theo trạm

+ Cá nhân hoàn thành phiếu học tập.+Thảo luận nhóm, đưa ra ý kiếnchung

Sơ đồ tổ chức dạy học theo trạm [3]

Trạm 1 Tìm hiểu về lực hấp dẫn Phiếu học tập số 1 - Sử dụng ở Trạm 1.

Họ và tên……… Nhóm…………Lớp…

1.Quan sát các hình ảnh, mô phỏng kết hợp với Vật lí 10, trả lời câu hỏi.

* Lực nào giữ cho Mặt Trăng chuyển động quanh Trái Đất và các hành tinh chuyển động quanh Mặt Trời?

3 Hãy biểu diễn điểm đặt, phương,

chiều của lực hấp dẫn giữa quả cầu nhỏ

(coi là chất điểm) cách nhau một đoạn r trong không khí?

4 Lực hấp dẫn là lực hút hay lực đẩy?

Trọng lực có phải là lực hấp dẫn không?

5 Thay đổi khối lượng, bán kính của vật và khoảng cách giữa hai vật

* Lực hấp dẫn giữa hai vật phụ thuộc vào yếu tố nào?

* Công thức tính trọng lực của một vật có khối lượng m:

*Công thức tính độ lớn của trọng lực theo biểu thức của định luật vạn vật hấp dẫn:………

* Từ hai hệ thức trên, viết công thức tính gia tốc trọng trường tại độ cao h:

A

B

Trạm 2 Tìm hiểu về lực đàn hồi

Phiếu học tập số 2 - Sử dụng ở Trạm 2.

Họ và tên……… Nhóm…………Lớp…

1 Quan sát hình ảnh, trả lời câu hỏi

- Trường hợp nào đang xảy ra sự biến dạng? trường hợp nào chỉ tạo ra được biến dạng kéo, không tạo ra được biến dạng nén?

3 Dự đoán độ lớn lực đàn hồi của lò xo phụ thuộc yếu tố nào và phụ thuộc như

thế nào vào các yếu tố ấy?

……… ……

4 Với các dụng cụ thí nghiệm: gồm lò xo,

các quả nặng, bảng treo, thước đo độ dài,

giá treo lò xo.

+ Thiết kế thí nghiệm để kiểm tra dự đoán trên

……… ……… + Kết quả thu được từ một lần thí nghiệm như sau:

5 Phát biểu mối quan hệ giữa lực đàn hồi và độ biến dạng của lò xo? Viết hệ

thức biểu diễn mối liên hệ đó?

……… ………

6 Giới hạn đàn hồi của lò xo là gì? Phát biểu và viết biểu thức của định luật

Húc? Độ cứng của lò xo cho ta biết điều gì?

………

Trạm 3 Tìm hiểu về lực ma sát

Nhiệm vụ học tập ở các trạm chờ (phụ lục)

Phiếu học tập số 3 - Sử dụng ở Trạm 3.

Họ và tên……… Nhóm…………Lớp…

1 Ôn tập kiến thức về lực ma sát đã học ở lớp 6, trả lời các câu hỏi

- Lực ma sát nghỉ xuất hiện khi nào? Lực ma sát nghỉ có đặc điểm như thế nào ?

………

- Lực ma sát trượt xuất hiện khi nào? Lực ma sát trượt có đặc điểm như thế nào ?

………

2 Dụng cụ gồm có: 1 lực kế, 1 khúc gỗ, 1 máng gỗ, các quả nặng dạng trụ kim loại như hình vẽ

- Hãy nêu phương án thí nghiệm chỉ ra sự tồn tại của lực mát trượt, lực ma sát lăn, lực ma sát nghỉ?………

- Dự đoán lực ma sát trượt và lực ma sát nghỉ giữa khúc gỗ và máng (sàn) có hướng như thế nào? ………

- Viết các bước tiến hành thí nghiệm để kiểm tra dự đoán trên của em?

- Dựa vào kết quả thu được hãy nêu kết luận về mối quan hệ giữa độ lớn của lực

ma sát và áp lực của vật lên mặt tiếp xúc?

Viết công thức tính độ lớn của lực ma sát trượt

+ Bước 3 Thể chế hóa kiến thức về các lực cơ.

* Đề nghị mỗi học sinh ghi nhận những điều bản thân học được vào Phiếuhọc tập số 4

Hoạt động 3: Tìm hiểu ảnh hưởng của các lực cơ đối với vấn đề An toàn vệ sinh

lao động (Chú trọng hoạt động chế biến gỗ)

+ Bước 1 GV giới thiệu một số kiến thức về An toàn vệ sinh lao động,

HS lắng nghe và ghi nhận Các thuật ngữ “An toàn lao động”, “Vệ sinh laođộng”, “mối nguy hại”, “biện pháp kiểm soát phòng ngừa” được xác định theo

[6]:

* An toàn lao động: là hệ thống các biện pháp bảo đảm cho người lao

động làm việc an toàn, không nguy hiểm đến tính mạng, không bị tác động xấuđến sức khỏe

* Vệ sinh lao động: là hệ thống các biện pháp nhằm phòng ngừa sự tácđộng của các yếu tố có hại trong sản xuất đối với người lao động (VD: dọn dẹpsạch sẽ nơi làm việc để không vấp ngã, trơn trượt, bụi, dây điện…)

* Xác định mối nguy hại và biện pháp kiểm soát phòng ngừa:

+ Nhìn trên, dưới, đằng sau và đằng trước.

