Lồng ghép các tư liệu lịch sử vào giảng dạy bài 14 GDCD lớp 10

MỤC LỤC Trang 1.5 Những điểm mới trong sáng kiến kinh nghiệm 4 2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng 4 2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT HẬU LỘC 4

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI

“LỒNG GHÉP CÁC TƯ LIỆU LỊCH SỬ VÀO DẠY BÀI 14 – GDCD LỚP 10”

Người thực hiện: Phạm Thị Mỵ Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THPT Hậu Lộc 4 SKKN thuộc lĩnh vực: Giáo dục công dân

MỤC LỤC Trang

1.5 Những điểm mới trong sáng kiến kinh nghiệm 4

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng 4

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 6 2.4 Hiệu quả của skkn đối với hoạt động giáo dục, bản thâ,

đồng nghiệp

10

Các hình ảnh minh họa hoạt động dạy và học

Danh mục tài liệu tham khảo

1 Mở đầu

1.1.Lí do chọn đề tài

Đổi mới phương pháp dạy học ở trường THPT là nhiệm vụ giáo dục của toàn ngành hiện nay, theo quyết định số 16/2006/QĐ-BGD ĐT ngày 5/6/2006 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT: “Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc trưng môn học, đặc điểm đối tượng học sinh, điều kiện của từng lớp học, bồi dưỡng cho các em phương pháp tự học, khả năng hợp tác, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm đem lại niềm vui, hứng thú, trách nhiệm học tập của học sinh.”

Đối với môn GDCD đây là môn học trang bị cho học sinh những kiến thức

cơ bản phù hợp với lứa tuổi về thế giới quan và nhân sinh quan tiến bộ, các giá trị

về đạo đức, pháp luật, kĩ năng sống , mặt khác chúng ta đều biết môn học này hình thành và phát triển ở các em tình cảm niềm tin, hành vi và thói quen đạo đức, kiến thức pháp luật quan trọng trong đời sống

Đặc biệt trong chương trình GDCD 10 chủ yếu đề cập đến hệ thống kiến thức về triết học đó là hình thành thế giới quan, phương pháp luận, đặc biệt trong phần 2 đề cập đến vấn đề đạo đức các quan niệm, các phạm trù đạo đức học… Đây

là hệ thống kiến thức liên quan trực tiếp đến sự phát triển nhân cách của mỗi cá nhân và xã hội

Như vậy để giúp học sinh đạt được những yêu cầu về kiến thức, kĩ năng vận dụng kiến thức vào cuộc sống đạt hiệu quả thì vấn đề đặt ra cho chúng ta là phải biết kết hợp được các phương pháp dạy học và sử dụng phương tiện dạy học phù hợp với nội dung của từng bài học và từng đơn vị kiến thức Đối với môn GDCD thì có nhiều phương pháp để tiến hành, bao gồm:các phương pháp truyền thống và hiện đại như: thuyết trình, giảng giải, đặt vấn đề , tuy nhiên đối với chương trình GDCD 10 thì cần phải liên hệ với thực tiễn đời sống vì đó là đặc thù của chương trình học mang tính thực tiễn và tác động trực tiếp đến suy nghĩ, cách ứng xử và hành động của các em trong thực tế Một trong những vấn đề đang được toàn xã hội quan tâm đó là lối sống thực dụng, …của một bộ phận không nhỏ thanh thiếu niên hiện nay đang ở mức báo động

Xuất phát từ yêu cầu trên mà tôi chọn đề tài “Lồng ghép các tư liệu lịch sử

vào giảng dạy bài 14 GDCD lớp 10”.

