SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT HẬU LỘC 4 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ KỸ NĂNG GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM CẦN CÓ ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ TÌNH YÊU HỌC TRÒ CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ
Trang 1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THPT HẬU LỘC 4
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ KỸ NĂNG GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM CẦN CÓ
ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ TÌNH YÊU HỌC TRÒ
CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Người thực hiện: Nguyễn Trà Giang Chức vụ: Tổ trưởng chuyên môn SKKN thuộc lĩnh vực: Công tác chủ nhiệm
THANH HOÁ NĂM 2020
Trang 2MỤC LỤC
1 Mở đầu ……… ………
1.1 Lí do chọn đề tài ……….……… …
1.2 Mục đích nghiên cứu ……… ….………….…
1.3 Đối tượng nghiên cứu ……….…… ….…….…….…
1.4 Phương pháp nghiên cứu ……… ……… … …
1 1 2 2 2 2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm……… …………
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2 2 3 5 2.3.1 Tìm hiểu hoàn cảnh, phân tích tâm lý của từng đối tượng học sinh ……… 5
2.3.2 Gần gũi, chia sẻ, động viên học sinh 7 2.3.3 Phối hợp với phụ huynh học sinh 9 2.3.4 Giáo dục giới tính cho học sinh 11 2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường ………… …… …… 12
3 Kết luận, kiến nghị ……… ……….…………
3.1 Kết luận ……… …………
3.2 Kiến nghị ……….……… ………
13
13
13
Tài liệu tham khảo ……… ……… PL1
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT:
Trang 3MỘT SỐ KỸ NĂNG GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM CẦN CÓ
ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ TÌNH YÊU HỌC TRÒ
CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1 Mở đầu
Học sinh THPT còn gọi là tuổi thanh niên, là giai đoạn phát triển bắt đầu từ lúc dậy thì và kết thúc khi bước vào tuổi người lớn Tuổi thanh niên cũng thể hiện tính chất phức tạp và nhiều mặt của hiện tượng và ở tuổi này cũng đã xuất hiện một loại tình cảm đặc biệt – tình yêu nam nữ hay còn có thể được gọi là “tình yêu học trò”
Vấn đề nảy sinh tình cảm khác giới ở học sinh lứa tuổi tuổi trung học phổ thông hiện nay không còn là hiện tượng hiếm thấy, thậm chí có thể nói là khá phổ biến Điều này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó nguyên nhân căn bản là do những đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi Ở cái tuổi lãng mạn và bồng bột này, các em
dễ dàng có cảm tình với nhau qua một ánh mắt, một nụ cười, mến nhau vì tài hát hay, đàn giỏi, hay cũng có khi “yêu nhau” chỉ vì phục sức học của nhau… và muôn vàn lý do “chính đáng” khác để yêu nhau Bên cạnh đó, ngày nay với sự phát triển của công nghệ thông tin, các em cũng bị những tác động tiêu cực do được tiếp xúc quá sớm với các sản phẩm văn hóa không lành mạnh, khiến các em “trưởng thành” quá sớm
Là một giáo viên đã liên tục được giao làm công tác chủ nhiệm lớp từ khi mới
ra trường, tôi nhận thấy mặc dù đây là một thực tế rất phổ biến trong lứa tuổi học sinh phổ thông, nhưng không phải tất cả mọi phụ huynh và giáo viên đều nhìn nhận đúng vấn đề và đưa ra cách ứng xử hợp lý Với việc nhìn nhận vấn đề chưa thấu đáo, cho rằng “ chưa nứt mắt đã yêu” hay đó là một “ tai họa lớn” dẫn tới những cách giải quyết theo cách nghĩ của người lớn như can thiệp một cách thô bạo, ngăn cấm độc đoán đã dẫn tới những phản ứng tiêu cực ở trẻ Một số giáo viên đã làm mất đi sự tin tưởng của học trò với thầy cô khi cấm đoán một cách thiếu tế nhị hoặc gọi điện cho phụ huynh kể lể về hành vi “thích nhau” của học sinh
