Phần lớn giáo viên đứng lớp đã thích nghi với chương trình, phương pháp mới nhất là sử dụng, khai thác triệt để tác dụng thiết bị thực hành, của trang thiết bị, phương tiện dạy học như b
Trang 11 Mở đầu 1
1.1 Lí do chọn đề tài 1
1.2 Mục đích nghiên cứu 2
1.3 Đối tượng nghiên cứu 2
1.4 Phương pháp nghiên cứu 2
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 3
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 3
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 3
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 4
2.3.1 Trực quan hoá thông tin dạy học 4
2.3.2 Tạo những tác nhân kích thích trực quan thông qua biểu trưng ngôn ngữ, biểu trưng đồ họa, biểu trưng tranh ảnh 8
2.3.3 Xây dựng các kĩ năng, thực hành 13
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 15
3 Kết luận - kiến nghị 16
3.1 Kết luận 16
3.2 Qua quá trình thực hiện giảng dạy bản thân tôi có một số kiến nghị sau 17
TÀI LIỆU THAM KHẢO 18
Trang 2SKKN Sáng kiến kinh nghiệm
CSVC Cơ sở vật chất
Trang 31 Mở đầu
1.1 Lí do chọn đề tài.
Đến nay việc đổi mới giáo dục phổ thông đã trở thành nền nếp sâu rộng
từ đổi mới nội dung chương trình sách giáo khoa, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, phương pháp dạy học, đặc biệt là chú trọng đến đối tượng dạy học Phần lớn giáo viên đứng lớp đã thích nghi với chương trình, phương pháp mới nhất là sử dụng, khai thác triệt để tác dụng thiết bị thực hành, của trang thiết bị, phương tiện dạy học như bảng phụ, tranh ảnh, thiết bị thí nghiệm -thực hành, máy chiếu
Từ xưa cha ông ta đã nói: “Trăm nghe không bằng một thấy” đó là kết luận rút ra từ thực tế nhận thức sự vật Nhận thức luận Mác-xít cũng nếu rõ tầm quan trọng của việc dạy học có dùng trực quan Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, rồi từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn Bác Hồ từng dạy: “Các thầy cô phải tìm cách dạy… dạy thế nào để học trò hiểu, nhớ lâu, tiến bộ nhanh”
Tin học là nghành khoa học phát triển rất nhanh, phần cứng và phần mềm thường xuyên thay đổi và được nâng cấp Ngoài nội dung lí thuyết, để học môn Tin học học sinh cần được rèn luyện kỹ năng thông qua thực hành trên máy tính Xuất phát từ cuộc vận động ứng dụng đẩy mạnh công nghệ thông tin vào dạy học của Bộ giáo dục, SGK, PGD và ban lãnh đạo nhà trường nhằm nâng cao chất lượng dạy học Đặc biệt là bộ môn Tin học nói chung và bộ môn tin học lớp 6 nói riêng việc sử dụng công nghệ thông tin là rất cần thiết
Việc giảng dạy bộ môn Tin học của các trường THCS cần mang lại cho các
em một cái nhìn trực quan, sinh động Chính vì thế để học tốt bộ môn Tin học thì giáo viên giảng dạy cần chú ý đến các tiết thực hành nhiều, việc tiếp xúc với công nghệ mới, không nên quá chú trong vào lý thuyết, chỉ thực hành nhiều thì các em mới lĩnh hội được nhiều kiến thức
Là một giáo viên giảng dạy bộ môn Tin học Tự chọn, qua một thời gian công tác giảng dạy tôi xin đưa ra Sáng kiến kinh nghiệm: “Giải pháp dạy học trực quan cho học sinh lớp 6 làm quen với môn Tin học ở trường THCS Quảng Đại – Thành phố Sầm Sơn”
Kết quả khi chưa nghiên cứu đề tài:
Về khâu tiếp nhận lý thuyết:
Lớp Tổng
số
Trang 4* Về kĩ năng thực hành:
