Giải pháp để tích hợp nội dung bác hồ và những bài học về đạo đức, lối sống trong môn ngữ văn THCS

Những câu chuyện “Bác Hồ và những bài học về đạo đức lối sống”được tích hợp khi dạy học môn Ngữ văn sẽ giúp học sinh cảm nhân được tấmlòng bao la, nhân hậu “ôm trọn kiếp người” của Bác

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ SẦM SƠN

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ BẮC SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

GIẢI PHÁP ĐỂ TÍCH HỢP NỘI DUNG

“BÁC HỒ VÀ NHỮNG BÀI HỌC VỀ ĐẠO ĐỨC, LỐI SỒNG”

TRONG MÔN NGỮ VĂN THCS.

Người thực hiện: Vũ Thị Thủy

1.2 Mục đích nghiên cứu

1.3 Đối tượng nghiên cứu

1.4 Phương pháp nghiên cứu

222

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

332.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt

động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

Chủ tịch Hồ Chí Minh - một con người sinh ra từ chân lí - người Việt Namđẹp nhất Người đã đi xa nhưng cuộc đời, sự nghiệp và tấm gương đạo đức củaNgười đã trở thành bất tử Trong con người của Bác có sự kết tinh và toả sángnhững gì ưu tú nhất, tốt đẹp nhất của trí tuệ và đạo đức Việt Nam Phẩm chất vàđạo đức của Người mãi mãi là tấm gương sáng ngời cho dân tộc Việt Nam noitheo Ngày nay, dù Bác đã đi vào cõi vĩnh hằng nhưng những gì là giá trị đạođức, là truyền thống quý báu của Bác vẫn mãi là tấm gương sáng ngời cho nhândân và nhân loại soi sáng Sự ra đời của bộ sách “Bác Hồ và những bài học vềđạo đức lối sống” sẽ giúp các em hs cảm nhận sâu sắc hơn về vị cha già kínhyêu của dân tộc Từ đó, biết trân trọng hơn từng phút giây được sống và đượclàm theo lời Bác

Môn Ngữ văn có sứ mệnh cao cả vì nó truyền tải được những bài học đạođức sâu sắc Những câu chuyện “Bác Hồ và những bài học về đạo đức lối sống”được tích hợp khi dạy học môn Ngữ văn sẽ giúp học sinh cảm nhân được tấmlòng bao la, nhân hậu “ôm trọn kiếp người” của Bác Hồ kính yêu Từ đó, tácđộng, khơi dậy trong các em những giá trị sống tốt đẹp để hình thành nhân cách,hoàn thiện bản thân

Thời gian qua, công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh THCS đãđạt được những kết quả tích cực Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận học sinh chưa

có ý thức học tập tốt, có biểu hiện lệch chuẩn về đạo đức, lối sống; nguy cơ tìnhtrạng bạo lực học đường, tệ nạn xã hội xâm nhập trường học, HS vi phạm pháp

luật vẫn còn diễn ra, dù ít Nguyên nhân chủ yếu là do công tác giáo dục đạo

đức, lối sống cho học sinh vẫn chưa được các cấp, các ngành quan tâm đúngmức; sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình, xã hội còn thiếu đồng bộ, chặt chẽ.Nội dung và phương pháp giáo dục đạo đức, lối sống chậm đổi mới, chưa phùhợp với sự thay đổi của thực tiễn Mặt trái của nền kinh tế thị trường; hành vibạo lực xuất hiện ngày càng nhiều trong đời sống xã hội, trên phim ảnh, internet,sách báo đã tác động trực tiếp đến sự hình thành nhân cách, đạo đức, lối sốngcủa học sinh Do đặc thù tâm lý lứa tuổi, nếu không được giáo dục, định hướngsẽ dẫn đến hậu quả đáng tiếc

Năm học mới 2019-2020, ngành Giáo dục xác định việc “dạy người”, dạyđạo đức, lối sống, giá trị sống, kỹ năng sống cho học sinh phải là một trongnhững nhiệm vụ được ưu tiên hàng đầu và quyết tâm triển khai hiệu quả Vì vậy,công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh luôn được Trường THCS BắcSơn xác định là nhiệm vụ quan trọng ưu tiên trước hết, là nền tảng để nâng caochất lượng giáo dục toàn diện một cách bền vững

