Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng cháy, chữa cháy và kỹ năng thoát hiểm khi có hỏa hoạn cho cán bộ giáo viên, nhân viên và học sinh trường phổ thông dân tộc nội trú THCS huyện thường xuân

Do đó, trang bị những kỹ năng thoát hiểm khi có hỏa hoạn xảy ra sẽ giúp cán bộ giáo viên, nhân viên, học sinh bình tĩnh và biết cách xử lý các tình huống một cách an toàn nhất.. Mục đích

MỤC LỤC

8 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 3

9 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh

nghiệm

5

10 2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 6

11 2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 12

1 Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài

Trường học là môi trường cần phải bảo đảm nghiêm ngặt về vấn đề phòng cháy, chữa cháy Chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể gây hậu quả khôn lường Do

đó, trang bị những kỹ năng thoát hiểm khi có hỏa hoạn xảy ra sẽ giúp cán bộ giáo viên, nhân viên, học sinh bình tĩnh và biết cách xử lý các tình huống một cách an toàn nhất

Như mọi người đều biết phòng cháy, chữa cháy là một việc hết sức quan trọng Công tác phòng cháy, chữa cháy giúp làm hạn chế đến mức thấp nhất những rủi ro mà cháy nổ gây ra về người và tài sản của Nhà nước, nhân dân Cháy nổ trong đời sống hàng ngày rất dễ xảy ra, nếu không có những biện pháp kịp thời thì sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng, thiệt hại về người và tài sản, đặc biệt có thể ảnh hưởng đến những khu vực lân cận

Để nâng cao hiệu quả trong công tác phòng cháy, chữa cháy, chúng ta cần nâng cao ý thức tự giác, trách nhiệm của mọi người, của học sinh Bên cạnh đó, trang bị cho mọi người những kiến thức cơ bản khi có cháy nổ xảy ra

Mục đích của công tác phòng cháy, chữa cháy là giúp ngăn chặn, hạn chế đến mức thấp nhất những vụ cháy nổ xảy ra; Phát hiện sớm những nguyên nhân làm cháy nổ, giúp tránh những trường hợp xấu xảy ra làm thiệt hại người và tài sản của cá nhân, nhà trường

Trước những nguy cơ cháy nổ có thể xảy ra bất kỳ lúc nào, đồng thời nếu xảy ra cháy nổ thì cán bộ giáo viên, nhân viên và học sinh cần làm thế nào để phòng cháy, chữa cháy tại trường học có hiệu quả ? và làm thế nào để có kỹ năng thoát hiểm khi có hỏa hoạn ?

Chính vì lẽ đó nên tôi đã nghiên cứu và chọn đề tài: “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng cháy, chữa cháy và kỹ năng thoát hiểm khi có hỏa hoạn cho cán bộ giáo viên, nhân viên và học sinh trường phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở, huyện Thường Xuân”.

1.2 Mục đích nghiên cứu

Chỉ đạo, tuyên truyền cho cán bộ giáo viên, nhân viên học sinh có được những kiến thức về phòng cháy, chữa cháy và kỹ năng thoát hiểm khi có hỏa hoạn trong nhà trường và thái độ trong việc phòng cháy, chữa cháy cụ thể như sau:

* Kiến thức:

- Sự cháy là gì ? Đám cháy là gì ? Các yếu tố để hình thành sự cháy, dấu hiệu nhận biết sự cháy, phân loại đám cháy và chất chữa cháy; cách sử dụng một

số phương tiện chữa cháy thông dụng

- Trang bị những kiến thức về phòng cháy chữa cháy cho giáo viên, học sinh khi có hỏa hoạn xảy ra

* Kỹ năng: Rèn những kỹ năng cần thiết về phòng cháy, chữa cháy và

thoát hiểm khi có hỏa hoạn

* Thái độ:

