Cách nhận biết và phòng tránh một số bệnh truyền nhiễm qua ôn tập phần vi sinh vật sinh học 10 CB

Tuyên truyền cho các em nhận biết các triệu chứng một số bệnh truyền nhiễm đặc biệt là các bệnh lây truyền qua đường tình dục, COVID - 19 nhằm cung cấp thông tin mỗi loại bệnh

MỤC LỤC

2.1 Cơ sở lý luận trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 3 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến 4

2.4 Hiệu quả của việc áp dụng đề tài vào thực tiễn 13

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài.

Nhận thức được tầm quan trọng của công tác giáo dục dân số cho thế hệ trẻ Việt Nam Đặc biệt là nội dung chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên (SKSSVTN)

Các nội dung giáo dục (SKSSVTN) được nhấn mạnh trong chương trình giáo dục chính khóa bậc THPT tích hợp vào nội dung môn Sinh học Tuy nhiên do những ràng buộc về thời gian, hình thức, nội dung, phương thức này cũng gặp nhiều hạn chế nhất định, chỉ những chủ đề về giáo dục (SKSSVTN) phù hợp với nội dung bài giảng mới được lựa chọn để tích hợp vào nội dung của bài học chính khóa Nội dung giảng dạy chính khóa phải tuân thủ một cách chặt chẽ theo nội dung sách giáo khoa, trong đó các nội dung về (SKSSVTN) lại hết sức phong phú Trong số này

có “các bệnh truyền nhiễm” Do vậy những nội dung được đưa vào bài giảng

chính khóa chỉ là kiến thức chung, thiên về lý thuyết, tính địa phương và các vấn đề nổi cộm phù hợp với vùng miền, cũng như việc thực hiện các kỹ năng giải quyết các vấn đề đặt ra có liên quan đến các hành vi chăm sóc (SKSSVTN) còn ít có cơ hội đề cặp Bên cạnh đó giáo dục (SKSSVTN) chứa đựng rất nhiều chủ đề nhạy cảm, tế nhị khó có thể trình bày, trao đổi một cách cụ thể, rõ ràng trong môi trường lớp học trước thầy cô, bạn bè khác giới Trong đó nổi cộm nhất hiện nay là các

bệnh truyền nhiễm như COVID - 19 Đặc biệt là các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

1.2 Mục đích nghiên cứu.

Tuyên truyền cho các em nhận biết các triệu chứng một số bệnh truyền nhiễm đặc biệt là các bệnh lây truyền qua đường tình dục, COVID - 19 nhằm cung cấp thông tin mỗi loại bệnh lây nhiễm và tăng cường kỹ năng cho các em cách nhận biết các dấu hiệu bệnh để phòng tránh và có thể cần được xét nghiệm y học

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

- Học sinh lớp 10 tôi giảng dạy trường THPT Nga Sơn

- Một số bệnh truyền nhiễm (COVID – 19, HIV, Viêm gan B Lậu Giang Mai… )

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

Để hoàn thành sáng kiến trên tôi sử dụng các phương pháp sau:

- Khảo sát học sinh khối 10 về hiểu biết các bệnh truyền nhiễm

- Nhu cầu giảng dạy của giáo viên

- Thu thập, tìm hiểu về các bệnh truyền nhiễm

1.5 Những điểm mới của SKKN.

- Tạo điều kiện cho học sinh hình thành kỹ năng làm việc độc lập và làm việc nhóm

- Cách thức tổ chức trò chơi, hỏi đáp giúp học sinh dễ dàng nhận biết và phòng tránh một số bệnh truyền nhiễm như: COVID – 19, HIV, Lậu, Giang mai…

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:

* Bệnh truyền nhiễm là bệnh lây trực tiếp hoặc gián tiếp từ người hoặc động vật sang người do tác nhân gây bệnh truyền nhiễm