Một trong những giải pháp mà Trường THCS Bắc Sơn sẽ kiên trì triển khai

là mỗi giáo viên phải luôn có kế hoạch tích hợp nội dung “Bác Hồ và những bàihọc về đạo đức, lối sống” trong môn học của mình và trong mỗi bài dạy, giúpcác em học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, nỗ lực

tự rèn luyện bản thân, nhận biết và tránh xa những thói hư, tật xấu trở thànhcông dân tốt cho xã hội

Môn Ngữ Văn là một môn học rất quan trọng, chiếm thời lượng lớn trongchương trình học của của học sinh Môn Ngữ văn góp phần giáo dục tư tưởng vàbồi dưỡng hoàn thiện nhân cách cho học sinh Việc học văn rất quan trọng, giátrị của nó nằm sâu bên trong và tiềm ẩn, nuôi dưỡng tư tưởng chúng ta hàngngày Bởi vậy, việc tích hợp các bài học về đạo đức và lối sống của Bác vàomôn Ngữ văn có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc giáo dục học sinh Điều

đó góp phần đưa việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ ChíMinh trở thành công việc thường xuyên tại các nhà trường

Hiện tại chưa có các tài liệu nghiên cứu nào bàn sâu vào vấn đề tích hợpcác nội dung “Bác Hồ và những bài học về đạo đức, lối sống” vào môn Ngữvăn, đồng nghiệp, nhà trường chưa có kinh nghiệm để giải quyết vấn đề này.Bản thân tôi trong quá trình giảng dạy môn Ngữ văn đã nhận thức được nếu tíchhợp nội dung "Bác Hồ và những bài học về đạo đức, lối sống" vào Ngữ văn vừalàm sâu sắc thêm kiến thức môn học vừa có giá trị thực tiễn trong việc phát triểnphẩm chất, năng lực của học sịnh Vì vậy, việc lựa chọn vấn đề này để viết sángkiến kinh nghiệm là cấp thiết và phù hợp với tình hình mới

1.2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu việc tích hợp nội dung “Bác Hồ và những bài học về đạo đức,

lối sống” trong môn Ngữ văn THCS nhằm mục đích giúp người giáo viên dạy

môn ngữ văn hiểu sâu sắc hơn giá trị thực tiễn, ý nghĩa nhân văn cao đẹp và tácdụng giáo dục đạo đức cho HS trong mỗi bài học về đạo đức, lối sống của Bác

để tích hợp vào giảng dạy một số văn bản trong chương trình Ngữ văn THCS Việc nghiên cứu vấn đề đặt ra trong SKKN còn góp phần làm sâu sắc thêmgiá trị nội dung tư tưởng của các văn bản trong chương trình môn ngữ văn, tácđộng vào nhận thức, tư tưởng tình cảm của học sinh, giáo dục, định hướng họcsinh lối sống đẹp, sống có lí tưởng, giúp các em tu dưỡng đạo đức, phát huynăng lực, bồi dưỡng phẩm chất Làm cho học sinh thêm yêu thích môn học Vừanâng cao chất lượng giảng dạy môn Ngữ văn vừa có ý nghĩa giáo dục đạo đứccho học sinh, vừa phát huy được di sản tinh thần quý báu mà Chủ tịch Hồ ChíMinh kính yêu đã để lại cho toàn dân tộc

Hơn nữa, mục đích nghiên cứu của SKKN còn góp phần giúp người giáoviên dạy ngữ văn có thêm phương pháp, kĩ năng tích hợp việc học tập và làmtheo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vào môn Ngữ văn một cáchthường xuyên, hiệu quả, có giá trị thực tiễn

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Tìm hiểu bộ sách “Bác Hồ và những bài học về đạo đức, lối sống dành chohọc sinh” dành cho lớp 6, 7, 8, 9 do nhà xuất bản Giáo dục ấn hành và một sốvăn bản trong chương trình Ngữ văn THCS

Đề tài này nghiên cứu, tổng kết về biện pháp, cách thức tích hợp nội dung

"Bác Hồ và những bài học về đạo đức, lối sống" vào các văn bản trong chươngtrình Ngữ văn THCS

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu tài liệu: nghiên cứu tài liệu “Bác Hồ và các bàihọc về đạo đức, lối sống dành cho học sinh lớp 6,7,8,9 do Nhà xuất bản Giáodục Việt Nam ấn hành; Các văn bản trong chương trình Ngữ văn THCS

Phương pháp khảo sát: Dựa trên những tư liệu về các chuyên đề đã đượcnghiên cứu, tiến hành khảo sát đối tượng học sinh từ lớp 7 đến lớp 9 trong cácgiờ dạy môn Ngữ văn.