1.2 Mục đích nghiên cứu

Để học sinh nắm vững kiến thức lịch sử, nâng cao lòng yêu nước, tinh thần dân tộc.Giúp học sinh liên hệ với thực tiễn đời sống tác động trực tiếp đến duy nghĩ, cách ứng xử và hành động của các em trong thực tế Tránh xa lối sống thực

dụng, xa rời thực tiễn, đạo đức xuống cấp, phai nhạt tinh thần dân tộc, phủ nhận thành quả của lịch sử cha ông

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Lồng ghép các tư liệu lịch sử để phục vụ giảng dạy bài 14 môn GDCD lớp 10

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết

Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin

1.5 Những điểm mới của SKKN

Sáng kiến này đã kịpthời bổ sung thêm những tư liệu giúp bài giảng trở nên sinh động hơn, tạo hứng thú cho người học

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm

Về nội dung phần 2 chương trình GDCD lớp 10 liên quan chặt chẽ đến các nội dung về đạo đức, cụ thể trong bài 14 giáo dục công dân lớp 10: Công dân với

sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Học sinh học nội dung bài này và vận dụng vào thực tiễn đời sống có hiệu quả thì rất cần thiết phải tìm hiểu các câu chuyện lịch sử về cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc

Những câu chuyện lịch sử luôn tái hiện lại tinh thần chiến đấu quả cảm của các thế hệ cha ông qua các thời kì hào hùng của dân tộc, đó là những trang sử vàng son đánh dấu sức mạnh đoàn kết của cả dân tộc, từ đó nhằm giáo dục các thế hệ trẻ hôm nay luôn phải trân trọng, gìn giữ và phát huy những truyền thống của dân tộc, bởi đó là sức mạnh nội sinh giúp chúng ta vượt qua mọi khó khăn trong mọi thời đại

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

2.2.1.Thuận lợi

Như vậy khi sử dụng các tư liệu lịch sử vào giảng dạy trong nội dung bài 14 thì cả giáo viên và học sinh đều thấy hứng thú và có hiệu quả do nguồn tài liệu phong phú và đa dạng.Giáo viên và học sinh có thể tìm các câu chuyện lịch sử qua

tư liệu lịch sử, phương tiện thông tin đại chúng như: báo chí, ngoài ra có thể khai thác từ các nguồn như : đài truyền thanh, truyền hình ,như vậy với nguồn tài liệu phong phú đã hỗ trợ đắc lực và có hiệu quả trong việc giảng dạy và học tập của giáo viên và học sinh.Trong quá trình thực hiện đổi mới phương pháp dạy học trong nhà trường thì đội ngũ thầy cô giáo cũng đã nhận được sự hỗ trợ giúp đỡ nhiệt tình của tổ bộ môn, ban giám hiệu như tạo điều kiện cung cấp tài liệu, góp ý kiến cho việc vận dụng phương pháp mới thông qua hội thảo đổi mới phương pháp , qua đó đã giúp cho việc đưa phương pháp liên hệ thực tiễn thông qua việc lồng ghép các tư liệu lịch sử vào dạy bài 14 - GDCD lớp10 có hiệu quả

2.2.2.Khó khăn.

Bên cạnh những thuận lợi trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học thì vẫn còn tồn tại một số khó khăn nhất định Đây cũng là khó khăn chung như việc sưu tầm thu thập tài liệu vì chúng ta đều biết về tư liệu lịch sử trong thư viện nhà trường còn hạn chế, mặt khác về phía học sinh hiện nay đang đặt ra một vấn đề mà

xã hội bấy lâu nay đang đề cập rất nhiều đó là các em ngại học sử dẫn đến việc không đam mê đọc sách lịch sử cũng như việc sưu tầm tư liệu để phục vụ cho bài học là điều không dễ.Việc chọn lọc câu chuyện lịch sử như thế nào cho phù hợp rất mất thời gian cả đối với giáo viên và học sinh, nếu sưu tầm không có chọn lọc thì hiệu quả sẽ không cao, đồng thời đối với giáo viên khi tìm tư liệu đòi hỏi phải chính xác không được sai lệch, như vậy việc lồng ghép mới đạt hiệu quả và mang ý nghĩa sâu sắc trong việc giáo dục lòng yêu nước cho các em, nâng cao ý thức trách nhiệm của công dân đối với Tổ quốc

Mặt khác đây là vấn đề cơ bản mà môn học thuộc môn tổ hợp thi tốt nghiệp, trong thời gian này các em tập trung học để thi tốt nghiệp và thi đại học, đồng thời

