KHƠI gợi HỨNG THÚ học tập môn hóa học THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA bảo vệ môi TRƯỜNG

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁTRƯỜNG THPT SẦM SƠN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TÊN ĐỀ TÀI KHƠI GỢI HỨNG THÚ HỌC TẬP MÔN HÓA HỌC THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Người thực h

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT SẦM SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI KHƠI GỢI HỨNG THÚ HỌC TẬP MÔN HÓA HỌC

THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

Người thực hiện: Vũ Thị Quỳnh Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc môn: Hoá Học

THANH HOÁ NĂM 2020

MỤC LỤC

Trang

- Mục lục

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 2 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh

2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động

giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 16

1 MỞ ĐẦU.

1.1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Trong dạy học, việc đổi mới phương pháp dạy học một cách phù hợp là rất cần thiết để đem lại hiệu quả cao nhất

Hiện nay, khi mục tiêu giáo dục của đảng nhà nước đặt ra cũng như nhu cầu của xã hội, đòi hỏi giáo dục phải đào tạo ra những con người phát triển toàn diện, không chỉ có kiến thức mà còn phải có năng lực, không chỉ lĩnh hội được kiến thức mà phải biết vận dụng kiến thức đó vào giải quyết các vấn đề thực tiễn, thì việc đổi mới phương pháp dạy học và hướng cho học sinh biết cách vận dụng kiến thức vào thực tiễn càng trở nên bức thiết hơn bao giờ hết Để học sinh thấy các kiến thức mình học là những kiến thức cần thiết, không xa thực tiễn biết vận dụng các kiến thức vào các hoạt động thực tế trong đời sống một cách hiệu quả, tạo hứng thú đem lại hiệu quả học tập cao nhất Đồng thời qua hoạt động ngoại khóa giúp học sinh phát triển kỹ năng sáng tạo, diễn thuyết của bản thân đảm bảo sự phát triển toàn diện cho học sinh

Đặc biệt, đối với học sinh lớp 10, do mục tiêu thi đậu vào lớp 10 THPT làm cho nhiều học sinh sao nhãng việc học môn Hóa ở bậc THCS, các em không

có nhiều kiến thức về môn học và sự hứng thú với môn học, nên việc tổ chức hoạt động ngoại khóa lồng ghép kiến thức hóa học vào vấn đề thực tiễn giúp các

em chủ động hiểu hơn về môn học, tác dụng của môn học và tạo hứng thú rất lớn cho học sinh, xây dựng lại lòng yêu thích với môn học từ đó nâng cao hiệu quả học tập

Xuất phát từ thực tiễn Trường THPT Sầm Sơn là trường đóng trên địa bàn Thành phố Sầm Sơn- thành phố du lịch- nơi thu hút rất đông khách du lịch và các hoạt động phục vụ du lịch mà mặt trái của nó là việc xả thải gây ô nhiễm môi trường Vì vậy, Tôi chọn đề tài “ KHƠI GỢI HỨNG THÚ HỌC TẬP MÔN HÓA HỌC THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG” nhằm giúp học sinh vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn ở chính địa phương mình Học sinh thấy được tính thiết thực của môn học, giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho các em, đồng thời kích thích sáng tạo của các em, rèn luyện kỹ năng sống và khơi gợi niềm hứng thú với môn Hóa Học của học sinh

1.2 MỤC ĐÍCH CHỌN ĐỀ TÀI

Tôi triển khai sáng kiến kinh nghiệm này với những mục đích như sau:

1.2.1 Đối với học sinh:

- Học sinh cũng cố kiến thức về clo; oxi; ozon… và các hợp chất đã học

- Học sinh được sáng tạo cách trình bày nội dung qua nhiều hình thức phong phú: thuyết trình, tranh ảnh, tiểu phẩm …

- Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho các em, liên hệ được thực trạng tại chính địa phương mình mà tương lai các em sẽ làm chủ

- Tạo hứng thứ với môn học, thấy được lợi ích và tính thiết thực của môn học từ đó việc học Hóa Học với các em là nhu cầu và đạt hiệu quả cao

1

1.2.1 Đối với giáo viên:

Khi triển khai đề tài này, tôi muốn bản thân mình tiếp cận và từng bước thực hiện xu hướng đổi mới giáo dục mà Bộ giáo dục đang hướng tới đó là dạy học gắn liền với thực tiễn, lĩnh hội kiến thức phát triển toàn diện với kỹ năng Đồng thời đây cững là một tài liệu giúp đồng nghiệp tham khảo và góp ý triển khai để việc học môn Hóa Học

1.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Trong sáng kiến kinh nghiệm này, tôi thực hiện với học sinh khối lớp 10 vào thời gian gần cuối năm học Hướng các em vận dụng kiến thức về clo; oxi; ozon … vào giải quyết vấn đề ô nhiễm thông qua nhiều hình thức khác nhau

1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ THỰC HIỆN ĐỀ TÀI.

