Một số giải pháp giúp giáo viên chủ nhiệm lớp trong công tác giáo dục đạo đức học sinh cá biệt tại trường THPT quan hóa

MỤC LỤC SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT QUAN HÓA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM LỚP TRONG CÔNG TÁC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH CÁ BIỆT TẠI TRƯ

MỤC LỤC

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT QUAN HÓA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM LỚP TRONG CÔNG TÁC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH

CÁ BIỆT TẠI TRƯỜNG THPT QUAN HÓA

Người thực hiện: Cao Thị Thủy Chức vụ: Tổ phó chuyên môn SKKN thuộc lĩnh vực: Công tác Chủ nhiệm

THANH HOÁ NĂM 2020

1 Mở đầu ……… ………1

1.1 Lý do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu……… 2

1.3 Đối tượng nghiên cứu 3

1.4 Phương pháp nghiên cứu 3

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 4

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến 4

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến 5

2.3 Giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 5

2.4 Hiệu quả của sáng kiến 13

3 Kết luận, kiến nghị 16

3.1 Kết luận 16

3.2 Kiến nghị 16

MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM LỚP TRONG CÔNG TÁC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH CÁ BIỆT TẠI

TRƯỜNG THPT QUAN HÓA

1 Mở đầu

1.1 Lý do chọn đề tài

Trong hệ thống tổ chức nhà trường phổ thông hiện nay, lớp học là đơn vị cơ sở,mọi hoạt động của nhà trường đều được triển khai tại các lớp thông qua mạng lưới giáoviên chủ nhiệm Giáo viên chủ nhiệm được Hiệu trưởng lựa chọn, phân công phụ tráchnhững lớp học xác định.Trong đó giáo viên chủ nhiệm là người thay mặt Ban Giám hiệunhà trường chịu trách nhiệm về chất lượng giáo dục toàn diện học sinh của một lớp, mộttập thể, một đơn vị hành chính của một trường học, đồng thời là người phụ trách, tổchức, điều khiển mọi hoạt động của lớp, là nhân vật trung tâm, là linh hồn của lớp

Đối với mỗi lớp học, giáo viên chủ nhiệm lớp có trách nhiệm hướng dẫn, tổ chứccác hoạt động đa dạng của học sinh theo mục đích chung của nhà trường, là người chịutrách nhiệm trước nhà trường về kết quả hoạt động của tập thể, cũng như của mỗi họcsinh trong lớp, là người động viên, khích lệ, xử lý các tình huống tiêu cực của học sinh Những nhiệm vụ nêu trên trong quá trình hoạt động của lớp, giáo viên chủ nhiệmvới tư cách là người hướng dẫn, điều khiển và đóng vai trò như một cố vấn trên cácmặt : định hướng, tổ chức, triển khai, đánh giá các mặt hoạt động của tập thể, thực hiệnvai trò là người cố vấn cho học sinh, không trực tiếp tham gia vào các hoạt động của lớphọc, song giáo viên chủ nhiệm lớp phải là điểm tựa về đường lối, hoạt động, là ngườibao quát, nhìn nhận, đánh giá và điểu chỉnh các hoạt động của lớp, quan tâm thườngxuyên tới việc chọn lựa bồi dưỡng đội ngũ cán bộ nòng cốt của lớp Nâng cao năng lựcđiều hành của tổ chức này Giáo viên chủ nhiệm tổ chức, phối hợp, điều tiết các hoạtđộng giáo dục giữa nhà trường với tổ chức đoàn thể trong công tác giáo dục học sinh

Ngoài ra, giáo viên chủ nhiệm lớp phải luôn gắn liền với nhiệm vụ giáo dục củanhà trường, chăm lo giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh, thường xuyên kết hợp vớigiáo viên bộ môn nhằm không ngừng nâng cao hoạt động của lớp, phối hợp với các lựclượng giáo dục của nhà trường, gia đình và xã hội thông qua việc tổ chức các loại hìnhhoạt động phong phú và đa dạng nhằm mục đích giáo dục hành vi, thói quen ứng xử cóvăn hóa cho học sinh về các mặt đức, trí, thể, mỹ, lao động góp phần hình thành và pháttriển con người trong tương lai

Để hoàn thành công tác chủ nhiệm, người giáo viên không chỉ có sự nhiệt tình vớinghề, lòng nhân ái với học sinh mà cần thiết phải có phương pháp làm việc khoa học,được biểu hiện dưới nhiều góc độ, song cái bao trùm lên tất cả là công tác kế hoạch hóahoạt động giáo dục Công việc của người giáo viên chủ nhiệm lớp hết sức đa dạng vàphong phú