đó là cơ sở để các em có nhiều kĩ năng, kiến thức giúp các em vận dụng vào thực tiễn cuộc sống, lao động sản xuất, nếu không biết cách tổ chức dạy học phù hợp sẽ khiến cho học sinh chán học và càng xem nhẹ vai trò của môn học làm cho bài học trở nên rời rạc Đây là trở ngại lớn nhất trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học

Những câu chuyện mà giáo viên đưa vào bài giảng chính là phương tiện dạy học, để phương tiện dạy học này góp phần đắc lực cho việc đổi mới phương pháp thì đòi hỏi phải có nguồn tài liệu cung cấp, ở đây nguồn tài liệu cung cấp lớn nhất

là nguồn tài liệu trong nhà trường, song trên thực tế nguồn tài liệu này còn thiếu và đây cũng là một khó khăn cho việc giảng dạy môn GDCD lớp 10

2.2.3 Kết quả thực trạng.

Thực tế nghiên cứu việc vận dụng phương pháp liên hệ lịch sử thông qua việc lồng ghép các câu chuyện lịch sử vào việc giảng dạy tiết 27 bài 14 chương trình GDCD lớp 10 năm học 2019-2020 có kết quả như sau:

Lớp Sĩ số

Xếp loại

10A1

2

10A1

3

Từ thực trạng trên tôi mạnh dạn đưa các tư liệu lịch sử vào giảng dạy bài 14 môn giáo dục công dân lớp 10: Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

Đặc trưng của môn GDCD là không chỉ cung cấp các kiến thức cơ bản của môn học phù hợp với lứa tuổi mà quan trọng hơn là hình thành và phát triển kĩ năng vận dụng kiến thức đã học vấo phân tích các vấn đề của thực tiễn đời sống, đồng thời hình thành và phát triển cảm xúc, tư duy và thái độ nhìn nhận đúng đắn trước những vấn đề liên quan Đặc biệt là khi các em đã và đang chuẩn bị hành trang bước vào cuộc sống tương lai với sự tác động mạnh mẽ của các vấn đề xã hội ảnh hưởng rất nhiều đến suy nghĩ và hành động của các em, nên rất cần thiết phải đưa các câu chuyện lịch sử vào giảng dạy trong chương trình để gợi lại cho các em

về truyền thống quý báu của dân tộc mà các thế hệ trẻ không được phép lãng quên

Từ đó giáo dục cho các em lòng tự hào dân tộc, lòng yêu nước và tinh thần sẵn sàng đấu tranh để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong mọi hoàn cảnh

- Các bước tiến hành

Bước 1: Đối với giáo viên.

Chuẩn bị các câu chuyện lịch sử phù hợp với nội dung bài học, giáo viên phô

tô, in nguyên câu chuyện hoặc tóm tắt nội dung câu chuyện cho ngắn gọn dễ hiểu

để đưa vào nội dung bài học

Giáo viên đặt câu hỏi theo cách : “cùng suy nghĩ”,hoặc thảo luận nhóm, đưa các hình ảnh, tình huống lên máy chiếu sau mỗi câu chuyện để giúp học sinh làm căn cứ trả lời

Bước 2: Đối với học sinh:

Học sinh đọc câu chuyện mà giáo viên cung cấp theo từng cá nhân hoặc theo nhóm và trả lời câu hỏi

Bước 3:Giáo viên lắng nghe, phân tích, tổng hợp các ý kiến của học sinh đã

thảo luận

- Tiến trình thực hiện.

Khi dạy mục a phần 1 giáo viên cho học sinh xem các hình ảnh về quê hương, đất nước và các cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc qua việc trình chiếu

( Hai Bà Trưng đánh quân Đông Hán)

“ Các Vua Hùng đã có công dựng nước

Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”

GV đặt câu hỏi:

Xuất phát từ đâu mà ngay buổi đầu dựng nước ông cha ta đã thể hiện sức mạnh phi thường của mình trong đấu tranh chống giặc ngoại xâm?

HS trả lời:

Đó chính là lòng yêu nước

Qua các hình ảnh trên em hiểu lòng yêu nước là gì?