Phương pháp khảo nghiệm vấn đề: Sau khi đã có kết quả nghiên cứu về đềtài, tiến hành lập kế hoạch triển khai thực hiện

Phương pháp tổng kết: Sau khi triển khai thực hiện chuyên đề theo kếhoạch đề ra, bám sát kết quả thu được, trên cơ sở đó điều chỉnh cách làm để phùhợp với nội dung nghiên cứu, sau đó tổng kết quá trình thực hiện, từ đó có cơ sở

đề xuất những biện pháp thực hiện đại trà đến nhiều học sinh hơn

Ngoài ra còn sử dụng thêm một số phương pháp nghiên cứu khác để

bổ trợ cho quá trình nghiên cứu của sáng kiến

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Khi tiến hành tìm tòi, đúc rút SKKN này, bản thân tôi đã xuất phát từnhững cơ sở lí luận sau:

Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trungương Đảng khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo đã nêu rõchủ trương “dạy chữ” đi đôi với “dạy người”

Ngày 15 tháng 5 năm 2016, Bộ Chính trị đã ra Chỉ thị 05-CT/TW về đẩymạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh Mộttrong những nội dung chủ yếu cần thực hiện đã được nêu trong chỉ thị, đó làbiên soạn chương trình, giáo trình về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ ChíMinh để giảng dạy ở các cấp học, bậc học thuộc hệ thống giáo dục quốc dân Bộsách “Bác Hồ và những bài học về đạo đức, lối sống” được Bộ Giáo dục và Đàotạo biên soạn và xuất bản hướng tới mục đích giáo dục đạo đức, lối sống chohọc sinh theo tinh thần của chỉ thị trên

Bộ sách “Bác Hồ và những bài học về đạo đức, lối sống” trở thành nguồntài liệu quan trọng để tích hợp trong các môn học như Đạo đức, GDCD, Lịch sử,Ngữ văn

Tìm hiểu cuốn sách giáo khoa “Bác Hồ và những bài học về đạo đức, lốisống dành cho học sinh” lớp 6 chúng ta sẽ thấm nhuần những câu chuyện thực tế

về cuộc đời của Bác qua 9 bài học như: Đôi chân Bác Hồ, Được ăn cơm với

Bác, Tình yêu xuất phát từ đâu; Hai bàn tay, Gương mẫu tôn trọng luật lệ, Hai tấm huân chương cao quý, Bác Hồ và mỗi quan hệ Việt Lào, Tấm lòng Bác bao dung tất cả, Nghĩa nặng tình sâu.

Với các em học sinh lớp 7, cuốn sách “Bác Hồ và những bài học về đạođức, lối sống dành cho học sinh” sẽ giúp các em hs hiểu được lẽ sống của Bác

qua 9 câu chuyện: Bác không muốn nhận phần ưu tiên, Nụ cười phê phán; Tôi

làm việc xứng đáng với sự tin dùng của ông, Bác gặp tù binh Pháp, Thế mà cũng khoe; Ít địch nhiều, yếu đánh mạnh, Chú được thêm một quả, Nước nóng, nước nguội, Dù mưa hay nắng.

Đến với “Bác Hồ và những bài học về đạo đức, lối sống dành cho học sinh”

lớp 8 những câu chuyện về triết lí sống như: Kiên trì chống lại tuổi già và bệnh

tật, Vị lãnh tụ vĩ đại và lá cờ đỏ sao vàng, Không nên đao to búa lớn; Có ăn bớt phần cơm của con không? Chú làm Chủ tịch, để Bác làm Thủ tướng, Chú ăn no mới cày được, sao để trâu cày đói thế? Người công giáo ghi ơn Bác, Ít lòng tham muốn về vật chất, Đại sứ quán Việt Nam tăng gia sản xuất.

Đối với các em học sinh lớp 9, cuốn sách “Bác Hồ và những bài học về đạođức, lối sống dành cho học sinh” sẽ có dịp tìm hiểu về những câu chuyện vui,

giáo dục phẩm chất của con người như: Tài ứng khẩu của Bác, Bác soi đường

cho tôi con đường đi lên phía trước, Ao cá Bác Hồ; Không ai được vào đây, Cánh cửa hòa bình, Phải có tình đồng chí yêu thương lẫn nhau, Bác Hồ với văn hóa dân tộc, Lời dạy của Bác, Kinh nghiệm là vốn quý.