Ngày nay trong công cuộc đổi mới đất nước, tiếp cận với những tiến bộ về khoahọc – công nghệ đòi hỏi những người phục vụ trong công tác giáo dục phải xác định rõ

vai trò, trách nhiệm của mình là sự nghiệp trồng người Những sản phẩm của mình tạo ra

nó sẽ quyết định cho cả một thế hệ Do đó, vai trò của người thầy là nhân tố quan trọngtiên quyết Người thầy là những người phục vụ trực tiếp trong lĩnh vực giáo dục để đàotạo, rèn luyện cho thế hệ trẻ, trong đó giáo viên chủ nhiệm (GVCN) đóng vai trò quantrọng đối với các cấp học nhất là cấp THPT

Giáo viên là những người được đào tạo về kiến thức, về nghiệp vụ chuyên mônđồng thời còn được trang bị đầy đủ kỹ năng trong việc giáo dục nhân cách học sinh nhất

là thông qua công tác chủ nhiệm nhằm giúp học sinh phát triển một cách toàn diện Mặc

dù đã được đào tạo bài bản, nhưng mỗi giáo viên lai có kỹ năng và sở trường riêng, vềchuyên môn phần lớn đáp ứng nhu cầu giảng dạy, nhưng đối với công tác chủ nhiệm thìkhông phải giáo viên nào cũng có khả năng thực hiện tốt

Thực tế cho thấy nhà trường trong những năm qua, nhiều giáo viên còn gặp khókhăn trong công tác chủ nhiệm Do đặc thù của địa phương nên học sinh thi tuyển đầuvào còn thấp, do vậy mà chất lượng về học lực lẫn hạnh kiểm của học sinh là không cao.Việc xếp lớp, với hình thức đại trà, ở mỗi lớp đều có học sinh giỏi; khá; trung bình, sựthay đổi giáo viên chủ nhiệm, hơn nữa một số phụ huynh học sinh ít quan tâm sát sao tớiviệc học tập của con em mình… từ đó có những học sinh có những biểu hiện sa sút vềhọc lực lẫn hạnh kiểm do nhiều nguyên nhân tác động dẫn đến tình trạng như thườngxuyên không thuộc bài, không làm bài tập, bỏ học, bỏ tiết, mê chơi game, không chấphành nội quy nề nếp trường lớp, đó cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến tìnhtrạng xuống cấp về ý thức đạo đức của một số học sinh hiện nay

Những đối tượng học sinh nêu trên mặc dù số lượng không nhiều, trung bình chỉchiếm khoảng 5% - 7% lớp Nhưng đối với GVCN đây chính là vấn đề thử thách khôngnhỏ trong công tác quản lý lớp, vì nếu thực hiện không tốt sẽ làm ảnh hưởng đến nhữnghọc sinh khác, nhất là đối với những giáo viên mới ra trường chưa có nhiều kinh nghiệm,

đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng chung của nhà trường Từ đó cho thấy đốivới mỗi giáo viên ngoài kiến thức chuyên môn vững thì cần phải có kỹ năng trong côngtác quản lý học sinh, nhằm giáo dục kịp thời ý thức đạo đức,giúp các em có được nhữngnhận thức đúng đắn về vai trò, trách nhiệm của người học sinh, đồng thời cũng giúp chongười thầy tìm được niềm đam mê trong nghề, nhằm tạo một môi trường giáo dục thânthiện, tích cực Đây chính là nhiệm vụ quan trọng đối với công tác chủ nhiệm

Từ những lý do thực tế trên, bản thân tôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài « Một số giải pháp giúp giáo viên chủ nhiệm lớp trong công tác giáo dục đạo đức học sinh cá biệt tại trường THPT Quan Hóa »

1.2 Mục đích nghiên cứu

Mỗi thầy cô giáo nói chung và GVCN nói riêng với tinh thần trách nhiệm vàlương tâm nghề nghiệp của mình nỗ lực tìm ra phương pháp tốt nhất để giúp các em họcsinh có được thái độ tích cực đối với đời sống xung quanh cũng như trong học tập và laođộng, với những lý do trên, bằng những kinh nghiệm tích lũy của bản thân, tôi viết sángkiến kinh nghiệm với đề tài: « Một số giải pháp giúp giáo viên chủ nhiệm lớp trongcông tác giáo dục đạo đức học sinh cá biệt tại trường THPT Quan Hóa » với hy vọng sẽ