Lớp Tổng
số
Thực hành
Tự thao tác sau khi
có hướng dẫn
Thao tác cần có hướng dẫn thường
xuyên
Chưa biết thao
tác
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Tuy nhiên hiện nay tại các địa phương, trường học cơ sở vật chất còn thiếu, số lượng máy tính, kết nối internet còn rất hạn chế (8HS/1 Máy)
Sự thành công của một tiết dạy ngoài phương pháp dạy của giáo viên và cách học của học sinh, còn cần sự có mặt của đồ dùng dạy học Chính vì cậy mà bản thân tôi luôn cố gắng tìm tòi, nghiên cứu, trao đổi với đồng nghiệp và ứng dụng một số giải pháp hữu ích góp phần rất lớn trong việc nâng cao chất lượng
bộ môn Tin học lớp 6 tại trường THCS Quảng Đại
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
Nhiều học sinh có ý nghĩ sai lệch về bộ Môn Tin học, nghĩ rằng Tin học đơn thuần chỉ là đánh văn bản, làm giảm hứng thú học tập của các em Là một giáo viên tin học, cần phải hướng cho các em thấy được tầm quan trọng của Công nghệ thông tin
Do điều kiện về CSVC và trang thiết bị của trường nên phạm vi nghiên cứu
và thực hiện là với môn Tin học tại 2 lớp 6A, 6B của trường THCS Quảng Đại trong năm học 2019 - 2020
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
Sử dụng phương pháp dạy học trực quan với sự giúp đỡ của đồ dùng dạy học trực quan qua tivi, máy chiếu, là tranh ảnh, là biểu tượng, mà bản thân tôi
đã tìm ra và áp dụng thành công tại đơn vị trường THCS Quảng Đại
Tiết thực hành luôn là tiết học khiến cho các em học sinh hứng thú học tập nhất, tuy nhiên giáo viên chưa đưa ra được những phương pháp dạy bài thực hành như thế nào để học sinh lĩnh hội được lượng kiến thức yêu cầu Sau một tiết thực hành, học sinh biết được những gì? là một câu hỏi mà giáo viên giảng dạy luôn phải đặt ra để chọn phương pháp dạy sao cho có hiệu quả cao nhất bởi
vì nhiều học sinh không nhận biết được đâu là USB hoặc thẻ nhớ bởi vì: Bây giờ
có quá nhiều kiểu dáng USB khác nhau, nếu không trang bị một số kỹ năng quan sát cho các em thì các em không thể nhận biết được một số kiểu dáng USB mới hiện nay, …
Trang 52 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Tin học ở trường phổ thông trang bị cho học sinh những hiểu biết cơ bản về công nghệ thông tin và vai trò của nó trong xã hội hiện đại Giúp học sinh bước đầu làm quen với phương pháp giải quyết vấn đề theo quy trình công nghệ và kỹ năng sử dụng máy tính phục vụ cho học tập và cuộc sống Tin học có ý nghĩa to lớn đối với việc phát triển trí tuệ, tư duy thuật toán, góp phần hình thành học vấn phổ thông cho học sinh Đưa Tin học vào nhà trường nói chung và THCS nói riêng là một việc làm cần thiết để các em làm quen và tiếp cận với công nghệ khoa học tiên tiến
Việc dạy tin học trong nhà trường hiện nay đối với nước ta không phải là
dễ, vì Tin học nó gắn liền với một công cụ riêng của môn học là máy tính “Tin học là ngành khoa học nghiên cứu các quá trình có tính chất thuật toán nhằm mô
tả biến đổi thông tin Là khoa học dựa trên máy tính điện tử nghiên cứu cấu trúc, các tính chất chung của thông tin, các quy luật và phương pháp thu thập, lưu trữ, tìm kiếm thông tin, xử lý thông tin một cách tự động chính xác qua công cụ là máy tính điện tử” Vậy làm thế nào để cho học sinh dễ hiểu một cách nhanh chóng chính xác và có kỹ năng thực hành là một nhiệm vụ rất quan trọng của người giáo viên dạy Tin học hiện nay