Trước vấn đề đặt ra và cũng từ kinh nghiệm của bản thân tôi nhận thấy vai trò của giáo viên chủ nhiệm cực kỳ quan trọng khi giải quyết những tình huống liên quan đến vấn đề tình cảm nam nữ của học sinh để từ đó có nội dung, phương pháp giáo dục thích hợp nhằm đem lại hiệu quả tối ưu trong hoạt động sư phạm Chính
vì vậy tôi mạnh dạn trình bày những kinh nghiệm của bản thân qua sáng kiến kinh nghiệm với đề tài “Một số kỹ năng giáo viên chủ nhiệm cần có để giải quyết vấn
đề tình yêu học trò của học sinh trung học phổ thông”
Trang 41.2 Mục đích nghiên cứu
- Trình bày những kinh nghiệm của bản thân về một số kỹ năng giải quyết vấn đề
“tình yêu học trò” của học sinh trung học phổ thông
- Trao đổi, học hỏi kinh nghiệm từ các đồng nghiệp để tìm ra những phương pháp hiệu quả nhất trong vấn đề giáo dục học sinh
- Học sinh lớp A6 khóa học 2018 – 2021 trường THPT Hậu Lộc 4
- Phương pháp phân tích tâm lý HS THPT
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.1.1 Thế nào là tình yêu tuổi học trò:
Tình yêu là thứ tình cảm thật khó định nghĩa và ai đó đã nói rằng nếu bạn định nghĩa được nó thì tức là đó không phải tình yêu thực sự Đó là những biểu hiện chân thành, trong sáng, cao thượng và đẹp đẽ của của tình yêu khi con người
đã ở độ tuổi chín chắn, có những hiểu biết sâu sắc kinh nghiệm cuộc sống Nhưng
tình yêu tuổi học trò thì không hoàn toàn là như vậy
Tuổi học sinh THPT là thời kì đạt được sự trưởng thành về mặt cơ thể Sự phát triển thể chất đã bước vào thời kì phát triển bình thường, hài hòa, cân đối Cơ thể của các em đã đạt tới mức phát triển của người trưởng thành, nhưng sự phát triển của các em còn kém so với người lớn Tuổi học trò, đây là khoảng thời gian
mà con người đang tiếp tục hình thành nhân cách Ông cha ta có câu:” Cha mẹ sinh con, trời sinh tính” Tính cách của mỗi người sẽ là điều quan trọng để cho và nhận tình yêu
Thực chất, việc tình yêu tuổi học trò xuất hiện là kết quả thường thấy của việc thay đổi tâm sinh lí ở cả nam và nữ Từ 14 – 15 tuổi trở đi, sự nhận thức rõ hơn về giới tính đã thôi thúc chúng ta nảy sinh tình cảm với bạn khác giới Lúc này, ta đã bắt đầu hình thành khái niệm “thích”, “yêu”, “kết”, “cặp đôi” Đặc biệt, cảm xúc của con người ở độ tuổi này lúc này cực kỳ nhạy bén và dễ thay đổi Tình yêu tuổi học trò có thể đó là mối tình yêu đơn phương với cô bạn ngồi cạnh, cùng lớp, cùng trường Hay mối tình học sinh đơn giản chỉ cần được cầm tay nhau đi dạo hay đưa đón nhau đi học mỗi ngày Đơn giản hơn là được nhìn thấy nhau khi tới trường Cũng có thể đó là tình yêu từ hai phía
Trang 52.1.2 Ảnh hưởng của tình yêu tuổi học trò
Rất nhiều người đã đặt ra câu hỏi tình yêu tuổi học trò là tốt hay xấu, liệu nó
có giúp cho học sinh trong quá trình học tập hay nó là một nỗi lo lớn cho phụ
huynh và nhà trường Câu trả lời tình yêu tuổi học trò có cả tác động tích cực lẫn tiêu cực lên học sinh nhưng chủ yếu là ảnh hưởng theo hướng tiêu cực
- Tác động tích cực
Nếu tình yêu trong sáng, lành mạnh có thể là động lực giúp đỡ nhau chăm chỉ, tiến bộ trong học tập hay có thể làm cho cuộc sống làm cuộc sống bớt nhàm chán
Bên cạnh đó tình yêu tuổi học trò sẽ trở thành động lực cho các cặp đôi vượt qua khó khăn, suy tư, sầu lo trong cuộc sống, tình yêu sẽ dạy cho ta cách quan tâm, lo lắng cho người khác Và điều quan trọng hơn là tình yêu tuổi học trò sẽ trở thành những kỉ niệm đẹp mà học sinh lưu giữ trong quá khứ để nuôi dưỡng tâm hồn mình, để có những kí ức đẹp nhớ về thời áo trắng