có ích cho công tác chủ nhiệm trong những năm học tới

Với đề tài nêu trên, bản thân tôi muốn tìm ra phương pháp để giúp những học sinh

ý thức đạo đức kém thay đổi thái độ của mình trong học tập cũng như rèn luyện ý thứctheo hướng tích cực Giúp các em xác định được việc học tập tốt đi đôi với chấp hành tốtnội quy trường, lớp vừa là nghĩa vụ vừa là trách nhiệm của người học sinh, từ đó cố gắngrèn luyện để trở thành người con có ích cho gia đình và cho xã hội, góp phần xây dựngquê hương, đất nước Giúp các em thấy được công lao to lớn của các bậc làm cha, làm

mẹ nuôi con ăn học; sự vất vả của các thầy cô trong việc truyền đạt tri thức và giáo dục,tri thức, nhân cách, kỹ năng sống cho các em Từ đó các em biết mình phải làm gì đểthay những lời tri ân đầy ý nghĩa đối với các thầy cô

Bên cạnh đó, phần nào giúp cho các thầy cô quan tâm hơn về vai trò, trách nhiệmcủa mình đối với nghề nghiệp, đặc biệt là trong công tác chủ nhiệm Nghề dạy học làmột nghề thiêng liêng cao cả, không phải ai cũng làm được như cố Thủ tướng Phạm Văn

Đồng đã nói “Nghề dạy học là nghề cao quý nhất trong những nghề cao quý” Đồng

thời giúp cho một số ít thầy cô xóa đi tư tưởng kỳ thị, phân biệt đối với những học sinh

không ngoan mà phải xác định “tất cả vì đàn em thân yêu” để góp phần xây dựng môi trường học tập “Trường học thân thiện, học sinh tích cực”

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Trong đề tài này tôi chỉ nghiên cứu về thực trạng ý thức đạo đức yếu của một sốhọc sinh ở lớp 12A5 trường THPT Quan Hóa năm học 2018 – 2019; nguyên nhân dẫnđến những thực trạng đó và đề xuất một số biện pháp có thể áp dụng cho năm học tới,nhằm giúp công tác chủ nhiệm chủ nhệm đạt hiệu quả cao hơn

Tôi trực tiếp chủ nhiệm lớp 12A5 trường THPT Quan Hóa do vậy toàn bộ học

sinh của lớp bao gồm cả học sinh khá giỏi và học sinh yếu kém, đều được đặt trong tầmquan sát, nghiên cứu, khảo sát của tôi để xem mức độ ảnh hưởng lẫn nhau trong vấn đềđạo đức, ứng xử cũng như thái độ học tập

Sự ảnh hưởng của ý thức đối với học tập là cả một quá trình do vậy tôi bắt đầukhảo sát, nghiên cứu, theo dõi các em học sinh từ lớp 10 năm học 2016 -2017 trong nămhọc này tôi chia ra làm hai giai đoạn là học kỳ I và học kỳ II, sau mỗi học kỳ đều có sựđánh giá tổng hợp chung, rút ra được ưu nhược điểm của biện pháp từ đó có sự điềuchỉnh phù hợp cho năm học 2018-2019

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp quan sát, khảo sát thực tế.

- Phương pháp phân tích, tổng hợp

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm.

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm

Sự hình thành nhân cách của học sinh diễn ra mọi nơi, mọi lúc Để đảm bảo tínhmục đích liên tục và hệ thống, với vai trò chủ đạo, mang tính quyết định tới sự hìnhthành và phát triển nhân cách của học sinh, giáo viên chủ nhiệm sẽ là cầu nối để chuyềntải những chủ trương, nhiệm vụ giáo dục của nhà trường, những thông tin phản ánh kếtquả rèn luyện, phấn đấu, tu dưỡng của mỗi học sinh tới cha mẹ học sinh, tới các tổ chức

và đoàn thể xã hội, để nâng cao nhận thức về trách nhiệm của họ với thể hệ trẻ, tạo ranhững điều kiện cần thiết về không gian, thời gian, biện pháp trong công tác giáo dục.Ngược lại, những chủ trương của nhà nước, nhà trường, các đoàn thể cũng sẽ được giáoviên chủ nhiệm triển khai tới lớp, tới mỗi học sinh Giáo viên chủ nhiệm còn là người đạidiện cho quyền lợi của mỗi học sinh trong lớp, phản ánh nhu cầu, nguyện vọng của họcsinh với hội đồng giáo dục nhà trường một cách thường xuyên, cụ thể để từ đó có nhữngđịnh hướng cho học sinh. [1]

Trong trường phổ thông công tác giáo viên chủ nhiệm lớp có vị trí, vai trò đặc biệtquan trọng trong hoạt động giáo dục học sinh nhằm nâng cao chất lượng giáo dục cũngnhư việc hình thành nhân cách cho học sinh