Trong đề tài này, tôi sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cơ bản sau:

- Tham khảo các tài liệu, giáo trình, sách giáo khoa, giáo trình thí nghiệm… và các tài liệu khác có liên quan đến các vấn đề ô nhiễm môi trường không khí; ô nhiễm nguồn nước; ô nhiễm đất …

- Tham khảo tài liệu; thông tin liên quan có trên mạng internet sách báo tạp chí liên quan các vấn đề môi trường, thực trạng và giải pháp cho các vấn đề đó

- Phương pháp nghiên cứu, dạy học dự án, hoạt động nhóm

- Khảo sát thực tiễn ở trường trung học phổ thông, kết hợp với các phương pháp hỗ trợ như: quan sát, ghi chép, thăm dò ý kiến giáo viên và học sinh…

- Sử dụng sự hỗ trợ thiết bị dạy học hiện đại

- Sử dụng các phương pháp điều tra cơ bản: test - phỏng vấn - dự giờ…

- Thực nghiệm sư phạm ở hai lớp: + Lớp thực nghiệm: 10A2

+ Lớp đối chứng: 10A8

- Xử lý kết quả thực nghiệm bằng phương pháp thống kê

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận:

2.1.1 Những thuận lợi

- Học sinh đã có vốn kiến thức cơ bản về các chất hóa học O2; O3; Cl2; … tính chất và vai trò; ứng dụng của các chất trong đời sống

- Khi thực hiện SKKN này Tôi đã được nhà trường tạo điều kiện hết sức

về cơ sở vật chất để Tôi có thể hoàn thành một cách tốt nhất

- Tôi đã được sự hỗ trợ hết sức nhiệt tình từ các bạn đồng nghiệp cùng môn và khác môn về tài liệu, góp ý, đánh giá thẳng thắn từ đó giúp tôi hoàn thiện sáng kiến kinh nghiệm này

- Hiện nay công nghệ thông tin; internet phát triển rộng khắp nên bản thân tôi cũng như học sinh khi được giao nhiệm vụ chuẩn bị có thể tìm hiểu các thông tin trên mạng một cách dễ dàng

- Nhiều học sinh tự tin, sáng tạo trong triển khai nhiệm vụ.

2.1.2 Những khó khăn:

- Đối tượng thực hiện của SKKN này là học sinh lớp 10 nên các em còn

hạn chế một số kỹ năng công nghệ thông tin, kỹ năng triển khai ý tưởng, kỹ năng với môn học

- Việc tổ chức các hoạt động này đối với học sinh vẫn còn mới mẻ ở các trường THPT trong tỉnh cũng như ở trường THPT Sầm Sơn, đặc biệt trong phạm

vi môn Hóa Học nên kinh nghiệm tổ chức còn hạn chế

2.2 Hiện trạng hứng thú học tập của học sinh với môn Hóa học trước khi

áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:

Khi chưa áp dụng SKKN này hầu hết học sinh vẫn học môn Hóa học với tâm thế thụ động, các kiến thức học được nhanh quên do các em cảm thấy nhàm chán, khô khan xa rời thực tiễn Các em không biết học Hóa Học để làm gì? Nhất là với các học sinh định hướng tổ hợp bài thi THPTQG là KHXH thì các

em càng không quan tâm và có hứng thú học tập

Chính vì vậy, tôi thực hiện đề tài này nhằm thay đổi cách nhìn nhận về môn học của học sinh, tạo hứng thú học tập Học sinh thấy ý nghĩa và tác dụng thực tiễn của môn học

2.3 Nội dung

2.3.1 Chuẩn bị

* Chuẩn bị của học sinh.

+ Giáo viên giao nhiệm vụ chuẩn bị cho học sinh, mỗi nhóm một nội

dung [1]

3

Nhóm 1: Oxi và vấn đề ô nhiễm không khí

Gợi ý nội dung cần truyền đạt

- Tính chất của oxi ? Nguồn cung cấp oxi?