- Thận trọng khi sử dụng các vật dễ gây cháy nổ ở mọi lúc, mọi nơi

- Biết sống có trách nhiệm đối với bản thân, gia đình và xã hội

- Biết tuyên truyền những quy định của pháp luật về phòng cháy, chữa cháy

và những kỹ năng sống có liên quan để cán bộ giáo viên, nhân viên học sinh hiểu

rõ và làm theo

- Tạo ra một phong trào rộng lớn giúp cán bộ giáo viên, nhân viên và các

em học sinh trang bị những kĩ năng cần thiết để phòng cháy, chữa cháy và thoát hiểm khi có hỏa hoạn

1.3 Đối tượng nghiên cứu

- Giáo viên, học sinh trường phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở, huyện Thường Xuân

- Cách phòng cháy, chữa cháy và kỹ năng thoát hiểm khi có hỏa hoạn ở trường phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở, huyện Thường Xuân

1.4 Phương pháp nghiên cứu

+ Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết;

+ Phương pháp điều tra khảo sát thực tế;

+ Phương pháp thu thập thông tin;

+ Phương pháp thống kê

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Cùng với việc nghiên cứu tham khảo trên mạng Internet và đặc biệt là sự tư vấn của Trung úy Lê Sỹ Doanh công an huyện Thường Xuân để có được kiến thức

về cháy, nổ cụ thể như sau:

* Sự cháy là gì? Đám cháy là gì ?

- Sự cháy là phản ứng hóa học có tính tỏa nhiệt và phát ra ánh sáng

- Đám cháy: Là trường hợp xảy ra cháy không kiểm soát được có thể gây thiệt hại về người, tài sản và ảnh hưởng tới môi trường

* Những yếu tố hình thành sự cháy: Có ba yếu tố hình thành sự cháy

- Chất cháy:

+ Chất cháy ở thể rắn: Gỗ, cao su, bông, vải, lúa, gạo, giấy, nhựa, vv… + Chất cháy ở thể lỏng: Xăng, dầu, benzene, axêtôn…

+ Chất cháy ở thể khí: axêtylen (C2H2), oxitcacbon (CO), mê tan (CH4), gas

- Nguồn nhiệt:

+ Ngọn lửa trần: Ngọn lửa của lò đốt, lò phản ứng nhiệt; bếp đun nấu, thắp hương, hút thuốc; ngọn lửa hàn cắt kim loại

+ Nguồn nhiệt hình thành do sự gia tăng nhiệt độ của khí khi bị nén + Nguồn nhiệt hình thành do phản ứng hóa học sinh nhiệt

+ Nguồn nhiệt hình thành do năng lượng điện: Chập mạch, quá tải, điện trở tiếp xúc, sự truyền nhiệt của các thiết bị đốt nóng hay các thiết bị tiêu thụ điện khác

- Nguồn ôxi: Ôxi trong không khí, Ôxi do phản ứng hóa học tạo ra, Ôxi

có sẵn trong chất cháy

Khi chất cháy, ôxi, nguồn nhiệt tiếp xúc với nhau trong một không gian

và thời gian nhất định thì gây cháy

Ba yếu tố hình thành sự cháy.

* Ba dấu hiệu cơ bản để nhận biết đám cháy:

- Mùi vị: Tùy thuộc vào chất bị cháy: Mùi khét: cháy điện, cao su, sợi

bông,…; mùi thơm: mật, đường; mùi khí sốc: SO2, SO3, Clo

- Khói: Là sản phẩm của sự cháy, sinh ra từ các chất cháy, chất cháy khác

nhau sẽ có màu sắc khác nhau, màu sắc của khói phụ thuộc vào điều kiện cháy

đủ không khí hoặc thiếu không khí

- Ánh lửa và tiếng nổ: Là đặc trưng của phản ứng cháy.

* Vì sao trong các vụ cháy, ngạt khói là nguyên nhân chủ yếu gây chết người ?

Hầu hết những người chết trong đám cháy là do hít khói chứ không phải

bị bỏng Khói dễ dàng phát tán, dẫn đến mất phương hướng, khó nhìn nên nạn

nhân càng khó thoát ra ngoài Theo thống kê của tạp chí y khoa eMedicineHealth,

ngạt khói chiếm 50 - 80% nguyên nhân tử vong trong các vụ hỏa hoạn Trong khói hỏa hoạn có gì, xử lý sao để sống sót?