+ Nghe âm thanh lạ

+ Ngửi có mùi lạ

+ Nóng, rung bất thường.

+ Loại bỏ nguy hại.

+ Bảo hộ lao động.

+ Thay thế.

+ Cách ly + Cải tiến công nghệ.

+ Cảnh báo: hiển thị/cảnh báo rõ ràng tại thiết bị + Biện pháp kiểm soát: Che chắn; gia công lại; cải tiến kỹ thuật; lắp đặt các thiết bị an toàn…

+ Biện pháp bảo vệ: Sử dụng trang thiết bị bảo hộ lao động (găng tay, giầy, quần áo bảo vệ, đeo kính, mặt nạ, dây đeo an

toàn…)

+ Bước 2 GV tổ chức trò chơi “ Thử tài xử lí tình huống”

Tình huống: Một nhân viên đang vội vã bước đi trên đoạn đường tối trong

xưởng và vấp phải một thùng chi tiết để giữa đường

a Nhận dạng các nguy hại ?

b Những rủi ro nào xẩy ra ?

c Biện pháp kiểm soát ?

b Rủi ro xẩy ra: Vấp thùng hàng và ngã

c Biện pháp kiểm soát:

- Đi đường khác.

- Dọn thùng hàng vào vị trí qui định.

d Biện pháp phòng ngừa:

- Đặt biển báo.

- Chiếu sáng cho đoạn đường [7]

+ Bước 3 Vận dụng các hiểu biết khoa học về các lực cơ học và kiến thức

khác liên quan để áp dụng vào thực tiễn chế biến gỗ đạt hiệu quả và ATVSLĐ.Chỉ ra các khó khăn, nguy cơ tiềm ẩn tai nạn lao động của nghề chế biến gỗ từ

đó đề ra một số khuyến cáo cho việc chế biến gỗ được an toàn, hiệu quả

* GV phát Phiếu học tập số 5 cho các nhóm về đề nghị các nhóm thựchiện các nhiệm vụ học tập trên Phiếu học tập ở nhà và viết thành báo cáo, sau 1tuần sẽ trình bày trước lớp

Các hình ảnh minh họa phiếu học tập số 5 [5]

Phiếu học tập số 5 – An toàn vệ sinh lao động

Nhóm…………Lớp…

1 Hãy nêu biện pháp phòng ngừa

khi tiếp xúc với bộ phận cắt của máy bào?

………

………

2 Vỏ che lưỡi cưa có tác dụng gì?

Cần phải điều chỉnh như thế nào?

………

………

3 Công tác vệ sinh không tốt tại xưởng gỗ có thể xảy ra những nguy cơ gây tai

nạn lao động do trơn trượt, vấp ngã

Hãy chỉ ra các ví dụ cụ thể?

4 Các loại máy dùng trong xưởng chế biến gỗ như máy cắt, máy đánh bóng

thường tạo ra những bụi gỗ rất mịn mà mắt nhìn không thấy chúng Những nguy

cơ có thể mắc do hít phải bụi gỗ là gì? Nêu một số biện pháp phòng ngừa tác hại của bụi gỗ ?

5 Quan sát tranh mô tả dưới đây, hãy chỉ ra các nguy cơ gây mất an toàn vệ sinh

lao động và nêu các biện pháp khắc phục tương ứng?

* Tổ chức để các nhóm báo cáo trước lớp: Mỗi nhóm trình bày một câu,các nhóm khác lắng nghe, bổ sung ý kiến của nhóm, đặt câu hỏi khi chưa rõ GVxác nhận ý kiến đúng và đánh giá hoạt động của mỗi nhóm.

+ Bước 4 Giải thích thêm sự ảnh hưởng của các lực cơ đối với vấn đề

ATVSLĐ ở một số hiện tượng thực tiễn khác

* GV phát Phiếu học tập số 6 cho các nhóm về đề nghị các nhóm thựchiện các nhiệm vụ học tập trên Phiếu học tập ở nhà và viết thành báo cáo, sau 1

tuần sẽ trình bày trước lớp Các hình ảnh minh họa phiếu học tập số 6 [7]

Tình huống 1: Hai người vác vận chuyển vật liệu.

a) Xác định các mối nguy hại?

Nhiệm vụ 2 Tìm hai ví dụ khác và chỉ rõ ảnh hưởng của lực cơ đối với vấn đề

an toàn vệ sinh lao động.

………

Nhiệm vụ 3 Viết một bài tuyên truyền về cách phòng tránh tai nạn lao động do

ảnh hưởng của lực cơ.

………

Nhiệm vụ 4: Trả lời các câu hỏi tình huống

Tình huống 2: Hai người A và B đang bốc chuyển thùng hàng

a) Xác định các mối nguy hại?

Tình huống 3: Một người đang sử dụng

a) Xác định các mối nguy hại?

Tình huống 4: Người A đang vận chuyển boong chứa chất khí dễ cháy nổ bằng

cần trục trên đoạn đường nền gạch có chỗ bị bung lên Người A quay sang tráinói chuyện với người B đang đứng lề đường