- Tác động tiêu cực
Cuộc sống không phải lúc nào cũng đầy ắp niềm vui và tiếng cười Nhiều khi chỉ vì tình yêu mà các bạn làm mất đi tương lai của mình Khi yêu các bạn đắm chìm vào trong những ảo ảnh mà tình yêu đem lại Ban đầu là chi phối, ảnh hưởng thời gian học tâp, kết quả học tập sa sút, sự chán trường học tập, không còn muốn tiếp tục phấn đấu nữa
Một vấn đề nguy hiểm hơn, ngày nay khi mạng xã hội ngày càng phát triển, con người ngày càng tránh xa thế giới thật cái thế giới mà hằng ngày hằng giờ chúng ta phải luôn phấn đấu cố gắng nỗ lực thật nhiều Bỏ biết bao mồ côi công sức tiền của vào nó để đi vào một nơi chỉ là ảo mang tên: Mạng xã hội Những nơi
mà chúng ta không phân biệt bạn là ai, đến từ đâu và là người như thế nào tự do yêu thích hay bình luận một vấn đề gì đó Và thứ tình yêu ảo cũng có thể đến từ đó Rồi những tư tưởng, quan điểm dễ dãi trong tình yêu do các em chưa nhận thức đúng đắn đã khiến nhiều em đi quá giới hạn dẫn đến những hậu quả đáng tiếc Nhiều học sinh luôn trong cảm giác lo sợ rình rập, tự kỉ với cuộc đời Và đau đớn hơn những nữ sinh còn trong thời gian cắp sách tới trường buộc phải thôi học ở nhà
Quả thực, tình yêu tuổi học trò có những ảnh hưởng tiêu cực không nhỏ đối với tuổi học trò và tương lai cuộc sống của mỗi chúng ta
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Đa số những bạn học sinh có tình cảm với nhau lúc còn trên ghế nhà trường đều không được thầy cô và gia đình ủng hộ, thậm chí còn bị phản đối gay gắt Nhiều phụ huynh còn tỏ ra quyết liệt Thậm chí có người còn canh giữ con em mình thật chặt, đến trường đúng giờ rước con về Về nhà, họ nhốt con lại, không
Trang 6cho đi đâu Đa số GV cũng phản đối việc học trò yêu nhau vì theo họ, học sinh yêu chỉ thấy toàn phiền toái: học hành sa sút, gây gổ, đánh nhau, dẫn đến hệ lụy không tốt Cho nên một số GV thường tìm cách tách các cặp đôi trong lớp hoặc liên hệ với gia đình để cấm cản Tất cả những việc làm này có thể sẽ dẫn đến những kết cục không thể lường trước được
Lớp A6 khóa học 2018-2021 mà tôi chủ nhiệm là một lớp theo khối D, cơ bản
có nền nếp, có ý thức học tập tốt Là lớp theo chuyên Tiếng Anh nhưng cũng học môn Ngữ Văn khá tốt nên các em có đời sống tâm lý tình cảm khá đa dạng, phong phú, bay bổn, lãng mạn, kết hợp với tâm lý của tuổi mới lớn nên vấn đề có những
em thích nhau trong lớp hoặc thích những học sinh lớp khác là điều không thể tránh khỏi Là một giáo viên chủ nhiệm nhiều năm, ngay từ khi nhận lớp chủ nhiệm bên cạnh tìm hiểu về năng lực học tập, năng lực hoạt động phong trào của học sinh, qua nhiều kênh thông tin tôi cũng nắm bắt các vấn đề liên quan đến tâm tư, tình cảm học sinh và đặc biệt là tình cảm khác giới của học sinh lớp mình chủ nhiệm
(Hai học sinh trong lớp chủ nhiệm)
Trang 7Sau nửa học kỳ 1 của năm học, qua quan sát, tôi nhận thấy một số học sinh trong lớp có những biểu hiện quan tâm đặc biệt với nhau Các em hay đi học cùng nhau, tan học cũng về cùng nhau, có những cử chỉ quan tâm nhau mặc dù không rõ ràng Và đáng chú ý hơn nữa là các em bắt đầu có những biểu hiện thay đổi trong việc thực hiện nền nếp trường lớp cũng như trong học tập Một số em đi học muộn, thậm chí có em còn nghỉ học vô lý do, nhiều hôm trên lớp mắt đỏ hoe, không chú ý đến lời thầy cô giảng Đôi lúc trên đường tôi bắt gặp các em đi cùng nhau nhưng các em có biểu hiện né tránh Khi trao đổi với các giáo viên bộ môn tôi phát hiện các em học sinh này đang có chiều hướng sa sút trong học tập, kết quả qua các bài kiểm tra miệng, kiểm tra định kỳ đang trên đà đi xuống