Theo Hiệp hội Chống hỏa hoạn Quốc gia Mỹ, khói trong đám cháy gây chết người vì chứa những thành phần sau: Các hạt nhỏ không bị đốt cháy, bị đốt cháy một phần hoặc hoàn toàn rất nhỏ đến mức vượt qua bộ lọc của hệ hô hấp để tới phổi Một số hạt rất độc trong khi những loại khác gây khó chịu cho mắt và hệ tiêu hóa Các loại hơi giống sương mù đầu độc cơ thể nếu được hít hoặc thấm qua da Các loại khí độc mà phổ biến nhất là carbon monoxide (CO) khiến cơ thể thiếu hụt oxy, làm tổn thương hệ thần kinh, đẩy nạn nhân vào trạng thái hôn mê, bất tỉnh hoặc nặng hơn là tử vong Chỉ 0,1% CO trong không khí cũng gây nguy hiểm cho tính mạng Ngoài ra, hidro xyanua (HCN) xuất hiện khi nhựa bị đốt cản trở tế bào

hô hấp Đồ gia dụng sử dụng vật liệu vinyl nếu cháy sinh ra phosgene; ở mức độ thấp gây ngứa mắt, viêm họng còn ở mức độ cao gây sưng phổi, tử vong

Ngoài khói độc, đám cháy giảm oxy trong không khí bằng cách tiêu thụ oxy hoặc thay thế nó với loại khí khác Oxy xuống dưới nồng độ tiêu chuẩn 21% dẫn đến những tác hại như sau:

Nồng độ oxy trong

21% Không có tác hại 17% Khả năng phối hợp bị ảnh hưởng 12% Nhức đầu, chóng mặt, buồn nôn, mệt mỏi

6% Ngừng thở, ngừng tim, tử vong Nhiệt cũng là mối đe dọa hệ đến hô hấp Không khí đạt đến độ nóng nhất định đủ khả năng giết người chỉ bằng một hơi thở

Trước mối nguy hiểm về tính mạng con người nêu trên, cần phải có biện pháp, kỹ năng sử lý tình huống để thoát hiểm khi có hỏa hoạn, để giảm thiểu thiệt hại do cháy nổ gây ra

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

* Thực trạng:

Trường phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở Thường Xuân là đơn vị nuôi học sinh ăn ở, sinh hoạt tập thể 24/24 giờ trong ngày với 240 em học sinh Bản thân là một quản lý, nhận thấy nhà trường cũng đã trang bị phương tiện chữa cháy song còn mang tính chất đối phó, sơ sài, thiếu hoặc không đúng về chủng loại, số lượng Trong các phòng học, phòng học bộ môn và đặc biệt là các phòng ở, bếp ăn của học sinh còn thiếu nội quy phòng cháy chữa cháy, biển cấm lửa, cấm hút thuốc và bình chữa cháy mi ni

Đa số cán bộ giáo viên, nhân viên và các em học sinh còn thiếu kiến thức phòng cháy chữa cháy, chưa biết sử dụng phương tiện chữa cháy, chưa có kỹ năng thoát hiểm khi có hỏa hoạn

Cụ thể số lượng cán bộ giáo viên, nhân viên và học sinh được khảo sát về kiến thức phòng cháy chữa cháy và kỹ năng thoát hiểm khi có cháy nổ xảy ra, trong thời điểm đầu học kỳ I năm học 2018-2019 như sau:

STT

Cán bộ,

giáo viên,

nhân

viên, học

sinh

Tổng số

Hiểu biết về kiến thức phòng cháy, chữa cháy

và kỹ năng thoát hiểm khi có hỏa hoạn

Chưa hiểu biết hoặc biết không rõ về kiến thức phòng cháy, chữa cháy

và kỹ năng thoát hiểm khi có hỏa hoạn

1

Cán bộ,

giáo viên,

nhân viên

* Nguyên nhân: Từ thực trạng trên bản thân đã tìm hiểu có một số nguyên

nhân sau:

+ Về phía nhà trường: Trong chỉ đạo điều hành, đôi lúc chưa thật quyết

liệt đối với công tác này, chưa giám sát, kiểm tra đôn đốc thường xuyên, chưa thực sự quan tâm, chú trọng đến công tác phòng cháy, chữa cháy, chỉ dành phần lớn thời gian, kinh phí cho các hoạt động dạy - học và một số hoạt động phong

trào, việc tuyên truyền nhắc nhở cán bộ giáo viên, nhân viên và các em học sinh còn chưa được chú trọng

+ Về phía giáo viên, nhân viên: Trong giảng dạy cũng như trong công

việc chưa thật sự coi trọng việc phòng cháy, chữa cháy, công tác phối hợp tay ba chưa chặt chẽ

+ Về phía học sinh: Các em học sinh nhà trường chủ yếu là học sinh dân tộc

sống ở vùng cao việc nhận thức về cháy còn thiếu, chưa được tuyên truyền giáo dục

về kiến thức phòng cháy, chữa cháy và kỹ năng thoát hiểm khi có hỏa hoạn Chính vì vậy các em còn xem nhẹ vấn đề cháy nổ

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

* Các giải pháp về phòng cháy, chữa cháy:

2.3.1 Về phía Ban giám hiệu nhà trường:

- Đầu năm học Hiệu trưởng ra quyết định kiện toàn tổ phòng cháy, chữa cháy Tổ chức tốt tổ phòng cháy cơ động, thường trực sẵn sàng tham gia chữa cháy kịp thời

- Ban giám hiệu nhà trường phải xây dựng phương án phong cháy, chữa cháy, phương án thoát nạn và kết hợp với công an huyện, tổ chức buổi tập huấn các phương án, cách sử dụng các trang thiết bị chữa cháy hiện có cho cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh nhà trường

- Toàn trường thực hiện phong trào: “Phòng cháy, chữa cháy để đảm bảo

an toàn tại trường học”, thông qua các hoạt động cụ thể đã và đang tiến hành như:

Tổ chức cuộc thi: “Tìm hiểu và tuyên truyền về phòng cháy, chữa cháy”, có giải thưởng cho cá nhân và tập thể nhân dịp “Tháng an toàn phòng

cháy, chữa cháy, ngày toàn dân phòng cháy, chữa cháy ngày 4/10”, giúp các em học sinh nhận thức sâu sắc về thực trạng, nguyên nhân, hậu quả của cháy nổ cũng như những quy định của pháp luật về phòng chống cháy nổ

Các thầy, cô giáo trong Ban giám hiệu nhà trường trao phần thưởng

cho tập thể và cá nhân học sinh đạt giải trong cuộc thi “Tìm hiểu và tuyên truyền về phòng cháy, chữa cháy” năm học 2019-2020.

- Đưa vào Nội quy nhà trường những quy định phòng cháy, chữa cháy như: Cấm nghịch lửa, diêm, các thiết bị sinh lửa, sinh nhiệt, các thiết bị điện trong lớp, trong trường, tất cả các ổ điện ở phòng ở và phòng học đều ngắt điện (các ổ điện còn lại đều có hộp bảo vệ được khóa, mở khi sử dụng); ngắt các thiết

bị điện khi ra khỏi lớp học, phòng ở Nếu học sinh vi phạm nội quy phải có biện pháp xử lí nghiêm để không tái phạm lần sau

- Tổng phụ trách Đội viết bài có nội dung là những kiến thức cơ bản phòng cháy, chữa cháy và kĩ năng thoát hiểm khi có hỏa hoạn để trong các buổi sinh hoạt tập thể dưới cờ, sinh hoạt 15 phút, sinh hoạt cuối tuần, tuyên truyền, trang bị cho học sinh những kiến thức, kỹ năng cơ bản về vấn đề này

- Hiệu trưởng nhà trường tuyên truyền về nội dung phòng cháy, chữa cháy

và kỹ năng thoát hiểm khi có hỏa hoạn thông qua các buổi sinh hoạt tập thể dưới

cờ đầu tuần

Cô giáo Cầm Thị Hoàn, Hiệu trưởng nhà trường đang tuyên truyền về nội dung phòng cháy, chữa cháy và kỹ năng thoát hiểm khi có hỏa hoạn trong buổi sinh hoạt dưới cờ đầu tuần.