Để giảng dạy tốt bộ môn Tin học có chất lượng, đạt kết cao thì người thầy giáo ngoài tin thông về bộ môn Tin học, cần nắm chắc phương pháp dạy học trực quan Phương pháp dạy học trực quan là phương pháp dạy học mà từ các hình ảnh, hoạt động trực quan đến tư duy trừu tượng hay còn gọi trực quan hoá thông tin thông qua các công cụ trực quan
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Từ dạy và học thụ động sang dạy và học tích cực, giáo viên không còn đóng vai trò đơn thuần là người truyền đạt kiến thức, giáo viên trở thành người thiết kế, tổ chức hướng dẫn các hoạt động độc lập để học sinh tự chiếm lĩnh nội dung học tập, chủ động các mục tiêu kiến thức, kĩ năng, thái độ theo yêu cầu chương trình Trên lớp, học sinh hoạt động là chính nhưng khi soạn giáo án, giáo viên phải đầu tư công sức, thời gian rất nhiều so với kiểu dạy và học thụ động mới có thể thực hiện trên lớp với vai trò là người gợi mở, xúc tác động viên, cố vấn, trọng tài trong các hoạt động tìm tòi hào hứng tranh luận sôi nổi của học sinh Để làm được điều này thì đòi hỏi người giáo viên phải có trình độ chuyên môn sâu rộng, có trình độ sư phạm lành nghề mới tổ chức, hướng dẫn các hoạt động của học sinh mà nhiều khi diễn biến ngoài tầm dự kiến của giáo viên
Để áp dụng phương pháp này vào dạy Tin học thì đòi hỏi phải có máy chiếu, máy vi tính đó là chưa kể đến việc nếu áp dụng đồng loạt thì mỗi lớp cũng đều phải được trang bị, giáo viên sử dụng bài trình bày PowerPoint để chiếu các hình ảnh đó trên màn hình rộng
Trang 6Tin học là một môn học mới được đưa vào giảng dạy tại trường THCS Quảng Đại gần 6 năm nay, nhưng số lượng máy thì lại quá ít (7-10HS/1 máy) các em lớp 6 vừa mới tiếp xúc với bộ môn mới đầu tiên mặc dù các em rất thích máy tính nhưng là để chơi các trò chơi trên máy chứ chưa ý thức được tầm quan trọng của bộ môn nên chất lượng học tập còn hạn chế Đây là bộ môn đặc trưng muốn đạt chất lượng cao đòi hỏi các em phải tiếp xúc với máy tính nhiều nhưng thời lượng mỗi tuần chỉ có 2 tiết trên lớp thì các em chưa thể thực hành hết các kiến thức đã học mà nếu có thực hành hết thì cũng sẽ chóng quên
Bên cạnh đó do hoàn cảnh kinh tế còn khó khăn gia đình không có điều kiện để mua máy tính cho con em học, theo thống kê của giáo viên dạy thì mỗi lớp chỉ được 2 đến 3 em là gia đình có máy vi tính
Một thực tế khác là ý thức học tập của một số học sinh không cao, không hứng thú trong học tập, lười hoạt động, không tích cực tự giác, ý thức tự học, tự rèn luyện còn yếu
Bản thân tôi là một giáo viên dạy bộ môn Tin học luôn suy nghĩ phải đưa ra những giải pháp như thế nào để các em nắm lí thuyết chắc hơn nhớ lâu hơn và vận dụng vào thực hành tốt hơn Sau một thời gian suy nghĩ tiến hành thực nghiệm tôi đã thu được những kết quả rất tốt sau đây tôi xin đề ra một số giải pháp sử dụng các dụng cụ trực quan trong dạy học nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn Tin học lớp 6 tại trường THCS Quảng Đại