Gần đây nhất, Thủ tướng Chính phủ vừa ký ban hành Chỉ thị số 31/ TTg ngày 04/12/2019 về tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh,sinh viên

CT-Tất cả những chỉ thị, Nghị quyết văn bản chỉ đạo của các cấp, các ngành và

sự ra đời của bộ tài liệu trên là cơ sở lí luận để bản thân tôi tìm tòi, nghiên cứu,sáng tạo trong quá trình giảng dạy và đúc rút sáng kiến kinh nghiệm

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

* Trên cơ sở những văn bản hướng dẫn sử dụng bộ tài liệu “Bác Hồ vànhững bài học về đạo đức lối sống”, các văn bản chỉ đạo về việc học tập và làmtheo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; bản thân tôi đã khảo sát họcsinh ở các lớp mình giảng dạy nhận ra thực trạng như sau:

- Phần lớn các em học sinh có hiểu biết về cuộc đời hoạt động, nhân cách,

tư tưởng của Bác nhưng hiểu chưa sâu sắc, chưa toàn diện Các em chưa nhiệt

tình tìm hiểu Bộ tài liệu Bác Hồ và những bài học về đạo đức, lối sống mặc dù

đã được trang bị đầy đủ

- Các em HS THCS chưa nhớ hết các câu chuyện về Bác Hồ và những bàihọc về đạo đức, lối sống, mặc dù đã được học, khi được yêu cầu kể lại thì kể cònthiếu hoặc lúng túng Chưa hiểu một cách đầy đủ ý nghĩa của mỗi câu chuyện

- Các em chưa nhận thức được đó là tài liệu quý giá có thể vận dụng để viếtcác bài tập làm văn, là phương tiện để làm phong phú thêm ý nghĩa của các vănbản văn học mà các em được học trong chương trình

- Hầu hết các em HS chưa có ý thức hoặc chưa biết cách lựa chọn việc làm

cụ thể phù hợp với bản thân để đặng kí học tập là làm theo đạo đức, lối sống củaBác Hồ

- Học sinh mới thấy Bác thật vĩ đại, lớn lao, thiêng liêng, tài giỏi với nhiềuphẩm chất cao quý mà chưa cảm nhận được Bác rất chuẩn mực, chân thật, giản

dị, thẳng thắn nhưng cũng vô cùng tế nhị trong cư xử, giao tiếp hằng ngày vớimọi người, để từ đó học tập và vận dụng trong cuộc sống của bản thân mình

* Sau khi khảo sát bằng phiếu, bản thân tôi thu được kết quả như sau:

từ khá trở lên

Yêu thích giờhọc văn cótích hợp câuchuyện vềBác Hồ

Học sinh đăng

kí học tập làlàm theo đạođức, lối sốngcủa Bác

Sốlượng

2.3 Các giải pháp, biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

* Qua thực tế giảng dạy và nghiên cứu, tìm hiểu, học hỏi, bằng sáng kiến

của cá nhân, tôi xin đề xuất một số giải pháp, biện pháp tích hợp nội dung " Bác

Hồ và những bài học về đạo đức, lối sống" trong môn Ngữ văn THCS như sau:

Bước 1: Xác định mục tiêu cần đạt; xác định năng lực, phẩm chất cần hình

thành cho học sinh sau tiết học

Bước 2: Tìm hiểu những câu chuyện Bác Hồ và những bài học về đạo đức,

lối sống” phù hợp với chủ đề, tư tưởng của bài dạy để đưa vào tích hợp.

Bước 3: Lựa chọn các hình thức tổ chức dạy học, xây dựng các hoạt động

học cho học sinh; đưa nội dung Bác Hồ và những bài học về đạo đức, lối sống

cần tích hợp vào các hoạt động và nội dung bài dạy một cách hợp lí, đảm bảovừa không ảnh hưởng đến chủ đề của bài dạy và đặc trưng môn học vừa có ýnghĩa giáo dục đạo đức học sinh, định hướng để học sinh học tập và làm theo tưtưởng, đạo đức, phong cách của Bác Hồ

Bước 4: Tiến trình thực hiện trên lớp

Gv tổ chức các hoạt động học để học sinh được chủ động tham gia tìm hiểuvăn bản như đã xây dựng trong giáo án phù hợp với đối tượng học sinh của mỗilớp

Sau tiết học, Gv khảo sát học sinh qua phiếu để đánh giá kết quả giờ học vàhiệu quả của việc tích hợp bằng phiếu học tập

* Việc tích hợp Bác Hồ và những bài học về đạo đức, lối sống có nhiều

hình thức, cách thức khác nhau, có thể linh hoạt với nhiều trường hợp cụ thể nhưsau:

(1) Tích hợp ngay từ phần giới thiệu bài mới:

VD Khi dạy Tiết 93,94 bài thơ “Đêm nay Bác không ngủ” của Minh Huệ(Ngữ văn 6 kì II)

Gv giới thiệu bài mới bằng việc kể câu chuyện “Dù mưa hay nắng” (Tài

liệu Bác Hồ và những bài học về đạo đức, lối sống dành cho học sinh lớp 7

yêu thương, bài thơ “Đêm nay Bác không ngủ” của Minh Huệ giúp các emthêm m ột lần nữa cảm nhận được những phẩm chất cao quý ở Bác.