* Phương thức lây truyền

- Truyền ngang

+ Qua sol khí (qua giọt keo nhỏ nhiễm vi sinh vật bay trong không khí) bắn ra khi

ho hoặc hắt hơi: như bệnh COVID – 19

+ Qua đường tiêu hóa, vi sinh vật từ phân vào cơ thể qua thức ăn, nước uống… + Qua tiếp xúc trực tiếp, qua vết thương, quan hệ tình dục, hôn nhau…( HIV, viêm gan B, Lậu, Giang Mai, bệnh Herpes, bệnh Chlamdia, bệnh mụn giộp cơ quan sinh dục )

+ Qua động vật cắn hoặc côn trùng đốt

- Truyền dọc

Truyền từ mẹ sang thai nhi qua nhau thai, nhiễm khi sinh nở hoặc qua sữa mẹ (HIV, viêm gan B… )

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng vào sáng kiến kinh nghiệm.

- Những vấn đề liên quan đến (SKSSVTN) đặc biệt là các bệnh truyền nhiễm trong các tiết chính khóa bộ môn sinh học ít được đề cặp đến Có chăng chỉ lồng ghép ở một số tiết với thời gian rất ít mà các bệnh truyền nhiễm hiện nay rất phổ biến và nguy hiểm như COVID – 19 Đây là bệnh mới lây từ động vật sang người, sau đó lây từ người sang người với tốc độ nhanh – cả người mang bệnh cũng như người mang mầm bệnh không có biểu hiện bệnh và hiện nay chưa có thuốc đặc trị cũng như vắc xin phòng bệnh, các bệnh lây qua đường tình dục như Giang Mai, Lậu… mà bản thân các giáo viên giảng dạy và học sinh biết rất ít về những bệnh này

- Qua khảo sát 04 lớp 10 tôi dạy năm học 2019 – 2020 tại trường THPT Nga Sơn gồm 10 (B, C, G, H, ) có kết quả như sau:

Lớp Sỹ

số

Bệnh COVID - 19 Bệnh lây truyền qua đường

tình dục

Số học sinh không biết

Số học sinh biết

Số học không sinh biết

Số học sinh biết Dấu

hiệu

Cách phòng

Dấu hiệu

Cách phòng

Dấu hiệu

Cách phòng

Dấu hiệu

Cách phòng

52,34%

27 64,3%

20 36,64%

15 35,7%

37 88,1%

39 92,8%

5 11,9%

2 7,2%

50,0%

15 37,5%

20 50,0%

25 62,5%

36 90%

37 92,5%

4 10,0%

3 7,5%

10G 40 22

55,0%

20 40,0%

18 45,0%

20 50,0%

33 82,5%

37 92,5%

7 17,5%

3 7,50%

57,5%

16 40,0%

17 22,5%

24 60,0%

38 95,0%

38 95,0%

2 5,0%

2 5,0%

2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

2.3.1 Đối với bệnh COVID – 19: Phần này có tên là “HỎI ĐÁP VÊ COVID -19”

Giáo viên chia học sinh làm 4 nhóm sau đó đọc câu hỏi mỗi câu hỏi gôm 8 bộ liên quan đến cách nhận biết bệnh, 8 bộ liên quan đến cách phòng chống bệnh sau đó giáo viên độc câu hỏi mỗi câu hỏi có thời gian trả lời 1 phút nhóm nào tìm ra trước

dơ tay được quyền trả lời nếu sai các nhóm khác bổ sung Trong trường hợp các nhóm không trả lời được giáo viên gợi ý đưa ra câu trả lời

* Câu hỏi về cách nhận biết bệnh COVID – 19

Câu 1: Dịch COVID – 19 là gì?

Trả lời: Dịch COVID – 19 là viết tắt từ cụm từ “Coronavirus disease 2019” là bệnh dịch do virus Corona gây ra và xuất hiện lần đầu năm 2019

Câu 2: Dịch COVID – 19 nguy hiểm như thế nào?

Trả lời: Dịch COVID – 19 được xếp vào nhóm A – nhóm đặc biệt nguy hiểm vì bệnh có khả năng lây lan nhanh và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và chưa có vacxin phòng bệnh

Câu 3: Dịch COVID – 19 lan truyền bằng cách nào?