- Vai trò của oxi?

- Thực trạng nguồn không khí hiện nay?

- Nguyên nhân ? Giải pháp khắc phục?

- Liên hệ với bản thân và địa phương em?

Nhóm 3: Ozon và vấn đề lỗ thủng tầng ozon

Gợi ý nội dung cần truyền đạt

- Tính chất của ozon ?

- Vai trò của ozon?

- Thực trạng tầng ozon hiện nay?

- Nguyên nhân ? Giải pháp khắc phục?

- Liên hệ với bản thân và địa phương em?

Nhóm 2: Clo và vấn đề ô nhiễm nguồn nước

Gợi ý nội dung cần truyền đạt

- Tính chất của Cl2 ?

- Vai trò của Cl2?

- Thực trạng nguồn nước sạch hiện nay ?

- Nguyên nhân ? Giải pháp khắc phục?

- Liên hệ với bản thân và địa phương em?

+ Nhóm trưởng nhận nhiệm vụ cùng với các thành viên lên kế hoạch thực hiện

+ Hình thức thể hiện tự chọn: thuyết trình bằng tranh ảnh, powerpoint, hỏi đáp, kịch …

+ yêu cầu: Truyền tải được chủ đề của nhóm một cách dễ hiểu, có tính thực tiễn và có sự liên hệ thực tế, thể hiện được ý kiến cá nhân, ý kiến của nhóm

về vấn đề môi trường tại địa phương

+ Thời gian: Mỗi nhóm tối đa 20 phút

+ Phạm vi tổ chức hoạt động: Theo đơn vị lớp

* Chuẩn bị của giáo viên:

- Chuẩn bị các nội dung kiến thức liên quan đến clo, oxi, ozon

- Chuẩn bị tài liệu các vấn đề : ô nhiễm không khí, ô nhiễm nước, lỗ thủng tầng ozon

- Cùng học sinh chuẩn bị cơ sở vật chất cần thiết cho buổi hoạt động

- Duyệt nội dung góp ý hoàn thiện các nội dung của từng nhóm

2.3.2 Kết quả chuẩn bị của các nhóm

Nhóm 1: Oxi và vấn đề ô nhiễm không khí

- Hình thức: Diễn kịch “ Ô nhiễm không khí và sức khỏe con người”

- Nội dung:

Bối cảnh 1: Tại bãi biển Sầm Sơn vào một buổi chiều hè

Trâm Anh ( cháu gái – đang là học sinh) đang cùng bà đi dạo ( bà nhiều tuổi mắc bệnh cao huyết áp, hen suyễn)

Bà: Không khí tại bãi biển Sầm Sơn mình thật trong lành và mát, dễ chịu cháu nhỉ.

Cháu: Vâng ạ! Không khí này rất tốt cho sức khỏe đấy ạ Nên Sầm Sơn mình luôn thu hút rất đông khách về nghỉ đấy bà.

Hai bà cháu dừng nghỉ chân tại ghế đá nơi công viên cạnh bờ biển và nói chuyện

Cùng lúc đó ngay ghế bên cạnh có 2 bạn học sinh Mai ( học sinh ngoan)

và Hoàng ( một học sinh nam còn thường xuyên vi phạm nề nếp – gia đình có điều kiện, bố mẹ kinh doanh khách sạn)

Hoàng châm thuốc lá hút nhả khói rất thản nhiên

Mai: Cậu bỏ ngay thuốc lá đi

Hoàng: Việc của cậu à

Lúc đó ở ghế bên cạnh bà ngửi thấy mùi thuốc lá cảm thấy khó chịu, nên Trâm Anh sang nhắc nhở

Trâm Anh: Bạn ơi, bạn nên bỏ ngay thuốc lá đi, hút thuốc rất độc hại cho bạn và cho những người xung quanh

Hoàng: Đây đâu phải công viên nhà cậu Cậu không thích thì đi chỗ khác.

Mai: Trâm Anh nói đúng đấy Cậu có biết trong khói thuốc có 7000 hóa chất khác nhau trong đó 250 loại có thể gây ung thư[3] Nó cũng là nguyên nhân gây ô nhiễm không khí thứ mà cậu đang hít thở đấy.