Kinh nghiệm rút ra: Như vậy, cách giới thiệu bài mới trên vừa gây ấn

tượng với học sinh về lối sống giản dị mà cao đẹp và đạo đức mẫu mực của Bác,vừa làm cho bài học trở nên sinh động, tạo hứng thú học tập cho học sinh

(2) Tích hợp trong phần Kiểm tra bài cũ và nôi dung bài dạy

Ví dụ khi dạy Tiết 93 Bài “Đức tính giản dị của Bác Hồ” của tác giả PhạmVăn Đồng (Ngữ văn 7 kì II)

Khi kiểm tra bài cũ, GV có thể đặt câu hỏi cho hs:

? Em có thể kể một câu chuyện nói về đức tính cao quý của Bác Hồ trong

tài liệu Bác Hồ và những bài học về đạo đức, lối sống mà em đã học ở lớp 6 và

học kì I lớp 7?

Hs có thể kể một trong các câu chuyện: “Được ăn cơm với Bác”đức tínhtiết kiệm (Tài liệu lớp 6); “Tình yêu xuất phát từ đâu”Đức tính sống chan hòavới mọi người (Tài liệu lớp 6); “Bác không muốn nhận phần ưu tiên”Đức tính

tự lập (Tài liệu lớp 7);

Nếu học sinh không nhớ câu chuyện để kể lại, Gv có thể gợi ý hoặc kể chocác em nghe, từ đó yêu cầu học sinh nêu đức tính của Bác được thể hiện trongmỗi câu chuyện Sau đó, dẫn dắt, giới thiệu bài mới

Kinh nghiệm rút ra: Với cách làm trên, GV vừa giúp Hs củng cố những

câu chuyện về Bác Hồ với những bài học đạo đức, lối sống gần gũi với tâm tưcủa hs, từ đó, các em được khắc sâu trong tâm trí một tấm gương về nhân cáchđẹp để học tập, đó cũng là cách làm phong phú thêm tư liệu cho bài học mới

(3) Tích hợp trong phần tìm hiểu hoàn cảnh ra đời của tác phẩm

Ví dụ khi dạy Tiết 77 bài thơ “Quê hương” của Tế Hanh (Ngữ văn 8 kì II)

GV yêu cầu hs: ? Giới thiệu hoàn cảnh ra đời bài thơ? Từ hoàn cảnh đó, em

có suy nghĩ gì về tình cảm của nhà thơ Tế đối với quê hương

(Hoàn cảnh ra đời bài thơ “Quê hương”: Bài thơ Quê hương được viết năm

1939 khi Tế Hanh (quê ở Quảng Ngãi) đang học xa nhà tại Đại học Huế với nỗinhớ quê hương - một làng chài ven biển tha thiết Bài thơ mở đầu cho nguồncảm hứng viết về quê hương – một nguồn cảm hứng xuyên suốt đời thơ TếHanh

GV tích hợp: kể ngắn gọn câu chuyện “Nghĩa nặng tình sâu” (Bác Hồ và

những bài học về đạo đức, lối sống dành cho học sinh lớp 6)

Hs nghe xong câu chuyện, GV có thể đặt câu hỏi: ? Em cảm nhận đượcđiều gì ở Bác Hồ kính yêu qua câu chuyện này? (Tình cảm sâu nặng của Bác đốivới quê hương)

GV? Theo em, sống tình nghĩa, gắn bó với quê hương có ý nghĩa gì? (hs cóthể có nhiều cách trả lời khác nhau, nhưng cuối cùng gv chốt lại: Sống tình

nghĩa, gắn bó với quê hương giúp con người làm nên nhiều điều tốt đẹp mà Bác

Hồ là một tấm gương lớn…)