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
2.3.1 Trực quan hoá thông tin dạy học.
Trực quan hoá thông tin dạy học là một quá trình thông qua đó người học tri giác các tài liệu học tập dưới dạng các biểu trưng hình ảnh, âm thanh, mô hình, vật thật, với sự hỗ trợ của dụng cụ trực quan
Dụng cụ trực quan được sử dụng trong môi trường học tập như trong dạy học, giảng giải, sử dụng trực quan và hướng dẫn các em khai thác ngay trên máy tính, dụng cụ trực quan có thể được sử dụng hiệu quả để giảng dạy các sự kiện, các chỉ dẫn, các quá trình và các khái niệm trừu tượng mà chúng thường khó nhớ, khó hiểu Các mục tiêu dạy học có thể thực hiện tốt nếu biết phát huy thông qua công cụ trực quan
Trước khi sử dụng dụng cụ trực quan cho một bài học thì trước hết giáo viên cần xác định bài nào cần dụng cụ trực quan và những dụng cụ trực quan đó
là gì phục vụ cho những đơn vị kiến thức nào trong bài học
Ví dụ: dạy bài: Máy tính và phần mềm máy tính” cần chuẩn bị những đồ
dùng trực quan khi giới thiệu cấu trúc chung của máy tính điện tử như: bộ xử lí trung tâm (con chíp), thanh RAM, các ổ đĩa các thiết bị lưu giữ thông tin như USB, đĩa mềm, đĩa CD, DVD hay hình ảnh của một số loại máy vi tính trong thực tế bằng cách chụp bởi tranh ảnh hoặc các dụng cụ trực quan thiết thực như thế HS mới nhớ lâu và thấy trong thực tế có thể gọi tên dụng cụ trực quan chính xác
Trang 7Giáo viên trình bày các thiết bị máy tính có sẵn, bên cạnh đó cần tìm kiếm trên mạng để có những hình ảnh khác: Ví dụ để giới thiệu về chuột, ta có thể lên Google Tìm các hình ảnh về chuột
Giáo viên cần giải thích cho học sinh: Có rất nhiều kiểu dáng và hình thức khác nhau nhưng cấu tạo thì tương tự nhau, chuột có 3 nút bấm chính Điều này làm cho các em dễ dàng nhận biết được chuột máy tính mà các em không bị ngỡ ngàng khi gặp khải loại chuột có kiểu dáng khác với chuột mà mình học trên phòng máy
Trang 8Tiết học Thực hành làm quen với một số thiêt bị máy tính
Giáo viên cần giới thiệu một số thiết bị mà học sinh chưa được biết đến như thẻ nhớ, USB là thiết bị dùng để lưu trữ dữ liệu trong điện thoại, máy ảnh, máy quay kỹ thuật số, …
Trang 9Thiết bị nhớ - USB cũng có nhiều kiểu dáng khác nhau
Đặc biệt là khi giới thiệu về một số thiết bị như Ram, Chíp, ổ đĩa cứng, main của máy tính, nếu không có hình ảnh trực quan thì học sinh sẽ không hiểu được và chỉ hiểu mơ hồ, giáo viên giới thiệu có thể đưa một số hình ảnh để học sinh nhận biết
Ram máy tính
Chíp máy tính
Giáo viên cũng cần chỉ ra một số thiết bị kết nối với Main máy tính để học sinh thấy được tầm quan trọng của main máy tính
Gắn chíp Gắn Ram Gắn đĩa
Trang 10Sau tiết học, giáo viên cần kiểm tra lại mức độ nhận biết của học sinh thông qua hình thức câu hỏi trắc nghiệm nhanh ví dụ như: Giáo viên đưa ra một số thiết bị vừa giới thiệu bất kỳ yêu cầu học sinh cho biết tên của các thiết bị máy tính, …
Đèn chiếu tương đối dễ sử dụng và việc chuẩn bị cho việc dạy học với đèn chiếu tương đối dễ dàng, ít tốn thời gian Tuy nhiên để sử dụng đèn chiếu thì phải có sự chuẩn bị kiến thức và các nội dung kiến thức cần trình chiếu Nội dung đưa lên máy chiếu phải rõ ràng chính xác và phải có máy vi tính