Trâm Anh và Mai cố gắng giải thích cho Hoàng về tác hại của khói thuốc và sự ô nhiễm nguồn không khí nhưng Hoàng không nghe và đã xảy ra sự cãi cọ to tiếng giữa Hoàng, Mai và Trâm Anh

Trong lúc đó, bà cảm thấy mệt và khó chịu khi hít phải không khí có khói thuốc nên Mai và Trâm Anh phải nhờ thêm người xung quanh đưa bà về nhà Để Hoàng một mình lại với sự ân hận nhìn theo bà và những gì mình vừa gây ra

Bối cảnh 2:

Hoàng về nhà thì gặp ngay đoàn khách du lịch vừa vào khách sạn nhà mình đang truyện trò vui vẻ

Khách 1: Vừa vào đến đất Sầm Sơn là thấy không khí thật trong lành, mát

mẻ, khỏe hẳn người.

Khách 2: Chẳng bù cho không khí ô nhiễm đầy khói bụi đến ngạt thở ở thành phố mình Xe cộ đông đúc xả khí cũng đã đủ ô nhiễm, cộng thêm các nhà máy thải khí và số lượng người đông như thế nên đến oxi để thở cũng không đủ, chưa nói đến những lúc gặp mấy cậu thanh niên hút thuốc ngay chỗ đông người.

Nghe được cuộc nói chuyện ngắn của 2 vị khách, Hoàng cảm thấy mình cần làm gì đó Cầm máy gọi cho Mai hỏi thăm sức khỏe của bà và xin lỗi vì hành vi của mình Mai hẹn Hoàng ngày mai đi tham dự buổi hoạt động ngoại khóa về môi trường tại lớp 10A2 với mình

Bối cảnh 3: Tại buổi hoạt động ngoại khóa

Hoàng đã được nghe các bạn trao đổi về các vấn đề:

- O2 chỉ chiếm 20% thể tích không khí nhưng có vai trò vô cùng quan trọng trong việc duy trì sự sống và sức khỏe cho con người, động thực vật[1]

- O2 có nguồn cung cấp là từ cây xanh[1]

- Hiện nay không khí đang bị ô nhiễm ngày càng nặng do: Tự nhiên ( hoạt động núi lửa, cháy rừng, do bảo cát ….) và do con người ( do công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp các nhà máy và các cơ sở công nghiệp xả thải, hoạt động nông nghiệp sử dụng phân bón thuốc trừ sâu bừa bải, do dịch vụ buôn bán xả thải, chất thải sinh hoạt cũng như các hoạt động vui chơi giải trí và

sự phát triển của các phương tiện giao thông…)[4]

- Sự ô nhiễm không khí gây tác hại vô cùng lớn đến sức khỏe con người: Bệnh hen phế quản, các bệnh về hô hấp, ung thư, tim mạch… [4]

- Các biện pháp góp phần giảm ô nhiễm không khí: Nâng cao ý thức bảo

vệ môi trường cho con người chú trọng giáo dục ý thức cho thế hệ trẻ, Sản xuất công nghiệp phải được xử lí chất thải trước khi xả vào môi trường, giảm tối thiểu các phương tiện giao thông cá nhân tăng cường sử dụng phương tiện công cộng…, sử dụng đúng cách các loại thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp không xả thải sinh hoạt bừa bãi và đặt biệt trồng và bảo vệ nguồn cung cấp oxi

từ cây xanh[4]

5

Sau khi nghe các vấn đề về ô nhiễm không khí mà các bạn trong buổi hoạt động ngoại khóa trao đổi Hoàng đã hiểu ra và xin đề xuất ý kiến về việc tổ chức các hoạt động bảo vệ môi trường ngay tại Sầm Sơn trong dịch hè này

- Tham gia đội tình nguyện tuyên truyền và giữu gìn vệ sinh môi trường tại biển Sầm Sơn do Thành Đoàn Sầm Sơn và Đoàn trường THPT Sầm Sơn tổ chức Đội tình nguyện thường xuyên tham ra dọn rác tại bãi biển, tuyên truyền nhắc nhở người dân và du khách trong việc bảo vệ môi trường

- Góp ý và có các phương pháp xử lý rác thải ngay trong các hoạt động sinh hoạt, kinh doanh ngay tại khách sạn nhà hàng của gia đình và những người thân tạo môi trường du lịch thân thiện góp phần làm cho Sầm Sơn trở thành -THÀNH PHỐ XANH

Một số hình ảnh trong tiểu phẩm của nhóm 1:

Hình ảnh trong vở kịch chủ đề “ ô nhiễm không khí và sức khỏe con người”

Hành động thiết thực của học sinh trong công tác bảo vệ môi trường

Nhóm 2: Clo và vấn đề ô nhiễm nguồn nước.