GV? Theo em, chính tình yêu quê hương đã giúp nhà thơ Tế Hanh làmđược những điều tốt đẹp nào? (Tình yêu quê hương trở thành đề tài xuyên suốtđời thơ Tế Hanh, giúp ông viết nên những vần thơ thật đẹp và ý nghĩa, nhữngvần thơ ấy đã làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương đất nước trong lòng mỗi độcgiả…)

Sau đó, Gv hướng dẫn hs đọc bài thơ và tìm hiểu nội dung, nghệ thuật củatác phẩm

Kinh nghiệm rút ra: Với cách tích hợp trên hs sẽ nhận thức được Bác Hồ

tuy bận trăm công nghìn việc, tuy luôn phải lo nghĩ những công việc lớn lao liênquan đến vận mệnh dân tộc và sự thành bại của cách mạng Việt Nam nhưngNgười cũng rất nặng tình với quê hương yêu dấu, tình cảm của Người vô cùngchân thật, bình dị, sâu nặng như mỗi người dân Việt Nam Từ đó hs càng ấntượng về sự hi sinh lớn lao của Bác, đồng thời hs cũng sẽ đồng cảm với tâm tư,nỗi niềm mà tác giả Tế Hanh gửi gắm qua bài thơ “Quê hương” Như vậy, cáchtích hợp trên vừa có ý nghĩa tác động vào tư tưởng, nhận thức vừa có tác dụngkhơi gợi sự cảm thụ văn chương nơi hs

(4)Tích hợp trong phần tìm hiểu nội dung, nghệ thuật của tác phẩm

Ví dụ khi dạy tiết 1,2 văn bản “Phong cách Hồ Chí Minh” của tác giả LêAnh Trà (Ngữ văn 9 tập 1)

Văn bản: PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH

I Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức hs hiểu được:

- Một số biểu hiện trong phong cách Hồ Chí Minh trong đời sồng và sinhhoạt

- Ý nghĩa của phong cách Hồ Chí Minh trong việc giữ gìn bản sắc dân tộc

- Đặc điểm của kiểu bài nghị luận qua một đoạn văn cụ thể

3 Thái độ: Giáo dục hs ý thức tu dưỡng rèn luyện đạo đức, học tập và làm

theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Tích hợp An ninh quốc phòng: Giới thiệu một số hình ảnh Bác Hồ

Tích hợp “Bác Hồ và những bài học về đạo đức, lối sống”: Bài 7 “Bác

Hồ với văn hóa dân tộc”

II Chuẩn bị

1 Giáo viên: SGV, sgk, giáo án, máy chiếu vật thể, tranh ảnh, tư liệu về

Bác Hồ

2 Học sinh: Đọc văn bản, soạn bài theo câu hỏi ở SGK; đọc lại các câu

chuyện “Bác Hồ và những bài học về đạo đức, lố i sống”

Giữa năm 1923, Người sang Liên Xô Đ/c Nguyễn Ái Quốc (Bác Hồ) tại ĐH toàn quốc Đảng Xã hội Pháp ở thành phố Tua (nước Pháp), tháng 12/1920

Hồ Chủ tịch năm 1945 Tháng 2/1946, Người nói chuyện với hơn 10 vạn nhân dân thủ đô Hà Nội sau cuộc tổng tuyển cử bầu ra

Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà

III Phương pháp dạy học

- Phương pháp gợi tìm; Dạy học nêu vấn đề; Dạy học phân hóa

IV Tiến trình bài dạy:

1 Kiểm tra bài cũ: kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh: tranh ảnh và các câu

chuyện về Bác Hồ

2 Bài mới: Chủ tịch Hồ Chí Minh - anh hùng giải phóng dân tộc, danh

nhân văn hoá thế giới, Người đã để lại cho dân tộc ta một di sản tinh thần vôcùng quý báu và quan trọng Phong cách sống và làm việc của Người không chỉ

là phong cách sống và làm việc của một bậc anh hùng vĩ đại mà còn là của mộtnhà văn hoá lớn - một con người của nền văn hoá tương lai Vậy vẻ đẹp của

phong cách Hồ Chí Minh là gì? Vẻ đẹp ấy được thể hiện như thế nào? Văn bảncác em được học hôm nay sẽ phần nào làm sáng tỏ điều đó.