Trả lời: Virut lây từ người sang người qua 3 con đường chính: Giọt bắn, không khí, tiếp xúc bề mặt có virus

Câu 4: Virus COVID – 19 có ở đâu trong môi trường xung quanh chúng ta?

Trả lời: COVID – 19 là virus có cả ở người và động vật bị bệnh cũng như người và động vật mang virus không có biểu hiện bệnh

Câu 5: Virus COVID – 19 có nhân lên trong môi trường tự nhiên không?

Trả lời: Không COVID – 19 nói riêng và virus nói chung không tự nhân lên được Câu 6: Người bị bệnh COVID – 19 có biểu hiện gì?

Câu trả lời: Các triệu chứng lâm sàng ban đầu hay gặp là sốt, ho khan, mệt mỏi,đau cơ

Câu 7: Bị nhiễm COVID – 19 nếu không được điều trị có thể dẫn đến những hậu quả gì?

Trả lời: Người bị nghiễm COVID – 19 có thể tiến triển ở nhiều mức độ khác nhau, nhẹ thì tự khỏi, nặng thì có thể diễn biến đến viêm phổi nặng, suy hô hấp, suy chức năng các cơ quan dẫn tới tử vong

Câu 8: Có phải cứ ho, sốt là bị bệnh do COVID – 19 hay không?

Trả lời: Ho sốt là biểu hiện bệnh lý của nhiều bệnh liên quan đến hô hấp Tuy nhiên nếu bị ho, sốt mà đến, ở nơi có dịch hoặc tiếp xúc với người bị ngiễm COVID – 19 trong vòng 14 ngày thì cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để tư vấn

* Câu hỏi cách phòng chống dịch COVID – 19

Câu 1: Tại sao khi có dịch COVID – 19 lại phải tiến hành cách ly y tế?

Trả lời: Bệnh COVID – 19 là bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm nên bắt buộc phải tiến hành cách ly y tế

Câu 2: Những người thuộc diện nào phải cách ly trong đợt dịch COVID – 19? Trả lời: Theo quy định của Bộ y tế, người mắc bệnh dịch, người bị nghi ngờ mắc bệnh dịch, người mang mầm bệnh , người tiếp xúc với tác nhân COVID – 19 đều phải được cách ly

Câu 3: Tại sao phải tiến hành giám sát thân nhiệt để kiểm soát dịch bệnh?

Trả lời: Giám sát thân nhiệt chỉ là biện pháp kiểm soát dịch bước đầu để phát hiện người bị sốt khi nhập cảnh, khám bệnh Hầu hết các ca nhiễm COVID – 19 đều có sốt lên đây là bước sơ bộ để kiểm soát dịch bệnh

Câu 4: Ngoài giám sát thân nhiệt còn có biện pháp nào để giám sát dịch nữa không Trả lời: Ngoài giám sát thân nhiệt còn phải kê khai các yếu tố dịch tễ như đến từ vùng dịch và theo dõi các triệu chứng hô hấp

Câu 5: Tại sao phải đeo khẩu trang có thể ngăn ngừa được bệnh lây nhiễm qua đường hô hấp

Trả lời: Khẩu trang khi sử dụng đúng loại và đúng cách có tác dụng ngăn ngừa được các tác nhân gây bệnh từ đường hô hấp của người mang mầm bệnh phát tán ra không khí và từ không khí vào đường hô hấp của người chưa bị bệnh

Câu 6: Đeo khẩu trang y tế như thế nào là đúng cách?