- Tổ chức các buổi ngoại khóa, hoạt động ngoài giờ lên lớp có nội dung phong phú như (đóng kịch, hùng biện, gặp gỡ giao lưu với các chú công an ) để tuyên truyền, trang bị cho chúng em kiến thức phòng cháy, chữa cháy và kỹ năng thoát hiểm khi có hỏa hoạn

- Nhà trường cần trang bị đầy đủ nội quy phòng cháy, chữa cháy, tiêu lệnh chữa cháy, bình chữa cháy tại các khu phòng học, phòng ở, nhà bếp, phòng học bộ môn, phòng thư viện, phòng máy tính và để ở nơi dễ thấy, dễ

sử dụng nhất

Khu phòng học trường phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở

huyện Thường Xuân, được lắp đặt nội quy, tiêu lệnh và bình chữa cháy.

- Tăng cường trang bị thêm thang, thùng cát tại những nơi có nguy cơ cháy nổ; sửa chữa, thay thế kịp thời hệ thống điện đã cũ hoặc bị cháy, chập

- Xây bể chứa nước, máy bơm đường ống dẫn nước phục vụ cho các phòng học trong trường khi có cháy xảy ra

- Ban giám hiệu nhà trường tăng cường công tác kiểm tra định kỳ và đột xuất hệ thống điện, thiết bị điện; phòng học bộ môn, thư viện, phòng máy tính, phòng ở và vệ sinh lớp học; tình trạng hoạt động của các phương tiện chữa cháy được trang bị để phát hiện và khắc phục kịp thời các thiếu sót về phòng cháy, chữa cháy giúp xử lý tốt các tình huống cháy xảy ra

- Học sinh toàn trường thực hiện ký cam kết không sử dụng chất gây cháy

nổ trong năm học

- Mỗi lớp học cần có “Góc an toàn”

2.3.2 Về phía giáo viên, nhân viên:

- Chỉ đạo cho các thầy, cô giáo bộ môn dành những tiết học ngoại khóa hay thực hành và giáo viên Tổng phụ trách Đội, thầy cô giáo chủ nhiệm dành tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp, tích hợp giáo dục về phòng cháy, chữa cháy

để học sinh được bày tỏ hiểu biết của mình về phòng cháy, chữa cháy trong trường học Qua đó học sinh nâng cao nhận thức về phòng chống cháy nổ và

kĩ năng thoát hiểm khi có hỏa hoạn

- Đối với nhân viên trong quá trình nấu ăn ở bếp phải thực hiện việc kiểm tra an toàn tất cả các thiết bị như ga, điện đồng thời không cho học sinh nghịch vào các thiết bị này

- Nhân viên bảo vệ phải thường xuyên theo dõi các vị trí của nhà trường qua hệ thống qua camera kiểm soát khi có cháy xảy ra để có phương

án chữa cháy

2.3.4 Về phía học sinh:

- Tổng phụ trách Đội và thầy cô giáo chủ nhiệm vào các buổi sinh hoạt tập thể, sinh hoạt 15 phút đầu giờ, sinh hoạt cuối tuần tuyên truyền, trang bị cho các em những kiến thức cơ bản về phòng cháy, chữa cháy và kỹ năng thoát hiểm

- Ban giám hiệu nhà trường tổ chức các buổi hoạt động ngoại khóa, kết hợp với công an huyện Thường Xuân, tổ chức buổi tập huấn để học sinh thực hành những kiến thức về phòng cháy, chữa cháy và rèn kỹ năng thoát hiểm trong thực tế

* Để tránh nguy cơ tử vong và những mối nguy hiểm về cháy nổ, bản thân đã nghiên cứu, mạnh dạn đưa ra một số kỹ năng thoát hiểm cơ bản khi có hỏa hoạn như sau:

- Trường hợp xảy ra hỏa hoạn, bạn hãy nhanh chóng thoát ra bằng cách bò sát mặt đất, bịt khăn hoặc vải thấm nước lên miệng, mũi rồi di chuyển đến nơi không khí trong lành và kiểm tra hô hấp để kịp thời can thiệp Chú ý các dấu hiệu như khàn tiếng, thay đổi giọng nói, thở gấp, đờm đen bởi chúng cảnh báo những vấn đề nghiêm trọng Nạn nhân bị ngạt thở cần được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức

- Kiểm tra xung quanh khi đến một nơi mới để định hướng lối thoát hiểm, giúp ta chế ngự hoảng loạn, quyết định nhanh và hợp lý khi có hỏa hoạn

Mô tả quan sát, tìm hiểu lối thoát hiểm khi đến một nơi lạ (Hình ảnh minh họa).

- Khi phát hiện có cháy, ngắt cầu dao, thông báo cho những người xung quanh biết Trường hợp đám cháy nhỏ, nếu có thể dập tắt ngay với các dụng cụ

có sẵn hãy thử làm trước khi gọi 114 Nếu đám cháy đã phát triển rộng, đóng các cửa trên đường lan truyền để tránh lửa lan rộng ra, thoát ra ngoài càng nhanh càng tốt, không mang theo đồ đạc Sau đó, gọi số 114 của lực lượng cứu hỏa

Nếu đám cháy nhỏ có thể dập tắt Nếu đám cháy lớn tìm cách thoát bằng những dụng cụ có sẵn ngay ra ngoài và gọi 114

(Hình ảnh minh họa) (Hình ảnh minh họa).

- Khi muốn di chuyển ra khỏi đám cháy để tránh bị ngạt vì khói, hãy cúi khom người, để mũi, mặt càng thấp càng tốt (vì không khí sạch hơn ở gần mặt đất); không la to vì sẽ bị ngạt khói ngay; bịt khăn ướt lên miệng, mũi để chống độc Nếu khói cay mắt không quan sát được, dùng chân đưa ra trước để dò đường

Cách di chuyển an toàn ra khỏi đám cháy (hình ảnh minh họa).

- Khi chạy ra ngoài, hãy men theo bờ tường để giữ được phương hướng trong hoảng loạn lửa và khói Không đi giữa hành lang vì dòng người náo loạn

sẽ xô ngã bạn

- Khi đến lối thoát cầu thang, phải bước xuống (không bò xuống), tay vịn vào lang can vì dòng người sẽ đẩy ngã bạn và rất có thể bạn sẽ không gượng dậy được

- Khi muốn thoát qua đám cháy có khói lửa lớn, phải dùng chăn, mền nhúng nước trùm lên toàn bộ cơ thể và chạy thoát nhanh ra ngoài qua đám lửa

để tránh bị thương Nếu tóc, quần áo bị bén lửa hãy bình tĩnh và ngừng chạy (bởi càng chạy gặp gió lửa sẽ càng cháy mạnh), nằm xuống đất ngay lập tức, dùng hai bàn tay che mặt để tránh ngạt thở do lửa đồng thời lăn tròn người lửa

sẽ tắt

Các bước tự bảo vệ cơ thể khi vượt qua đám cháy mà áo quần bị bén lửa

(hình ảnh minh họa).

- Khi bị kẹt trong nhà có đám cháy, khói của đám cháy đang tràn vào từ hành lang, hãy vào trong phòng, dùng khăn ướt che mặt, đóng hết các cửa lại

để cô lập đám cháy; dùng băng dính, vải ướt chèn vào các khe hở không cho khói, lửa tràn nhanh vào nhà Sau đó, nằm xuống sàn nhà cách nơi khói đang tràn vào cách xa càng tốt

Khi bị kẹt trong nhà có đám cháy, dùng vải ướt chèn kín cửa và

nằm sát xuống sàn nhà (hình ảnh minh họa).

- Nếu đang ở trong phòng đóng cửa kín khi nhà bị cháy, trước khi thoát ra phải kiểm tra độ nóng của cửa bằng cách đặt mu bàn tay lên tay nắm cửa, không