Người giáo viên chủ nhiệm còn có chức năng kiểm tra, đánh giá kết quả toàn diệntrong quá trình rèn luyện của mỗi học sinh và hoạt động của mỗi nhóm, mỗi tổ và toànthể lớp học, hơn ai hết giáo viên chủ nhiệm là người theo sát từng bước đi của học sinh,

vì thế, bên cạnh việc nâng cao vai trò tự quản, tự rèn luyện của học sinh để kịp thời điềuchỉnh, uốn nắn những lệch lạc, động viên khích lệ một cách khách quan những hoạt độngcủa học sinh, giáo viên cần theo sát, kiểm tra, nhắc nhở và đánh giá đúng mức các kếtquả học tập của học sinh nhằm đạt tới mục tiêu cần thiết Để đảm bảo đánh giá đúngmực, khách quan, có tính giáo dục phù hợp với từng học sinh [2]

Song, trong những năm gần đây, về lí luận cũng như trên thực tiễn chưa có sựnghiên cứu đầy đủ về vị trí vai trò và tầm quan trọng của công tác GVCN Để từ đó, tạo

ra sự định hướng thống nhất cho công tác giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường phổ thông

Vì vậy, hiệu quả hoạt động của công tác GVCN lớp còn bị hạn chế Mặt khác, dưới tácđộng của quy luật kinh tế thị trường với xu thế toàn cầu hóa mạnh mẽ, ngoài mặt tíchcực, sự ảnh hưởng tiêu cực của xã hội cũng rất đáng lo ngại Nhiều giá trị văn hóa truyềnthống có những thay đổi, tính phức tạp của cơ chế mở tác động không nhỏ đến quá trìnhgiáo dục nhà trường, gia đình và xã hội Tình hình bạo lực học đường có chiều hướng ratăng Một bộ phận học sinh có xu hướng lu mờ về lý tưởng, sống thực dụng…Hơn nữa,khoa học kỹ thuật phát triển mạnh mẽ, đất nước đang cần có nguồn nhân lực có trình độcao để đáp ứng cho nhu cầu phát triển Trước những yêu cầu bức xúc đó của xã hội, nềngiáo dục cần có những đáp ứng tích cực để giải quyết vấn đề Đảm bảo đào tạo cho xã

hội những con người vừa hồng vừa chuyên Do đó, để hoạt động giáo dục trong nhà

trường có kết quả, đáp ứng mục tiêu giáo dục thì công tác GVCN lớp giữ một vị trí, vaitrò quan trọng trong các hoạt động giáo dục học sinh

Với những nhiệm vụ của người giáo viên chủ nhiệm luôn phải quán triệt, nắmvững đường lối, nguyên lý, chính sách giáo dục của Đảng và nhà nước để trên cơ sở đóvận dụng vào việc tổ chức các hoạt động giáo dục cho học sinh Các hoạt động giáo dụcluôn gắn liền với những biến đổi chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, nhưng tất cả những

biến đổi này được học sinh tiếp nhận thông qua kinh nghiệm sống và khả năng nhận thứccủa bản thân Do đó, để sự tiếp nhận của học sinh được dễ dàng hơn, đạt tới mục đíchcủa định hướng giáo dục, người giáo viên chủ nhiệm với tư cách là cố vấn cho học sinhphải hiểu được những định hướng quan trọng đối với học sinh, vì vậy người giáo viênchủ nhiệm cần nắm vững hệ thống lý luận giáo dục, thường xuyên bổ sung kiến thức,làm chỗ dựa cho hoạt động giáo dục thực tiễn [4]

Vì vậy, khi tham gia công tác giáo dục ở trường phổ thông công tác GVCN khôngchỉ là người nắm được những chỉ số quản lí đơn thuần như: tên tuổi, số lượng, hoàn cảnhgia đình học sinh, trình độ học sinh về học lực, hạnh kiểm mà còn phải dự báo được xuhướng tổ chức giáo dục, dạy học phù hợp với điều kiện, khả năng của từng học sinh Vớinhững yêu cầu bức thiết như vậy, để công tác GVCN trong nhà trường phát huy đượchiệu quả giáo dục thì người giáo viên chủ nhiệm lớp phải nhận thức rõ được vị trí, vai trò