Trả lời: Khi đeo đảm bảo tay sạch, luôn đeo mặt chống thấm ra ngoài, chỉnh thanh kim loại cho ôm sát mĩu và quai đeo chăc chắn Khẩu trang phải trùm kín được mũi, miệng

Câu 7: Covid – 19 là virus gây bệnh đường hô hấp, tại sao rửa tay lại hạn chế được lây nhiễm mầm bệnh

Trả lời: Vì tay người là bộ phận tiếp xúc với các vật xung quanh nhiều nhất do đó

có nguy cơ bị nhiễm cao Rửa tay làm hạn chế, thậm chí loại bỏ các tác nhân trên tay bị ô nhiễm nên hạn chế được nguy cơ lây nghiễm

Câu 8: Nên vệ sinh cá nhân như thế nào để phòng chống lây nhiễm Covid – 19? Trả lời: Vệ sinh bàn tay, thân thể, quần áo, tóc, móng tay

2.3.2 Các bệnh lây truyền qua đường tình dục:

Phần này có tên là: “TÌM NHAU QUA TẤM THẺ”

- Giáo viên chuẩn bị hai hay nhiều tấm thẻ cho mỗi nội dung Trên mỗi tấm thẻ có một biểu tượng để người điều khiển có thể xác định được nhóm nào đang cằm loại thẻ nào Biểu tượng trên mỗi tấm thẻ hoàn toàn khác nhau, tốt nhất là lập một bảng danh sách các biểu tượng và nhóm cằm tấm thẻ tương ứng (tấm thẻ do học sinh cằm không có tên các bệnh)

- Cách chơi như sau: Giáo viên dạy chia học sinh làm các nhóm nhỏ

Những người chơi được đưa cho 1 tấm thể có 10 câu hỏi liên quan tới một bệnh lây qua đường tình dục Dưới mỗi câu hỏi là câu trả lời

Người chơi tự đi tìm những người có tấm thẻ liên quan đến căn bệnh giống tấm thẻ của mình bằng cách đi quang phòng đọc các câu hỏi ghi trên tấm thẻ của mình lên, người được hỏi chỉ trả lời theo đáp án cho mỗi câu hỏi Nếu nhận câu trả lời sai, các em chuyển sang người khác và đọc lại câu hỏi Những người cầm tấm thẻ có căn bệnh tương tự là những người có cùng câu hỏi và câu trả lời Sau khi những người chơi đã tìm ra được hết những người cằm thẻ có cùng căn bệnh với mình,

những người này tập hợp lại để bàn về những bệnh lây truyền đó Giáo viên cần giải thích cho các em cách chơi phần này, sử dụng kiến thức về bệnh lây truyền qua đường tình dục, đọc các gợi ý dùng phương pháp loại trừ Trong phần này các nhóm không được nói chuyện với nhau

Sau khi các nhóm đã tìm ra bệnh đó là bệnh gì, giáo viên tập hợp các nhóm lại Phát ra các tên gọi của tất cả các loại bệnh lây truyền qua đường tình dục khác nhau và giải thích là các em phải tìm ra nhóm nào có tấm thẻ về từng bệnh đó Khuyến khích các nhóm nhỏ quyết định chọn lấy một tên bệnh và giải thích vì sao các em lại nghĩ đó đúng là tên bệnh mà các em có trên thẻ

Sau hoạt động này, phần thảo luận sẽ tạo cơ hội cho những người chơi hiểu rõ thông tin về các bệnh lây truyền qua đường tình dục và xác định được mình còn thiếu những kiến thức gì Nếu chưa biết vấn đề gì, các em cần hỏi giáo viên để nhận được câu trả lời rõ ràng Giáo viên cũng có thể tranh thủ cho thảo luận về những chuyện tưởng tượng hay thông tin sai lệch đã ảnh hưởng tới một số quyết định của các em

- Nội dung các tấm thẻ

VIÊM GAN B

• Có phải bệnh gây mệt mỏi và ăn không ngon không? Đúng

• Một khi đã nhiễm vào người, bệnh có thể được chữa khỏi không? Không, đây là vi rút

• Bệnh có gây sốt và đau các khớp không? Có

• Bệnh có gây vàng da không? Có

• Bệnh có thường gây ra kết quả xét nghiệm âm tính trong vòng từ một đến

ba tháng sau khi nhiễm không? Có

• Bệnh có lây qua tiếp xúc máu không ? Có

• Bệnh có lây truyền từ người mẹ bị nhiễm sang con khi sinh không ? Có

• Bệnh có lây qua giao hợp bằng âm đạo, miệng và hậu môn không? Có

• Bệnh có được phòng tránh bằng vắc xin không ? Có

BỆNH HERPES

• Có thể bạn bị bệnh trong cơ thể nhưng vẫn không biểu hiện triệu chứng ra bênh ngoài không? Đúng