Tiết 1 (văn bản được học trong hai tiết)

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt ĐDDH

Hoạt động 1: Hướng dẫn đọc

và tìm hiểu chung về văn bản (Kĩ

thuật Hỏi đáp)

Gv giới thiệu về xuất xứ văn

bản: năm 1990, nhân dịp kỉ niệm

100 năm ngày sinh Bác Hồ, có rất

nhiều bài viết về Người “Phong

cách Hồ Chí Minh” là một phần

trong bài viết “Phong cách Hồ Chí

Minh, cái vĩ đại gắn với cái giản

dị” của tác giả Lê Anh Trà

Giới thiệu một số hình ảnh

về Bác Hồ (Sử dụng tranh ảnh,

sách báo hoặc qua các đoạn phim

tư liệu – sử dụng máy chiếu)

- Giáo viên hướng dẫn cách

đọc: đọc rõ ràng, mạch lạc, truyền

cảm

- Giáo viên đọc mẫu một

đoạn, học sinh đọc tiếp :

? Theo em văn bản trên có thể

chia thành mấy đoạn? Nêu khái

quát nội dung của từng đoạn?

HSTB

Hoạt động 2: HD hs tìm hiểu

chi tiết văn bản Kĩ thuật động não

Học sinh đọc đoạn 1

? Đoạn văn đã giới thiệu vốn

tri thức văn hoá của Bác Hồ như

thế nào? HSTB

? Vì sao Người lại có được

I Tìm hiểu chung về văn bản

1 Xuất xứ văn bản

2 Đọc

3 Tìm hiểu từ khó.

- Bất giác: tự nhiên, ngẫu

nhiên, không dự định trước

- Đạm bạc: sơ sài, giản dị,

không cầu kì, bày vẽ

3 Thể loại:

- Nghị luận

- Chủ đề: sự hội nhập vớithế giới và giữ gìn bản sắc vănhoá dân tộc

4 Bố cục của văn bản:

- Đoạn 1 (Từ đầurất hiện

đại): Phong cách Hồ Chí Minh

về tiếp thu tinh hoa văn hoá

am hiểu về các dân tộc, nhân dânthế giới, văn hoá thế giơí sâu sắc

SGK ;SGV ;

Tranhảnh, tưliệu vềcuộc đời

và sựnghiệpcủa BácHồ; máychiếu

Một số

tư liệu vềBác Hồ

vốn tri thưc văn hoá sâu rộng ấy?

Hs yếu

? Cách tiếp thu tinh hoa văn

hoá nhân loại của Chủ tịch Hồ Chí

Minh có gì đặc biệt? HSKG

? Tất cả những điều đó đã tạo

nên một phong cách văn hoá Hồ

Chí Minh như thế nào? HSKG

Giáo viên kết luận: Sự đôc

đáo, kì lạ nhất trong phong cách

văn hoá Hồ Chí Minh là sư kết

hợp hài hoà những phong cách rất

khác nhau, thống nhất trong một

con người Hồ Chí Minh, đó là

truyền thống và hiên đại, Phương

Đông và Phương Tây, xưa và nay,

dân tộc và quốc tế, vĩ đại và bình

dị

-> Một sự kết hợp thông nhất

và hài hoà bậc nhất trong lịch sử

dân tộc từ xưa đến nay

+ Nói và viết thạo nhiều thứtiếng nước ngoài, -> Đó là công

cụ giao tiếp quan trọng bậc nhất

để tìm hiểu và giao lưu với cácdân tộc trên thế giới

+ Qua công việc, lao động

mà học hỏi đến mức khá uyênthâm

- Cách tiếp thu: tiếp thu mộtcách có chọn lọc tinh hoa vănhoá nước ngoài

+ Học trong mọi nơi, mọilúc

+ Tiếp thu mọi cái đẹp, cáihay, phê phán những hạn chếtiêu cực

+ Trên nền tảng văn hoádân tộc mà tiếp thu những ảnhhưởng quốc tế

=> Những ảnh hưởng quốc

tế sâu đậm đã nhào nặn với cáigốc văn hoá dân tộc ở Người đểtrở thành một nhân cách rất ViệtNam, bình dị, rất Phương Đông,rất Viêt Nam nhưng cũng rấtmới và rất hiện đại

Tiết 2

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt ĐDDH Học sinh đọc đoạn 2

? Lối sống rất bình dị, rất Việt

Nam, rất Phương Đông của Bác Hồ

được biểu hiện như thế nào? Hs

- Có lối sống vô cùng giản dị+ Nơi ở, nơi làm việc đơn sơ

nhỏ về cách giao tiếp, ứng xử của

Bác?