và tầm quan trọng của mình trong các hoạt động giáo dục học sinh trong nhà trường. [3] GVCN là người thay mặt Hiệu trưởng trong công tác tổ chức, quản lý toàn diệnhoạt động của học sinh trong một lớp học Để triển khai các mặt hoạt động của nhàtrường một cách tổng quát thống nhất, đồng bộ nhằm phục vụ những mục đích xác địnhtrong công tác giáo dục, người giáo viên chủ nhiệm –thành viên của hội đồng giáo dục sẽthay mặt Hiệu trưởng tiến hành tổ chức thực hiện đến từng học sinh, điều khiển chỉ đạo,nắn bắt các hoạt động trong lớp, kiểm tra , đôn đốc và đánh giá kết quả hoạt động củatập thể lớp cũng như của mỗi học sinh Sự điều hành chỉ đạo của giáo viên chủ nhiệmlớp sẽ đảm bảo sự thông suốt các thông tin quản lý từ Hiệu trưởng xuống lớp và ngượclại, từ mỗi học sinh tới Hiệu trưởng [2]

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Đối với học sinh THPT nói chung, các em học sinh 12A5 trường THPT Quan Hóanói riêng, các em đang bước sang giai đoạn phát triển toàn diện về thể chất Nên đặcđiểm tâm lý rất dễ bị kích động do những yếu tố xã hội bên ngoài, hoàn cảnh gia đìnhhoặc do cá tính của bản thân từn học sinh, ở lứa tuổi này các em muốn thể hiện bản thân,muốn tự mình giải quyết các vấn đề theo suy nghĩ cá nhân Một số học sinh nghĩ rằngthầy cô sẽ không làm gì được mình ngoài việc nhắc nhở, hăm dọa, mời phụ huynh từ

đó hình thành thái độ thiếu tích cực đối với việc chấp hành nội quy chung của trườnglớp, từ một bộ phận nhỏ có ý thức kém trong lớp nếu giáo viên chủ nhiệm không cóphương pháp uốn nắn kịp thời thì những học sinh này có thể lôi kéo, rủ dê những họcsinh khác đi theo sự lệch lạc đó

TT

Họ và tên To án Lý Ho á Sin h Tin Văn Sử Địa NN CN QP GD CD

TB H K

để từ đó tìm ra phương pháp quản lý học sinh sao cho phù hợp và hiệu quả.

2.3.1 Nguyên nhân khách quan:

- Các em đi học do gia đình ép buộc

- Do tác động của xã hội, bị bè bạn không tốt lôi kéo vào con đường xấu

- Ảnh hưởng của phim ảnh, các trò trơi bạo lực từ game

- Bố mẹ chưa thực sự quan tâm sát sao đến việc học của con em ( do đi làm ăn xa ,các

em chủ yếu ở cùng ông bà nội ,ngoại.)

- Do hoàn cảnh gia đình khó khăn, phải làm thêm giúp gia đình nên thường xuyên bỏhọc, học lực sa sút

- Do cha mẹ ly hôn, dẫn đến buồn chán…

- Do ham chơi,đua đòi theo bạn bè,có qua hệ yêu đương sớm

2.3.2.Nguyên nhân chủ quan

Đối với giáo viên:

- Chưa có tinh thần động viên, khích lệ học sinh

- Chưa thật sự công bằng trong xử lý, đánh giá

- Chưa gần gũi, sát sao tìm hiểu về hoàn cảnh sống, tâm tư, nguyện vọng của các emhọc sinh

Đối với học sinh ý thức đạo đức chưa tốt thường có các biểu hiện sau:

- Bỏ học, trốn tiết, thường đi học muộn

- Không mặc đồng phục, phù hiệu, đầu tóc, tác phong đúng quy định của trường lớp đềra…

- Thiếu văn hóa (nói tục, chửi thề)

- Không mang đầy đủ sách, vở, đồ dùng học tập, trong giờ học không chép bài, khôngchú ý mất trật tự …

- Bỏ học, trốn tiết

- Nghỉ học không xin phép

- Không giữ gìn vệ sinh chung

Từ những nguyên nhân trên dẫn đến những ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả haimặt giáo dục của học sinh Cụ thể về chất lượng giáo dục hai mặt của từng học sinh lớp

12 a5 trong năm học 2018-2019 như sau:

HSTT 3

HSLB2Xếp loại HK: Tốt:

GVCN có thể cho lớp bình bầu BCS lớp hoặc GVCN lưạ chọn những học sinh có

đủ phẩm chất đạo đức ý thức học tập tốt, có khả năng quản lý để làm lớp trưởng, các lớpphó và các tổ trưởng, tổ phó Trong quá trình giao nhiệm vụ, nếu thấy trong BCS nhữnghọc sinh nào không làm tốt sẽ thay bằng học sinh khác để tiếp tục quản lý lớp, vai tròquản lý lớp được bố trí theo sơ đồ sau