• Có phải bệnh làm cho bộ phận sinh dục cảm thấy ngứa ngáy đau không? Đúng

• Có phải bệnh làm cho một người cảm thấy họ đang bị cúm không ? Đúng

• Có phải bệnh gây xuất hiện các mụn giộp nhỏ không ? Đúng

• Bệnh có phải là một loại vi khuẩn có thể chữa bằng thuốc kháng sinh không? Không

• Có phải bệnh gây đau rát đường tiết niệu nếu các vết rộp nằm ở vị trí nước tiểu đi qua không? Đúng

• Có phải bệnh lây từ người này sang người khác qua tiếp xúc da không? Đúng

• Có phải bệnh biểu hiện dưới dạng da nổi mụn, nứt nẻ hoặc một số tình trạng khác của da quanh vùng kín không? Đúng

• Có phải bệnh đôi khi được tìm thấy ở trong miệng hoặc trong họng không

? Chỉ trong miệng

• Có phải bệnh gây ra những cơn đau nhói không? Đúng

BỆNH VI KHUẨN CHLAMYDIA

• Có thể bạn bị bệnh trong cơ thể nhưng vẫn không thể hiện triệu chứng ra bên ngoài không? Đúng

• Có phải bệnh gây ra cho âm đạo hoặc dương vật tiết ra nhiều chất dịch một cách bất thường không? Đúng

• Bệnh có gây đau rát khi đi tiểu không? Có

• Bệnh có gây đau đớn ở tinh hoàn hay trực tràng không? Có

• Đối với phụ nữ có phải bệnh gây đau đớn khi quan hệ tình dục không? Đúng

• Có phải bệnh bị lây qua tiếp xúc da không? Không

• Đối với phụ nữ có phải bệnh gây chảy máu hoặc ra cục máu bất thường giữa các thời kỳ kinh không? Đúng

• Có phải bệnh gây ra đau họng khi quan hệ tình dục bằng đường miệng không ? Không

• Nếu không được chữa cả nam giới và nữ giới, có phải bệnh dẫn tới vô sinh không? Đúng

• Bệnh có lây qua giao hợp bằng đường âm đạo, miệng và hậu môn không? Có

HIV

• Có phải bệnh gây mệt mỏi và giảm cân nhanh chóng không? Đúng ( ở các giai đoạn sau)

• Nếu đã nhiễm vào người bệnh có thể được chữa khỏi không? Không, đây là vi rút

• Có phải bệnh gây nên tuyến bạch huyết , mất trí và ỉa chảy kéo dài không? Đúng ( ở các giai đoạn sau)

• Bệnh có luôn thể hiện triệu chứng ra ngoài hay không?Không

• Có phải bệnh lây lan do ôm hôn không? Không

• Có phải bệnh lây từ mẹ nhiễm sang con khi sinh không ? Đúng

• Có phải bệnh lây qua tiếp xúc với máu không? Đúng

• Một người có nguy cơ bị nhiễm nếu dung chung ống kim tiêm không? Có

• Có phải bệnh được phòng chống bằng vắc xin không?Không

LẬU

• Có phải bệnh ở trong cơ thể những vẫn không thể hiện triệu chứng ra bên ngoài không? Đúng

• Có phải bệnh gây ra cho âm đạo hay dương vật tiết ra nhiều chất dịch một cách bất thường không? Đúng

• Bệnh có gây đau rát khi đi tiểu không? Có

• Bệnh có gây đau đớn ở tinh hoàn không? Có

• Đối với phụ nữ có phải bệnh gây đau bụng hoặc đau đớn khi quan hệ tình dục không ? Đúng, nếu bệnh lây sang ống dẫn trứng

• Có phải bệnh lây qua tiếp xúc da không ? Không

• Có phải bệnh ảnh hưởng cả nam giới và nữ giới không? Đúng