HS trả lời: Lòng yêu nước là tình yêu quê hương, đất nước và tinh thần sẵn sàng đem hết khả năng của mình phục vụ lợi ích của Tổ quốc.

Như vậy lòng yêu nước luôn hiển hiện trong suy nghĩ và hành động của mỗi con người Việt Nam trong mọi hoàn cảnh, điều đó được thể hiện ngay trong cuộc sống đời thường, những hình ảnh thể hiện sự dân dã, bình dị của người dân nơi làng quê yên bình, trong lao động sản xuất phục vụ cho quê hương, đất nước, từ những buổi học vỡ lòng mỗi người đều được thầy cô giáo dạy về tình yêu quê hương, đất nước, cũng như các nhà thơ, nhạc sĩ đã mang những hình ảnh đẹp của quê hương, đất nước vào những trang thơ, những nốt nhạc trầm bổng Ngay từ khi còn nằm trong nôi chúng ta cũng đã nghe mẹ kể qua những câu hát ru, ca dao tục ngữ ca ngợi vẻ đẹp của quê hương, đất nước, ca ngợi con người Việt Nam anh dũng, kiên cường, điều đó đã nuôi dưỡng tâm hồn của mỗi con người

( Triệu Trinh Nương đánh quân Đông Ngô)

Ru con con ngủ cho lành

Để mẹ gánh nước rửa bành cho voi Muốn coi lên núi mà coi Coi bà Triệu tướng cưỡi voi đánh gồng

Túi gấm cho lẫn túi hồng Têm trầu mũi mác cho chồng trẩy quân.

Khi dạy mục b phần 1:

Giáo viên sử dụng câu chuyện Lý Thường Kiệt đánh tan quân Tống trên dòng sông Như Nguyệt và ý nghĩa của bài thơ Thần

trận Như Nguyệt là một trận đánh lớn diễn ra trên một khúc sông Như Nguyệt ( Sông Cầu) vào năm 1077, đây là trận đánh có tính chất quyết định của cuộc chiến tranh Tống - Việt 1075 - 1077, đây là trận đánh cuối cùng của triều Tống trên đất Đại Việt, đánh bại hoàn toàn ý chí xâm lược Đại Việt của họ, buộc họ phải thừa nhận Đại Việt là một quốc gia

Nói đến chiến thắng của trận tuyến Như Nguyệt không thể không nhắc đến vai trò của bài thơ Thần, vì bài thơ có sức cổ vũ lớn đối với tinh thần quả cảm của các binh sĩ Đại Việt trong cuộc kháng chiến chống quân Tống, đồng thời cái thần của bài thơ đã uy hiếp tinh thần của quân Tống, khi nghe tiếng vọng của bài thơ nên đã hoảng sợ xéo đạp lên nhau mà chạy

Sông núi nước Nam Sông núi nước Nam, Vua Nam ở Rành rành định phận tại sách trời

Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời.

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường.

Sau một thời gian vận dụng phương pháp liên hệ lịch sử thông qua việc đưa các tư liệu lịch sử vào giảng dạy bài 14 lớp 10 đã đem lại một số kết quả tốt hơn, đa số học sinh đều tỏ ra hứng thú với phương pháp này, đặc biệt là việc vận dụng các kiến thức để phân tích các vấn đề tồn tại trong thực tiễn đời sống xã hội, qua đó các em đã rút ra được bài học cho bản thân trong việc nắm bắt kiến thức và

về thực trạng đạo đức cũng như tinh thần dân tộc của một bộ phận giới trẻ hiện nay,

từ đó lý giải vì sao tình trạng giới trẻ hiện nay không nhớ nhiều về lịch sử dân tộc thậm trí một số còn thờ ơ với vấn đề này Như vậy những tư liệu lịch sử này đã một phần nào đã tạo cơ hội cho các em ôn lại truyền thống dân tộc một cách dễ dàng, tuyên truyền và giáo dục thêm tinh thần yêu nước cho thế hệ học sinh hiện nay Đa