Vậy phải làm sao khi việc này khá tế nhị, phức tạp và không phải trường hợp nào cũng giải quyết giống trường hợp nào Trong việc này, vai trò của người giáo viên chủ nhiệm rất quan trọng Người giáo viên cần quan sát, phân tích và có những kỹ năng khéo léo khi phát hiện những vấn đề liên quan đến tình cảm khác giới của học sinh
Trước tình trạng đó tôi nhận thấy mình cần có những biện pháp phù hợp để
có thể giáo dục một cách hợp lý và giúp học sinh của mình nhận thức đúng đắn về khái niệm khái niệm tình yêu, những điều nên làm và không nên làm trong tuổi học trò
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1 Tìm hiểu hoàn cảnh, phân tích tâm lý của từng đối tượng học sinh
Nhiều phụ huynh và giáo viên khi phát hiện ra con em mình, học sinh của mình đang trong tình trạng “yêu” thì hoang mang, lo lắng Nhiều giáo viên chủ nhiệm ngay sau khi thấy học sinh có biểu hiện khác lạ đã gọi điện ngay cho phụ huynh, yêu cầu phụ huynh phải có những biện pháp mạnh mẽ để cấm đoán ngay lập tức vì lo sợ “chuyện chẳng lành” xảy ra Phụ huynh thấy GVCN thông báo nhiều khi cũng không suy xét kỹ càng rồi có những hành động cấm cản, thậm chí dùng những lời lẽ xúc phạm tới con em mình Tất cả những hành động và việc làm
ấy vô tình đã làm cho học sinh mất niềm tin và xa lánh thầy cô, giận giỗi bố mẹ, gia đình
Chính vì vậy, bản thân tôi sau khi nhận thấy học sinh của mình có những biểu
hiện tình yêu tuổi học trò, tôi đã bình tĩnh, suy xét và điều đầu tiên tôi làm là tìm
hiểu hoàn cảnh, phân tích tâm lý của từng đối tượng học sinh Mỗi học sinh có những hoàn cảnh khác nhau không ai giống ai; tính cách của các em khi thể hiện tình yêu tuổi học trò cũng khác nhau
Tôi không phủ định, ngăn cấm hay áp đặt này nọ việc HS yêu ở lứa tuổi THPT Đó là một dạng tình cảm trong sáng, hồn nhiên và tự nhiên phải có của tâm sinh lý lứa tuổi giai đoạn này Nhiều khi việc ngăn cấm không đúng cách của nhà trường, phụ huynh có thể dẫn đến những hậu quả khôn lường
Trang 8Tôi là GVCN nhưng tôi cũng là một người mẹ, khi nhận thấy vấn đề đang xảy
ra với HS của mình, tôi luôn xem đó như con cái của mình, tìm hiểu căn nguyên, gốc rễ của vấn đề trước khi đưa ra bất kỳ quyết định hay hành động nào
Ví dụ trường hợp học sinh V và T (tôi xin phép không đưa họ tên thật của các em vì lý do riêng tư) của lớp tôi chủ nhiệm, tôi phát hiện hai em rất hay đi cùng nhau, thậm chí tôi còn bắt gặp các em đi chơi với nhau ngoài giờ đến trường Qua tìm hiểu từ những học sinh ngoan, đáng tin cậy trong lớp tôi biết được hai em đã có tình cảm với nhau từ THCS, cụ thể là từ lớp 9 Gia đình cả hai em đề đã biết chuyện Gia đình em V (là học sinh nữ) mặc dù không tán thành chuyện của hai
em nhưng cũng không có những hành động thô bạo để cấm cản Gia đình em T bố
mẹ đều đi làm ăn xa, ở nhà với ông bà T thiếu thốn tình cảm và sự quan tâm chăm sóc của bố mẹ, trong khi đó HS V lại là một người luôn biết quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ người khác, chính điều đó đã làm HS T cảm động và yêu quý HS V Mặc