- GDKNS: ?Từ cách giao tiếp

của Bác, em học tập được điều gì

trong giao tiếp với bạn bè và mọi

người? (Kĩ năng giao tiếp với bạn

bè và mọi người: Giản dị, thân

thiện, khiêm tốn)

? Lối sống của Bác so với lối

sống của các bậc hiền triết xưa như

thế nào? HS khá giỏi

Giáo viên phân tích câu: "Thu

ăn măng trúc, đông ăn giá/Thu tắm

hồ sen, hạ tắm ao" để thấy vẻ đẹp

của cuộc sống gắn với thú quê đạm

bạc thanh cao

? Nếu nhận định khái quát về

lối sống của Bác em sẽ có một câu

đức của Bác Hồ” Gv kể lại câu

chuyện “Bác Hồ với văn hóa dân

tộc”

Hs lắng nghe câu chuyện và

trả lời câu hỏi:

? Trong câu chuyện trên, em

thấy nét văn hóa truyền thống

nào của dân tộc ta vẫn được Bác

giữ gìn và phát huy?

?Em đã có những việc làm

nào để phát huy truyền thống

văn hóa dân tộc chưa?

? Qua câu chuyện trên em

có suy nghĩ gì về lối sống của Bác

? Từ đó, em rút ra bài học

gì? (Sau cùng, GV có thể chốt ý:

Giữ gìn và phát huy truyền thống

người tự vui trong cảnh nghèokhó

 Đây cũng không phảicách tự thần thánh hoá, tự làmcho khác đời , hơn đời

 Đây là lối sống có văn hoá, thể hiện quan niệm thẩm

mỹ về lẽ sống: cái đẹp là sự giản

dị tự nhiênMột cách di dưỡng tinh thần

- Lối sống của Bác gần gũivới lối sống của các bậc hiềntriết xưa: thanh cao, giản dị, gầngũi với thiên nhiên Nhưng Báckhông ẩn dật, lánh đời mà là mộtchiến sĩ cách mạng, một vị lãnh

tụ vĩ đại của dân tộc

 Bác có lối sống giản dị,thanh cao

Tài liệu Bác Hồ và

những bài học

về đạo đức, lối sống dành cho học sinh lớp 9

văn hóa dân tộc bằng những việc

làm cụ thể…)

Giáo viên đọc các câu thơ của

Tố Hữu ca ngợi về Bác:

“…Bác Hồ đó chiếc áo nâu giản dị

Màu quê hương bền bỉ đậm đà

Ta bên Người, Người toả sáng

của phong cách Hồ Chí Minh,

người viết đã dùng nhưng biện

pháp nghệ thuật nào? HSKG

? Vậy qua bài học em thấy

được những vẻ đẹp gì trong phong

- Theo em thế nào là lối sống

có văn hoá, thế nào là “mốt”, là

hiện đại trong ăn mặc, nói năng,

…?

III Tổng kết :

1 Nghệ thuật :

- Kết hợp giữa kể chuyện,phân tích, bình luận (tự sự vànghị luận)

- Chọn lọc chi tiết tiêubiêủ

- So sánh lối sống của Bácvới lối sống của các bậc danhNho xưa

- Dẫn chứng thơ cổ, dùngmột số từ Hán-Việt phù hợp

2 Nội dung

Vẻ đẹp của phong cách HồChí Minh là sự kết hợp hài hòagiữa truyền thống văn hóa dântộc và tinh hoa văn hóa nhânloại, giữa thanh cao và giản dị

Kinh nghiệm rút ra: Việc tích hợp câu chuyện “Bác Hồ với văn hóa dân tộc” trong quá trình giảng dạy văn bản “Phong cách Hồ Chí Minh” là rất phù

hợp, Vì câu chuyện như là một dẫn chứng sát hợp giúp học sinh thấy được mộtbiểu hiện cụ thể trong phong cách Hồ Chí Minh Từ đó, giúp các em khắc sâukiến thức về sự hài hòa giữa truyền thống văn hóa dân tộc và tinh hoa văn hóanhân loại trong phong cách của Người Đây chính là bài học sâu sắc cho hstrước sự giao thoa của văn hóa nước ngoài trong bối cảnh xã hội hiện nay, điềunày sẽ tác động vào nhận thức của hs để các em hiểu được việc tiếp thu mộtcách chọn lọc tinh hoa văn hóa của nước ngoài để làm phong phú văn hóa dântộc là một cách giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa của người Việt, nhưng hòanhập mà không hòa tan Bác Hồ kính yêu là một tấm gương sáng về điều đó.Như vậy, nội dung bài học vừa được khắc sâu đồng thời ý nghĩa giáo dục đạođức, lối sống cho hs cũng rất hiệu quả