+ Hình thức thuyết trình

+ Nội dung chuẩn bị của học sinh

Clo hay chlorine là nguyên tố hóa học trong bảng tuần hoàn nguyên tố có

ký hiệu Cl và thuộc chu kì 3 của bảng tuần hoàn Clo có ái lực điện tử cao nhất

và có độ âm điện đứng thứ 3 trong tất cả các nguyên tố[1]

Clo tồn tại ở 2 dạng đó là dạng lỏng và dạng khí

+ Ứng dụng của Clo trong sinh hoạt và sản xuất

- Clo được biết đến chủ yếu trong điều chế nhựa PVC cũng như các chất dẻo hay cao su[1]

- Clo có tác dụng khử trùng.Chủ yếu dùng khí Clo là phổ biến nhất Khi dùng trong xử lý nước, dưới môi trường áp suất cao và làm lạnh, Clo được

chuyển hóa ở dạng lỏng[1]

- Người ta sử dụng khí Clo ở dạng axít hipoclorơ HClO để khử trùng trong hồ bơi, hệ thống cấp nước, xử lý nước thải[1]

- Clo được dùng trong quá trình sản xuất giấy, thuốc nhuộm, thuốc trừ sâu, sơn… và nhiều đồ vật sử dụng hàng ngày khác[1]

Ngoài ra, nó là nguyên liệu để sản xuất nhiều hợp chất hữu cơ và vô cơ[1]

Một số ứng dụng của Clo

+ Thực trạng ô nhiễm nguồn nước.

Tại các khu công nghiệp hàng trăm đơn vị sản xuất lớn nhỏ, hàng tấn nước thải rác thải chưa qua xử lý đã xả trực tiếp vào đường ống, các chất ô nhiễm hữu cơ, các kim loại còn nguyên trong nước đã thâm nhập vào nguồn nước[4]

Ở các thành phố, rác thải sinh hoạt được vứt lung tung, ngổn ngang làm tắc đường cống, nước không thoát được, nên cứ mỗi trận mưa đến ngừời ta lại phải đi thông cống để thoát nước Những con sông Nhuệ, sông Tô Lịch đen kịt, bốc mùi hôi vì rác thải[4]

7

Ở nông thôn do điều kiện sinh hoạt còn khó khăn, cơ sở lạc hậu, các chất thải sinh hoạt và cả gia súc, gia cầm chưa qua xử lý đã thấm xuống các mạch nước ngầm, nếu sử dụng nước ngầm không xử lý sẽ có khả năng mắc các bệnh

do nước gây ra[4]

Bên cạnh đó, việc lạm dụng phân bón và các chất bảo vệ thực vật trong sản xuất nông nghiệp dẫn đến các kênh mương, sông hồ bị ô nhiễm ảnh hưởng đến sức khỏe con người[4]

Theo thống kê mỗi năm có đến 9000 người chết vì ô nhiễm nguồn nước,

và phát hiện 100.000 trường hợp ung thư mỗi năm mà nguyên nhân chính là do

sử dụng nguồn nước ô nhiễm Khảo sát 37 xã mang tên “làng ung thư” đã có 1.136 người chết vì các bệnh ung thư Ngoài ra, còn có 380 người ở các xã lân cận cũng chết bởi ung thư[5]

Tình trạng nước thải và rác thải làm ô nhiễm nguồn nước[5].

+ Nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước

( 1) Từ rác thải sinh hoạt

Mỗi ngày có một lượng lớn rác thải sinh hoạt trong quá trình sinh hoạt, vệ sinh của con người từ các hộ gia đình, bệnh viện, khách sạn, cơ quan trường học thải ra môi trường mà không qua xử lý[4]

Thành phần cơ bản của nước thải sinh hoạt là các chất hữu cơ dễ bị phân hủy sinh học (cacbohydrat, protein, dầu mỡ, chất dinh dưỡng, chất rắn) Tùy theo mức sống và lối sống mà lượng nước thải cũng như tải lượng các chất có trong nước thải của mỗi người trong một ngày là khác nhau Nói chung mức sống càng cao thì lượng nước thải và tải lượng thải càng cao Do đó, bệnh tật có điều kiện để lây lan và gây ô nhiễm môi trường[4]