dù làm ăn xa nhưng khi biết chuyện bố mẹ HS T ra sức tác động để cấm cản mà không hề phân tích hay tâm sự cùng con, dẫn tới HS T càng ngày càng tỏ ra chống đối và ảnh hưởng tới tâm lý cũng như việc học hành Sau khi tôi đã tìm hiểu rõ ràng mọi vấn đề về hoàn cảnh, tôi đã gặp riêng gia đình em V và gọi điện trực tiếp cho phụ huynh em T ( không để hai em biết) để phân tích rõ tình huống của các em, yêu cầu phụ huynh quan tâm tới con cái nhiều hơn, tạo niềm tin ở con cái rồi mới phân tích về vấn đề tình cảm Mặt khác tôi cũng gặp riêng hai em, phân tích cho các em hiểu về những băn khoăn, trăn trở, lo âu của phụ huynh cho tương lai của con cái; tôi đã lấy bản thân như một ví dụ của người mẹ để HS T hiểu được tại sao
bố mẹ em lại phải ngăn cản tình cảm của các em Tôi nói rằng, tôi không hề can
Trang 9thiệp sâu vào đời sống riêng tư của các em nhưng tôi giúp các em hiểu được ở tuổi của các em bây giờ điều gì nên làm và không nên làm, điều gì là quan trọng nhất cho tương lai sau này Sau một thời gian, tôi nhận thấy HS T đã có những biểu hiện tích cực trong học tập Em năng nổ hơn trong các hoạt động của lớp, kết quả học tập dần đi lên
Còn có những học sinh khác nữa trong lớp tôi đã tìm hiểu hoàn cảnh, tâm lý
và đã tìm ra được những cách thức xử lý phù hợp cho từng đối tượng học sinh của mình Tôi đã rất vui mừng vì những gì mình đem lại cho các em đó là niềm tin vào thầy cô, gia đình và bạn bè
2.3.2 Gần gũi, chia sẻ, động viên học sinh
Tại sao có câu nói “ Cô giáo như mẹ hiền” “Mẹ thì hiền”, “mẹ cũng có thể nghiêm khắc nhưng bao giờ cũng yêu quý con, hiểu con và chia sẻ với con những điều con vướng mắc”, “mẹ luôn là chỗ dựa tin cậy mỗi khi con vấp ngã hoặc sai lầm”… Con người nói chung và học sinh cũng vậy, luôn khao khát được yêu thương, được vỗ về, an ủi Vậy nên, nếu người GVCN nào dành cho học sinh thái
độ, tình cảm như của mẹ dành cho con, hiệu quả công tác chủ nhiệm sẽ lớn hơn rất nhiều so với GVCN lạnh lùng, thờ ơ không gần gũi yêu thương học sinh
Khi thấy HS thể hiện tình yêu tuổi học trò, GVCN thay vì trách mắng, nghiêm khắc ngăn cấm, hãy là một người bạn cởi mở, chân thành, lắng nghe những tâm sự của các em
(Chúc mừng cô và các bạn nữ nhân ngày 20/10)
Trang 10Tôi đã từng hẹn gặp học sinh L., (là lớp trưởng năng nổ, nhiệt tình) sau giờ lên lớp ở một quán trà sữa như một người bạn để nói chuyện sau khi biết em đang thích một bạn học sinh nam lớp 12 (trên một lớp), là một học sinh cá biệt Học sinh nam này không phải là một học sinh chăm chỉ nhưng lại là một anh chàng ga lăng với các bạn nữ Ở cái tuổi còn suy nghĩ bồng bột, các HS nữ rất thích những bạn nam
có cá tính lạnh lùng và ga lăng Bạn HS nam này vì vậy được rất nhiều bạn nữ trong trường xem là “thần tượng” và trong số đó có HS lớp chủ nhiệm của tôi Tôi
đã để cho HS của mình kể về những cảm nhận của mình, sau đó tôi cũng kể lại cho
em những gì tôi đã từng trải qua Tôi cũng đã từng là học sinh, từng trải qua các cung bậc cảm xúc giống như em, nhưng bên tôi luôn có cha mẹ, có thầy cô, bạn bè cùng đồng hành, cùng giúp đỡ để tôi nhận ra được đâu là đúng, đâu là sai trên con đường mà tôi đang đi, những gì mà tôi đã làm HS của tôi rất vui vì được nghe câu chuyện của cô giáo mình và em cũng hiểu được ý nghĩa của câu chuyện mà tôi kể cho em là gì Từ sau đó em không còn có những mơ mộng viển vông, mà theo như lời sau này em kể lại là không còn những mơ mộng giống như những cảnh trong phim Hàn Quốc Sau đó một thời gian HS nam kia cũng nghỉ học và HS của tôi càng thấm thía những lời mà cô giáo mình từng nói
(Mừng sinh nhật cô)