số các em chịu khó tìm tòi các câu chuyện lịch sử làm tư liệu, phân loại theo nội dung kiến thức và nắm kiến thức vững vàng hơn Các em có cơ hội trao đổi với nhau về nội dung các câu chuyện lịch sử mà giáo viên cung cấp hoặc tự mình tìm được Thông qua việc trao đổi, thảo luận nhóm, các em đã đưa ra thắc mắc, câu hỏi với giáo viên hoặc bạn bè mình Các em đã mở rộng tầm nhận thức và tự học hỏi được nhiều kinh nghiệm từ những câu chuyện lịch sử đó Như vậy các câu chuyện lịch sử đã phát huy tác dụng, góp phần giáo dục ý thức tự tôn dân tộc, lòng yêu nước cho các em

Trong quá trình giảng dạy một số bài cụ thể có vận dụng tư liệu lịch sử vào giảng dạy bài 14 GDCD lớp 10 đã thu được kết quả như sau:

Lớp Sĩ số

Xếp loại

10A1

0

3 Kết luận, kiến nghị

3.1 Kết luận

Việc sử dụng phương pháp liên hệ lịch sử thông qua việc lồng ghép các câu chuyện lịch sử trong dạy học môn GDCD lớp 10 nói riêng và vận dụng phương pháp này vào dạy các môn học ở trường THPT nói chung là việc làm hết sức cần

thiết trong việc trang bị cho các em những kiến thức lí luận cơ bản và những kiến thức thực tế để các em vững vàng hơn khi phân tích nhận định một vấn đề nào đó của cuộc sống Điều này càng quan trọng hơn khi xã hội càng phát triển, lối sống thực dụng xa rời thực tế, cội nguồn dân tộc đang ngày càng quên lãng trong suy nghĩ của nhiều thế hệ học sinh hiện nay, giáo dục các giá trị lịc sử, giáo dục lòng yêu nước cho các em là điều hết sức cần thiết, đặc biệt là từ sự kiện biển Đông hiện nay lại càng cấp thiết hơn lúc nào hết

Như vậy khi vận dụng phương pháp này vào dạy học bản thân tôi cũng đã thu được một số kết quả quan trọng như: khức sâu tình cảm của mình đối với quê hương đất nước, thêm yêu những giá trị, truyền thống tốt đẹp của cha ông đã dày công xây đắp nên, điều đó càng chúng tỏ mình cần phải làm gì để xứng đấng với những hi sinh to lớn của các thế hệ đi trước đã ngã xuống để chúng ta có một cuộc sống hạnh phúc hiện nay để từ đó cần phải biết truyền đạt lại cho các em cần phải biết trân trọng lịch sử, trân trọng cuộc sống không phí hoài tuổi trẻ của mình vào những trò chơi vô bổ, đồng thời qua đây tôi cũng tích lũy được nhiều kinh nghiệm, kiến thức trong giảng dạy.Từ đây tôi hi vọng sẽ nhận được sự góp ý nhiệt tình của đồng nghiệp để xây dựng thêm hệ thống phương pháp giảng dạy có hiệu quả cao nhất

3.2 Kiến nghị

Để thực hiện chương trình dạy học môn GDCD 10 mang lại hiệu quả cao tôi mạnh dạn đưa ra một số kiến nghị sau:

- Nhà trường nên đầu tư thêm về hệ thống tài liệu hỗ trợ cho việc đưa kiến thức pháp luật vào giảng dạy trong chương trình học: (tăng thêm đầu sách, báo )

- Tăng cường đầu tư và sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy nhằm cung cấp nhiều hình ảnh, câu chuyện lịch sử đến với học sinh

- Nhà trường và kết hợp với đoàn thanh niên tổ chức các buổi sinh hoạt ngoại khóa: thi tìm hiểu về truyền thống lịch sử dân tộc, hoạt động ngoài giờ lên lớp để đưa các câu chuyện lịch sử kể lại cho học sinh thảo luận tìm hiểu

- Đối với giáo viên cần tăng cường đầu tư về thời gian và các điều kiện khác để tìm tòi, nghiên cứu tài liệu phục vụ cho công tác giảng dạy