Chẳng hạn: Khi nói đến máy tính hoặc máy in thì ta đưa hình ảnh minh
họa, bằng quan sát trực quan như thế học sinh sẽ ghi nhớ kiết thức tốt nhất
2.3.2 Tạo những tác nhân kích thích trực quan thông qua biểu trưng ngôn ngữ, biểu trưng đồ họa, biểu trưng tranh ảnh.
Muốn sử dụng phương pháp dạy học này thành công thì việc đầu tiên người thầy phải làm là thiết kế các thông điệp trực quan đòi hỏi nhiều sức lực và trí lực nhưng lại là công việc đem lại nhiều lợi ích Việc thiết kế các tài liệu dạy học trực quan mới có thể tạo nên sự thay đổi, và khi người học chú ý sẽ cho nhiều điều bổ ích Người thiết kế phải quan tâm tới khía cạnh giảng dạy, tính trực giác
và đặc biệt quan tâm tới những kĩ năng học tập của học sinh trong nghiên cứu và thực hành Người giáo viên phải biết phân tích chọn lựa các loại hình trực quan sao cho phù hợp với nội dung bài học
a Dạy học trực quan bằng biểu trưng ngôn ngữ.
Biểu trưng ngôn ngữ được tạo ra từ chữ viết dưới dạng một từ đơn lẻ hoặc câu hoàn chỉnh dùng đặt tên đối tượng, định nghĩa, mô tả đối tượng
Thường khi dạy các bài học lý thuyết tôi thường sử dụng loại biểu trưng trực quan bằng ngôn ngữ
Ví dụ: Dạy bài “Máy tính và phần mềm máy tính” tôi chiếu sơ đồ cấu trúc
chung của máy tính điện tử lên màn hình rồi yêu cầu học sinh quan sát và cho biết máy tính điện tự gồm những phần nào Sau đó giáo viên chỉ vào từng đối tượng trên sơ đồ và giới thiệu lần lượt các khái niệm của các thành phần trong cấu trúc máy tính
Trang 11Hay khi dạy bài “Định dạng văn bản”, sau khi giáo viên hướng dẫn lí
thuyết và thao tác mẫu cho cho học sinh quan sát thì đưa lên màn hình các bước thực hiện định dạng Phông chữ (Font), Cỡ chữ ( Font size) như sau:
Giáo viên thực hiện mẫu sau đó gọi học sinh lên thực hành
Yêu cầu học sinh trả lời các câu hỏi liên quan:
? Nêu các bước để định dạng văn bản: Kiểu chữ, Màu chữ bằng Menu lệnh
Trang 12(HS chỉ cần quan sát màn hình và nêu được các bước cần định dạng phông chữ…)
? Thao tác quan trọng nhất trong định dạng văn bản là gì?
(HS: Chọn phần văn bản cần định dạng)
b Dạy học trực quan bằng biểu trưng đồ họa.
Biểu trưng đồ họa được tạo ra bằng nhiều cách đồ họa liên quan với hình ảnh, đồ họa liên quan với khái niệm, đồ họa tuỳ ý Việc dạy học trực quan bằng biểu trưng đồ họa trong Tin học giúp người học có thể thao tác nhanh các bước thực hành - đây là yêu cầu cần đạt của người học Tin học, dựa vào các biểu trưng đồ họa này học sinh có thể phát hiện ra khái niệm, ý nghĩa của nó
Chẳng hạn khi dạy bài “Làm quen với soạn thảo văn bản” giáo viên cần
cho học sinh làm quen với việc sao chép, di chuyển, cắt (xoá) nhanh qua các biểu tượng
Giáo viên đưa các biểu tượng
Tương tự bài “Chỉnh sửa văn bản” giáo viên đưa các biểu tượng
? Hãy nêu tên các biểu tượng trên và tính năng của các biểu tượng
Dạy bài “Định dạng văn bản” ngoài việc định dạng văn bản bằng
menu lệnh giáo viên cần cho học sinh định dạng văn bản thông qua các biểu tượng sau
HS nhìn vào biểu tượng và nêu chức năng của các biểu trượng từ đó các em nắm chắc hơn kiến thức lí thuyết để vận dụng vào làm thực hành tốt hơn
c Dạy học trực quan bằng biểu trưng hình ảnh
Biểu trưng hình ảnh được tạo ra như ảnh chụp, tranh minh hoạ, tranh vẽ Tất cả đều phản ánh sự vật và ý nghĩa dưới dạng các biểu trưng cụ thể và mang
